Thiết kế sản phẩm mộc phòng khách theo yêu cầu cụ thể

Từ ý nghĩa thông thường, tất cả đồ gia dụng đều phải có tác dụng công năng trực tiếp, thoả mãn công dụng đặc biệt đã định ở phương diện nào đó của con người, như giường dùng để ngủ, ghế

Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn !

Sinh viên

NGUUYỄN VĂN HẢI

1

ĐẶT VẦN ĐỀ

Nền kinh tế nước ta đang phát triển mạnh mẽ theo từng ngày, do vậy đời sống vật chất tinh thần ngày càng được nâng cao Đời sống hiện đại càng làm cho con người muốn vươn tới sự thoải mái tiện nghi trong cuộc sống hàng ngày Đồ mộc là vật dụng rất quan trọng trong việc phục vụ nhu cầu sinh hoạt và giải trí của con người trong mọi căn phòng Để có đựoc một không gian nội thất đẹp ngoài việc chọn lựa loại đồ mộc còn phải xắp xếp chúng theo một quy luật nhất định mới tạo đựoc cảm giác thoải mái cho con người

Phòng khách là nơi để cho con người gặp gỡ trò chuyện, tiếp khách, giải trí sau những giờ làm việc mệt nhọc Chính vì vậy mà việc sử dụng loại

đồ mộc và bố trí các vật dụng trong phòng khách phải hợp lý, gọn gàng khi

đó mới tạo đuợc không gian đẹp và thoải mái Tủ là vật dụng không thể thiếu trong phòng khách Dựa vào đặc tính sinh hoạt và vật dụng trong phòng khách mà tủ phòng khách không những phải đảm bảo đuợc công năng của nó

mà còn phải có kiểu dáng, màu sắc mang tính trang trí cao Chất lượng thiết

kế sản phẩm mộc có ý nghĩa rất lớn đối với việc tạo ra sinh hoạt trong không gian nội thất Mỗi thiết kế thành công đều có những giá trị riêng về tính công năng, nghệ thuật đạt được Người thiết kế thường biểu hiện phong cách riêng của mình thông qua hình thức tạo dáng của sản phẩm Vì vậy mỗi sự thành công của sản phẩm là một đóng góp tiện nghi và giá trị văn hoá cho xã hội Xuất phát từ ý nghĩa đó, mà chúng tôi được giao đề tài nghiên cứu khoá luận

tốt nghiệp tiêu đề : “ Thiết kế sản phẩm mộc phòng khách theo yêu cầu cụ

thể ”

2

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG 1.1 Mục tiêu của đề tài

1.1.1 Mục tiêu của đề tài

Thiết kế được sản phẩm mộc dựa trên cơ sở mặt bằng kiến trúc phòng khách Sản phẩm thiết kế đáp ứng công năng sử dụng và trang trí phòng khách đó

1.1.2 Các mục tiêu cụ thể của đề tài

- Thể hiện phương án mặt bằng phòng khách với việc xác lập ý đồ sử

dụng sản phẩm mộc tuỳ ý lựa chọn một cách hợp lý

- Xác lập được ý tưởng cụ thể của sản phẩm thiết kế (Đặc điểm tạo dáng, kết cấu của sản phẩm, sử dụng nguyên vật liệu, cấu trúc tạo cảm xúc)

- Xác lập các thông số về tạo dáng của sản phẩm mộc được thiết kế

- Xác lập các phương án kết cấu, và cấu tạo của sản phẩm thiết kế

- Dự tính nguyên vật liệu

1.2 Nội dung của khoá luận

- Cơ sở lý luận về thiết kế sản phẩm mộc

- Căn cứ thiết kế và khảo sát thực tế

- Xây dưng phương án thiết kế và lựa chọn phương án thiết kế

- Thiết kế sản phẩm mộc của phương án được lựa chọn

- Kết luận và kiến nghị

1.3 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp xác lập mặt bằng nội thất phòng khách: Sử dụng phương pháp lựa chọn mô hình phòng khách xuất phát từ nhu cầu thực tế

- Phương pháp tạo ý đồ thiết kế sản phẩm mộc : Phương pháp sáng tạo

ý tưởng trên cơ sở tìm hiểu thực tế và tư duy sáng tạo

- Phương pháp thiết kế sản phẩm mộc:

+ Tìm hiểu thông tin từ thực tế

+ Trên cơ sở ý đồ đã xác lập đưa ra các phương án thiết kế

- Bản vẽ phối cảnh riêng của sản phẩm mộc thiết kế

- Các bản vẽ thể hiện thiết kế thi công

4

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THIẾT KẾ ĐỒ GIA DỤNG

2.1.Khái quát chung về thiết kế đồ gia dụng

2.1.1.Khái niệm về đồ gia dụng và thiết kế đồ gia dụng

Đồ gia dụng, hiểu theo nghĩa thông dụng ban đầu là đồ dùng trong nhà

- chủ yếu chỉ đồ gỗ (đồ mộc), bao gồm cả dụng cụ nhà bếp … Khái niệm

tổng hợp theo nghĩa gốc về đồ gia dụng có thể hiểu một cách tương đối hoàn chỉnh là đồ dùng gia đình có thể chuyển dời

