TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Định nghĩa về Terrariums
Terrarium là tên gọi một loại hình tiểu cảnh cây xanh mô phỏng các “hệ sinh thái” do con người tạo ra (nhân tạo) từ các loài thực vật
Trong hệ sinh thái của Terrarium, các loại thực vật như rêu, dương xỉ và sen đá thường được trồng nhờ khả năng sống tốt trong môi trường có hạn chế về không khí, nước và chất dinh dưỡng Terrarium thường được chứa trong các lọ thủy tinh, chai nhựa hoặc hộp kính kín, có thể mở ra để chăm sóc thực vật bên trong Ngoài ra, Terrarium cũng có thể được làm từ chất liệu trong suốt khác để đảm bảo ánh sáng cho cây phát triển Nó thường được sử dụng như một vật trang trí hoặc làm cảnh tương tự như bể cá cảnh.
Terrarium khép kín tạo ra môi trường lý tưởng cho sự phát triển của thực vật nhờ vào sự kết hợp giữa nhiệt độ và ánh sáng Những chai thủy tinh và hộp chứa trong suốt cho phép ánh sáng chiếu vào, hỗ trợ quá trình quang hợp của cây Hệ thống kín này tạo ra vòng tuần hoàn nước nhỏ, khi độ ẩm từ đất và thực vật bốc hơi, sau đó ngưng tụ và rơi trở lại, cung cấp nước liên tục cho cây Điều này giúp cây không bị thiếu nước, đồng thời duy trì một hệ sinh thái cân bằng và bền vững.
1.2 Lịch sử hình thành Terrariums:
Vào khoảng 500 năm trước Công nguyên, thực vật đã được trưng bày trong các lọ thủy tinh hình chuông tại các triển lãm Tuy nhiên, terrarium hiện đại được phát minh một cách tình cờ vào năm 1827 bởi Nathaniel Bagshaw Ward, một bác sĩ người Anh đam mê thực vật học.
Hình 1.1 Bác sĩ Nathaniel Bagshaw Ward và mô hình terrarium cổ
Nathaniel Ward đã tạo ra một tiểu cảnh với núi đá và dương xỉ trong sân sau của mình, nhưng những cây dương xỉ thường xuyên chết do ô nhiễm từ các nhà máy trong thành phố Ông cũng nghiên cứu về sâu và bướm, thử nghiệm bằng cách đặt một cái kén trong bình thủy tinh kín để quan sát.
Sau một thời gian nghiên cứu, Tiến sĩ Ward nhận thấy thực vật, bao gồm dương xỉ, có thể phát triển mạnh mẽ dưới đáy bình nếu được bảo vệ khỏi ô nhiễm không khí London Ông đã phát triển những nhà kính thu nhỏ gọi là "fern cases", hiện nay được biết đến là Wardian cases hoặc Terrariums Tiến sĩ Ward cũng thử nghiệm xuất khẩu thực vật bản địa của Anh sang Sydney, Australia, và sau nhiều tháng di chuyển qua các đại dương, các loài cây vẫn duy trì sự sống và phát triển tốt Tương tự, thực vật từ Australia cũng được gửi về London trong hộp Wardian khép kín và vẫn giữ được điều kiện hoàn hảo dù di chuyển lâu Kết quả này chứng minh rằng thực vật có thể tồn tại và phát triển trong môi trường kín mà không cần tiếp xúc với không khí, đánh dấu một thành tựu quan trọng trong nghiên cứu của ông.
Do những điều kiện khác nhau bên trong terrarium có thể phân chia thành 2 loại: đóng và mở
Terrariums Closed (Hệ sinh thái khép kín)
Cây trồng nhiệt đới như rêu, phong lan, dương xỉ và cây không khí thường phát triển tốt trong terrariums khép kín, nhờ vào điều kiện ẩm ướt và kín gió giống như môi trường tự nhiên của chúng.
Giữ cho hệ sinh thái terrarium khép kín giúp nước được tuần hoàn, nhưng cần mở terrarium mỗi tuần một lần để loại bỏ độ ẩm dư thừa, ngăn chặn sự phát triển của nấm mốc gây hại cho thực vật và tránh tình trạng thực vật bị đổi màu.
Hệ sinh thái terrarium không hoàn hảo như nhiều câu chuyện thường kể, vì chúng cần được tưới nước thường xuyên để duy trì sự sống Khi nước không còn đọng trên các bức tường của terrarium hoặc cây bắt đầu héo, điều đó cho thấy hệ sinh thái đang thiếu nước.
Terrariums khép kín cần một hỗn hợp đất đặc biệt để cung cấp dinh dưỡng cho thực vật và giảm nguy cơ vi sinh vật gây hại Một lựa chọn phổ biến là than bùn-Lite, được tạo thành từ than bùn rêu, cát và đá trân châu Hỗn hợp này được xử lý vô trùng để tránh nhiễm khuẩn có hại.
Hình 1.3 Một số mẫu terrarium đóng
Terrariums open (Hệ sinh thái mở)
Terrariums mở thích hợp cho các loại thực vật khô như xương rồng, vì không phải tất cả các loài thực vật đều phù hợp với môi trường ẩm ướt của terrariums khép kín Đối với những cây trồng thích nghi với khí hậu khô, cần có nhiều không khí để phát triển trong hệ sinh thái terrariums mở Tuy nhiên, do hệ sinh thái mở không đảm bảo sự tuần hoàn nước và chất dinh dưỡng, nên sau một thời gian, nước và chất dinh dưỡng sẽ bị thất thoát, yêu cầu người chăm sóc cần thường xuyên theo dõi và bổ sung.
