Thiết kế các sản phẩm mộc mô phỏng mô hình tủ giá sách và tủ trưng bày được lựa chọn

Sản xuất đồ mộc ngày được mở rộng về quy mô sản xuất, các sản phẩm mộc ra đời với số lượng lớn, đa dạng về hình dáng và kết cấu đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của con người và thiết

MỞ ĐẦU

Đồ mộc được con người sử dụng từ rất lâu đời Nó gắn liền với đời sống hàng ngày của con người trong làm việc và nghỉ ngơi Trước đây, khi khoa học kỹ thuật chưa phát triển, các sản phẩm mộc chỉ được thiết kế trực giác và kinh nghiệm, chúng được sản xuất ra bằng phương thức thủ công, máy móc còn thô sơ đơn giản Các sản phẩm mộc thông dụng thường được sử dụng thường chủ yếu là: bàn, ghế, tủ, giường… Ngày nay, khoa học kỹ thuật

đã có sự phát triển, kéo theo sự phát triển của các nghành công nghiệp trong

đó có nghành chế biến gỗ Sản xuất đồ mộc ngày được mở rộng về quy mô sản xuất, các sản phẩm mộc ra đời với số lượng lớn, đa dạng về hình dáng và kết cấu đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của con người và thiết kế sản phẩm mộc được thực hiện trên cơ sở những kiến thức khoa học

Đồ mộc thuộc loại tủ là loại vật dụng được sử dụng nhiều trong mỗi gia đình Nó phục vụ ở nhiều phương diện khác nhau trong đời sống của con người Với những thành tựu của thiết kế sáng tạo, các sản phẩm tủ ra đời đáp ứng các chức năng khác nhau nhưng chức năng cơ bản là cất đựng Nhiều loại

tủ đã có sự hoàn thiện về kiểu dáng, kết cấu hợp lý đáp ứng được yêu cầu thẩm mỹ và công năng sử dụng Phát triển chung ở nước ta đã có nhiều cơ sở sản xuất, nhưng lực lượng thiết kế chưa phát triển Vì vậy, để chắt lọc sản phẩm, tạo ra được các sản phẩm mới, mở rộng phát triển chúng ta tiến hành thiết kế mô phỏng các mẫu sản phẩm của Thế giới xuất hiện trên hình ảnh Thiết kế mô phỏng có ý nghĩa tiếp cận phương thức văn hóa tiến bộ của Thế giới

Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn và với sự giúp đỡ tận tình của thầy giáo

TS Võ Thành Minh, tôi tiến hành thực hiện đề tài khoá luận có tiêu đề:

“Thiết kế các sản phẩm mộc mô phỏng mô hình tủ giá sách và tủ trưng bày

được lựa chọn”

Đề tài khoá luận đã hoàn thành, mặc dù đã hết sức cố gắng, nhưng do kiến thức còn nhiều hạn chế nên không tránh khỏi những thiếu sót Kính mong nhận được sự góp ý, chỉ bảo của các thầy cô giáo để đề tài này được hoàn thiện hơn

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG 1.1 Mục tiêu của khoá luận

1.1.1 Mục tiêu tổng quát

Xây dựng tư liệu thiết kế mô phỏng cho một số mô hình sản phẩm mộc thuộc loại hình sản phẩm tủ giá sách và tủ trưng bày được tìm hiểu và lựa chọn

1.1.2 Mục tiêu cụ thể

 Tìm hiểu một số mô hình sản phẩm mộc loại tủ

 Thiết kế sơ bộ các mô hình sản phẩm được lựa chọn từ hình ảnh

1.2 Nội dung nghiên cứu

Khóa luận tập trung giải quyết các nội dung cơ bản sau:

 Nghiên cứu trình bày mục tiêu sử dụng của các mô hình sản phẩm được thiết kế mô phỏng

 Xác lập công năng và qui cách các mô hình sản phẩm

 Hoàn thiện các nội dung thiết kế các mô hình sản phẩm

 Tính toán nguyên vật liệu chi tiết của sản phẩm thiết kế

1.3 Phạm vi nghiên cứu

Trong khuôn khổ khoá luận, do không có điều kiện khảo nghiệm thực

tế nên nội dung sưu tập mẫu sản phẩm chỉ dựa vào phương tiện internet, tạp chí, sách báo

Phương pháp gia công, tạo lập công nghệ gia công các chi tiết dựa trên

cơ sở lý thuyết và đã được khảo nghiệm thực tế

Do thời gian có hạn nên phạm vi đề tài bao gồm:

 Sưu tập mẫu sản phẩm dạng tủ giá sách và tủ trưng bày

 Lập bản vẽ thiết kế mô phỏng cho 2 mẫu sản phẩm đã có hình ảnh kèm theo

 Không chế thử sản phẩm thiết kế vì điều kiện kinh tế của khoá luận không cho phép Đề tài chỉ dừng lại ở việc mô tả cơ bản về sản phẩm lựa chọn

mà không thể hiện hết tư liệu thiết kế

1.4 Phương pháp thực hiện khoá luận

Khoá luận sử dụng một số phương pháp sau:

1 Phương pháp internet và thư viện: Tham khảo tài liệu trên internet, tạp chí để lựa chọn mẫu sản phẩm cho bộ sưu tập

2 Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: lấy ý kiến chuyên gia về các vấn

đề đòi hỏi kinh nghiệm như việc lựa chọn mẫu sản phẩm cho bộ sưu tập, lựa chọn các phương án liên kết sản phẩm

3 Phương pháp thiết kế mô phỏng: Dựa trên các mẫu sản phẩm đã có sẵn trong bộ sưu tập thiết kế mô phỏng lại hình dáng của sản phẩm đó

4 Nghiên cứu theo phương pháp nhân trắc học và tư duy logic: Dựa vào kích thước cơ thể người, mối quan hệ giữa kích thước cơ thể người với các sản phẩm mộc, để từ đó lựa chọn kích thước phù hợp cho mẫu sản phẩm mộc

trình độ hiểu biết của người thiết kế đối với đời sống

Hình thức

Hình dáng bên ngoài của sản phẩm là yếu tố đầu tiên con người cảm nhận được về sản phẩm mộc Con người có 5 loại cảm giác trực tiếp thông qua thị giác, thính giác, khứu giác, vị giác và xúc giác Ngoài vị giác ra, đồ gia dụng đều ảnh hưởng trực tiếp đối với 4 loại cảm giác còn lại, trong đó thị giác đóng vai trò lớn nhất Phương pháp tạo hình được xây dựng trên cơ sở thị giác Cảm giác về vẻ đẹp bắt nguồn từ cảm nhận bên ngoài Thông qua hình thức bên ngoài, nhưng phải hiểu được cái đẹp thực sự của hình thức bên ngoài phải gắn với công năng Ngoài ra cảm giác về chất liệu cũng là một yếu tố lớn của tri giác Tác dụng của tạo hình là rất lớn trong thiết kế

Chất liệu

Chất liệu là yếu tố thể hiện tính chất của sản phẩm mộc Vật liệu khác nhau có tính chất khác nhau, khi thiết kế đồ gia dụng phải có sự lựa chọn sáng suốt Khoa học kỹ thuật phát triển cung cấp cho chúng ta nguồn vật liệu phong phú để người thiết kế lựa chọn Ngày nay ngoài nguồn vật liệu gỗ truyền thống còn có các loại ván nhân tạo, kim loại, thuỷ tinh, song mây,

tre… Mỗi loại vật liệu có một tính năng riêng, tuỳ vào từng điều kiện cụ thể

mà lựa chọn nó sao cho phù hợp

Màu Sắc

Màu sắc là một yếu tố quan trọng trong thiết kế sản phẩm mộc Màu sắc tạo nên vẻ đẹp cho sản phẩm, đồng thời nó tác động vào các cơ quan cảm nhận của con người Màu sắc đẹp, phù hợp sẽ tạo cảm giác dễ chịu, thoải mái cho người sử dụng nó

Kết cấu

Kết cấu của sản phẩm mộc là một yếu tố thể hiện hình dáng bên ngoài, khả năng chịu lực khi sử dụng, điều kiện chế tác của sản phẩm mộc Kết cấu phải được thiết kế phù hợp với chức năng của sản phẩm mộc và tính chất của vật liệu Kết cấu trực tiếp ảnh hưởng tới khả năng chịu lực và hình thức bên ngoài của đồ gia dụng, kết cấu cũng ảnh hưởng đến mức độ khó dễ của chế tác và hiệu quả sản xuất

Trang sức bề mặt

Trang sức là làm đẹp cho bề mặt hình thể đồ gia dụng hay là một phần quan trọng trong việc xử lý các bộ phận cục bộ của đồ gia dụng, nó là sau khi xác định được hình thể tiến thêm bước nữa để hoàn thiện và điều chỉnh mâu thuẫn giữa tạo hình và công dụng của vât thể, do đó có thể nói trang sức là

một công đoạn rất quan trọng trong thiết kế đồ gia dụng

2.1.2 Các nội dung của thiết kế đồ gia dụng

Thiết kế công năng đồ gia dụng

Thiết kế công năng đồ gia dụng là một trong những nhân tố thiết kế quan trọng nhất trong thiết kế đồ gia dụng Công năng có tác dụng chủ đạo và quyết định đối với kết cấu và tạo hình của đồ gia dụng, công năng khác nhau thì việc tạo hình của nó cũng khác nhau, trong điều kiện làm thoả mãn được những nhu cầu rất đa dạng của con người, chúng ta luôn mong muốn những loại đồ gia dụng có được sự thích hợp và thuận tiện trong sử dụng, có tính vững chắc, đồng thời phải thoả mãn được tất cả những yêu cầu về sử dụng

Công năng nó sẽ quyết định đến việc tạo hình cơ bản của đồ gia dụng, nó là

cơ sở cho việc thiết kế Mục đích của thiết kế đồ gia dụng là nhằm thoả mãn tốt nhất những yêu cầu về sử dụng của con người đối với đồ gia dụng, các nhà thiết kế phải hiểu được rõ mối quan hệ giữa cơ thể con người với đồ gia dụng