Khái niệm đồ gia dụng hiện đại đã mang nghĩa rộng hơn, tức là đồ gia dụng không nhất định giới hạn sử dụng trong gia đình, dùng ở những nơi công cộng hoặc ở ngoài nhà cũng có thể gọi là đồ gia dụng Đồ gia dụng không nhất định có thể di động, nó có thể cố định trên mặt đất hoặc trên vật kiến trúc; Đồ dùng trong nhà có thể di động không nhất thiết là đồ gia dụng

Vì định nghĩa một cách hoàn chỉnh và chính xác về đồ gia dụng (ĐGD) hay đồ mộc là tương đối khó cho nên thông thường thường vẫn được hiểu theo nghĩa truyền thống và phù hợp với sự phát triển logic

Thiết kế: được hiểu là ý đồ và kế hoạch Anh văn, là “design”; là thể hiện ý đồ bằng hình vẽ

Thiết kế đồ gia dụng: tức là tiến hành ý tưởng kết cấu, kế hoạch cho ý

tưởng và vẽ thể hiện kế hoạch của ý tưởng đó

2.1.2.Nhiệm vụ của thiết kế đồ gia dụng

Nhiệm vụ của thiết kế đồ gia dụng là tạo điều kiện vật chất thuận lợi,

dễ chịu cho đời sống và làm việc của con người; làm thoả mãn yêu cầu tinh thần của mọi người Từ ý nghĩa này, thiết kế đồ gia dụng tức là thiết kế một loại phương thức sinh hoạt

Người thiết kế đồ gia dụng ngoài việc nắm vững lý luận thiết kế, phương pháp, phương tiện cơ bản và tri thức liên quan ra, còn cần yêu cuộc

5

sống, thể nghiệm cuộc sống, và tràn đầy nhiệt tình tham gia vào công tác thiết kế, nỗ lực nâng cao năng lực tổng hợp của bản thân

2.1.3 Đặc điểm của thiết kế đồ gia dụng

Đồ gia dụng là kết hợp khoa học và nghệ thuật, kết hợp vật chất và tinh thần Thiết kế đồ gia dụng liên quan đến rất nhiều lĩnh vực thị trường, tâm lý, Ergonomics, vật liệu, kết cấu, công nghệ, mỹ học, tập quán, văn hoá,

…., người thiết kế phải có tri thức chuyên sâu, rộng và năng lực vận dụng tổng hợp những tri thức này, đồng thời còn phải có năng lực truyền đạt ý tưởng và phương án thiết kế

2.1.4 Đặc điểm sử dụng của đồ gia dụng

Đồ gia dụng trước tiên vì thoả mãn nhu cầu sinh hoạt vật chất của con người mà xuất hiện Từ ý nghĩa thông thường, tất cả đồ gia dụng đều phải có tác dụng công năng trực tiếp, thoả mãn công dụng đặc biệt đã định ở phương diện nào đó của con người, như giường dùng để ngủ, ghế dùng để ngồi, tủ dùng để đựng đồ vật… Đồ gia dụng ở nơi sử dụng sẽ không thể tránh khỏi chiếu trực diện người, bắt người ta đi xem kỹ, bình phẩm và sờ mó, vì thế, không thể không xem xét hiệu quả tri giác của nó Vì thế, đồ gia dụng vừa là dụng cụ công năng không thuần tuý vật chất, lại có khác với sản phẩm giám định và thưởng thức nghệ thuật thuần tuý Dù tỷ trọng tương đối giữa công năng vật chất và hiệu quả tri giác có thể do trường hợp sử dụng mà khác nhau, nhưng cả hai không nghi ngờ đều là không thể thiếu

2.1.5 Đặc điểm chế tác của đồ gia dụng

Đồ gia dụng truyền thống đều là chế tác bằng thủ công, sau cách mạng công nghiệp, đặc biệt là sau chiến tranh thế giới lần thứ 2, chế tác đồ gia dụng từng bước thực hiện công nghiệp hoá và đã thành sản xuất hiện đại Cùng với việc tăng mạnh của yêu cầu của con người đối với đồ gia dụng, chế tác đồ gia dụng phải đạt được chất lượng cao, hiệu quả cao, nhưng đạt được

6

điều này thì phải dựa vào sản xuất công nghiệp hoá Vì thế, đồ gia dụng đã trở thành một loại sản phẩm công nghiệp, thiết kế đồ gia dụng cũng vì thế

mà đưa vào phạm trù của thiết kế công nghiệp Cũng có nghĩa là thiết kế đồ

gia dụng phải hướng tới thị trường, đứng ở sản xuất

2.1.6 Yếu tố cơ bản cấu thành đồ gia dụng

- Công năng

Công năng là nhân tố quan trọng hàng đầu của đồ gia dụng, không có công năng sẽ không có gì để bàn về đồ gia dụng Cùng với việc nâng cao của chất lượng đời sống, yêu cầu của người hiện đại đối với công năng của đồ gia dụng ngày một rộng, yêu cầu ngày một cao Cuộc sống là nguồn sáng tác của thiết kế công năng, thiết kế công năng của đồ gia dụng thể hiện trình độ hiểu biết của người thiết kế đối với đời sống

