Đồng thời với việc dạy văn hoá các em có ngoan ngoãn chăm chỉ thì mới có thể học tập tốt được, bên cạnh đó việc tiếp thu tốt kiến thức các bộ môn văn hoá là nền tảng xây dựng những phẩm
Trang 1QUẢN LÝ CHỈ ĐẠO
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO
HỌC SINH Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
I LÝ DO
1 Cơ sở lý luận.
Theo quan điểm Mác xít phẩm chất đạo đức - bộ phận quan trọng trong cấu trúc nhân cách toàn diện của con người
Việc giáo dục đạo đức cho học sinh trong nhà trường luôn là vấn đề cần quan tâm Đồng thời với việc dạy văn hoá các em có ngoan ngoãn chăm chỉ thì mới có thể học tập tốt được, bên cạnh đó việc tiếp thu tốt kiến thức các bộ môn văn hoá là nền tảng xây dựng những phẩm chất tốt đẹp trong tâm hồn trong sáng của các em
Giáo dục đạo đức cùng với công tác tư tưởng chính trị trong nhà trường
là nhiệm vụ chính trị hàng đầu góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ trọng tâm- nhiệm vụ chuyên môn nhất là trong tình hình hiện nay, khi các giá trị truyền thống trong xã hội đang bị xói mòn, tệ nạn xã hội đang len lỏi, xâm nhập vào nhà trường
Cấp tiểu học – cấp học có vị trí nền móng (luật giáo dục) trong hệ thống giáo dục quốc dân Như trường tiểu học là nơi đặt những viên gạch đầu
Trang 2tiên trong việc xây dựng nhân cách toàn diện cho học sinh Giáo dục đạo đức cho học sinh thế hệ mới - chủ nhân tương lai của nền khoa học công nghệ hiện đại càng có vị trí quan trọng trong mục tiêu giáo dục toàn diện
Cùng với gia đình, xã hội, nhà trường có trách nhiệm "phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng" cho học sinh
Việc giáo dục đạo đức cho học sinh, không đơn thuần trên lý thuyết,
mà phải truyền thụ, trang bị cho các em nguồn tri thức khoa học về tự nhiên xã hội, con người, cách làm việc trí óc, mà còn hướng tới sự tạo dựng phát triển những phẩm chất nhân cách, giá trị nhân văn, đạo đức cho học sinh góp phần hoàn thiện nhân cách phù hợp yêu cầu định hướng xã hội
Phải hình thành cho các em có sự phát triển toàn diện nhân cách, đó là
sự thống nhất biện chứng giữa đức và tài hay là sự toàn vẹn về phẩm chất và năng lực Sự hài hoà giữa đức và tài có ý nghĩa xã hội, có giá trị xã hội con người Như Bác Hồ nói:
" Có tài mà không có đức là con người vô dụng
Có đức mà không có tài làm việc gì cũng khó "
Vì vậy việc quản lý hoạt động giáo dục đạo đức trong nhà trường là một trong những biện pháp quản lý rất quan trọng đối với người quản lý
2 Cơ sở thực tiễn
Trong thực tế hiện nay chất lượng giáo dục đạo đức của học sinh nói chung và của học sinh tiểu học nói riêng có phần giảm sút bởi ảnh hưởng của
Trang 3nhiều nguyên nhân:
Sự cạnh tranh của cơ chế thị trường có mặt tích cực là thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế, song lại là mảnh đất tốt cho tư tưởng cơ hội, thực dụng vụ lợi phát triển chủ nghĩa cá nhân ích kỷ coi đồng tiền là trên hết dẫn đến sự xuống cấp về đạo đức xã hội từ người lớn đến trẻ em, đến mọi mặt của đời sống
xã hội cụ thể là:
Trong gia đình: một số cha mẹ học sinh thiếu gương mẫu, ông bà cha