Thiết kế tạo hình đồ gia dụng

Thiết kế tạo hình đồ gia dụng là chỉ quá trình vận dụng những thủ thuật nhất định để tiến hành xử lý tổng hợp đối với các mặt về hình thái, cảm nhận, màu sắc, trang trí… của đồ gia dụng, nhằm tạo một hình tượng về đồ gia dụng hoàn hảo Nó bao gồm:

- Xác định hình tượng của đồ gia dụng: là việc sử dụng những loại hình học cơ bản như: vuông, tròn, to, nhỏ, cũng như các hình thái khác nhau để tổ hợp thành hình tượng của đồ gia dụng

- Lựa chọn vật liệu sản xuất đồ gia dụng: là để có những cảm nhận khác nhau Cảm nhận về vật liệu là chỉ những cảm giác biểu hiện trên bề mặt bao gồm những cảm nhận về thiên nhiên mà vật liệu đó có được cũng như những cảm nhận mà vật liệu đã được thông qua các công đoạn gia công xử lý khác nhau tạo thành

- Thiết kế màu sắc đồ gia dụng: việc lựa chọn màu sắc cho đồ gia dụng nên căn cứ vào sự tương xứng với môi trường bên trong nội thất, đối tượng phục vụ của đồ gia dụng, công dụng của nó, cũng như phương diện về vật liệu

Thiết kế kết cấu đồ gia dụng

Việc lựa chọn vật liệu khi thiết kế đồ gia dụng cần phải thông qua kết cấu nhất định thì mới có khả năng thực hiện tốt được công việc dự định Vật liệu khác nhau sẽ có kết cấu khác nhau, cùng một loại vật liệu cũng có thể sử dụng những kết cấu khác nhau Nội dung của nó bao gồm:

- Trên cơ sở của thiết kế công dụng và thiết kế tạo hình, căn cứ vào yêu cầu lực học của kết cấu, tiến hành lựa chọn vật liệu hợp lý cho sản xuất đồ gia dụng

- Xác định được kích thước của các chi tiết , bộ phận và sản phẩm

- Lựa chọn phương thức liên kết

- Tính toán cường độ lực học đối với các chi tiết đặc thù

Thiết kế công nghệ của đồ gia dụng

Công nghệ là chỉ quá trình thông qua những công đoạn kỹ thuật nhất định để làm thay đổi hình dáng, kích thước và trạng thái bề mặt của vật liệu, thậm chí là làm thay đổi cả tính chất của vật liệu, để đạt được mục đích thiết

kế, nhằm thoả mãn được nhu cầu về thiết kế Sau khi lựa chọn được nguyên vật liệu, việc lựa chọn được sơ đồ công nghệ gia công và phương pháp gia công một cách hợp lý là vấn đề quan trọng quyết định tới sự thành công hay thất bại của thiết kế Người thiết kế cần thiết phải hiểu được rõ về công nghệ tương ứng với các loại vật liệu gia công, từ đó đảm bảo được các sản phẩm thiết kế ra sẽ có được độ tin cậy, nó cũng đảm bảo được việc không chế tốt nhất về chất lượng và hiệu ích kinh tế Thiết kế công nghệ đồ gia dụng là căn

cứ vào các yêu cầu về kết cấu của sản phẩm, yêu cầu về kỹ thuật, để tính toán

ra được lượng nguyên vật liệu tiêu hao, lập ra được quá trình công nghệ sản

xuất, cũng như tính toán và lựa chọn được các thiết bị gia công cần thiết

2.1.3 Các nguyên tắc thiết kế sản phẩm mộc

Nguyên tắc thực dụng

Tính thực dụng là điều kiện quan trọng đầu tiên của thiết kế đò gia dụng Thiết kế đồ gia dụng trước tiên phải thoả mãn công dụng trực tiếp của

nó, thích ứng yêu cầu riêng của người sử dụng Như bàn ăn phương Tây có thể kiểu dài vì thường do cách để đồ ăn, còn bàn ăn dài thì không thể phù hợp tập quán ăn của người Trung Quốc Nếu đồ gia dụng không thể thoả mãn yêu cầu công năng vật chất cơ bản thì dù ngoại quan có đẹp nhất cũng không có ý nghĩa gì

Nguyên tắc dễ chịu

Tính dễ chịu là nhu cầu của sinh hoạt chất lượng cao, sau khi giải quyết

có, không có vấn đề, ý nghĩa quan trọng của tính dễ chịu sẽ thể hiện rõ, đây cũng là thể hiện quan trọng của giá trị thiết kế Muốn thiết kế ra đồ gia dụng

dễ chịu phải phù hợp nguyên lý của Egonomics, và phải quan sát và phân tích

tỉ mỉ đời sống Như vật liệu và thiết kế kết cấu của giường ngủ phải xem xét trọng lực và phân bố khi người nằm, và tiến hành nghiên cứu sâu đối với giấc ngủ, lấy tính dễ chịu tất yếu của nó để loại bỏ nhiều nhất mệt mỏi của con người, đảm bảo chất lượng của giấc ngủ

