Nghiên cứu kỹ thuật nuôi trồng nấm linh chi đỏ tại khu vực xuân mai chương mỹ hà nội

Tuy nhiên, kỹ thuật nuôi trồng nấm Linh chi để cho năng suất cao, chất lượng nấm tốt vẫn chưa hoàn chỉnh, đòi hỏi phải tiếp tục nghiên cứu để đưa ra được công nghệ nuôi trồng phù hợp với

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP

KHOA LÂM HỌC

-*** -

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

NGHIÊN CỨU KỸ THUẬT NUÔI TRỒNG NẤM LINH CHI ĐỎ

(GANODERMA LUCIUM) TẠI KHU VỰC XUÂN MAI

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp với nội dung “Nghiên cứu kỹ thuật nuôi trồng nấm Linh chi (Ganoderma lucidum) tại khu vực Xuân Mai – Chương Mỹ – Hà Nội”,

Tôi xin giửi lời cám ơn chân thành đến Ban giám hiệu Trường Đại học

Lâm nghiệp, Ban chủ nhiệm khoa Lâm học, Bộ môn Giống & Công nghệ sinh học trường Đại học Lâm nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi thực tập tốt nghiệp

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô giáo ThS Nguyễn Thị Hồng Gấm Trung tâm Giống & Công nghệ sinh học – Trường Đại học Lâm Nghiệp

đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện và hoàn thành khóa luận này

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong Trung tâm Giống & Công nghệ sinh học, các cán bộ Vườn ươm Công nghệ sinh học – Trường Đại học Lâm Nghiệp và tất cả bạn bè đồng nghiệp nơi tôi thực tập đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực tập tốt nghiệp

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội , ngày 15 tháng 5 năm 2009

Dương Tiến Hưng

1

ĐẶT VẤN ĐỀ

Từ thời xưa, con người ta rất chú tâm về vấn đề sức khỏe của bản thân Người ta quan niệm rằng “sức khỏe là cái vốn quý nhất của con người” do vậy luôn phải giữ gìn, rèn luyện, bồi dưỡng bằng việc lao động vừa phải, thường xuyên tập thể dục thể thao và có chế độ ăn uống hợp lý Tuy nhiên, con người phải đối mặt với thực tế là có rất nhiều loại bệnh tật đang đe doạ tính mạng của mình Do vậy, việc tìm ra nhiều loại dược liệu giúp chữa và phòng chống bệnh tật là vấn đề mà con người cần quan tâm

Trong các bài thuốc, Linh chi được coi là một loại “tiên đa linh dược” chữa được bách bệnh, trường sinh bất lão, cải tử hoàn sinh Những nghiên cứu mới nhất cho thấy Linh chi có tác dụng làm hạ huyết áp, hạ thấp lượng cholesterol trong máu, ngoài tác dụng làm thuốc chống đông tụ và tác dụng diệt khuẩn, ngăn chăn sự hoạt động của các khối u, ung thư Hiện nay, Linh chi đang là một dược thảo quý có tính thời sự bởi giá trị của nó Các nhà khoa học, nhiều viện nghiên cứu và người sản xuất trên thế giới cũng như ở Việt Nam đã rất chú ý đến loại dược liệu này

Việt Nam có khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm, thiên nhiên phong phú là điều kiện để nuôi trồng và phát triển nghề trồng nấm Mặt khác, Việt Nam còn là một nước nông nghiệp, tiềm năng về lâm nghiệp, do vậy lượng mùn cưa, bã mía, vỏ cà phê, lõi ngô rất dồi dào, đây là nguồn nguyên liệu trồng nấm rất tốt, đặc biệt là cho nuôi trồng nấm Linh chi vì chúng có khả năng sử dụng trực tiếp cellulose