Sự xuất hiện của tủ ti vi, bàn vi tính … là tiêu chí của đời sống hiện đại, thực chất của nó là sự khác nhau trên công năng giữa đời sống hiện đại

và đời sống cổ đại

Một chiếc ghế của nhân viên văn phòng sử dụng, công năng cơ bản của nó là cung cấp cho người ngồi để làm việc, nhưng có cái có thể chuyển động trượt, có cái mặt ghế có thể nâng hạ, có cái góc có thể điều chỉnh, có cái có thể xếp gấp… thể hiện chiều sâu và hoàn thiện của công năng

Thuật ngữ “Chức năng” của đồ mộc thực chất cũng có nghĩa tương đương như thuật ngữ “Công năng” Tuy nhiên khi dùng thuật ngữ chức năng

thường để chỉ bản chất cốt lõi của nhiệm vụ đặt ra cho kết cấu Ví dụ với chiếc ghế, công năng được thiết kế có thể có nội hàm khác nhau, nhưng chức năng của kết cấu ghế là để đỡ cơ thể người một cách hợp lý ở trạng thái cần thiết

7

- Vật liệu

Vật liệu khác nhau có tính chất khác nhau, khi thiết kế đồ gia dụng phải có sự lựa chọn sáng suốt Khoa học kỹ thuật đã và đang không ngừng cung cấp nguồn vật liệu phong phú cho chúng ta, cung cấp cho người thiết

kế chọn dùng, như ngoài gỗ truyền thống ra còn có các loại ván nhân tạo, kim loại, thuỷ tinh, đá và đá nhân tạo, tre, song mây, vật liệu tổng hợp cao phân tử … Trình độ khoa học về vật liệu là điều mà người thiết kế đồ gia dụng phải có

- Kết cấu

Tính năng vật liệu khác nhau Yêu cầu kết cấu phù hợp với chức năng của sản phẩm và tính chất của vật liệu Kết cấu trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng chịu lực và hình thức bên ngoài của đồ gia dụng Đồng thời, kết cấu cũng ảnh hưởng đến mức độ khó dễ của chế tác và hiệu quả sản xuất

- Hình dáng bên ngoài

Hình dáng bên ngoài quyết định cảm nhận của người, người có 5 loại

hệ thống cảm giác trực tiếp, đó là: thị giác, thính giác, khứu giác, vị giác và xúc giác Ngoài vị giác ra, đồ gia dụng đều có ảnh hưởng trực tiếp đối với 4 loại cảm giác còn lại, trong đó tỷ trọng thị giác chiếm lớn nhất, cho nên đặc tính thị giác từ trước tới nay đều được mọi người coi trọng, phương pháp tạo hình mỹ học được xây dựng trên cơ sở thị giác Song, kết quả nghiên cứu mới nhất cho thấy các đặc tính cảm giác khác nhau cũng không thể xem nhẹ như đặc tính âm thanh học, chất phát tán của vật liệu… có ảnh hưởng quan trọng đến môi trường, và xúc giác có ảnh hưởng tương đối lớn tới tình cảm vui buồn của con người

Điều cần phải đặc biệt chú ý là 4 yếu tố trên không phải là cô lập mà

nó đan xem và ảnh hưởng lẫn nhau Chỉ xem xét thiết kế ngoại hình thì quá

2.1.7 Phân loại đồ gia dụng: Gồm các cách phân loại sau:

- Phân loại theo vật liệu

- Phân loại theo công năng cơ bản

- Phân chia theo kiểu dáng cơ bản

- Phân chia theo nơi sử dụng

- Phân chia theo hình thức kê đặt

- Phân chia theo đặc trưng phong cách

- Phân chia theo kiểu dáng kết cấu

2.2.Nội dung của thiết kế đồ gia dụng

2.2.1.Thiết kế công năng đồ gia dụng

Công năng của đồ gia dụng bao gồm công năng vật chất và công năng

về tinh thần, công năng vật chất ở đây là tính thích ứng của quan hệ giữa sản phẩm và con người, như kích thước của đồ mộc, xúc cảm, tính thích ứng sử dụng…có phù hợp với kích thước cơ thể người, kích thước động tác của cơ

9

thể người, và có thích ứng với môi trường xung quanh hay không…Như công năng của đồ gia dụng hiện đại phù hợp với tập quán sinh hoạt của con người hiện đại, thoả mãn yêu cầu sử dụng của con người hiện đại,tức là thực dụng và hiệu suất cao.Như vậy để thiết kế công năng cho một loại đồ gia dụng cần phải xem xét yếu tố quy luật hoạt đông của con người có liên quan đến loại sản phẩm cần thiết kế công năng (ergonomics)

Thiết kế công năng cho tủ:Tủ là loại đồ gia dụng thu nạp( cũng gọi là cất giữ ) là đồ dùng để cất giữ, xắp xếp các vật phẩm quần áo, sản phẩm tiêu dung, sách… trong sinh hoạt hàng ngày Theo khác nhau của vật phẩm cất giữ, chủ yếu có tủ quần áo to nhỏ, tủ tường, tủ đầu giưòng, tủ sách, tủ rượu,

tủ tivi và các loại tủ tổ hợp như tủ trưng bày, tủ hang hoá, tủ công cụ… trong loại gia có giá sách, giá dụng cụ nhà bếp, giá trưng bày, giá trang sức, giá mũ