Nguyên tắc an toàn

An toàn là yêu cầu cơ bản đảm bảo chất lượng của đồ gia dụng, thiết kế

đồ gia dụng thiếu cường đọ và tính ổn định, hậu quả của nó là tai nạn Muốn đảm bảo được an toàn, phải có nhận thức đầy đủ đối với tính năng cơ học của vật liệu, chiều thớ và khả năng thay đổi có thể xảy ra, để xác định chính xác kích thước mặt cắt ngang của chi tiết, cụm chi tiết, và khi thiết kế kết cấu và thiết kế điểm nối tiến hành tính và đánh giá khoa học Như giới hạn bền kéo theo chiều ngang của gỗ thấp hơn rất nhiều theo chiều dọc, khi nó ở vị trí chịu lực quan trọng trong đồ gia dụng sẽ có thể bị nứt ra, lại như gỗ có tính năng trương nở, co rút, nếu dùng tấm gỗ tự nhiên mặt rộng để làm tấm lõi cửa và khi dùng keo cố định giá khung thì rất dễ làm cho giá khung bị bung ra hoặc tấm lõi bị giá khung xé ra Ngoài kết cấu và tính an toàn lực học ra, an toàn trên hình thái của nó cũng rất quan trọng, như khi trên bề mặt tồn tại vật nhọn sắc có khả năng gây thương tích cho người, khi một chân bàn vượt ra khỏi mặt bàn có thể làm cho người vấp ngã

Nguyên tắc nghệ thuật

Tính nghệ thuật là nhu cầu tinh thần của con người, hiệu quả nghệ thuật của thiết kế đồ gia dụng sẽ thông qua cảm quan của con người tạo ra hàng loạt phản ứng sinh lý, từ đó đưa đến những ảnh hưởng mạnh đối với tâm lý của con người Mỹ quan tuy đứng sau thực dụng, nhưng quyết không thể bên nặng bên nhẹ, quan trọng là cái gì đẹp? Làm thế nào để sáng tạo hiệu quả của đẹp? Dù quyển sách này sẽ giới thiệu quy luật mỹ học liên quan, nhưng đẹp không phải là lầu các trên không, phải bám rễ trong thuộc tính tự nhiên do công năng, vật liệu, văn hoá mang đến Chế tác mềm mại không phải là đẹp, đẹp còn có đẹp mãi mãi và đẹp lưu hành phổ biến, thiết kế đồ gia dụng cần cố gắng theo đuổi cái đẹp mãi mãi, nhưng nhìn từ giá trị hàng hoá, ý nghĩa hiện thực của cái đẹp lưu hành phổ biến cũng không thể không coi trọng

Nguyên tắc công nghệ

Tính công nghệ là nhu cầu của chế tác sản xuất, dưới tiền đề đảm bảo chất lượng, nâng cao hiệu suất, giảm giá thành sản phẩm, tất cả các chi tiết, cụm chi tiết đều cần thoả mãn yêu cầu gia công cơ giới hoặc sản xuất tự động hoá Đồ gia dụng kết cấu cố định cần xem xét có thể thực hiện lắp ráp cơ giới hoá, tự động hoá được không; đồ gia dụng kiểu tháo rời cần xem xét sử dụng dụng cụ đơn giản nhất có thể nhanh chóng lắp ráp được đồ gia dụng thành sản phẩm phù hợp yêu cầu chất lượng Có người cho rằng đồ gia dụng thượng hạng cần phải là sản phẩm công nghệ thủ công đầy cá tính, sản phẩm công nghệ thủ công của các nhà chế tác nổi tiếng có thể giá trị xác thực không đẹp, nhưng ở mặt thị trường vô cùng hạn hẹp, năng suất chế tác thủ công không thể đáp ứng được do không xem xét tính thông dụng của chi tiết, cụm chi tiết, cho nên vấn đề độ chính xác kích thước rất dễ nổi bật, và khi muốn sản xuất

đồ gia dụng số lượng lớn, sản phẩm thủ công hầu như không có cách nào đảm bảo tính nhất quán và tính ổn định của chất lượng cùng một loạt sản phẩm, sản phẩm thủ công cũng khó trở thành sản phẩm chủ đạo của thị trường đồ gia dụng Tính công nghệ của thiết kế đồ gia dụng còn biểu hiện khi thiết kế cần

cố gắng sử dụng chi tiết tiêu chuẩn, cùng với việc thâm nhập và mở rộng của hợp tác phân công xã hội hoá, chuyên môn hoá, hợp tác hoá sản xuất đã trở thành xu thế tất yếu của ngành đồ gia dụng Vì phương thức hợp tác này có thể đạt được bổ xung ưu thế cho nhau, tạo điều kiện phát triển sâu của một lĩnh vực nào đó của xí nghiệp Sử dụng chi tiết tiêu chuẩn có thể đơn giản hoá sản xuất, rút ngắn quá trình chế tác của đồ gia dụng, giảm chi phí chế tạo

Nguyên tắc kinh tế

Tính kinh tế trực tiếp ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh trên thị trường sản phẩm đồ gia dụng Đồ gia dụng tốt không nhất định là đồ gia dụng quý, nhưng tính kinh tế nói ở đây cũng không có ý nhắm mắt chạy theo giá rẻ, mà cần lấy so sánh giá trị công năng, tức giá trị công trình làm chuẩn thiết kế Điều này yêu cầu người thiết kế nắm vững phương pháp phân tích giá trị, một mặt phải tránh quá thừa công năng, mặt khác phải lấy con đường kinh tế nhất