Tiềm năng kinh tế của nấm Linh chi trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng là rất lớn Thị trường nấm Linh chi do Việt Nam nuôi trồng vẫn chưa đủ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ ngày một lớn Hiện nay, ở nước ta đã có nhiều đề tài nghiên cứu quy trình nuôi trồng nấm Linh chi và đã được đưa vào thực tiễn sản xuất Tuy nhiên, kỹ thuật nuôi trồng nấm Linh chi để cho năng suất cao, chất lượng nấm tốt vẫn chưa hoàn chỉnh, đòi hỏi phải tiếp tục nghiên cứu để đưa ra được công nghệ nuôi trồng phù hợp với điều kiện từng khu vực

và từng loại nguyên liệu khác nhau

Xuất phát từ những lý do trên tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu

kỹ thuật nuôi trồng nấm Linh chi đỏ (Ganoderma lucidum) tại khu vực Xuân Mai - Chương Mỹ - Hà Nội” nhằm tìm được kỹ thuật nuôi trồng nấm

3

Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Giới thiệu chung về nấm Linh chi đỏ

Hình 1.1: Nấm Linh chi đỏ

1.1.1 Lịch sử nghiên cứu nấm Linh chi

Trong các tài liệu cổ nấm Linh chi được nhắc đến là một loại dược liệu quý có tác dụng bồi bổ cơ thể, tăng cường sinh lực, chống lão hóa cho nên còn có tên là nấm Trường Thọ Nấm thường mọc trên những cây mục Thời xưa người ta chỉ có thể tìm thấy nấm trong rừng, trên những núi cao chứ không cách gì gây giống được Nấm Linh chi là dược thảo đứng đầu trong Thần Nông Bản Thảo Kinh (tài liệu cổ của Trung Quốc) [11]

Ở Đài Loan, Peng (1990), Hseu (1992) báo cáo sưu tầm nuôi trồng hơn

10 loại Ganoderma khác nhau Song Trung Quốc vẫn được thừa nhận là trung

tâm lớn nhất thế giới về nuôi trồng, sản xuất nấm Linh chi [12]

Do có giá trị dược liệu cao của các loại nấm Linh chi, quy mô nuôi trồng công nghiệp bắt đầu xuất hiện tại Hoa Kỳ (Allicechenetal, 1996) và việc thành lập Viện nghiên cứu Linh chi Quốc tế ở New York là một bước tiến quan trọng [23]

Cho đến nay, người ta đã thừa nhận Linh chi có các đặc trưng cơ bản sau:

- Phần mũ của cái nấm tương đối dầy, sau khi thành thục thường ở dạng cụt đầu Đảm bào tử hình trứng, có hai lớp màng: lớp trong màu vàng phía trên gai nhỏ dạng bướu; lớp ngoài trong suốt, không màu và mỏng

- Sợi nấm gồm 3 dạng: dạng sinh sản, dạng bộ xương, dạng kết hợp

- Có thể tiết ra enzyme dạng keo (laccase) và enzyme perosidase

- Khi nuôi cấy thuần, trong khuẩn lạc có tế bào hoá sừng (cuticular) dạng bầu dục và rỗng không, một số giống nấm có thể sinh ra các bào tử màng dầy (chlamydospore) [21]

1.1.2 Phân loại nấm Linh chi

Nấm Linh chi gồm nhiều loài thuộc chi Ganoderma trong đó loài được

sử dụng rộng rãi nhất là Ganoderma lucidum:

Tên khoa học: Ganoderma lucidum

Tên tiếng Anh: Ling zhi, Reishi

Tên khác: Xích chi, Đan chi, Tiên thảo, Thụy thảo, Nấm lim

nấm Linh chi trong nhóm Ganoderma lucium Nên tôi gọi chung nấm Linh

chi đỏ là nấm Linh chi trong báo cáo khóa luận này

1.1.3 Đặc điểm nấm Linh chi

a Đặc điểm sinh học nấm Linh chi

Nấm Linh chi là một loại nấm phá gỗ (có khả năng phân giải trực tiếp cellulose thành chất dinh dưỡng) phân bố rộng rãi trong tự nhiên thích hợp với điều kiện sinh thái rất đa dạng của các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, chúng mọc hầu hết trên các loại cây thân gỗ nhưng chủ yếu trên các cây bộ đậu (Fabales) Nấm xuất hiện vào mùa mưa, trên thân hoặc trên các gốc cây

Có những loài sống lâu năm và có những loài sống một năm, tai nấm chỉ phát triển qua một mùa Tùy từng nơi, từng điều kiện cụ thể nấm có màu sắc, kích thước, thành phần hóa học và giá trị dược liệu khác nhau