áo, bình phong…

Việc cất giữ và xếp đặt các vật phẩm sinh hoạt hàng ngày của chúng ta cần căn cứ vào phạm vi hoạt động thao tác của cơ thể người, và kết hợp với tần suất sử dụng vật phẩm để xem xét vị trí cất giữ, như thế giữa đồ gia dụng

và cơ thể người tạo ra quan hệ kích thước gián tiếp Quan hệ kích thước này lấy biên độ động tác trên dưới của cánh tay khi người đứng, theo mức độ thuận tiện, có thể chia thành biên độ tốt nhất và bình thường có thể đạt được giới hạn, có lúc cũng có thể xem xét phạm vi hoạt động khi cong lưng hoặc ngồi xuống Thông thường co rằng lấy vai làm chủ, trong phạm vi chi trên là bàn kính cất giữ vật phẩm thuận tiện nhất, số làn sử dụng cũng nhiều nhất, hơn nữa là khu vực nhìn đường nhìn của người dễ nhìn thấy nhất, còn vật phẩm không thường dung thì có thể để ở vị trí có thể với tới Đồng thời còn cần xem xét các tính chất sử dụng của vật phẩm, tập quán cất giữ và hình thức cất giữ tiến hành để có thứ tự

Để cất giữ hợp lý các loại vật phẩm phải tìm ra giá trị kích thước tốt nhất của dung tích cất giữ các loại vật phẩm cho nên khi thiết kế đồ gia dụng

10

cất giữ khác nhau, trước tiên phải tìm hiểu tỉ mỉ và nắm vững quy cách thường dùng của các loại vật phẩm

2.2.2.Thiết kế tạo hình đồ gia dụng

Các nguyên lý cơ bản của tạo hình đồ gia dụng là các nguyên lý ứng dụng các quy luật mang lại cái đẹp của hình thức trong thiết kế tạo hình sản phẩm

Lý luận thiết kế đô gia dụng theo phương pháp truyền thống không có cái nhìn tổng thể về đặc tính cảm giác của con người để nghiên cứu vấn đề thiết kế cảm tính của đồ gia dụng, mà chỉ giới hạn trong lĩnh vực thị giác nghệ thuật thị giác là quan trọng, mà hơn nữa là quan trọng nhất, nhưng không toàn diện, thậm chí lạc hậu với thực tiễn

Con người thông qua “lưới đa đa” của tri giác mình – hệ thống cảm giác

để cảm biết sự vật, tìm hiểu thế giới hiện thực, loại tri giác này giới hạn biên giới của ý thức, cho nên “tồn tại quyết định ý thức”

Cảm giác tốt, xấu của chúng ta đối với đồ gia dụng hoàn toàn quyết định bởi cảm giác của bản thân, do quan hệ mật thiết giữa đồ gia dụng và con người, đặc tính cảm giác của người cũng thể hiện đặc biệt quan trọng Nhưng ngoài thị giác ra, thiết kế đồ gia dụng truyền thống không ý thức đến hoặc không có điều kiện tiến hành thiết kế cảm giác chuyên môn, đến nay vẫn chưa thấy ai ứng dụng toàn diện nguyên lý đặc tính cảm giác của con người để tiến hành thiết kế đồ gia dụng Nhưng trong thực tiễn, đây là đề tài không thể né tránh Thực tế, trong sử dụng, người ta căn cứ vào dễ chịu hay không đã cho thấy tầm quan trọng của vấn đề này Như kiểu dáng, màu sắc của 1 sản phẩm gia dụng đều đẹp, nhưng bề mặt đồ gia dụng thô ráp, sờ vào cho người ta ấn tượng rất xấu, Vì nhấp nhô thông qua nhìn và sờ truyền đến phần não, do phản ứng sinh lý dẫn đến không dễ chịu về sinh lý Cảm giác con người có 6 loại, trong đó có 5 loại đã được công nhận tức là thị giác, thính giác, xúc giác,vị giác và khứu giác

11

Trong phạm vi ở đây chúng ta chỉ nói về thiết kế thị giác Mặt khác các yếu tố thị giác bao gồm hình thái, màu sắc, chất liệu và cả trang sức bề mặt nhưng trong phạm vi chuyên đề chỉ đề cập về yếu tố hình thái

Thị giác chủ yếu thông qua hình và màu để cảm nhận, màu có liên quan đến ánh sáng Trong tất cả các đặc tính cảm giác, thị giác chiếm vị trí quan trọng nhất, cho nên, quy tắc mỹ học lấy tạo hình và phối màu làm cơ sở thì

từ trước tới nay chưa hề bị coi nhẹ, luôn được làm cơ sơ quan trọng của thiết

kế đồ gia dụng

Thiết kế một đồ gia dụng có tạo hình đẹp, nếu muốn tập trung xử lý tốt những yếu tố cấu thành cơ bản đó, thì phải nắm vững quy luật mĩ học, chủ yếu là những quy luật của bản vẽ, kết cấu, học vận dụng các thủ đoạn và phương pháp biểu hiện, để cấu thành hình tượng chủ thể đẹp