Hình 1.4 Một số mẫu terrarium mở Ứng dụng của terrarium:
Trồng cây trong bình thủy tinh đang trở nên phổ biến nhờ vào tính đơn giản, không yêu cầu kỹ thuật cao và dễ tìm nguyên liệu Phương pháp này lý tưởng cho những không gian nhỏ, giúp trang trí nhà ở thêm sinh động và gần gũi với thiên nhiên Ngoài ra, các quán cafe cũng sử dụng bình thủy tinh để tạo không gian thư giãn, giúp khách hàng thoải mái sau những giờ làm việc căng thẳng Đặc biệt, giới trẻ còn sáng tạo với các loại móc khóa từ cây trồng trong bình, mang ý nghĩa hy vọng và sự sống, góp phần làm cho cuộc sống trở nên ý nghĩa hơn Các loại cây có thể được trồng trong nhiều vật dụng như lọ thủy tinh, chậu gốm sứ, lọ treo hay thậm chí là bóng đèn và bể nuôi cá mini.
Thêm ánh đèn trang trí không chỉ tạo cảm giác thu hút mà còn cung cấp ánh sáng cần thiết cho những khu vực thiếu sáng trực tiếp, giúp cây cối phát triển tốt hơn.
Dùng để trao tặng yêu thương đến một nửa thế giới còn lại
Lịch sử hình thành Terrariums
ĐỐI TƢỢNG – MỤC TIÊU- NỘI DUNG PHƯƠNG PHÁP - NGHIÊN CỨU 2.1 Mục tiêu nghiên cứu:
- Xây dựng danh mục các loài cây trồng trong bình thủy tinh
- Lập danh sách các giá thể trồng trong bình bình thủy tinh
- Kết cấu của giá thể bình thủy tinh
- Tìm hiểu đƣợc kinh nghiệm trồng và chăm sóc cây trong bình thủy tinh
- Một số loài cây hoa thảo trồng trong bình thủy tinh
- Các giá thể của loại hình trồng cây của loại hình nghệ thuật trong bình thủy tinh
- Nội dung 1: Tìm hiểu danh sách các loài cây hoa thảo trồng trong bình thủy tinh
- Nội dung 2: Tìm hiểu các loại giá thể trồng trong bình thủy tinh
- Nội dung 3: Tìm hiểu kinh nghiệm trồng và chăm sóc một số loài cây trồng trong bình thủy tinh
- Nội dung 4: Trồng thực nghiệm một số loài hoa thảo, đánh giá khả năng thích ứng của nhóm loài cây trồng trong điều kiện bình thủy tinh
Sưu tầm và thừa kế tài liệu hiện có về đối tượng nghiên cứu là bước đầu tiên quan trọng Sau đó, cần tiến hành phân tích và lựa chọn những tài liệu cần thiết liên quan đến vấn đề nghiên cứu để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả của công việc.
Nghiên cứu và tham khảo tài liệu liên quan là cần thiết để đưa ra những ý kiến chính xác, phản ánh đúng thực tế các vấn đề trong khu vực nghiên cứu.
ĐỐI TƯỢNG – MỤC TIÊU- NỘI DUNG PHƯƠNG PHÁP - NGHIÊN CỨU
Mục tiêu nghiên cứu
- Xây dựng danh mục các loài cây trồng trong bình thủy tinh
- Lập danh sách các giá thể trồng trong bình bình thủy tinh
- Kết cấu của giá thể bình thủy tinh
- Tìm hiểu đƣợc kinh nghiệm trồng và chăm sóc cây trong bình thủy tinh.
Đối tƣợng nghiên cứu
- Một số loài cây hoa thảo trồng trong bình thủy tinh
- Các giá thể của loại hình trồng cây của loại hình nghệ thuật trong bình thủy tinh.
Nội dụng nghiên cứu
- Nội dung 1: Tìm hiểu danh sách các loài cây hoa thảo trồng trong bình thủy tinh
- Nội dung 2: Tìm hiểu các loại giá thể trồng trong bình thủy tinh
- Nội dung 3: Tìm hiểu kinh nghiệm trồng và chăm sóc một số loài cây trồng trong bình thủy tinh
- Nội dung 4: Trồng thực nghiệm một số loài hoa thảo, đánh giá khả năng thích ứng của nhóm loài cây trồng trong điều kiện bình thủy tinh.
Phương pháp nghiên cứu
Sưu tầm và thừa kế tài liệu liên quan đến đối tượng nghiên cứu là bước quan trọng Tiến hành phân tích và lựa chọn những tài liệu cần thiết sẽ giúp làm rõ vấn đề nghiên cứu.
Để có những ý kiến chính xác phản ánh đúng thực tế các vấn đề tại khu vực nghiên cứu, cần tham khảo và nghiên cứu các tài liệu liên quan.
- Thu thập thông tin tài liệu về các loại cây trồng
Bảng 1: Danh sách các loài cây thường được sử dụng trồng trong bình thủy tinh :
STT Tên cây Tên khoa học
Họ Đặc điểm hình thái Điều kiện sinh thái
(Bảng có thể thay thế bằng hình ảnh và chú thích)
- Tìm hiểu về đặc điểm và chức năng của các loại giá thể đƣợc sử dụng và kết hợp trồng cây trong bình thủy tinh
- Tổng hợp phân tích qua quá trình tìm hiểu
- Đƣa ra danh mục nhóm loài cây có cùng điều kiện sinh thái
- Phân nhóm loài cây sử dụng trong terrarium Cách sắp xếp các lớp dựa trên yêu cầu điều kiện môi trường của nhóm cây này
Trong quá trình thực tế, kết quả thu thập số liệu đã được tổng hợp và báo cáo thông qua việc sử dụng các phần mềm như Word và Excel để thống kê, ghi chép và tính toán.
ĐẶC ĐIỂM KHU VỰC NGHIÊN CỨU
Vị trí địa lý Quận Hoàng Mai - Hà Nội
Nhà số 1, ngõ 103, phố Định Công Thượng, phường Định Công, quận Hoàng Mai, Hà Nội, nằm ở phía đông nam thành phố Quận Hoàng Mai giáp với quận Long Biên và huyện Gia Lâm qua sông Hồng ở phía Đông, huyện Thanh Trì ở phía Tây và Nam, quận Hai Bà Trưng ở phía Bắc, và quận Thanh Xuân ở phía Tây Bắc.