đỏ, nâu đỏ, nâu đen, bóng, không có lông, phủ suốt lên mặt tán nấm

- Mũ nấm khi non có hình trứng, lớn dần có hình quạt, hình thận hoặc hình tròn hơi dẹt Trên mặt mũ có vân gạch đồng tâm màu sắc từ vàng chanh- vàng nghệ - vàng nâu - vàng cam - đỏ nâu - nâu tím nhẵn bóng như láng vecni Mũ nấm có đường kính 2 - 15cm, dày 0,8 - 1,2cm, phần đính cuống thường gồ lên hoặc hơi lõm

Khi nấm đến tuổi trưởng thành thì phát tán bào tử từ phiến có màu nâu sẫm Nhìn toàn thể, nấm Linh chi phơi khô có mầu đỏ nâu hay đỏ cam và hơi cứng

6

Hình 1.2: Các phần của nấm Linh chi đỏ

c Đặc điểm sinh thái:

 Nhiệt độ: Yêu cầu về nhiệt độ giai đoạn nuôi sợi nấm Linh chi là 18 -

300C, giai đoạn hình thành quả thể 22 - 300C Nếu nhiệt độ thấp hơn 200

C: khó hình thành quả thể Nếu nhiệt độ cao hơn 300C và kéo dài: tán nấm nhỏ, mỏng, chất lượng thấp

 Độ ẩm: độ ẩm của giá thể 62 - 65%, độ ẩm không khí giai đoạn ươm sợi

cần: 70 - 80%, giai đoạn hình thành quả thể cần: 85 - 95%

 Độ pH: nguyên liệu thích hợp từ 5,5 – 7 Thời kỳ nấm hình thành quả thể

cần ánh sáng đủ đọc sách và được chiếu sáng đều từ mọi phía

 Thời vụ nuôi trồng ở Việt Nam: bắt đầu cấy giống từ ngày 15/1 đến

15/3 và từ 15/8 đến 15/9 (dương lịch) Những cơ sở có điều kiện nuôi trồng bằng cách tạo điều kiện nuôi trồng phù hợp thì có thể nuôi trồng quanh năm Với công nghệ sản xuất sinh khối thì không phụ thuộc vào bất cứ yếu tố nào của môi trường bên ngoài

1.1.4 Thành phần hoá học và tác dụng dƣợc lý của nấm Linh chi

a Thành phần hóa học:

Mũ nấm

Cuống nấm

Hệ sợi nấm

7

Bảng 1.1: Thành phần hoá học của nấm Linh chi (Trung Quốc và Việt Nam)

THÀNH PHẦN

TÀI LIỆU TRUNG QUỐC (%)

PHÂN TÍCH CỦA VIỆT NAM Bột Linh Chi

(%)

Cao Linh Chi

(%) Nước

12 - 13

62 - 63 17,1 5,0 Hợp chất Steroid

4 - 5

-

11

1,15 0,10

- 0,30

11

21 loại

0,52 0,40

- 1,23

D- 6

Chống ung thư, tăng tính miễn dịch

Hạ đường huyết Tăng tổng hợp protein, tăng chuyển

hoá acid nucleic

Steroid

Ganodosteron Lanosporeric acid A Lonosterol

K,S,Y

Ganodermadiol Ganosporelacton A, B Lucidon A Lucidol

Ức chế sinh tổng hợp Cholesterol

Ức chế giải phóng Histamin*

Hạ huyết áp, ức chế ACE**

Chống khối u Bảo vệ gan

Nucleosid Adenosin dẫn xuất Ức chế kết dính tiểu cầu, thư giãn

cơ, giảm đau

Protein Lingzhi - 8 Chống dị ứng phổ rộng, điều hoà

miễn dịch Acid béo Oleic acid Ức chế giải phóng Histamin

(**) ACE (Angiotension Converting Enzym): sự ức chế này liên quan đến tác dụng hạ huyết áp

9

Trong đó, hai nhóm được quan tâm nhiều nhất là polysaccharide và triterpenoid

Polysaccharide gồm 2 loại chính :

GL-A: Gal: Glu: Rham: Xyl (3,2: 2,7: 1,8; 1,0) M = 23.000 Da

GL-B: Glu: Rham: Xyl (6,8: 2,0: 1,0) M= 25.000 Da

GL-A có thành phần chính là Gal, nên gọi là Galactan, còn GL-B có thành phần chính là Glu, nên gọi là Glucan