để thực hiện mục tiêu công năng theo yêu cầu Như dùng vật liệu cao cấp để chế tác sản phẩm sử dụng một lần thì lãng phí Ngược lại, nếu trong một sản phẩm cao cấp có vật liệu chất lượng kém hoặc khi chế tác giảm thấp yêu cầu thì sẽ làm cho giá của bản thân nó giảm mạnh, đây cũng là một loại lãng phí,

và tuyệt đối không thể nói là thể hiện của tính kinh tế

Nguyên tắc hệ thống

Tính hệ thống của đồ gia dụng thể hiện ở hai mặt, một là tính đồng bộ, hai là hệ thống thay đổi linh hoạt của tiêu chuẩn hoá

Tính đồng bộ là chỉ đồ gia dụng không sử dụng độc lập mà là tính nhịp nhàng và tính bổ xung cho nhau khi sử dụng đồng bộ các đồ gia dụng khác ở nội thất Vì thế, khái niệm rộng của thiết kế đồ gia dụng cần mở rộng đến hiệu quả cảm giác và công năng sử dụng của toàn bộ môi trường nội thất

Hệ thống thay đổi linh hoạt tiêu chuẩn hoá nhằm vào sản xuất, tiêu thụ, nhu cầu xã hội và tính hiệu quả cao , chất lượng cao của sản xuất hiện đại công nghiệp hoá của số lượng ít, chủng loại sản phẩm nhiều luôn là một mâu thuẫn lớn gây khó khăn cho ngành đồ gia dụng Trong tình huống này, thiết

kế đồ gia dụng dễ đi nhầm vào hai đường rẽ, một cách làm là lẩn tránh mâu thuẫn, tức là không thiết kế tỉ mỉ mà là đem phác thảo thiết kế chưa hoàn thiện giao trực tiếp cho công nhân sản xuất, do công nhân tiến hành phát huy

tự do, kết quả cuối cùng của nó ở trạng thái mất khống chế Một loại tình huống khác là người thiết kế lặp đi lặp lại công tác thiết kế kết cấu giản đơn

va đơn điệu, tiêu tốn rất nhiều tinh lực của nhân viên thiết kế, lại khó tránh khỏi sai sót Hơn nữa, đối với nhân viên thiết kế, do thiếu tính cạnh tranh và tính vươn lên, dễ làm cho tư tưởng của họ xơ cứng, giết chết tính sáng tạo của

họ và chán ngán không còn hứng thú sản xuất

Thiết kế đồ gia dụng khi tư duy kết cấu không thể chăm chăm nhìn cục

bộ mà phải đứng ở trên cao mới nhìn được ra xa, mang trong lòng toàn bộ, còn khi thiết kế cụ thể phải có cách thâm nhập vào từng thao tác của các lĩnh vực cụ thể, loại bỏ tâm lý bộp chộp

2.1.4 Thiết kế công năng sản phẩm cất đựng ( Thu nạp )

Chiều cao đồ gia dụng loại thu nạp căn cứ vào kích thước người lấy thuận tiện để chia, có thể chia làm 3 khu vực: Khu vực thứ nhất là khoảng cách vuông góc từ mặt đất đến đầu ngón tay chỏ cánh tay buông thẳng khi người đứng thẳng Khu vực thứ 2 là khoảng cách từ đầu ngón tay chỏ đến cánh tay ta dơ thẳng lên phái trên Khu vực thứ 3 là không gian siêu cao (hình 2.1) Tình huống bình thường đều đặt ở khu vực thứ 1 và thứ 2, nếu cần phải mở rộng không gian cất giữ, thì có thể bố trí ở khu vực thứ 3 Đối với quần áo, thường ở khu vực này để một số đồ dùng có tính mùa như đồ ấm Khu vực thứ 1 dưới 650 mm có thể để một số đồ dùng tương đối nặng ít dùng, khu vực thứ 2 hoạt động thuận tiện thì có thể để vật phẩm sinh hoạt thường ngày

Chiều rộng thân tủ bình thường dùng 800 mm làm đơn nguyên cơ bản, chiều sâu tủ để áo từ 550 – 600 mm, tủ sách từ 400 – 450 mm, những kích thước này là kết quả xem xét tổng hợp kích thước để đồ đạc và tỷ trắc ra gỗ khi chế tác

Hình 2.1 Phân khu kích thước của đồ gia dụng thu nạp

2.1.5 Các nguyên lý thiết kế tạo hình

Các nguyên lý cơ bản của tạo hình sản phẩm mộc là các nguyên lý ứng dụng các quy luật mang lại cái đẹp của hình thức trong thiết kế tạo hình sản phẩm mộc Chủ yếu gồm các nguyên lý sau:

a Tỷ lệ

Sản phẩm mộc dùng ngôn ngữ hoạ hình điểm, đường, mặt, khối ,… để biểu đạt tạo hình và mô tả tạo hình, vì thế tỷ lệ đẹp là điều kiện quan trọng để thu được cái đẹp lý tính

Sản phẩm mộc khác nhau có hình thức công năng khác nhau, hình thức công năng lại quyết định sản phẩm mộc có tỷ lệ khác nhau Nếu phối hợp tốt với hình thức công năng có thể thu được tỷ lệ tốt, tạo ra hiệu quả đẹp