Quy luật chúng ta thảo luận, không phải là những quy tắc cố định không thay đổi, nhưng có thể làm kim chỉ nam cho các phương hướng hành động Chúng ta phải học phán đoán như thế nào tính phù hợp của loại bản vẽ này, phán đoán chúng từ góc độ thị giác của vai diễn trong không gian, trên đồ gia dụng và có ý nghĩa đối với người sử dụng đồ gia dụng Các nguyên lý này được yêu cầu được giúp đỡ hình thành và duy trì một loại quy luật thị giác giữa các cum chi tiết đồ gia dụng, đồng thời cũng phải có chứa đựng được công dụng và công năng dự định của chúng

2.2.3.Thiết kế tạo dáng đồ gia dụng

Tạo dáng sản phẩm mộc là một trong những công đoạn đặc biệt quan trọng trong quá trình thiết kế sản phẩm Chất lượng của sản phẩm là tổng hợp của mọi tính chất khách quan xác định khả năng sử dụng và giá trị thẩm

mỹ của nó, như vậy một sản phẩm mộc chất lượng tốt là một sản phẩm không chỉ chính xác về mặt kỹ thật mà nó còn được tạo dáng một cách hài hoà , thẩm mỹ

12

Đối với sản phẩm mộc dung trong không gian hẹp thường là các sản phẩm thiết kế nhiều chức năng, sản phẩm có thể gấp, xếp, kéo trượt… thì khi tạo dáng sản phẩm cần phải được tính toán một cách khoa học, chính xác, hình thức sản phẩm đơn giản không qua cầu kỳ, rườm rà

Để đạt được yêu cầu đó thì khi tạo dáng sản phẩm cần chú ý vận dụng các nguyên lý mỹ thuật sau:

- Tỉ lệ và tỉ lệ xích

Tỉ lệ cho biết mối quan hệ của một phần này với một phần kia, một phần với toàn phần, hay giữa vật này với vật khác, mối quan hệ này có thể là kích thước, số lượng, mức độ màu sắc

Với nguyên tắc này thì kích thước của một vật thể bị ảnh hưởng bởi kích thước tương đối của các vật khác nhau trong môi trường xung quanh nó

Tỉ lệ xích nói tới độ lớn của vật nào đó xuất hiện khi có sự so sánh với các vật khác xung quanh nó Như vậy, tỉ lệ xích thường là những nhận xét của chúng ta dựa vào sự liên hệ hay vào kích thước của một vật nào khác gần

đó hoặc những yếu tố xung quanh

Tỷ lệ và tỉ lệ xích đều có quan hệ tới kích thước của vật Nếu có sự khác biệt nào đó thì sự tương quan sẽ gắn liền với mối liên hệ với các bộ phận của bố cục, trong khi tỷ lệ thể hiện rõ ràng kích thước phụ thuộc của vật đó, nó phụ thuộc vào điều kiện đã cho hoặc theo quy ước đã có

Chúng ta có thể nói vật thể có tỷ lệ xích nếu chúng ta so sánh với những vật mà vật đó nhìn chung lớn hơn rất nhiều về kích thước Tương tự vật được coi là có tỉ lệ xích lớn hơn nếu nó được đặt cùng vật thể tương đối nhỏ hoặc nó xuất hiện lớn hơn vật được cho là kích thước bình thường

13

- Tính cân bằng

Cân bằng ở đây đề cập tới là sự cân bằng về thị giác Một vật lớn đặt cạnh một vật nhỏ lập tức sẽ phá vỡ sự cân bằng nhưng nếu có nhiều vật thể nhỏ thì sẽ kéo lại sự cân bằng đó

Sự cân bằng về thị giác có thể xử lý bằng nhiều cách Có thể cùng số lượng, mức độ hay vị trí đê làm giải pháp cân bằng trong thiết kế

Có 3 kiểu cân bằng là: Cân băng đối xứng tâm, cân bằng đối xứng trục, cân bằng bất đối xứng

- Tính hài hoà

Sự hài hoà có thể được xác định rõ như phù hợp hay sự hài hoà về các thành phần bố cục Trong sự cân bằng đạt được cái thống nhất thông qua việc sắp xếp cẩn thận giữa các yếu tố giống nhau và không giống nhau, nguyên lý hài hoà đòi hỏi hai sự lựa chọn kỹ lưỡng các yếu tố, chia ra những nét riêng hay những nét chung như hình dáng, màu sắc, chất liệu hay vật liệu để tạo ra sự hài hoà

- Tính thống nhất và đa dạng

Cũng như hài hoà và cân bằng, khi các yếu tố được xử lý một cách thống nhất sẽ tạo ra sự thống nhất bố cục Song sự thống nhất ấy đôi khi lại làm nên sự khô cứng buồn tẻ không có tính đột phá

Các phẩn trong thể thống nhất có thể thay đổi tạo ra sự thống nhất trong bố cục nhưng cũng không được qua lạm dụng dẫn đến sự hỗn loạn thị giác

- Tính nhịp điệu và nhấn mạnh

Nguyên lý thiết kế nhịp điệu là dựa vào sự lặp đi lặp lại của các yếu

tố, sự lặp lại này không chỉ tạo nên tính thống nhất thị giác mà nó còn tạo nên sự chuyển động mang tính nhịp điệu mà mắt và tâm lý người quan sát

Không gian của những yếu tố liên tục của nhịp điệu thị giác có thể thay đổi, tạo thành cùng nhấn mạnh những điểm cần thiết trong khối Hiệu quả của nhịp điệu có thể làm duyên dáng, truyền cảm, dứt khoát và đột ngột