(1-3) - D -glucan, khi phức hợp với một protein, có tác dụng chống ung thư rõ rệt (Kishida & al., 1988)

b Tác dụng dược lý

+ Theo những tài liệu dược lý cổ: nấm linh chi có vị nhạt, tính ấm, có tác

dụng tư bổ cường tráng, bổ can chí, an thần, kéo dài tuổi thọ, tăng khả năng miễn dịch cho cơ thể, tăng cường trí nhớ, trung hòa chất độc bảo vệ gan, chống các bệnh về gan

+ Tổng hợp nghiên cứu trên thế giới cho thấy: Polysaccharide có nguồn

gốc từ Linh Chi dùng điều trị ung thư đã được công nhận sáng chế (patent) ở Nhật Năm 1976, công ty Kureha Chemical Industry sản xuất chế phẩm trích

từ Linh Chi có tác dụng kháng carcinogen Năm 1982, công ty Teikoko Chemical Industry sản xuất sản phẩm từ Linh Chi có gốc glucoprotein làm chất ức chế neoplasm Bằng sáng chế Mỹ 4051314, do Ohtsuka & al (1977), sản xuất từ Linh Chi chất mucopolysaccharid dùng chống ung thư

Triterpenoid đặc biệt là acid ganoderic có tác dụng chống dị ứng, ức chế

sự giải phóng histamin, tăng cường sử dụng oxy và cải thiện chức năng gan Hiện nay, đã tìm thấy trên 80 dẫn xuất từ acid ganoderic Trong đó ganodosteron được xem là chất kích thích hoạt động của gan và bảo vệ gan.Ngoài ra nó còn có tác dụng điều hòa huyết áp, ức chế vón cục tiểu cầu, ức chế sinh tổng hợp cholesterol trong máu

Theo B K Kim, H W Kim & E C Choi (1994), thì dịch chiết nước và methanol của quả thể Linh Chi ức chế sự nhân lên của virus Hiệu quả còn nhận thấy trên tế bào lympho T của người nhiễm HIV-1 Phân đoạn hỗn hợp methanol (A) kháng virus rất mạnh Các phân đoạn khác, như hexan (B), etyl acetat (C), trung tính (E), kiềm (G) đều có tác dụng kháng virus tốt [25]

10

Phân tích thành phần nguyên tố của nấm Linh Chi, còn phát hiện thấy có rất nhiều nguyên tố (khoảng 40), trong đó phải kể đến germanium Germanium có liên quan chặt chẽ với hiệu quả lưu thông khí huyết, tăng cường chuyển vận oxy vào mô, đặc biệt là giảm bớt đau đớn cho người bệnh

bị ung thư ở giai đoạn cuối [25]

Các thầy thuốc đã dùng Linh chi trong các chứng mệt mỏi, suy nhược, tiểu đường, các chứng bệnh về gan, và nhiều chứng thuộc hệ thống đề kháng của cơ thể Theo Lý Thời Trân trong Bản Thảo Cương Mục thì Linh chi có tác dụng bổ tâm khí, chữa các chứng nhói ngực Hiện nay, Linh chi được để giảm áp huyết, kích thích sự làm việc của gan, tẩy máu, và giúp cơ thể chống lại các chứng lao lực quá độ Trong một mức độ nào đó, Linh chi có tác dụng giải độc trong cơ thể [8]

Theo các tài liệu cổ và những nghiên cứu khoa học gần đây, có thể tóm tắt tác dụng chủ yếu của Linh chi như sau:

 Đối với hệ tim mạch: Nấm Linh chi có tác dụng điều hòa, ổn định huyết

áp Khi dùng cho người huyết áp cao, nấm Linh chi làm hạ huyết áp, dùng lâu thì huyết áp ổn định Với người suy nhược, huyết áp thấp, nấm Linh chi có tác dụng nâng huyết áp nhờ vào khả năng cải thiện, chuyển hóa dinh dưỡng Nấm Linh chi làm giảm cholesterol toàn phần, làm tăng nhóm lipoprotein tỷ trọng cao trong máu, dùng tốt với những người bị xơ mỡ động mạch Nấm Linh chi làm giảm khả năng kết tập tiểu cầu nên dùng được với những trường hợp co thắt mạch vành, nhờ vậy mà giảm được cơn đau thắt tim Kết quả nghiên cứu trên thực nghiệm đó chứng tỏ Linh chi có tác dụng cải thiện công năng tim mạch, tăng lưu lượng máu tim và động mạch vành, tăng tuần hoàn mao mạch tim [9]