mẹ, chửi mắng lẫn nhau, một số gia đình còn khoán trắng bỏ mặc cho nhà trường và xã hội, thậm chí còn nuông chiều con cái thiếu văn hoá, dẫn đến một
số học sinh vô lễ với người trên, nhiều em không vâng lời ông bà, bố mẹ, lời lao động lời học, trộm cắp … Trong giao tiếp nói năng thô lỗ, cục cằn
Ngoài xã hội: Hiện tượng tiêu cực, các hành vi đạo đức thiếu văn minh như một số tụ điểm chiếu phim ảnh băng hình có nội dung đồi truỵ ảnh hưởng lớn đến hành vi đạo đức của các em
Trong nhà trường: học sinh tiểu học phần lớn là ngoan, biết vâng lời cô giáo, thực hiện tốt nội quy, quy định của nhà trường đề ra Tuy nhiên đánh giá một cách khách quan mà nói học sinh hiện nay rất nhạy cảm, rất dễ thích ứng với các hiện tượng tiêu cực ngoài xã hội: hiện tượng nói tục, các hành vi thiếu văn hoá vẫn còn Đặc biệt học sinh không biết áp dụng kiến thức đã học vào thực tế Chẳng hạn học sinh lớp 2 vừa được học bài “Giữ trật tự vệ sinh nơi công cộng” nhưng lại rất mất trật tự trong giờ học hoặc vất rác bừa bãi ở sân trường Học sinh vừa được học bài “Lễ phép vâng lời thày cô giáo’’ nhưng lại chỉ chào hỏi thầy cô giáo dạy mình hoặc không biết cảm ơn, xin lỗi khi được người khác giúp hay làm điều gì đó không phải Sở dĩ vẫn còn có các các hiện
Trang 4tượng trên tôi nghĩ nguyên nhân do:
- Gia đình chưa thật sự quan tâm đến đời sống tinh thần của con cái
- Do tác động mặt trái của cơ chế thị trường vào môi trường sống của học sinh
- Về phía giáo viên: còn coi nhẹ công tác giáo dục đạo đức cho học sinh Một số thày cô giáo chỉ quan tâm đến việc truyền thụ kiến thức văn hoá, chưa thực sự chú trọng đến việc giảng dạy tốt môn học đạo đức cho các em Nếu có dạy chỉ cung cấp cho các em về mặt lý thuyết mà coi nhẹ thực hành Trong giờ học, giáo viên chủ yếu sử dụng phương pháp thuyết trình, giảng giải Hình thức
tổ chức dạy học đơn điệu Học chưa đi đôi với hành Việc soạn giáo án của giáo viên chưa sát với mục đích yêu cầu của bài giảng Một số trường, cán bộ quản lý trường học (hiệu trường, phó hiệu trưởng) chưa nhận thức rõ vấn đề này, chưa quán triệt một cách đúng đắn, sâu sắc nội dung cũng như tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức cho các em thông qua bài giảng của môn đạo đức, thông qua việc phối kết hợp giữa: nhà trường – gia đình – xã hội
Xuất phát từ mục đích yêu cầu và tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức cho học sinh, trước tình hình thực tế, là người quản lý phải tìm những biện pháp để từng bước tháo gỡ những tồn tại trên Trong khuôn khổ hạn hẹp của bài viết này, tôi xin trình bày một số kinh nghiệm: "QUẢN LÝ CHỈ ĐẠO NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC"
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU: Nghiên cứu vấn đề giáo dục đạo đức
của học sinh tiểu học nói chung và học sinh trường tiểu học Cao Nhân nói riêng
Trang 5III KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC: Tỷ lệ xếp loại học sinh thực hiện tốt 4
nhiệm vụ của người học sinh đạt tỷ lệ cao
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
+ Đối tượng nghiên cứu:
Học sinh trường tiểu học Cao Nhân – Thuỷ Nguyên – Hải Phòng
+ Phương pháp nghiên cứu:
- Nghiên cứu qua tài liệu