Điều kiện tự nhiên, khí hậu, thủy văn Quận Hoàng Mai – Hà Nội
Quận Hoàng Mai, nằm trong vùng nhiệt đới, có lượng bức xạ mặt trời dồi dào với nhiệt độ trung bình hàng năm đạt 23,6ºC Lượng bức xạ tổng cộng trung bình hàng năm là 122,8 kcal/cm², với 1641 giờ nắng, trong đó tháng 6 có nhiệt độ cao nhất (29,8ºC) và tháng 1 là thấp nhất (17,2ºC) Độ ẩm tương đối trung bình hàng năm là 79%, với lượng mưa trung bình 1.800mm và khoảng 114 ngày mưa mỗi năm Khí hậu của Quận Hoàng Mai đặc trưng bởi sự phân chia rõ rệt giữa hai mùa nóng và lạnh: mùa nóng từ tháng 5 đến tháng 9 với nhiệt độ trung bình 29,2ºC, và mùa đông từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau với nhiệt độ trung bình 15,2ºC Thêm vào đó, tháng 4 và tháng 10 là hai thời kỳ chuyển tiếp, tạo nên sự đa dạng và phong phú cho khí hậu nơi đây, với bốn mùa Xuân, Hạ, Thu, Đông đều đẹp và hấp dẫn.
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Danh sách các loài cây trồng trong bình thủy tinh
4.1.1 Nhóm sen đá – xương rồng – cây mọng nước: a.Sen đá:
Sen đá, thuộc họ lá bỏng (Crassulaceae), là một loại cây lâu năm, mọng nước với hoa lưỡng tính Loài cây này nổi bật với sự đa dạng về kiểu dáng và màu sắc, cùng với cấu trúc thân lá độc đáo, tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt cho sen đá.
Hình 4.1 Một số mẫu sen đá
Sen đá, hay còn gọi là Suculent hoặc fat plants trong tiếng Anh, là loại cây có thân và lá dày giúp trữ nước, thích nghi với khí hậu khô cằn, nhiệt độ cao và lượng mưa thấp Trên thế giới có khoảng 60 loài sen đá, trong đó hơn 90% phân bố ở châu Mỹ, châu Úc và châu Phi Tại Việt Nam, sen đá rất được ưa chuộng nhờ kỹ thuật trồng đơn giản và dễ chăm sóc Loại cây này có thể kết hợp với nhiều vật liệu khác nhau, tạo thành những vật trang trí tuyệt đẹp cho ngôi nhà hoặc không gian làm việc.
Xương rồng thuộc nhóm cây mọng nước gồm hai họ khác nhau:
+ Họ Cactaceae (gồm các loại xương rồng củ tròn, Xương rồng trụ hàng rào, Thanh Long, Hoa Quỳnh, Xương rồng Bản Vợt, Xương rồng lá Diệp Long)
+ Họ Euphorbiaceae (họ kích mủ) gồm các loại như: Xương rồng Bát Tiên, Ngọc kỳ lân, Xương rồng ông, Xương rồng ba cạnh hàng rào cây cành giao,…
Sử dụng trong trồng Terrarium là các loại xương rồng phát triển chậm, có kích thước nhỏ và có tính thẩm mỹ cao
Hình 4.2 Một số mẫu xương rồng
Cây mọng nước, như xương rồng, sao biển, móng rồng và sen đá (đặc biệt là sen đá kim cương), có khả năng tích trữ nước trong lá, giúp chúng sinh tồn và phát triển bền vững trong điều kiện khí hậu khô hạn và nắng nóng.
Hình 4.3 Một số mẫu sen đá và xương rồng d Ý nghĩa:
Sen đá, biểu tượng của tình yêu vĩnh cửu và đẹp đẽ theo thời gian, là loài cây đặc biệt dành cho các cặp đôi với ước mong tình cảm bền chặt Ngoài ra, cây sen đá còn tượng trưng cho tinh thần kiên cường và sức mạnh, khuyến khích chúng ta vững tin vào cuộc sống Dù gặp phải chông gai và thử thách, hãy như sen đá, bình dị nhưng kiên cường tiến bước mà không bao giờ lùi bước.
Ngoài những loại xương rồng và sen đá phổ biến, còn nhiều loại khác được sử dụng trong terrarium Khi lựa chọn và trồng terrarium với các loài xương rồng và sen đá này, có một số điểm chung cần lưu ý.
+ Nhu cầu về dinh dƣỡng ít
+ Sinh trưởng và phát triển chậm
+ Tốn ít công chăm sóc
+ Có khả năng chịu hạn tốt
+ Có tác dụng tốt với môi trường trong nhà: Thanh lọc khí độc, từ tính, các loại dòng điện từ… gây ảnh hưởng không tốt tới con người
+ Có ý nghĩa tốt đẹp trong đời sống tinh thần và văn hóa xã hội
4.1.2 Nhóm cây ưa ẩm: Ở nhó loài này thì có khá đa dạng các loài phù hợp đƣợc lựa chọn để trồng trong bình thủy tinh a Đặc điểm
Trong tự nhiên, nhóm cây này thường phát triển ở các khu vực ven hồ, ao, bao gồm dương xỉ, một số loài cỏ và họ Báo xuân (Tử linh lan) Nhiều loài trong số đó đã được nhân giống và trồng thành cây nông nghiệp như hoa hồng, thu hải đường, đồng tiền và dương xỉ, trong khi một số loài khác được sử dụng cho trang trí nội thất như cỏ bạch chỉ và lưỡi hổ.
