Tài liệu PHẦN 2 - GIÁO DỤC SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG TIẾT KIỆM, HIỆU QUẢ TRONG MỘT SỐ MÔN HỌC VÀ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC - MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI, MÔN KHOA HỌC ppt

- Mức độ toàn phần: Mục tiêu và nội dung của bài trùng hợp phần lớn hay hoàn toàn với nội dung giáo dục SDNLTK&HQ - Mức độ bộ phận: Chỉ có một phần bài học có nội dung giáo dục SDNLTK&

PHẦN 2

GIÁO DỤC SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG TIẾT KIỆM, HIỆU QUẢ

TRONG MỘT SỐ MÔN HỌC VÀ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

2 MÔN TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI, MÔN KHOA HỌC

I MỤC TIÊU, PHƯƠNG THỨC TÍCH HỢP

Hoạt động 1

Căn cứ vào mục tiêu, nội dung chương trình môn Tự nhiên và Xã hội, môn Khoa học cấp Tiểu học, anh/chị hãy trao đổi về hai vấn đề sau :

1 Xác định mục tiêu giáo dục SDNLTK&HQ qua môn Tự nhiên

và Xã hội, môn Khoa học

2 Môn Tự nhiên và Xã hội, môn Khoa học có thể tích hợp giáo dục

SDNLTK&HQ theo các phương thức nào ?

Thông tin phản hồi cho hoạt động 1

+ Năng lượng, năng lượng sạch

+ Các nguồn năng lượng như : mặt trời, gió, nước, điện, than đá, dầu mỏ, khí đốt và vai trò của chúng đối với đời sống và sản xuất

+ Một số biện pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả để phát triển bền vững

- Hình thành và phát triển một số kĩ năng sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong đời sống hàng ngày

2 Phương thức tích hợp giáo dục SDNLTK&HQ qua môn Tự nhiên và

Xã hội, môn Khoa học

2.1 Khái niệm tích hợp

Tích hợp giáo dục SDNLTK&HQ vào môn Tự nhiên và Xã hội, môn Khoa

học là sự hoà trộn nội dung giáo dục SDNLTK&HQ vào nội dung bộ môn thành

một nội dung thống nhất, gắn bó chặt chẽ với nhau

2.2 Các nguyên tắc tích hợp

- Nguyên tắc 1: Tích hợp nhưng không làm thay đổi đặc trưng của môn

học

- Nguyên tắc 2 : Khai thác nội dung giáo dục SDNLTK&HQ có chọn lọc,

có tính tập trung vào bài nhất định, không tràn lan tuỳ tiện

- Nguyên tắc 3 : Phát huy cao độ các hoạt động tích cực nhận thức của học

sinh và kinh nghiệm thực tế của các em

2.3 Các mức độ tích hợp nội dung giáo dục SDNLTK&HQ

- Mức độ toàn phần: Mục tiêu và nội dung của bài trùng hợp phần

lớn hay hoàn toàn với nội dung giáo dục SDNLTK&HQ

- Mức độ bộ phận: Chỉ có một phần bài học có nội dung giáo dục

SDNLTK&HQ, được thể hiện bằng mục riêng, một đoạn hay một vài câu trong bài học

- Mức độ liên hệ: Các kiến thức giáo dục SDNLTK&HQ không được nêu

rõ trong sách giáo khoa nhưng dựa vào kiến thức bài học, giáo viên có thể bổ

sung, liên hệ các kiến thức giáo dục SDNLTK&HQ

Dựa vào các mức độ tích hợp nêu trên và qua phân tích nội dung chương trình, SGK cho thấy mức độ tích hợp môn Tự nhiên và Xã hội, môn Khoa học có thể ở cả 3 mức độ tích hợp là toàn phần, bộ phận và liên hệ

II NỘI DUNG, ĐỊA CHỈ, MỨC ĐỘ TÍCH HỢP GIÁO DỤC SDNLTK&HQ

Hoạt động 2

Căn cứ vào nội dung chương trình, SGK môn Tự nhiên và Xã hội lớp 1, 2, 3, anh (chị) hãy thực hiện nhiệm vụ sau:

1 Xác định các bài có khả năng tích hợp giáo dục SDNLTK&HQ;

2 Nêu nội dung giáo dục SDNLTK&HQ và mức độ tích hợp trong các bài

đó

Trình bày kết quả theo bảng dưới đây:

Thông tin phản hồi cho hoạt động 2

Gợi ý nội dung, địa chỉ và mức độ tích hợp môn Tự nhiên và Xã hội lớp 1,

Ví dụ : Khi tắm không để vòi hoa sen chảy liên tục,

Liên hệ

7.Thực

hành: Đánh răng và rửa

Giáo dục HS biết đánh răng, rửa mặt đúng cách và tiết kiệm nước

Liên hệ

mặt

17

Giữ gìn lớp

học sạch, đẹp

Giáo dục HS ý thức tiết kiệm khi

sử dụng nước để làm vệ sinh giữ gìn lớp học sạch đẹp

Giáo dục HS ý thức tiết kiệm khi

sử dụng nước để làm vệ sinh giữ gìn nhà ở, trường học sạch đẹp

36 Vệ sinh môi

trường

Giáo dục HS biết phân loại và

xử lí rác hợp vệ sinh như một số rác như rau, củ, quả, có thể làm phân bón, một số rác có thể tái chế thành các sản phẩm khác, như vậy là đã giảm thiểu sự lãng phí khi dùng các vật liệu, góp phần tiết kiệm năng lượng và sử

Bộ phận

dụng năng lượng có hiệu quả

37 Vệ sinh môi

trường (tiếp

theo)

Giáo dục HS biết xử lí phân hợp

vệ sinh là phòng chống ô nhiễm môi trường không khí, đất và nước cũng góp phần tiết kiệm năng lượng nước

Bộ phận

38 Vệ sinh môi

trường (tiếp

theo)

Giáo dục HS biết xử lí nước thải hợp vệ sinh chính là bảo vệ nguồn nước sạch, góp phần tiết kiệm nguồn nước

Bộ phận

Hoạt động 3

Căn cứ vào nội dung chương trình, SGK môn Khoa học lớp 4, anh (chị) hãy thực hiện nhiệm vụ sau:

1 Xác định các bài có khả năng tích hợp giáo dục SDNLTK&HQ;

2 Nêu nội dung giáo dục SDNLTK&HQ và mức độ tích hợp trong các bài đó

Trình bày kết quả theo bảng dưới đây:

B

ài

tích hợp

3 Trao đổi trong nhóm hoặc cả lớp sau khi hoàn thành bảng trên

Thông tin phản hồi cho hoạt động 3

Gợi ý nội dung, địa chỉ và mức độ tích hợp môn Khoa học 4

để tránh thất thoát nhiệt năng

1 Xác định các bài có khả năng tích hợp giáo dục SDNLTK&HQ;

2 Nêu nội dung giáo dục SDNLTK&HQ và mức độ tích hợp trong các

Thông tin phản hồi cho hoạt động 4

Gợi ý nội dung, địa chỉ và mức độ tích hợp môn Khoa học 5

Toàn phần

42-43 - Công dụng của một số loại chất đốt Toàn

Toàn phần

- Các biện pháp tiết kiệm điện

Liên hệ

Toàn phần

- Tác hại của việc phá rừng

- Một số biện pháp bảo vệ môi trường Bộ phận

III HÌNH THỨC, PHƯƠNG PHÁP VÀ CÁCH DẠY DẠNG BÀI TÍCH HỢP GIÁO DỤC SDNLTK&HQ

Thông tin cơ bản

1 Hình thức tổ chức

Giáo dục SDNLTK&HQ có thể tổ chức theo hai hình thức tổ chức dạy học trong lớp và ngoài lớp Tuy nhiên, do học sinh tiểu học còn nhỏ hơn nữa thời gian dành cho việc dạy học nội dung giáo dục SDNLTK&HQ cũng không nhiều nên hình thức được sử dụng thường xuyên trong quá trình dạy học vẫn là hình thức tổ chức dạy học trong lớp Để giờ học mang tính thực tiễn và đạt hiệu quả cao giáo viên cũng có thể giao cho các nhóm hoặc cá nhân nhiệm vụ điều tra khám phá ngoài giờ học thông qua sách, báo, trên các phương tiện thông tin đại chúng hoặc quan sát trực tiếp tại nơi các em sinh sống

2 Phương pháp

Nội dung giáo dục SDNLTK&HQ được tích hợp trong nội dung môn học

Vì vậy các phương pháp giáo dục SDNLTK&HQ cũng chính là các phương pháp dạy học bộ môn Dưới đây xin chỉ đề cập đến một số phương pháp để giáo dục SDNLTK&HQ đạt hiệu quả