Trong khi các yếu tố lặp đi lặp lại liên tục phải có yếu tố thông thường, chúng ta có thể thay đổi hình thù chi tiết, màu sắc và chất liệu Những sự khác biệt này có thể dấn tới sự phong phú về thị giác ở mức độ khác nhau Một nhịp điệu xen kẽ có thể đặt nằm ngang hoặc những biến tấu

có thể xếp tăng lên về kích cỡ, mằu sắc để định hướng cho chuỗi

Trong một bố cục xuất hiện một yếu tố khác thường về hình dạng màu sắc , chất liệu hay sự định hướng đều tạo ra sự nhấn mạnh

2.3 Nguyên tắc thiết kế đồ gia dụng

Thiết kế đồ gia dụng giỏi cần kết hợp hoàn hảo công năng, vật liệu, kết cấu, tạo hình, công nghệ, văn hoá bao hàm bên trong, cá tính rõ ràng và kinh

tế Thường thì giá trị của thiết kế cần vượt quá giá trị của vật liệu hoặc trang sức của nó Thiết kế hoàn hảo không dựa vào trang sức sau khi tạo thành để thực hiện mà là tổng hợp các nhân tố ấp ủ trước đó mà thành và qua được khảo nghiệm của thời gian và thay đổi nơi sử dụng

Là một loại sản phẩm công nghiệp, thiết kế đồ gia dụng phải tìm được điểm cân bằng tốt nhất giữa tiêu thụ và sản xuất Đối với người tiêu dùng, mong muốn có được đồ gia dụng thực dụng, dễ chịu, an toàn, đẹp, giá rẻ, tốt nhất và nhiều loại Còn đối với người sản xuất thì mong muốn đơn giản, dễ làm để giảm được giá thành, thu được lợi nhuận cần thiết

2.3.3 Tính an toàn

An toàn là yêu cầu cơ bản đảm bảo chất lượng của đồ gia dụng, thiết

kế đồ gia dụng thiếu cường đọ và tính ổn định, hậu quả của nó là tai nạn Muốn đảm bảo được an toàn, phải có nhận thức đầy đủ đối với tính năng cơ học của vật liệu, chiều thớ và khả năng thay đổi có thể xảy ra, để xác định chính xác kích thước mặt cắt ngang của chi tiết, cụm chi tiết, và khi thiết kế kết cấu và thiết kế điểm nối tiến hành tính và đánh giá khoa học Như giới hạn bền kéo theo chiều ngang của gỗ thấp hơn rất nhiều theo chiều dọc, khi

nó ở vị trí chịu lực quan trọng trong đồ gia dụng sẽ có thể bị nứt ra, lại như

2.3.4 Tính nghệ thuật

Tính nghệ thuật là nhu cầu tinh thần của con người, hiệu quả nghệ thuật của thiết kế đồ gia dụng sẽ thông qua cảm quan của con người tạo ra hàng loạt phản ứng sinh lý, từ đó đưa đến những ảnh hưởng mạnh đối với tâm lý của con người Mỹ quan tuy đứng sau thực dụng, nhưng quyết không thể bên nặng bên nhẹ, quan trọng là cái gì đẹp? Làm thế nào để sáng tạo hiệu quả của đẹp? Dù quyển sách này sẽ giới thiệu quy luật mỹ học liên quan, nhưng đẹp không phải là lầu các trên không, phải bám rễ trong thuộc tính tự nhiên do công năng, vật liệu, văn hoá mang đến Chế tác mềm mại không phải là đẹp, đẹp còn có đẹp mãi mãi và đẹp lưu hành phổ biến, thiết kế đồ gia dụng cần cố gắng theo đuổi cái đẹp mãi mãi, nhưng nhìn từ giá trị hàng hoá, ý nghĩa hiện thực của cái đẹp lưu hành phổ biến cũng không thể không coi trọng

2.3.5 Tính công nghệ

Tính công nghệ là nhu cầu của chế tác sản xuất, dưới tiền đề đảm bảo chất lượng, nâng cao hiệu suất, giảm giá thành sản phẩm, tất cả các chi tiết, cụm chi tiết đều cần thoả mãn yêu cầu gia công cơ giới hoặc sản xuất tự động hoá Đồ gia dụng kết cấu cố định cần xem xét có thể thực hiện lắp ráp

cơ giới hoá, tự động hoá được không; đồ gia dụng kiểu tháo rời cần xem xét

sử dụng dụng cụ đơn giản nhất có thể nhanh chóng lắp ráp được đồ gia dụng thành sản phẩm phù hợp yêu cầu chất lượng Có người cho rằng đồ gia dụng thượng hạng cần phải là sản phẩm công nghệ thủ công đầy cá tính, sản phẩm