- Phương pháp điều tra
- Phương pháp khảo sát
- Phương pháp phân tích , tổng hợp
PHẦN II: NỘI DUNG
I NHỮNG SÁNG KIẾN CỤ THỂ ÁP DỤNG TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC
Trang 6Việc giáo dục đạo đức, hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ là một quá trình lâu dài liên tục, diễn ra ở nhiều môi trường khác nhau, liên quan đến nhiều mối quan hệ phức tạp Vì thế trong giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học cần phải linh hoạt, sáng tạo, biết kết hợp nhiều biện pháp Ở bài viết này tôi xin được đề cập một số biện pháp cơ bản:
1/ Phối kết hợp với các lực lượng ngoài nhà trường nâng cao chất
lượng giáo dục đạo đức cho học sinh
a) Phối kết hợp với hội cha mẹ học sinh và gia đình các em
* Thành lập hội cha mẹ học sinh
Nhà trường cần tổ chức tốt cuộc họp phụ huynh từ 3 - 4 lần/năm Đầu mỗi năm học cần kiện toàn chi hội trưởng cha mẹ học sinh các lớp đến ban chấp hành hội
Tạo điều kiện cho hội cha mẹ học sinh thực hiện tốt theo điều lệ của hội Từng thành viên trong BCH nắm bắt kịp thời tình hình rèn luyện của học sinh qua nhà trường (các GVCN) thông báo với các bậc cha mẹ học sinh
* Thông qua sổ liên lạc
- Chỉ đạo mỗi giáo viên sử dụng có hiệu quả tác dụng của sổ liên lạc hàng năm (4 lần) giáo viên thông báo tới các bậc cha mẹ học sinh vế tình hình học tập, rèn luyện, ý thức từng em Ngược lại giáo dục cũng thông qua sổ liên lạc ghi lại nhận xét tình hình của con em mình ở nhà Qua đó người giáo viên có
những biện pháp giáo dục phù hợp với từng học sinh
Trang 7* Thông qua các buổi họp phụ huynh
- Tại các buổi họp phụ huynh Nhà trường thông báo tới các bậc phụ huynh nội quy, quy định về học tập, nề nếp của nhà trường tới các bậc phụ huynh đôn đốc học sinh thực hiện
- Thông qua với gia đình về các chuẩn mực đạo đức mà học sinh phải đạt được ở từng lứa tuổi Phụ huynh trao đổi với giáo viên về việc rèn luyện đạo đức của từng em Với những học sinh có cá tính, giáo viên cần trao đổi cụ thể với gia đình nắm được đặc điểm tâm lý của từng em Kết hợp với gia đình có các biện pháp cụ thể: có thể mềm dẻo nhưng thật kiên quyết với những em có hành vi không đúng
- Nhà trường tuyên truyền cho các bậc cha mẹ học sinh cần quan tâm hơn nữa đến đời sống tình cảm của học sinh Tạo cho các em có góc học tập: Có
tủ sách, có một môi trường sống lành mạnh Cha mẹ anh chị em có mối quan hệ thân thiết, quan tâm đến nhau từ đó có tác dụng tới việc hình thành nhân cách cho các em
b Thông qua các đoàn thể khác ở địa phương
Học sinh tiểu học ở lứa tuổi sinh hoạt sao, đội nhi đồng Ngoài hoạt động ở trường các em còn tham gia những tổ chức đoàn thể các xóm Đoàn thể trực tiếp quản lý các em là đoàn thanh niên Nhà trường cần có mối liên hệ chặt chẽ với tổ chức này Với địa bàn xã rộng có 9 thôn xóm chúng tôi đã phân công giáo viên phụ trách phối kết hợp với các đoàn thể trong xóm tổ chức các hoạt động ngoại khoá mang ý nghĩa giáo dục: sửa sang nghĩa trang liệt sĩ, giúp đỡ người cô đơn không nơi nương tựa, bà mẹ Việt Nam anh hùng, giúp đỡ gia đình
Trang 8thương binh liệt sĩ Phối kết hợp với hội CCB mời các bác, các chú kể chuyện