2.1 Phương pháp thăm quan, khảo sát thực tế

Giúp học sinh kiểm nghiệm các kiến thức đã học trên lớp, đồng thời mở rộng tầm hiểu biết thực tế và phát triển kĩ năng quan sát, phân tích, rèn luyện hành

vi Khi giáo dục SDNLTK & HQ cho học sinh tiểu học, cần tổ chức cho học sinh thăm quan, khảo sát thực tế sử dụng tiết kiệm năng lượng trong phạm vi các em có thể tiếp cận được, với sự chỉ dẫn cặn kẽ của giáo viên

2.2 Phương pháp thảo luận

Giúp học sinh có thể huy động trí tuệ của tập thể để tìm hiểu những vấn đề về năng lượng, từ đó cùng nhau đưa ra những những giải pháp phù hợp nhằm sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả

3 Dạy các dạng bài có nội dung tích hợp giáo dục SDNLTK&HQ

3.1 Dạng bài học tích hợp nội dung giáo dục SDNLTK&HQ ở mức độ

bộ phận

Đối với dạng bài học này, do một phần bài học có nội dung SDNLTK&HQ nên trong mục tiêu của bài học thường có liệt kê mục tiêu giáo dục SDNLTK&HQ cụ thể Việc thực hiện mục tiêu của bài học nhiều khi là tiền đề để thực hiện mục tiêu giáo dục SDNLTK&HQ Vì vậy :

- Khi chuẩn bị bài dạy, giáo viên cần : nghiên cứu kĩ nội dung bài học; xác định nội dung giáo dục SDNLTK&HQ tích hợp vào nội dung bài học là gì ; thông qua hoạt động dạy học nào; cần chuẩn bị thêm tư liệu, đồ dạy học gì để việc giáo dục SDNLTK&HQ đạt hiệu quả

- Khi tổ chức dạy học, giáo viên tiến hành các hoạt động dạy học đảm bảo đúng theo yêu cầu bộ môn đồng thời lưu ý giúp học sinh hiểu, cảm nhận đầy đủ

và sâu sắc phần nội dung bài học có liên quan đến giáo dục SDNLTK&HQ một cách nhẹ nhàng, phù hợp và đạt mục tiêu của bài học

3.2 Dạng bài học tích hợp nội dung giáo dục SDNLTK&HQ ở mức độ liên hệ

Đối với dạng bài học này, các kiến thức giáo dục SDNLTK&HQ không được nêu rõ trong SGK nhưng dựa vào kiến thức bài học, giáo viên có thể

bổ sung các kiến thức giáo dục SDNLTK&HQ cho phù hợp Vì vậy:

- Khi chuẩn bị bài dạy, giáo viên cần có ý thức tích hợp, đưa ra những vấn

đề gợi mở, liên hệ nhằm giáo dục cho học sinh hiểu biết về năng lượng, có kĩ năng sống và học tập trong môi trường phát triển bền vững

- Khi tổ chức dạy học, giáo viên tiến hành các hoạt động dạy học đảm bảo đúng theo yêu cầu bộ môn đồng thời lưu ý liên hệ, bổ sung kiến thức giáo dục SDNLTK&HQ một cách tự nhiên, phù hợp với trình độ nhận thức, khả năng hành động của học sinh Tránh lan man, sa đà, gượng ép, ảnh hưởng đến việc thực hiện mục tiêu của bài học

3.2 Dạng bài học tích hợp nội dung giáo dục SDNLTK&HQ ở mức độ

toàn phần

Khi chuẩn bị bài dạy và tổ chức dạy học, giáo viên thiết kế và tiến hành các hoạt động dạy học đảm bảo đúng theo yêu cầu của bộ môn và đạt được mục tiêu của bài học

Hoạt động 5

Anh/chị hãy đọc thông tin cơ bản ở trên rồi thực hiện các nhiệm vụ sau:

1 Chọn một số bài trong SGK Tự nhiên và Xã hội, Khoa học có mức độ

tích hợp nội dung giáo dục SDNLTK&HQ

2 Thiết kế giáo án của các bài đã chọn

IV GIÁO ÁN MINH HOẠ

Bài 28 Bảo vệ nguồn nước

I Mục tiêu

Sau bài học, HS biết:

- Nêu những việc nên và không nên làm để bảo vệ nguồn nước, góp phần tiết kiệm nước