 Với các bệnh hô hấp: Nấm Linh chi được dùng để điều trị viêm phế

quản dị ứng, hen phế quản, hiệu quả có thể đạt tới 80%

 Với các bệnh gan mật: Linh chi có tác dụng tốt tới các bệnh gan mạn

tính nhờ vào tác dụng nâng cao chức năng gan Theo các nghiên cứu của PGS TS Trịnh Xuân Hậu (ĐH Khoa Học Tự Nhiên - ĐH Quốc Gia Hà Nội)

và TS Lê Xuân Thám (Trung tâm Kỹ thuật Hạt nhân TP.HCM), nấm Linh Chi nuôi trồng tại Việt Nam có tác dụng bảo vệ phóng xạ khá tốt trên thực nghiệm.Với bệnh tiểu đường: Linh chi có khả năng ổn định đường huyết ở

11

những người bị bệnh đái tháo đường do trợ giúp quá trình tạo glycogen, tăng cường oxy hóa axít béo, giảm tiêu hao glucose [13]

 Với bệnh thấp khớp: Bác sĩ Wilkinson (Anh) cho biết nấm Linh chi tỏ ra

rất hiệu quả trong điều trị viêm khớp nhờ các tác nhân chống viêm tên là ftriturpinoids, có tác dụng tương tự corticoid [2]

 Với bệnh ung thư: Các nhà nghiên cứu Nhật Bản, Trung Quốc, Đài Loan

đã thực hiện nhiều công trình chứng minh nấm Linh chi có đặc tính tăng cường hệ miễn dịch của cơ thể Theo kết quả nghiên cứu trên bệnh nhân ung thư dạ dày, tử cung, của Trung tâm điều trị ung thư (Tokyo - Nhật Bản), tỷ

lệ người bệnh dùng nấm Linh chi sống thêm 5 năm cao hơn những người không dùng nấm [2]

Gần đây một số đề tài nghiên cứu khoa học về nấm linh chi còn nêu ra một số tác dụng đặc biệt quý báu của nấm Linh chi đối với một số bệnh nan y như ngăn ngừa và làm hạn chế sự phát triển của khối u, ức chế một số vi khuẩn gây các bệnh nhiễm trùng, chữa viêm loét dạ dày, tá tràng, chữa bệnh đái đường… [2].Vì tác dụng bổ khí và làm tăng hệ thống miễn nhiễm của cơ thể, người ta đã dùng Linh chi để phụ với các loại thuốc trị ung thư Bác sĩ Fukumi Morishige, một chuyên gia giải phẫu tim đang nghiên cứu công dụng của Linh chi trong việc trị bệnh ung thư tại viện Linus Pauling Institute of Science & Medicine - Hoa Kỳ, cho biết là dùng Linh chi chung với sinh tố C liều lượng lớn (megadose) có tác dụng mạnh hơn vì sinh tố C giúp cho việc hấp thụ dược tính của Linh chi Tuy nhiên những thông tin trên còn phải tiếp tục nghiên cứu và theo dõi Nhưng có một thực tế là những người cao tuổi có

sử dụng nấm Linh chi đều cho biết là có cải thiện trí nhớ, ăn ngủ được và có tác dụng tốt cho sức khoẻ

Viện nghiên cứu Nippon Menard (Nhật Bản) đã tìm hiểu sâu tác dụng của Linh chi trong lĩnh vực làm đẹp và nhận thấy, tinh chất có trong Linh chi ngăn cản sự tích tụ của các sản phẩm cặn bã, dư thừa của quá trình chuyển hóa Nó cũng kìm hãm sự co ngắn của telomere (thước đo của sự lão hóa gene), nhờ vậy mà kéo dài sự sống của tế bào Tinh chất có trong Linh chi cũng góp phần hồi phục làn da bị tổn thương bởi các tia UV và gốc tự do, thúc đẩy quá trình cung cấp năng lượng, kích hoạt sự phân bào và hình thành

tế bào mới [25]