Tỉ lệ cho biết mối quan hệ của một phần này với một phần kia, một phần với toàn phần, hay giữa vật này với vật khác, mối quan hệ này có thể là kích thước, số lượng, mức độ màu sắc Về quan hệ tổ hợp giữa một khối hình học, giữa chúng phải có mối liên kết nội tại nào đó, cũng tức là tỷ lệ giữa

chúng cơ bản gần hoặc bằng nhau Đối với một hình liền nhau hoặc bao bọc nhau cần phải làm cho đương chéo của chúng song song hoặc vuông góc với nhau

b Tỷ xích ( số đo kích thước )

Tỷ xích là số đo kích thước của đồ mộc so sánh với kích thước của vật thể khác lấy làm đơn vị Hay nói một cách khác đi tỷ lệ xích nói tới độ lớn của vật nào đó xuất hiện khi có sự so sánh với các vật khác xung quanh nó Như vậy, tỉ lệ xích thường là những nhận xét của chúng ta dựa vào sự liên hệ hay vào kích thước của một vật nào khác gần đó hoặc những yếu tố xung quanh Chúng ta có thể nói vật thể có tỷ lệ xích nếu chúng ta so sánh với những vật mà vật đó nhìn chung lớn hơn rất nhiều về kích thước Tương tự vật được coi là có tỉ lệ xích lớn hơn nếu nó được đặt cùng vật thể tương đối nhỏ hoặc nó xuất hiện lớn hơn vật được cho là kích thước bình thường

c Cân bằng

Cân bằng là chỉ mối quan hệ nặng nhẹ hoặc cảm giác tương đối giữa các bộ phận trái, phải, trước, sau của đồ gia dụng Vật chất trong thế giới tự nhiên đều tuân thủ theo nguyên lý của lực học, luôn xuất hiện hình thái thăng bằng tĩnh ổn định Khi thiết kế tạo hình đồ gia dụng cũng yêu cầu mối quan

hệ nặng nhẹ giữa các bộ phận của đồ gia dụng cần phải phù hợp với điều kiện sinh hoạt hàng ngày của con người mà tạo ra được các khái niệm về thăng bằng và ổn định Cân bằng và đối xứng là một nguyên tắc thẩm mỹ học của hiện tượng tự nhiên, nó yêu cầu trong một phạm vi không gian nhất định, giữa các bộ phận với nhau phải duy trì được trạng thái cân bằng về thị giác Đồ gia dụng cũng bắt buộc phải tuân thủ theo nguyên tắc này Cân bằng có hai loại lớn, là cân bằng tĩnh và cân bằng động (như hình 2.2) Cân bằng tĩnh là dựa theo trục trung tâm để tạo ra trạng thái đối xứng hai bên trái phải, nó là trạng thái cân bằng mà bằng nhau về chất và lượng, cân bằng tĩnh có được hiệu quả của sự đoan trang, nghiêm túc, ổn định; cân bằng động là một hình thái cân

bằng không đối xứng, không bằng về chất và lượng, cân bằng động có được hiệu quả của sự sinh động, hoạt bát, thanh thoát,…

e Thống nhất và đa dạng

Thống nhất là chỉ việc đem rất nhiều các bộ phận tổ thành khác nhau (như giữa đồ gia dụng với đồ gia dụng, giữa các bộ phận của đồ gia dụng với nhau), được căn cứ vào mối liên hệ nội tại và những quy luật nhất định để tổ thành một chỉnh thể hữu cơ hoàn chỉnh, tạo thành một cảm giác có tính thống nhất Sự đối xứng, thăng bằng, trùng lặp, điều hoà,…, đều nhằm tạo ra trạng thái ổn định, tiếp cận với yêu cầu thống nhất

Biến đổi là trên cơ sở không phá vỡ sự thống nhất chỉnh thể, đem những cái có tính chất khác nhau bố trí, kết hợp lại với nhau, để nhấn mạnh sự khác nhau của các bộ phận tạo hình, tạo ra một loại cảm giác so sánh (đối

Hình 2.2 Các loại hình cân bằng

kháng) Sự vận động, khác biệt, đa dạng,…, đều thuộc trạng thái kích hoạt, cường điệu hiệu quả so sánh Mục đích chủ yếu của biến đổi là để có được hiệu quả của sự sinh động, đa dạng, hoạt bát và phong phú

So sánh chính là đem một yếu tố nào đó trong các yếu tố tạo hình, như đường hoặc hình, dựa vào mức độ khác nhau, được tổ chức lại với nhau để đối chiếu, tạo ra một hiệu quả nghệ thuật mang tính đặc thù Cường điệu các mức độ khác nhau ở trong một yếu tố thống nhất, biểu hiện cụ thể là:

Đường – dài và ngắn, cong và thẳng, thô và mịn, dọc và ngang,…

Trong bản vẽ kết cấu đồ gia dụng, không có thiết kế yếu tố chi phối sẽ

có thể bình thường không có gì lạ và đơn điệu Nếu có quá nhiều yếu tố chi

phối, thiết kế lại có thê lộn xộn, cái phụ lấn án cái chính Thiết kế phải căn cứ

tỷ trọng của mỗi bộ phận trong toàn bộ phương án, giao cho các bộ phận hàm

ý thoả đáng

+ Làm nổi bật

Thông qua kích thước to nhỏ của hàm ý sâu xa, hình thái đặc biệt, hoặc màu sắc, độ sáng và vân thớ so sánh, có thể làm cho yếu tố trọng yếu hoặc loại sắc đặc biệt nào đó thành trọng điểm của thị giác Trong bất kỳ tình huống nào đều cần xây dựng quan hệ so sánh có thể phân biệt giữa hai mặt yếu tố chi phối và yếu tố phụ thuộc Loại so sánh này có thể dùng phương pháp phá vỡ quy luật bản vẽ kết cấu bình thường cạo ra chú ý của mọi người

+Tăng cường

Một yếu tố hoặc đặc trưng cũng có thể ở vị trí hoặc phương hướng mấu chốt tăng cường tính trọng yếu thị giác của nó, nó có thể xuất hiện ở trung tâm của không gian hoặc trung tâm tổ chức đối xứng nó có thể bố trí lệch hoặc độc lập với cá yếu tố khác, cũng có thể là điểm cuối cùng xếp hàng theo thứ tự đường hoặc xếp hàng theo thứ tự vận động nào đó

(Hình 2.3 và hình 2.4)

Hình 2.3 Trọng điểm tăng cường Hình 2.4 Trọng điểm mặt ghế nổi bật

Mức độ nổi bật cũng khác nhau, một khi yếu tố trọng yếu hoặc màu sắc trọng yếu đã hình thành, thì cần dùng sách lược thoả đáng làm cho tác dụng

xử lý các yếu tố phụ thuộc có thể nổi bật các yếu tố chi phối

Đầu cuối của

đường trục

Bố trí lệch

Lấy vị trí của yếu tố trọng yếu để xây dựng trọng điểm nổi bật

Hướng tâm

Trọng điểm chủ yếu có các trọng điểm phân đoạn trên thị giác thường

có lợi cho việc kết hợp yếu tố chi phối và yếu tố phụ thuộc lại Căn cứ vào nguyên lý hài hoà, làm cho quan hệ lẫn nhau giữa các hình thái, màu sắc tối sáng tồn tại, cũng có ích cho thiết kế thu được tính chỉnh thể

h Lặp lại ( Sơ đồ - Vận luật - Nhịp điệu )

Trong thể giới tự nhiên và sinh hoạt xã hội có rất nhiều sự vật và hiện tượng lặp lại có qui luật và thay đổi có tổ chức như: mặt trời mọc, mặt trời lặn, trăng tròn, trăng khuyết…đều là hình thức biểu hiện của vận luật Trong tạo hình sản phẩm mộc đối với một chi tiết công năng, đồ án trang sức, vân thớ ghép hoa, đặc trưng hình thể… ứng dụng lặp lại để hình thành hiệu quả vận luật nhất định Vận luật là một hiện tượng biến hoá có tính tổ chức, trùng lặp có tính quy luật trong các biện pháp biểu hiện nghệ thuật Loại biến hoá

và trùng lặp này thường làm cho hình tượng sinh động, đồng thời cũng có được cảm nhận của sự vận động và thanh thoát Cho dù là tạo hình, màu sắc hay chất liệu, khi chúng được tổ chức kết hợp với nhau thành một quy luật nào đó thì làm cho thị giác và tâm lý của con người sẽ tạo ra được hiệu quả của sự vận động mang tính quy luật, kiểu vận luật này là được kiến lập trên các yếu tố như tỷ lệ, trùng lặp hoặc sự biến đổi dần, đó chính là một trong những quy luật cơ bản Trùng lặp là tạo ra điều kiện cho vận luật, vận luật là hiệu quả nghệ thuật của trùng lặp

Vận luật được căn cứ vào các đặc điểm hình thức có thể phân ra thành rất nhiều loại hình khác nhau như: vận luật liên tục, vận luật biến đổi dần, vận luật kiểu nhấp nhô trùng điệp, vận luật kiểu giao thoa,…(như hình vẽ 2.5)

2.2 Cơ sở thực tiễn

2.2.1 Tìm hiểu một số hình ảnh Tủ giá sách

Mô hình sản phẩm tủ giá sách rất đa dạng và phong phú Có rất nhiều kiểu dáng và màu sắc khác nhau, tùy theo từng không gian của căn phòng và tùy theo mục đích sử dụng mà có thể lựa chọn loại tủ cho phù hợp

Dưới đây là một số mẫu sản phẩm tủ giá sách:

Đây là loại sản phẩm tủ giá sách có kiểu trái ngược nhau: một mang hình thái của tủ hiện đại (hình 2.6), một mang kiểu dáng cổ điển (hình 2.7) Tùy vào không gian căn phòng đặt sản phẩm ấy ta mới thấy được nét nổi bật của sản phẩm ấy tạo ra Với sản phẩm kiểu hình 2.6 thì cần một không gian có màu sắc trẻ trung, diện tích rộng rãi; với sản phẩm kiểu hình 2.7 thì chút cổ xưa hiện lên trên từng đường nét và ta có thể sử dụng tủ giá sách nhỏ để chứa sách vở, nếu đặt một chiếc tủ nhỏ ở đầu giường thì không những có thể làm giá sách mà có thể đặt đèn ngủ hoặc một và vật dụng nhỏ trên mặt tủ: lẵng hoa, điện thoại, …