Thân cây thấp, số cành nhiều hoặc thân cây cao,các cành mọc tập chung ở ngọn
Lá: phiến lá nhỏ hẹp, màu xanh nhạt
Cường độ quang hợp cao khi có ánh sang mạnh, điều tiết thoát hơi nước linh hoạt
Nhóm dương xỉ - họ Lomariopsidaceae:
Tóc Thần Dương xỉ Châu Phi lùn Asplenium trichomanes Dryopteris filix - mas
Nhóm cây nội thất: Đuôi công ( nhiều loại) Hồng Môn Môn đốm
Dạ lam Lan ý Cỏ bạch chỉ Bao thanh thiên
Cây bẫy kẹp Cây bắt mồi Cây nắp ấm Cây gọng vó
Hình 4.4 Một số loài cây ưa ẩm ưa ánh sáng mạnh
Nhóm cây này thường phát triển ở những khu vực ẩm ướt và thiếu ánh sáng, như rừng rậm, bờ suối và hốc đá, bao gồm các loài như rêu và dương xỉ.
Thân: chiều cao thân cây thường hạn chế
Lá: Phiến lá rộng, màu xanh đậm
Cường độ quang hợp của cây yếu khi ánh sáng mạnh, nhưng chúng vẫn có khả năng quang hợp trong điều kiện ánh sáng yếu Tuy nhiên, cây có khả năng điều tiết nước kém và không chịu được khô hạn Hiện nay, hầu hết các loài cây sử dụng trong nội thất đều có thể trồng trong bình thủy tinh.
Việc chăm sóc và duy trì các loài cây này, đặc biệt là trong quá trình cắt tỉa và sử dụng thuốc để kiểm soát kích thước, đòi hỏi sự phức tạp và tốn nhiều công sức.
Việc lựa chọn và kết hợp các yếu tố trang trí nội thất đòi hỏi sự chú ý đến nhiều khía cạnh để đảm bảo tính bền vững và hiệu quả, không chỉ trong việc làm đẹp không gian sống mà còn ảnh hưởng tích cực đến sức khỏe con người.
- Chọn các loài có dùng đặc điểm về điều kiện môi trường sống: nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, nhu cầu dinh dƣỡng,…
- Chọn các loài có mức độ phát triển phù hợp
- Chọn các loài có tác dụng tốt với môi trường nội thất: thanh lọc không khí, út các loại khí độc, sóng điện từ,…
- Chọn các loài có tác dụng tốt cho sức khỏe con người: àn thần, trị bệnh,…
- Mang ý nghĩa tốt đẹp trong quan niệm văn hóa xã hội của con người: phong thủy, nhân sinh,…
Rêu sống trên cạn Rêu sống thủy sinh b Ý nghĩa:
Mỗi loài hoặc nhóm nhỏ các loài trong nhóm này đều mang ý nghĩa riêng, thường được sử dụng để mang lại bình an, trừ tà, thu hút tài lộc, phú quý và may mắn.
Hình 4.5 Một số loại cây ưa ẩm trồng trong bình thủy tinh
4.1.3 Nhóm thạch lan – địa lan – phong lan a Đặc điểm của Họ Lan:
Họ Lan (Orchidaceae) là một trong những loài hoa đẹp nhất Việt Nam, với 140 chi và hơn 800 loài, theo sách “Phong lan Việt Nam” của tác giả Trần Hợp Mặc dù nhiều người thường gọi tất cả các loại hoa lan là phong lan, thực tế có ba loại chính: phong lan (Epiphytes) mọc trên cây cao, địa lan (Terestrials) mọc trong đất, và thạch lan (Lithophytes) mọc trên đá.
Thạch lan (đá sống): là một loại cây đặc biệt thuộc họ
Mensembryanthemaceae (Aizoaceae), với tên khoa học là Lithopturbuniformis, có hình dáng giống như hình nón Các cây này thường mọc sát mặt đất, thậm chí có những cây chìm hẳn trong đất, chỉ có một số ít nhô cao khoảng 1-2 cm.
Thạch lan lithophytes là một chi thực vật mọng nước nổi bật với hoa màu vàng hoặc trắng và thường phát triển từ các khe đá, mang đến hương thơm ngọt ngào Điều đặc biệt của thạch lan không chỉ nằm ở hoa mà còn ở màu sắc độc đáo của lá, với nhiều gam màu như kem, xám, nâu, và được trang trí bởi viền đỏ hoặc chấm nhỏ, tạo nên vẻ đẹp thu hút cho loài cây này.
Hình 4.6 Một số mẫu thạch lan
Hoa địa lan (Cymbidium) là một loại lan có rễ bám sâu vào bọng cây hoặc đất mùn, với sự phong phú về chủng loại và đa dạng về màu sắc Đặc biệt, hồng lan (Cymbidium Insigne và Dalatensis) sở hữu màu sắc độc đáo, khác biệt so với các giống lan khác Một số loài nổi bật trong họ địa lan Cymbidium bao gồm Lan Lô Hội, Thanh Lan, Xích Ngọc, Gấm Ngũ Hồ, Bạch Lan và Mặc Lan.
Các loại giá thể trồng trong bình thủy tinh
4.2.1 Các loại giá thể trồng: a Đối với nhóm sen đá – xương rồng – cây mọng nước:
Bình chứa: chủ yếu là dạng bình hở (mở)
Đất: Công thức hỗn hợp đất trồng: trộn theo tỉ lệ 4 xỉ than tổ ong (Đã qua xử lý) : 1 tro trấu hun : 1 phân bò : 1 đất dinh dƣỡng
Có thể trộn hỗn hợp theo tỉ lệ 6 phần tro trấu hun, 2 phần sơ dừa và 2 phần phân bò Bên cạnh đó, cũng nên sử dụng đất pha cát, các loại phân mùn thực vật và phân vi sinh để cải thiện chất lượng đất.
Vật trang trí b Đối với nhóm cây ưa ẩm như dương xỉ & rêu:
Bình chứa: chủ yếu là dạng bình kín (đóng)
Vật liệu trang trí c Đối với nhóm Hoa lan: Thạch lan - Địa lan - Phong lan:
Bình chứa: bình kín hoặc hở
Đất: Hỗn hợp đất theo tỉ lệ 2 trấu hun : 1 đất mùn : 1 đất nung (xỉ than)
Hoặc hỗn hợp đất theo tỉ lệ 4 sơ dừa : 1 than củi mịn : 1 đất nung (đá nhỏ, xỉ than đập nhỏ)
(Có thể sử dụng đất bùn ao phơi khô, hỗn hợp : cát đen + xỉ than, cát đen + mùn lá cây + xỉ than,….)