B và lymphokine của tế bào T

ACE (Angiotension Converting

(6,8: 2,0: 1,0) M = 25.000 Da

GL-A có thành phần chính là Gal,

nên gọi là Galactan, còn GL-B có

thành phần chính là Glu, nên gọi là

Glucan

B (1-3) -D-glucan, khi phức hợp với một protein, có tác dụng chống ung thư rõ rệt

(Kishida & al., 1988)

Triterpenoid đặc biệt là acid

ganoderic

Có tác dụng chống dị ứng, ức chế sự giải phóng histamin, tăng cường sử dụng oxy và cải thiện chức năng gan Hiện nay, đã tìm thấy trên 80 dẫn xuất từ acid ganoderic Trong đó ganodosteron được xem là chất kích thích hoạt động của gan và bảo vệ gan

Germanium

Có liên quan chặt chẽ với hiệu quả lưu thông khí huyết, tăng cường chuyển vận oxy vào mô, đặc biệt là giảm bớt đau đớn cho người bệnh bị ung thư ở giai đoạn cuối

Dịch chiết nước và methanol Ức chế sự nhân lên của virus Hiệu quả

còng nhận thấy trên tế bào lympho T của

13

người nhiễm HIV-1 Phân đoạn hổn hợp methanol (A) kháng virus rất mạnh Các phân đoạn khác, như hexan (B), etyl acetat (C), trung tính (E), kiềm (G) đều có tác

dụng kháng virus tốt

Các axit amin, các protein,

fungallysozyme, các loại đường, các

alkaloid, vitamin B2, C, Manitol,

trehalose

Giúp trẻ hóa tế bào, an thần, giải độc, bảo

vệ tế bào gan, giúp khí huyết lưu thông, chữa huyết áp cao, xơ mỡ động mạch, tăng cường sức đề kháng cho cơ thể và đặc biệt

là rất tốt cho tim

Linh chi phục hồi cơ thể bằng cơ chế tác dụng gián tiếp Trái với chức

năng cung cấp dưỡng chất theo kiểu “thiếu thì bổ sung” của các loại thuốc bổ thông thường, Linh chi hữu ích cho cơ thể nhờ chọn con đường vận hành khéo léo và linh động hơn nhiều qua kiểu đòn bẩy Nó một mặt thanh lọc cơ thể toàn diện và đồng bộ qua tác dụng lợi tiểu và lợi mật, một mặt kích thích nhiều chuỗi phản ứng sinh hóa trong cơ thể nhờ vai trò xúc tác của khoáng tố

vi lượng Linh chi đánh thức sức đề kháng của cơ thể một cách từ từ và liên tục, để từ đó điều chỉnh các rối loạn chức năng, làm lành các tổn thương cơ quan, phục hồi hệ miễn dịch

1.1.5 Sản phẩm từ Linh Chi và cách sử dụng

a Dùng trực tiếp cây nấm Linh chi:

+ Linh chi ngâm rượu: xắt mỏng nấm Linh chi, ngâm với rượu 40 – 45%, khoảng 3 tuần Khi dùng, uống 2 lần mỗi ngày, mỗi lần khoảng 1 chén nhỏ [8]

+ Linh chi nấu nước uống: lấy khoảng 4 - 12g Linh chi đó xắt thành lát mỏng, thêm 3 bát nước sạch, đun to lửa cho đến sôi, hạ bớt lửa để sôi riu riu đến khi còn khoảng 1 bát nước (khoảng 200 ml nước) Chiết nước riêng ra

Bó còn lại thêm nước, nấu thêm 2 lần nữa Sau đó trộn chung cả 3 dịch sắc, chia làm 3 lần uống mỗi ngày [8]

Có thể nấu cùng với cam thảo hoặc một số vị thuốc nam khác

+ Trà Linh chi: phơi hoặc sấy khô nấm Linh chi, tán nghiền thành bột Mỗi lần dùng, lấy khoảng 2 - 4g, thêm 200ml nước sôi, hãm khoảng 10 phút