17

công nghệ thủ công của các nhà chế tác nổi tiếng có thể giá trị xác thực không đẹp, nhưng ở mặt thị trường vô cùng hạn hẹp, năng suất chế tác thủ công không thể đáp ứng được do không xem xét tính thông dụng của chi tiết, cụm chi tiết, cho nên vấn đề độ chính xác kích thước rất dễ nổi bật, và khi muốn sản xuất đồ gia dụng số lượng lớn, sản phẩm thủ công hầu như không

có cách nào đảm bảo tính nhất quán và tính ổn định của chất lượng cùng một loạt sản phẩm, sản phẩm thủ công cũng khó trở thành sản phẩm chủ đạo của thị trường đồ gia dụng Tính công nghệ của thiết kế đồ gia dụng còn biểu hiện khi thiết kế cần cố gắng sử dụng chi tiết tiêu chuẩn, cùng với việc thâm nhập và mở rộng của hợp tác phân công xã hội hoá, chuyên môn hoá, hợp tác hoá sản xuất đã trở thành xu thế tất yếu của ngành đồ gia dụng Vì phương thức hợp tác này có thể đạt được bổ xung ưu thế cho nhau, tạo điều kiện phát triển sâu của một lĩnh vực nào đó của xí nghiệp Sử dụng chi tiết tiêu chuẩn có thể đơn giản hoá sản xuất, rút ngắn quá trình chế tác của đồ gia dụng, giảm chi phí chế tạo

2.3.6 Tính kinh tế

Tính kinh tế trực tiếp ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh trên thị trường sản phẩm đồ gia dụng Đồ gia dụng tốt không nhất định là đồ gia dụng quý, nhưng tính kinh tế nói ở đây cũng không có ý nhắm mắt chạy theo giá rẻ, mà cần lấy so sánh giá trị công năng, tức giá trị công trình làm chuẩn thiết kế Điều này yêu cầu người thiết kế nắm vững phương pháp phân tích giá trị, một mặt phải tránh quá thừa công năng, mặt khác phải lấy con đường kinh tế nhất để thực hiện mục tiêu công năng theo yêu cầu Như dùng vật liệu cao cấp để chế tác sản phẩm sử dụng 1 lần thì lãng phí Ngược lại, nếu trong một sản phẩm cao cấp có vật liệu chất lượng kém hoặc khi chế tác giảm thấp yêu cầu thì sẽ làm cho giá của bản thân nó giảm mạnh, đây cũng

là một loại lãng phí, và tuyệt đối không thể nói là thể hiện của tính kinh tế

18

2.3.7 Tính hệ thống

Tính hệ thống của đồ gia dụng thể hiện ở 2 mặt, một là tính đồng bộ,

hai là hệ thống thay đổi linh hoạt của tiêu chuẩn hoá

Tính đồng bộ là chỉ đồ gia dụng không sử dụng độc lập mà là tính nhịp nhàng và tính bổ xung cho nhau khi sử dụng đồng bộ các đồ gia dụng khác ở nội thất Vì thế, khái niệm rộng của thiết kế đồ gia dụng cần mở rộng đến hiệu quả cảm giác và công năng sử dụng của toàn bộ môi trường nội thất

Hệ thống thay đổi linh hoạt tiêu chuẩn hoá nhằm vào sản xuất, tiêu thụ, nhu cầu xã hội và tính hiệu quả cao , chất lượng cao của sản xuất hiện đại công nghiệp hoá của số lượng ít, chủng loại sản phẩm nhiều luôn là một mâu thuẫn lớn gây khó khăn cho ngành đồ gia dụng Trong tình huống này, thiết kế đồ gia dụng dễ đi nhầm vào 2 đường rẽ, một cách làm là lẩn tránh mâu thuẫn, tức là không thiết kế tỉ mỉ mà là đem phác thảo thiết kế chưa hoàn thiện giao trực tiếp cho công nhân sản xuất, do công nhân tiến hành phát huy tự do, kết quả cuối cùng của nó ở trạng thái mất khống chế Một loại tình huống khác là người thiết kế lặp đi lặp lại công tác thiết kế kết cấu giản đơn va đơn điệu, tiêu tốn rất nhiều tinh lực của nhân viên thiết kế, lại khó tránh khỏi sai sót Hơn nữa, đối với nhân viên thiết kế, do thiếu tính cạnh tranh và tính vươn lên, dễ làm cho tư tưởng của họ xơ cứng, giết chết tính sáng tạo của họ và chán ngán không còn hứng thú sản xuất

Con đường để giải phóng người thiết kế ra khỏi lao động lặp đi lặp lại

cơ giới là tiến hành thiết kế hệ thống hoá, lấy một số lượng nhất định chi tiết, cụm chi tiết và modul đồ gia dụng tiêu chuẩn hoá cấu thành một loại hệ thống đồ gia dụng nào đó của xí nghiệp, thông qua tổ hợp có hiệu quả của nó

để thoả mãn các loại yêu cầu, lấy bất biến ứng vạn biến, đem sản phẩn không tiêu chuẩn giảm đến giới hạn thấp nhất, phương pháp làm này có thể đồng thời làm dịu áp lực do chủng loại sản phẩm quá nhiều, số lượng quá ít gây cho hệ thống sản xuất

thể hiện những ảnh hưởng khác nhau

Từ góc độ lịch sử mà nói, đồ gia dụng của các nước do sự ảnh hưởng khác nhau của nghệ thuật văn hoá, kỹ thuật sản xuất, hay phong tục tập quán của từng thời kỳ xã hội, mà nó cũng có được sự thay đổi và phát triển thông qua các thời kỳ lịch sử, nó phản ánh được những đặc điểm về các thời đại khác nhau Sự phát triển về phong cách đồ gia dụng của các nước có thể được phân thành bốn giai đoạn lịch sử sau: đồ gia dụng cổ đại của xã hội nô

lệ, đồ gia dụng thời trung đại của xã hội phong kiến, đồ gia dụng cận đại của thời văn hoá phục hưng, đồ gia dụng hiện đại của thời kỳ sau cách mạng công nghiệp