Nguyên liệu giúp thoát nước: Xỉ than, đá perlite, viên đất nung, gạch non, đá nham thạch…
Rêu, dớn, thân gỗ lũa
Vật trang trí d Đối với nhóm cây không khí
Bình chứa: chủ yếu là dạng bình hở
Cát biển: gồm nhiều màu khác nhau
Rêu tuần lộc: giúp giữ ẩm
Vật trang trí: vỏ ốc, vỏ sò, gỗ, khúc cây khô
4.2.2 Phân lớp chức năng của các lớp giá thể và các bước làm chung của bình thủy tinh:
Phân lớp chức năng của giá thể:
Khi chọn bình chứa cho cây trồng, người trồng cần cân nhắc phong cách bố cục mà họ mong muốn Bình kín thường được lựa chọn cho các loại cây ưa ẩm như rêu, trong khi bình hở phù hợp hơn cho sen đá và xương rồng.
Đá cuội hoặc sỏi: khi được đặt dưới đáy chậu sẽ giúp cây không bị úng nước và tạo bề mặt cho chậu cây thủy tinh
Than hoạt tính có khả năng lọc sạch nước, giúp giảm sự phát triển của vi khuẩn và nấm trong đất Điều này làm giảm nguy cơ cây bị thối nhũn do vi khuẩn từ đất xâm nhập.
Thảm rêu: Thảm rêu rất hữu ích khi được lót bên dưới của chậu cây thủy tinh để hút lượng nước thừa từ cây
Nguyên liệu giúp thoát nước: Xỉ than, đá perlite, viên đất nung, gạch non, đá nham thạch…
Đất: Là nguồn cung cấp chất dinh dƣỡng cho thực vật phát triển đồng thời giúp cố định cây (đất phải tươi xốp)
Khi lựa chọn cây trồng, bạn nên xem xét sở thích cá nhân và chọn các loại cây có đặc điểm sinh thái tương đồng để dễ dàng chăm sóc Ví dụ, sen đá có thể được trồng cùng với xương rồng, tạo nên sự hài hòa trong không gian sống.
Khi trang trí chậu cây thủy tinh, bạn có thể lựa chọn bất kỳ vật phẩm nào miễn là chúng không bị hỏng khi tiếp xúc với nước, như tượng thần lùn nhỏ, vỏ sò, đá, hoặc tượng nhỏ Tuy nhiên, cần tránh việc bỏ các con vật sống vào chậu, vì chúng có thể gây hại cho cây và phát sinh mầm bệnh.
Các bước trồng cây trong bình thủy tinh: o Nhóm sen đá – xương rồng – cây mọng nước:
- Bước 1: rải 1 lớp đá sỏi
Bước 2: Rải một lớp than hoạt tính, hoặc có thể sử dụng thảm rêu hay lớp cát hạt nhỏ Lưu ý rằng khi đổ lớp cát hạt nhỏ, cần lót tấm lưới nhựa sau khi cho lớp sỏi đá xuống đáy bình để tránh cát nhỏ bị chèn xuống dưới Nếu chọn thảm rêu, hãy xịt một lượng nước nhỏ để làm mềm thảm rêu, đồng thời cung cấp độ ẩm cần thiết cho cây mới trồng.
- Bước 3: cho giá thể đất
Trước khi trồng cây vào bình, cần cắt tỉa rễ để đảm bảo sự phát triển tốt nhất Đối với cây có rễ chùm, nên để lại khoảng 3cm từ gốc đến rễ, trong khi với cây có rễ cọc, cần tỉa bớt các rễ phụ xung quanh để cây phát triển mạnh mẽ hơn.
Bước 5: Bạn có thể thêm các loại giá thể như đá sỏi nhỏ (1-5mm) để giúp cây giữ chặt gốc Đồng thời, việc trang trí thêm sẽ làm cho bình cây trở nên sinh động và hấp dẫn hơn.
Để đảm bảo cây phát triển tốt sau khi trồng, hãy xịt nước xung quanh bình nhằm rửa sạch bình và cung cấp độ ẩm cần thiết cho cây Đặc biệt, những loại cây ưa ẩm như dương xỉ và rêu sẽ được hưởng lợi từ việc này.
- Bước 1: rải lớp sỏi đá hoặc sỏi cuội
Bước 2: Rải một lớp than hoạt tính mỏng lên lớp sỏi; nếu không sử dụng than hoạt tính, có thể thay thế bằng tấm lưới và sau đó cho giá thể đất lên trên.
- Bước 3: cho giá thể đất trồng
- Bước 4: trồng cây trong bình
Để tăng khả năng giữ ẩm và tạo vẻ tự nhiên cho bề mặt đất, bạn có thể thêm các loại giá thể như cát mịn hoặc rêu mỏng Việc này không chỉ giúp cải thiện độ ẩm mà còn làm cho không gian trang trí trở nên sinh động hơn.
- Bước 6: xịt nước xung quanh để rửa sạch bình, cung cấp độ ẩm cho cây
(đậy nắp bình đối với bình kín)
Ngoài việc sử dụng lớp sỏi đá và than hoạt tính, người ta có thể thay thế bằng các loại cát màu sắc như đen và trắng xen kẽ Nhóm hoa lan bao gồm các loại như thạch lan, địa lan và phong lan.