về các anh Bộ đội Cụ Hồ, những thiếu nhi dũng cảm, những tấm gương anh hùng của các chiến sĩ cách mạng Phối kết hợp với Hội Phụ nữ tổ chức các hoạt động vui chơi, thể dục thể thao, văn nghệ với học sinh tiểu học việc hình thành
và rèn luyện các hành vi, thói quen đạo đức cho học sinh đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển nhân cách Nó giúp cho các em phát triển thành những con người có nhân cách toàn diện
2/ Phối kết hợp với các lực lượng trong nhà trường nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh
a) Nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên:
Để làm tốt điều này người quản lý phải không ngừng tuyên truyền, giáo dục cho cán bộ giáo viên thấy được trách nhiệm của mình trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh Ngươì giáo viên không chỉ thực hiện nội dung bài giảng mà phải rèn cho học sinh biết áp dụng kiến thức đã học vào thực tế Học sinh tiểu học rất nghe lời và làm theo thầy cô giáo Các em coi thầy cô giáo là thần tượng và luôn đúng Chính vì vậy mỗi giáo viên phải là tấm gơng sáng cho học sinh học tập và noi theo Là tấm gương trong lời nói, cách cư xử, thái độ trong giao tiếp giữa giáo viên với giáo viên, giáo viên với học sinh, giáo viên với các tầng lớp nhân dân Môĩ giáo viên cần có thái độ kiên quyết với những học sinh có biểu hiện hành vi thiếu văn hoá và cùng có trách nhiệm phối kết hợp cộng đồng trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh
Thực hiện việc đánh giá xếp loại hạnh kiểm học sinh theo qui định
Kế hoạch này phải được thông qua tập thể hội đồng sư phạm trong hội
Trang 9nghị cán bộ công chức đầu năm
b) Nâng cao chất lượng giảng dạy môn đạo đức
* Chỉ đạo việc thực hiện nội dung chương trình môn đạo đức
Chỉ đạo thực hiện đúng nội dung chương trình sách giáo khoa môn đạo đức ở từng khối lớp là việc làm cần thiết của người cán bộ quản lý Thông qua các bài học đạo đức hình thành cho các em những chuẩn mực ban đầu về đạo đức Từ đó các em có thể thực hành thông qua hoạt động giao tiếp, sinh hoạt hàng ngày Như vậy người quản lý phải:
Giám sát chặt chẽ việc thực hiện các qui định đối với giáo viên học sinh
- Với giáo viên: Qui định về soạn bài trước khi lên lớp trước từ 2 - 3
ngày, ký duyệt đúng lịch sinh hoạt chuyên môn Bài soạn phải chi tiết thể hiện
rõ mục đích yêu cầu của bài Phải nêu rõ được công việc của thầy- trò trên lớp, thể hiện được đơn vị kiến thức phù hợp với yêu cầu của chương trình, của từng bài Qui định trên lớp: Giáo viên phải dạy đảm bảo đúng chương trình được lên theo phân phối, đủ thời gian trong 1tiết tránh cắt xén thời gian để dạy các môn khác Vận dụng linh hoạt các bước lên lớp
- Với học sinh: Ngay từ đầu năm học nhà trường phải đề ra các nội qui
định Xây dựng cho học sinh nề nếp học tập, chuyên cần, giữ vở sạch chữ đẹp,
nề nếp sinh hoạt
Yêu cầu học sinh phải mua đủ sách giáo khoa các môn học (trong đó có môn đạo đức) Nhà trường giáo dục cho học sinh ý thức học tập, thể hiện ở thái
độ học tập đúng đắn tự giác rèn luyện nề nếp học tập ở lớp cũng nh ở nhà, 10
Trang 10điều văn minh trong giao tiếp