Hình 2.5 Các loại hình của vận luật

(a) vận luật liên tục (b) vận luật biến đổi dần (c) vận luật nhấp nhô trùng điệp (d) vận luật giao thoa

Hình 2.6 Giá sách mang phong cách trẻ trung Hình 2.7 Tủ giá sách cổ điển năng động

Là hai mẫu sản phẩm đơn giản nhưng không làm mất đi tính thẩm mỹ

khi đặt trong một không gian cụ thể, có nhiều ngăn nên tính thực dụng cao,

ngoài sách báo còn có thể để thêm nhiều vật dụng khác nhau như đồng hồ, lọ

hoa, khung ảnh, Các ngăn được phân chia hợp lý về khoảng cách nên dễ sử

dụng Đơn giản, nhẹ nhàng mà tiện ích là nét đẹp của các sản phẩm mộc hiện

đại.( Hình 2.8 và hình 2.9 )

Hình 2.8 Giá sách mini Hình 2.9 Tủ giá sách gia đình

Các mẫu sản phẩm sau lại cho ta thấy được một sự kết hợp đồng bộ

giữa tủ giá sách với bàn làm việc Khi các sản phẩm này được đặt vào không gian phòng làm việc hay phòng ngủ là một góc làm việc lý tưởng Nó là sự kết hợp giữa các chi tiết thẳng, nhỏ và đơn giản Sự đơn giản của từng chi tiết

không làm mất đi nét đẹp của chiếc tủ giá sách, không những vậy nó tạo cho căn phòng mang một nét rất riêng, trẻ trung và năng động Và chính sự mộc

mạc cũng tạo nên những nét nhấn mạnh mẽ cho không gian của bạn

Hình 2.10 Tủ giá sách kết hợp với bàn làm việc

2.2.2 Tìm hiểu một số hình ảnh Tủ trưng bày

Sự kết hợp hoàn hảo giữa các chi tiết, hoa văn cùng cách bố trí hợp lý các sản phẩm trưng bày bên trong sao cho làm tôn lên được các giá trị về mặt công năng cũng như mặt nghệ thuật thẩm mỹ đó là sự thành công của thiết kế sản phẩm mộc dạng tủ trưng bày Các gam màu của không gian phòng kết hợp độ trong suốt của kính tạo những cá tính mạnh mẽ, khỏe khoắn, không chỉ làm sống động không gian phòng khách ( hay phòng ngủ, cửa hàng, ) chúng còn có những công năng hữu ích làm hài lòng những người sử dụng

khó tính Nó là nơi mà chúng ta cất giữ, trưng bày những sản phẩm mà mình

đã được tặng, đã tìm kiếm, sưu tầm về và nó gắn liền với một kỷ niệm hay một mốc thời gian cụ thể, ở một phương diện nào đó nó rất quan trọng trong đời sống tinh thần của mình và cũng như của những người xung quanh; đồng thời nó làm tôn lên sự quý phái, sang trọng của không gian căn phòng

Các mẫu sản phẩm trên tạo dáng bởi nhiều khung kính, nhiều ngăn với

kích thước hợp lý, rất phù hợp với không gian cửa hàng, siêu thị

Hình 2.11 Tủ trưng bày các loại trang sức Hình 2.12 Tủ bày thức ăn, hoa quả

Hình 2.13 Tủ trưng bày bánh sinh nhật Hình 2.14 Tủ trưng bày rượu

Sản phẩm mà thay vào các khung kính đó là các khoảng trống, giúp ta

có thể nhìn thấy rõ và cũng rất dễ dàng trưng bày hay thay đổi các sản phẩm

đặt trên nó, thể hiện một nét gì đấy cá tính ( hình 2.15) Riêng sản phẩm ở

hình 2.16 được thiết kế với một góc vuông, tổng thể là một khối ngũ giác, nó

có thể đặt trong góc cạnh nhỏ căn phòng hoặc với những căn phòng có diện

tích không lớn lắm có thể sử dụng tủ nhỏ này vừa để dựng đồ, cất giữ những

vật dụng trong gia đình, vừa có tác dụng trưng bày

Hình 2.15 Tủ trưng bày một số đồ gốm Hình 2.16 Tủ trưng bày để góc nhà

hay cổ vật không gian hở

Các kiểu dáng nhỏ như hình 2.17, hình 2.18 và hình 2.19a để ta trưng bày các sản phẩm nhỏ, phù hợp với nhiều không gian Những sản phẩm này ta

có thể đặt lên trên giá, kệ hay cũng có thể thiết kế treo tường tuỳ theo kích thước của nó Kiểu dáng như hình 2.19b là tủ trưng bày có kích thước lớn nên

có thể trưng bày nhiều vật phẩm, cần một không gian rộng hơn, rất phù hợp với không gian phòng khách hoặc phòng ăn

Hình 2.17 Tủ bày trí mô hình xe hơi Hình 2.18 Tủ trưng bày nhỏ