- Bước 1: rải lớp đá hoặc sỏi cuội (có thể thay bằng viên đất nung)
- Bước 2: cho lớp rêu hoặc dớn (là sợi của thân và rễ cây dương xỉ) lên trên lớp đá, sỏi cuội
- Bước 3: cho lớp đất trồng lên trên
Ngoài việc sử dụng hai lớp đất trồng, bạn có thể thay thế bằng cách xen kẽ lớp cát đen và cát trắng Hãy trồng cây lan vào trong thân gỗ lũa, sau đó phủ lớp đất trồng lên trên Kết hợp với các loại cây khác và rải một lớp sỏi nhỏ lên bề mặt để tạo nên một không gian xanh đẹp mắt.
Trước khi trồng cây vào bình, hãy rửa sạch rễ cây Lan và cắt tỉa những phần rễ già, thối hoặc đen để ngăn ngừa sự hình thành sâu bệnh.
- Bước 5: cho các giá thể khác lên trên như rêu, cát nhỏ, đá, và vật trang trí
- Bước 6: xịt nước xung quanh miệng bình để rửa sạch bình và cung cấp độ ẩm cho cây
Đối với loài Phong lan, bạn có thể trồng trực tiếp bằng cách sử dụng đá bọt nhẹ và thấm nước trộn với vỏ thông.
Khác với 3 nhóm trên thì nhóm cây không khí trồng đơn giản hơn chỉ cần
- Bước 1: cho lớp đá, sỏi nhỏ hoặc cát biển nhiều màu xuống dưới đáy bình
- Bước 2: trồng cây vào trong bình thủy tinh
Nhóm sen đá – xương rồng trồng trong bình thủy tinh
Nhóm cây ƣa ẩm trồng trong bình thủy tinh
Nhóm hoa lan: Thạch lan – Địa lan –Phong lan
Kinh nghiệm trồng và chăm sóc một số loài cây trồng trong bình thủy tinh
4.3.1 Kinh nghiệm trồng: gồm 5 bước cơ bản:
- Bước 1: Lên ý tưởng Nghĩa là định hướng terrarium mình trồng theo phong cách gì rồi từ đó xây dựng ý tưởng Gồm 1 số loại phong cách như:
+ Phong cách cổ điển: là mô phỏng lại môi trường trong tự nhiên như: rừng rậm nhiệt đới, đồi núi, sông hồ, đầm lầy, sa mạc, bãi biển,
Phong cách hiện đại cho phép sự sáng tạo không giới hạn, không bị ràng buộc bởi nguyên tắc nào Bạn có thể tái hiện những tiểu cảnh sân vườn hay nhà ở, hoặc mô phỏng lại các câu chuyện cổ tích và phim hoạt hình Bên cạnh đó, phong cách này còn là nơi để gửi gắm ước mơ tương lai của mình qua những bình trồng độc đáo.
Bước 2 trong quá trình trồng cây là chọn bình chứa, nơi mà bạn sẽ đưa loài thực vật vào không gian giới hạn mà bạn muốn tạo ra Không gian này chính là bình chứa, và có hai loại bình chứa để lựa chọn.
Bình hở là loại bình cho phép thực vật phát triển trong môi trường khô, đồng thời chịu được sự thoát hơi nước nhanh chóng do ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp.
Bình kín là môi trường lý tưởng cho sự phát triển của các loại thực vật, nhờ vào việc tuần hoàn liên tục lượng nước trong bình chứa Các loại cây có thể sinh trưởng trong điều kiện ẩm ướt, với không khí giới hạn và ánh sáng chiếu vào tương đối ít.
Bước 3: Chọn cây trồng là một khâu quan trọng trong việc thiết lập hệ sinh thái, yêu cầu lựa chọn các loài cây có nhu cầu ánh sáng, độ ẩm, chất dinh dưỡng và không khí tương tự nhau để dễ dàng chăm sóc Việc chọn cây khỏe mạnh, không bị sâu bệnh sẽ quyết định sự sống còn của các loài cây trong bình.
- Bước 4: Trồng cây: để trồng được cây thì phải chọn lớp giá thể phù hợp với từng loại, nhóm loài mà mình trồng
- Bước 5: Chăm sóc: sau khi trồng song thì ta phải tiến hành chăm sóc các loài cây trồng để chúng phát triển tốt trong bình thủy tinh
4.3.2 Kỹ thuật chăm sóc cây trồng trong bình thủy tinh: a Nhóm sen đá – xương rồng – cây mọng nước:
Đối với thời tiết khô và nóng vào mùa hè, cây cần được tưới nước khoảng 1 tuần đến 2 lần Trong khi đó, vào mùa đông với thời tiết lạnh và ẩm, việc tưới nước nên được thực hiện 2 tuần một lần Thông thường, cây chỉ cần được tưới nước một lần mỗi tuần.
Khi chăm sóc sen đá, bạn nên dựa vào đặc tính của cây để tưới nước Khi lá cây đủ nước, chúng sẽ cứng và căng mọng, nhưng nếu lá nhăn nheo và mềm, đó là dấu hiệu cần bổ sung nước Tốt nhất là chỉ tưới tối đa 2 lần mỗi tuần để cây phát triển khỏe mạnh.
Khi tưới nước cho sen đá và cây mọng nước, hãy tưới trực tiếp xuống gốc cây để tránh tình trạng nước đọng trên lá, điều này có thể gây úng và thối lá, đồng thời làm mất màu phấn trên bề mặt lá của sen đá.
Để cây phát triển khỏe mạnh, cần đặt cây ở nơi có ánh sáng nhẹ, thoáng mát, ưu tiên ánh nắng gián tiếp Nếu để cây trong nhà, nên mang cây ra tắm nắng khoảng 3-4 giờ mỗi 2-3 ngày, tránh ánh nắng trực tiếp và tốt nhất là vào buổi sáng sớm hoặc chiều tối.
Ngoài nước và ánh nắng, dinh dưỡng cũng rất quan trọng cho sự phát triển của sen đá và xương rồng Sau khoảng 3-4 tháng trồng, việc đặt viên B1 dưới gốc cây sẽ giúp cây sinh trưởng tốt hơn, tăng cường trao đổi chất, quang hợp và nâng cao sức đề kháng.