đồ gia dụng như ghế tựa, ghế dài, bàn, giường, tủ, hộp đựng đồ hoá trang,… Ghế ngồi là môt sản phẩm quan trọng các loại đồ gia dụng Ai cập cổ, tất cả các loại ghế đều là sự tượng trưng cho vương quyền Bề mặt của mặt ghế ngồi được đỡ bởi 4 chân, phần lớn là được làm bằng gỗ hoặc được kết từ những cây nguyên liệu thân cỏ, phần lưng tựa ghế đựoc sử dụng những thanh

gỗ nhỏ để ghép lại, rồi được liên kết vuông góc với bề mặt của ghế, ghế thường được sử dụng các đinh tre dùng để liên kết, 4 chân của ghế ngồi dạng chính quy thường được mô phỏng theo hình dáng của chân động vật, thể hiện được sự vững chắc, bộ phận dưới của chân thường là dạng móng của sư tử hoặc móng của trâu bò, phần dưới cùng lại được liên kết tiếp với một miếng gỗ cao để sao cho phần hình móng của các con vật không bị tiếp xúc trực tiếp với bề mặt đất, nó cũng thuận tiện cho hiệu quả trang sức, 4 chân của ghế được tạo thành một hình vuông và có dạng như động vật đang

đi, theo từng hướng các chân được bố trí theo kiểu song song, hình thành nét

đặc trưng trong tạo hình của đồ gia dụng Ai cập cổ

- Tây Á là một bộ phận thuộc phía tây của châu Á Lịch sử của khu vực này được phân chia thành thời kỳ summer và thời kỳ Babilon cổ Đồ gia dụng của người samer có chủng loại không nhiều, hình thức lại khá đơn giản Ở đây giường ngủ được họ coi trọng nhất trong số các loại đồ gia dụng, giường ngủ của lớp người đẳng cấp trung bình cũng được tiến hành điêu khắc rất tinh tuý, còn được khảm nạm thêm các kim loại quý như vàng, bạc hay ngà voi, thế nhưng những loại này hiện nay chưa phát hiện được, chỉ phát hiện được những loại đồ gỗ như hộp gỗ, ghế tựa hay ghế dài,… chân trước của ghế ngồi là dạng chân của động vật, còn các chân khác là dạng

21

chân thẳng, phía dưới của chân có lớp chân lót, lưng tựa của ghế tương đối thấp, nhưng với lưng tựa ghế của quốc vương thì cao hơn một chút, việc tạo hình cho toàn bộ chiếc ghế là tương đối đơn giản Từ bức vẽ có thể thấy, đồ gia dụng mà quốc vương và quần thần của người sumer sử dụng là không có

sự khác biệt đáng kể chỉ có ghế quốc vương là to hơn và cao hơn so với ghế của quần thần một chút Nghệ thuật văn hoá của đồ gia dụng người sumer không phải là một loai tồ tại độc lập mà nó chịu ảnh hưởng của rất nhiều các nhân tố của xã hội đương đại như: kiến trúc, điêu khắc hay chữ viết….Đồng thời nghệ thuật văn hoá của đồ gia dụng nó cũng phản ánh được một cách tỏg hợp về rất nhiều loại hình nghệ thuật, rất nhiều các đặc trưng về hình thức kết cấu, phương án trang sức, các ký hiệu, chữ viết cho đến những nét đặc trưng về đồi sống, chính trị, văn hoá đương đại đều được hội tụ ở đây

- Đồ gia dụng cổ La Mã cổ là được phát triển trên cơ sở của nghệ thuật văn hoa đồ gia dụng Hy Lạp cổ Do thời gian quá dài mà phần lớn những đồ gia sụng của La Mã cổ đại đã bị mục mọt phá hoại, những đồ vật

có thể nhìn thấy hiện nay chỉ còn một bộ phận được làm bằng đá Dali, hay được làm bằng đồng Thời đại đế quốc La Mã, đồ gia dụng cũng là để làm vừa long được tính tự tôn cũng như khát vọng của con người đương đại luôn luôn theo đuổi sự đẹp đẽ trong trang sức, sự uy nghiêm trong tạo hình Các lại bàn khách, giường, đầu các cột trụ ở bên trong cung điện đều được sử dụng những chi tiết điêu khắc từ đá Dali tạo thành

Tóm lại, nghệ thuật van hoá đồ gia dụng La Mã cổ là chịu sự ảnh hưởng của đồ gia dụng phương đông và đồ gia dụng Hy Lạp Thế nhưng, nghệ thuật văn hoá đồ gia dụng La Mã cổ nó cũng có được những nét đặc trưng riêng của nó, nó có được những nhân tố như tính đa dạng, tính thực dụng, tính kỷ niệm, …

Đồ gia dụng trung đại (thế kỷ 5- 14 sau công nguyên)

- Đồ gia dụng Byzantine cũng đã tiếp tục phát huy được nét nghệ thuật truyền thống của La Mã và Hy Lạp cổ đại, nó lại chịu ảnh hưởng của văn