Xây dựng cho các em ý thức học tập đầy đủ, đúng giờ khi nghỉ học phải viết giấy xin phép Xây dựng phong trào hoạt động Đội có nề nếp Hiệu trưởng chỉ đạo cho cô giáo tổng phụ trách tổ chức các hoạt động Đội, sao nhi đồng sao cho phong phú đa dạng bởi đây là hoạt động rất phù hợp với lứa tuổi của học sinh Tiểu học Hoạt động này nếu làm tốt sẽ có tác dụng rất lớn trong giáo dục đạo đức cho học sinh
Tuy nhiên để việc thực hiện của giáo viên có hiệu quả thì người cán bộ quản lý phải xây dựng lịch kiểm tra, nội dung kiểm tra cụ thể, có thể kiểm tra thường xuyên, đột xuất Căn cứ vào mục tiêu, kế hoạch, phân phối chương trình xem giáo viên có thực hiện đúng không Từ đó xây dựng nề nếp cho giáo viên
có tính kỷ luật thực hiện dạy đúng đủ bài, giờ dạy có hiệu quả cao
* Tạo điều kiện đầu tư về cơ sở vật chất cho việc dạy học môn đạo đức
Tư duy của học sinh tiểu học là tư duy trực quan hình ảnh Vì vậy để giờ dạy thành công thì việc chuẩn bị đồ dùng dạy học là vô cùng cần thiết Nhà trường cần phải coi trọng việc đầu tư mua sắm trang thiết bị dạy học như tranh ảnh minh hoạ cho các giờ dạy Chỉ đạo giáo viên nghiên cứu tự làm đồ dùng dạy học đơn giản Lập tủ sách măng non đầu tư mua sắm thêm sách báo, truyện tranh phù hợp với lứa tuổi thiếu niên nhi đồng, mở phòng đọc sách cho học sinh sau giờ nghỉ giải lao, sau buổi học
Làm tốt công tác xã hội hoá, vận động chính quyền, hội cha mẹ học sinh, các tổ chức xã hội ở địa phương tạo điều kiện về cơ sở vật chất để chức
Trang 11cho học sinh đi thăm quan du lịch trong và ngoài tỉnh, tham gia các lễ hội truyền thống ở địa phương Qua đó giáo dục cho các em truyền thống về quê hương đất nước lòng tự hào dân tộc, các em thêm yêu quê hương đất nước mình hơn
Chỉ đạo cho học sinh tham gia các hoạt động ngoài giờ lên lớp như tổ chức các hội thi; tiếng hát tuổi thơ, búp măng xinh, tham gia các hoạt động xã hội, nhân đạo, đền ơn đáp nghĩa … giáo dục cho các em về truyền thống của Đội đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho học sinh luyện tập, thực hành kiến thức
đã học được trong bài giảng
* Chỉ đạo tổ chức, cải tiến phương pháp dạy học môn đạo đức
Từ năm học 2002-2003 Bộ GD-ĐT đã triển khai chương trình giáo dục tiểu học mới trên phạm vi cả nước Song song với việc cải tiến nội dung chương trình thì việc đổi mới phương pháp, các hình thức tổ chức dạy các môn học (trong đó có môn đạo đức) đã được các cấp, các ngành quan tâm Trong những năm gần đây ngành đã có nhiều đợt hội thảo, thao giảng các cấp để giáo viên cùng với các nhà chuyên môn trao đổi về nội dung chương trình cũng như thống nhất phương pháp dạy Nhưng trong thực tế ở các trường tiểu học, giáo viên vẫn còn lúng túng khi sử dụng phương pháp vào bài giảng, các hình thức dạy học chưa phong phú Để khắc phục tồn tại trên người quản lý cần phải quan tâm sâu sát tới công tác chuyên môn cụ thể:
- Đầu năm học xây dựng các tiết dạy mẫu ở tất cả các khối lớp cho cả trường dạy Qua giờ dạy mẫu này cần thống nhất đựơc phương pháp dạy học môn đạo đức để từ đó giáo viên áp dụng vào việc giảng dạy trên lớp
- Chỉ đạo cải tiến, đổi mới hình thức các buổi sinh hoạt chuyên môn