Các bệnh thường gặp ở sen đá:
Dấu hiệu: Vùng cây thối sẽ mềm nhũn, có màu vàng nhạt, đôi khi chảy nước đục
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng cây bị thối rễ bao gồm việc tưới nước quá nhiều, đất trồng không đủ thoáng khí, và trồng cây trong điều kiện thời tiết ẩm ướt hoặc mưa nhiều Những yếu tố này tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, gây thối cây chỉ trong khoảng 1-2 ngày.
Để phòng tránh và chữa trị cho cây khi xuất hiện dấu hiệu bệnh, trước tiên cần ngừng tưới nước và đặt cây ra nơi có ánh sáng nhẹ Nếu cần thiết, hãy nhổ cây ra khỏi bình, cắt bỏ những lá bị hư hỏng và trồng tách biệt vào chậu khác Chỉ khi cây phục hồi bình thường, hãy đưa cây trở lại bình Việc nhổ cây ra không chỉ giúp cây hồi phục mà còn ngăn ngừa sự lây lan của vi khuẩn sang các cây xung quanh.
Do lá già nên nó rụng, có thể bón phân đạm để bổ xung dinh dƣỡng cho cây
- Lá dài ra, mất màu:
Để cây phát triển khỏe mạnh, việc cung cấp đủ ánh sáng là rất quan trọng Chẳng hạn, cây sen tứ phương cần nhiều ánh sáng và ít nước để duy trì màu cam đẹp mắt Do đó, hãy thường xuyên phơi sáng cho cây để đảm bảo chúng nhận được lượng ánh sáng cần thiết.
Các bệnh thường gặp ở xương rồng
Dấu hiệu của bệnh bao gồm các đốm thối ẩm màu xám hoặc nâu đen, cùng với các chấm mốc màu đỏ tím hoặc trắng xuất hiện ở rìa giữa phần bệnh và phần khỏe mạnh.
Bệnh thối gốc do nấm lưỡi liềm (Fusarium oxysporum Schlecht) gây ra, kết hợp với độ ẩm cao trong môi trường, dẫn đến sự lây lan của bệnh xung quanh thân cây, gây ra hiện tượng cây bị khô và có nguy cơ chết.
Biện pháp phòng tránh và chữa trị: khi thấy cây có dấu hiệu trên thì nên nhổ bỏ để tránh lây lan ra các cây khác
- Bệnh đốm than (thán thƣ)
Trồng thực nghiệm
4.4.1 Trồng thực nghiệm một số loài hoa thảo: a Cây trồng thực nghiệm:
- Nhóm 1: Sen đá viền đỏ, sen đá thược dược, sen đá tứ phương
- Nhóm 2: sen đá cỏ ngọc, sedum vàng, sen xanh, sen đá đỏ, sen đô la, cẩm nhung b Công thức giá thể:
Hỗn hợp đất trồng được pha trộn theo tỉ lệ 6 phần tro trấu hun, 2 phần sơ dừa và 2 phần phân bò Thành phần này không chỉ cung cấp dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng mà còn giúp duy trì độ ẩm cho giá thể, góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của cây.
- Đá, sỏi cuội (2 phần): thành phần này có tác dụng giúp giá thể tăng khả năng thoát nước, chống úng gốc gây héo và chết cây
Đá và sỏi nhỏ (1 phần) giúp tăng cường độ thông thoáng cho giá thể, cung cấp lượng oxy cần thiết cho đất, từ đó hỗ trợ rễ cây phát triển khỏe mạnh Đồng thời, chúng cũng duy trì độ ẩm ổn định cho đất, giúp cây hấp thụ đủ nước để sinh trưởng.
(các loại giá thể này phải đƣợc xử lý diệt khuẩn, nấm mốc và các chất bẩn, tạp chất)
Các bước thực hiện và phân lớp giá thể được trình bày chi tiết trong phần 4.2.2, bao gồm chức năng của từng lớp giá thể và quy trình chung cho việc trồng cây trong bình thủy tinh.
Các loại giá thể trồng: Đất Đá,sỏi Sỏi cuội
Các bước sắp xếp các loại giá thể:
Lớp sỏi cuội + sỏi nhỏ Lớp than +đất Hoàn thành lớp giá thể trồng
4.4.2 Theo dõi và đánh giá khả năng thích ứng của nhóm cây trồng thực nghiệm
Giá thể trồng Tên cây Thời gian theo dõi Tình hình sinh trưởng Ghi chú
- Đá, sỏi nhỏ - Sen đá viền đỏ
Sen đá tứ phương ra cây nhỏ mọc ở nách lá và lá dưới cùng có màu đen rồi tự rụng, các cây khác chƣa có dấu hiệu gì
Nhiệt độ và độ ẩm cao do thời tiết thay đổi thất thường
Sen đá tứ phương có hiện tượng rụng nhiều lá và các lá chuyển sang màu vàng nhạt và dài
-Sen đá thƣợc dƣợc và sen đá viền đỏ rụng lá dưới
Mƣa nhiều, nắng ít, độ ẩm thấp
Trong 2 ngày, việc tắm nắng cho sen đá tứ phương chỉ được thực hiện 1 lần do ánh sáng kém từ thời tiết âm u, nhiều mây và sương mù Xung quanh miệng bình, có những giọt nước đọng lại, cho thấy cây đang gặp khó khăn trong việc hấp thụ ánh sáng và độ ẩm.
Sen đá tứ phương có đặc điểm nổi bật là lá gốc có màu xanh đậm, nhưng khi càng xa gốc, màu lá dần chuyển sang ửng đỏ Trong khi đó, các loại cây khác không có dấu hiệu thay đổi màu sắc tương tự.