- Cam kết thực hiện bảo vệ nguồn nước

- Vẽ tranh cổ động tuyên truyền bảo vệ nguồn nước

II Đồ dùng dạy học

- Hình trang 58, 59 SGK

- Giấy Ao đủ cho các nhóm, bút màu đủ cho mỗi HS

III Hoạt động dạy học

Hoạt động 1: Tìm hiểu những biện pháp bảo vệ nguồn nước

*Mục tiêu: HS nêu được những việc nên làm và không nên làm để

bảo vệ nguồn nước

Cách tiến hành:

Bước 1 Làm việc theo cặp

- GV yêu cầu HS quan sát các hình và trả lời câu hỏi trang 58 SGK

- Hai HS quay lại với nhau chỉ vào từng hình vẽ, nêu những việc nên

và không nên làm để bảo vệ nguồn nước

Bước 2: Làm việc cả lớp

GV gọi một số HS trình bày kết quả làm việc theo cặp Phần trả lời của HS cần nêu được:

- Những việc không nên làm để bảo vệ nguồn nước:

+ Hình 1: Đục ống nước sẽ làm cho các chất bẩn thấm vào nguồn nước

+ Hình 2: Đổ rác xuống ao sẽ làm nước ao bị ô nhiễm ; cá và các sinh vật khác bị chết

- Những việc nên làm để bảo vệ nguồn nước:

+ Hình 3: Vứt rác có thể tái chế vào một thùng riêng vừa tiết kiệm, vừa bảo vệ được môi trường đất, vì những chai, lọ, túi nhựa rất khó bị phân huỷ, chúng sẽ là nơi ẩn náu của mầm bệnh và các vật trung gian truyền bệnh

+ Hình 4: Nhà tiêu tự hoại tránh làm ô nhiễm nguồn nước ngầm

+ Hình 5: Khơi thông cống rãnh quanh giếng, để nước bẩn không ngấm xuống mạch nước ngầm và muỗi không có nơi sinh sản

+ Hình 6: Xây dựng hệ thống thoát nước thải, sẽ tránh được ô nhiễm đất, ô nhiễm nước và không khí

Tiếp theo, GV yêu cầu HS liên hệ bản thân, gia đình và địa phương

đã làm được gì để bảo vệ nguồn nước

Kết luận:

Để bảo vệ nguồn nước cần:

- Giữ vệ sinh sạch sẽ xung quanh nguồn nước sạch như giếng nước, hồ nước, đường ống dẫn nước

- Không đục phá ống nước làm cho chất bẩn thấm vào nguồn nước

- Xây dựng nhà tiêu tự hoại, nhà tiêu hai ngăn, nhà tiêu đào cải tiến

để phân không thấm xuống đất và làm ô nhiễm nguồn nước

- Cải tạo và bảo vệ hệ thống thoát nước thải sinh hoạt và công nghiệp trước khi xả vào hệ thống thoát nước chung

Hoạt động 2: Vẽ tranh cổ động bảo vệ nguồn nước

*Mục tiêu: Bản thân HS cam kết tham gia bảo vệ nguồn nước và

tuyên truyền cổ động người khác cùng bảo vệ nguồn nước

* Cách tiến hành:

Bước 1 Tổ chức và hướng dẫn

GV chia nhóm và giao nhiệm vụ cho các nhóm:

- Xây dựng bản cam kết bảo vệ nguồn nước

- Thảo luận để tìm ý cho nội dung tranh tuyên truyền cổ động mọi người cùng bảo vệ nguồn nước

- Phân công từng thành viên của nhóm vẽ hoặc viết từng phần của bức tranh

Bước 2 Thực hành

- Nhóm trưởng điều khiển các bạn làm việc như GV đã hướng dẫn

- GV đi tới các nhóm kiểm tra và giúp đỡ, đảm bảo rằng mọi HS đều tham gia

Bước 3 Trình bày và đánh giá

Các nhóm treo sản phẩm của nhóm mình Cử đại diện phát biểu cam kết của nhóm về việc thực hiện bảo vệ nguồn nước và nêu ý tưởng của bức tranh

cổ động do nhóm vẽ Các nhóm khác có thể góp ý để nhóm đó tiếp tục hoàn thiện, nếu cần

GV đánh giá nhận xét, chủ yếu tuyên dương các sáng kiến tuyên truyền cổ động mọi người cùng bảo vệ nguồn nước, tranh vẽ đẹp hay xấu không quan trọng

Bài 52 VẬT DẪN NHIỆT VÀ VẬT CÁCH NHIỆT

I MỤC TIÊU

Sau bài học, HS có thể:

- Biết được có những vật dẫn nhiệt tốt (kim loại: đồng, nhôm ), và những vật dẫn nhiệt kém (gỗ, nhựa, len, bông )

- Giải thích được một số hiện tượng đơn giản liên quan đến tính dẫn nhiệt của vật liệu

- Biết cách lí giải việc sử dụng các chất dẫn nhiệt, cách điện và sử dụng hợp lí trong những trường hợp đơn giản, gần gũi

II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

- Chuẩn bị chung: phích nước nóng ; xoong, nồi, giỏ ấm, cái lót tay

- Chuẩn bị theo nhóm: 2 chiếc cốc như nhau, thìa kim loại, thìa nhựa, thìa

gỗ, một vài tờ giấy báo; dây chỉ, len hoặc sợi; nhiệt kế

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoạt động 1 Tìm hiểu vật nào dẫn nhiệt tốt, vật nào dẫn nhiệt kém

* Mục tiêu: HS biết được có những vật dẫn nhiệt tốt (kim loại: đồng,

nhôm ), và những vật dẫn nhiệt kém (gỗ, nhựa, len, bông ) và đưa ra được ví dụ chứng tỏ điều này Giải thích được một số hiện tượng đơn giản liên quan đến tính dẫn nhiệt của vật liệu

* Cách tiến hành:

Bước 1: HS làm thí nghiệm theo nhóm và trả lời câu hỏi theo hướng dẫn

trang 104 SGK Có thể cho HS dựa vào kinh nghiệm dự đoán trước khi làm thí nghiệm

Lưu ý: Với thìa kim loại thì nên dùng thìa nhôm hoặc đồng để thìa nóng nhanh và cho kết quả rõ hơn Các nhóm trình bày kết quả quan sát và kết luận

Bước 2: HS làm việc theo nhóm rồi thảo luận chung

- GV giúp HS có nhận xét: các kim loại (đồng, nhôm ) dẫn nhiệt tốt còn được gọi đơn giản là vật dẫn nhiệt; gỗ, nhựa dẫn nhiệt kém còn được gọi là vật cách nhiệt

Hoạt động 2 Làm thí nghiệm về tính cách nhiệt của không khí

* Mục tiêu: Nêu được ví dụ về việc vận dụng tính cách nhiệt của không khí

* Cách tiến hành:

Bước 1 Hướng dẫn HS đọc phần đối thoại của HS ở hình 3 trang 105 SGK

GV đặt vấn đề : Chúng ta sẽ tiến hành thí nghiệm sau để tìm hiểu rõ hơn

Bước 2 Tiến hành thí nghiệm như hướng dẫn trong SGK trang 105 Có thể

tiến hành thí nghiệm chung cả lớp hoặc theo nhóm

Lưu ý: Khi quấn giấy báo:

- Với cốc quấn lỏng: có thể vo tờ báo lại để làm giấy nhăn và quấn lỏng sao cho có các ô chứa không khí giữa các lớp giấy bào (nhưng các lớp giấy vẫn sát nhau)

Với cốc quấn chặt: để tờ bào phẳng sau một vài lớp quấn có thể buộc dây cho chặt

Để đảm bảo an toàn, GV cho HS quấn giấy trước khi rót nước; GV giúp HS rót nước Mỗi cốc có thể dùng 1 tay báo (1 tay có 4 trang) để quấn

- Cho HS đo nhiệt độ của mỗi cốc 2 lần: sau khoảng 10 15 phút (trong thời gian đợi kết quả, GV cho HS trình bày lại cách sử dụng nhiệt kế hoặc thực hiện trước hoạt động 3)

Bước 3 Trình bày kết quả thí nghiệm và kết luận rút ra từ kết quả

GV hỏi thêm: Để có thể rút ra kết luận về vai trò cách nhiệt của lớp không khí giữa các lớp giấy báo ở cốc quấn lỏng trong thí nghiệm trên, GV đặt câu hỏi:

Vì sao chúng ta phải đổ nước nóng như nhau vào 2 cốc ? Vì sao phải đo nhiệt độ 2 cốc cùng một lúc (hoặc gần như cùng một lúc)

Hoạt động 3: Thi kể tên và nêu công dụng của các vật cách nhiệt

*Mục tiêu: Giải thích được việc sử dụng các chất dẫn nhiệt, cách nhiệt và

biết sử dụng hợp lí trong những trường hợp đơn giản , gần gũi để tránh thất thoát nhiệt năng