Thời tiết nắng nhẹ, cây đƣợc tắm nắng khoảng 2-3 ngày/1 lần và 7 ngày tưới nước/ 1 lần
45 ngày Các cây phát triển bình thường
Nắng mạnh, mƣa ít, độ ẩm không khí cao, 4-5 ngày tắm nắng/1 lần và 5 ngày tưới/1 lần
7 ngày Các cây phát triển bình thường chƣa có gì thay đổi
Nhiệt độ và độ ẩm cao do thời tiết thay đổi thất thường
- Sedum vàng và cẩm nhung phát triển mạnh nhƣng sedum vàng đổi màu lá sang vàng nhẹ
- Các cây sen khác phát triển bình thường nhưng lá mọng nước và sờ vào có cảm giác mềm
Mƣa nhiều, nắng ít, độ ẩm thấp
2 ngày tắm nắng 1 lần nhƣng lƣợng ánh sáng kém do trời âm u nhiều mây và sương mù Xung quanh miệng bình có các giọt nước đọng
Các cây nhƣ sen đá đỏ, sen xanh, sen đá cỏ ngọc có dấu hiệu lá gần gốc nhăn đầu lá, lá ngả vàng nhạt và rụng
- Cây sedum vàng đổi lá sang màu xanh ngọc bích nhƣng thân héo, cây cẩm nhung héo lá => dấu hiệu của thiếu nước
Thời tiết nắng nhẹ, cây đƣợc tắm nắng khoảng 2-3 ngày/1 lần và 7 ngày tưới nước/ 1 lần
- Các cây nhƣ cẩm nhung, sedum vàng có dấu hiệu héo lá và chết dần Sau đó là cây sen đô la, sen đá cỏ ngọc cũng bị chết
- Cây sen xanh, sen đá đỏ vẫn sống và phát triển bình thường
Nắng mạnh, mƣa ít, độ ẩm không khí cao, 4-5 ngày tắm nắng/1 lần và 5 ngày tưới/1 lần
Từ kết quả trồng thực nghiệm trên cho ta thấy:
Nhóm 1 bao gồm các loại cây chịu hạn tốt và ưa ánh sáng nhẹ trực tiếp, như sen đá viền đỏ và sen thược dược, có khả năng dự trữ nước cao Khi trồng xen kẽ với sen đá tứ phương, loại cây có lá tương đối mỏng và ít khả năng dự trữ nước, cả hai nhóm cây vẫn phát triển tốt trong cùng điều kiện sinh thái như lượng nước tưới, độ ẩm không khí và thời gian chiếu sáng Đặc biệt, sen đá tứ phương vẫn ra hoa và màu lá không thay đổi so với ban đầu.
Trong nhóm 2, việc trồng xen kẽ các loại cây ưa ẩm như cẩm nhung và sedum vàng với các cây mọng nước như sen đá đỏ, sen xanh, sen đá cỏ ngọc và sen đá đô la sẽ tạo ra một không gian xanh đẹp mắt và phong phú.
Khi trồng cây ưa ẩm, chịu hạn kém và ưa nhiệt độ thấp cùng với cây mọng nước, chịu hạn tốt và chịu nắng trong cùng một điều kiện môi trường, nhóm cây ưa ẩm sẽ dần chết, trong khi nhóm cây mọng nước vẫn phát triển bình thường.
=> các loài cây trong nhóm ưa ẩm không phát triển tốt trong môi trường của nhóm cây chịu hạn
Mặc dù cây sen đá đô la và sen đá cỏ ngọc đều thuộc nhóm cây mọng nước, nhưng chúng lại có nguồn gốc khác nhau, dẫn đến yêu cầu về điều kiện môi trường sống và cách chăm sóc cũng khác biệt.
Sản phẩm trước và sau 45 ngày theo dõi của nhóm cây 1
Sản phẩm trước và sau 45 ngày theo dõi nhóm cây 2
Hình 4.14 Sản phẩm trồng thực nghiệm
Để trồng thành công một bình thủy với các nhóm loài cây khác nhau, cần tìm hiểu kỹ về điều kiện trồng và đặc điểm sinh thái của từng loài Việc chăm sóc cây không chỉ dựa vào sở thích mà còn phụ thuộc vào sự phù hợp giữa các loài Hơn nữa, cách sắp xếp giá thể trồng và hỗn hợp đất cũng cần được chú ý, vì mỗi loài có yêu cầu khác nhau Sau khi chọn loài theo phong cách mong muốn, cần nghiên cứu về giá thể trồng phù hợp Cuối cùng, điều kiện sinh thái như tưới nước, độ ẩm và ánh sáng phải được điều chỉnh hợp lý để cây phát triển khỏe mạnh trong bình.
Ứng dụng của terrarium
Trồng cây trong bình thủy tinh đang trở nên phổ biến nhờ vào yêu cầu kỹ thuật đơn giản, thao tác dễ dàng và không cần không gian lớn Các loại giá thể dễ tìm và đa dạng về thành phần loài giúp trang trí nhà ở, đặc biệt là cho những không gian nhỏ, hoặc làm cho căn phòng thêm sinh động và gần gũi với thiên nhiên Ngoài ra, việc trưng bày cây trong các quán cafe tạo ra không gian riêng tư, thoải mái, mang lại màu xanh của hy vọng và sự sống, từ đó khơi dậy ý chí tiến thủ và làm cho cuộc sống trở nên ý nghĩa hơn.
Tiểu cảnh bên cửa sổ tại quán cafe được thiết kế độc đáo với các loại chậu như lọ thủy tinh, chậu gốm sứ, và lọ treo Những tiểu cảnh này tận dụng các vật dụng như bóng đèn, bể nuôi cá mini, đèn bão và ấm đun, tạo nên không gian thư giãn và gần gũi với thiên nhiên cho khách hàng.
Trang trí không gian bằng ánh đèn sẽ tạo cảm giác thu hút và ấn tượng Đối với những khu vực thiếu ánh sáng tự nhiên, việc sử dụng đèn chiếu sáng không chỉ làm đẹp mà còn cung cấp đủ ánh sáng cần thiết cho sự phát triển của cây cối.
Dùng để trao tặng yêu thương đến một nửa thế giới còn lại