14

rồi uống Có thể cho thêm mật ong, vitamin C để tăng cường tác dụng chống oxy hóa - công thức này đặc biệt tốt cho những người cao tuổi, ốm lâu ngày, suy kiệt [3]

bổ của Trung tâm Dược thảo & Châm cứu tre xanh - Mỹ; Nấm Linh chi viên nang cao cấp của Công ty cổ phần Dược phẩm TW2 - DOPHARMA JSC

1.2 Hiện trạng nghiên cứu, sản xuất và tiêu thụ nấm Linh chi

1.2.1 Trên thế giới

Năm 1972, hai nhà bác học người Nhật tên là Yukio Naoi và Zenzaburo Kasai, giáo sư của phân khoa nông nghiệp, đại học Kyoto đã nghiên cứu thành công trong việc gây giống và người ta mới sản xuất được vị thuốc này một cách quy mô Từ đó Linh chi được nuôi trồng, sử dụng trong việc bào chế

ra rất nhiều loại sản phẩm và sản xuất công nghiệp như hiện nay

Hiện nay, đã có nhiều quốc gia tham gia vào nghiên cứu sâu về Linh chi như: Trung Quốc, Hàn Quốc, Hoa Kỳ, Nhật, Đài Loan, Malaysia… Năm

1993, thành lập viện nghiên cứu Linh chi quốc tế tại NewYork (Hoa Kỳ), việc nghiên cứu, phát triển và sử dụng Linh chi đang được công nghiệp hóa với quy mô ngày càng lớn Các nước châu Á đang mở rộng mô hình nghiên cứu

và sản xuất Linh chi, đặc biệt là Trung Quốc Nước này được coi là trung tâm sản xuất Linh chi lớn nhất thế giới, hiện đang có khá nhiều cơ sở nghiên cứu

và sản xuất Linh chi tầm cỡ (Phúc Kiến, Tứ Xuyên…)

Hàng năm thế giới sản xuất vào khoảng 4.300 tấn, trong đó riêng Trung Quốc trồng khoảng 3000 tấn còn lại là các quốc gia Hàn Quốc, Đài Loan, Nhật Bản, Thái Lan, Hoa Kỳ, Malaysia, Việt Nam, Indonesia và Sri Lanka Nhật Bản tuy tìm ra cách trồng nhưng nay chỉ sản xuất khoảng 500 tấn mỗi năm, đứng sau Trung Quốc Công nghệ trồng Linh Chi ngày càng phát triển

15

nhanh chóng nhưng vẫn chưa đủ đáp ứng nhu cầu sử dụng, giá trị mặt hàng này khá cao và đang được nhiều nước chú ý do tính kinh tế mà nó đem lại Nấm Linh chi Hàn Quốc được thị trường Việt Nam cho là có chất lượng tốt nhất, nấm có kích thước lớn, hình thức đẹp và có giá thành cao Nấm Linh chi Hàn Quốc được trồng chủ yếu trên thân cây gỗ (các loại gỗ phù hợp để trồng nấm gỗ, có nhựa mủ trắng) Cây gỗ làm giá thể thường được phủ đất một phần hay kín một lớp mỏng trên nền đất trong nhà trồng nấm được thiết

kế hiện đại Giá nấm Linh chi đỏ tại Hàn Quốc vào khoảng 59.000 won/kg (khoảng 100 USD/kg), tại thị trường Việt Nam vào khoảng từ 1.000.000 đồng/kg – 1.700.000 đồng/kg

Nấm Trung Quốc thường có kích thước lớn, hình thức khá đẹp nhưng giá thành lại rất rẻ Tại Trung Quốc có nhiều công trình nghiên cứu tạo ra những chủng nấm mới đưa vào sản xuất cho sản lượng nấm cao Nhưng theo kinh nghiệm mua nấm thì khách hàng thường không thích loại nấm này Giá nấm Trung Quốc dao động khoảng 200.000 đồng/kg – 400.000 đồng/kg

1.2.2 Tại Việt Nam

Từ ngàn năm nay nhân dân ta đã biết thu hái nấm tự nhiên như Cổ Linh chi, Mộc nhĩ, Nấm hương làm thuốc và thực phẩm Nấm Linh chi được biết đến nhiều trong các bài thuốc cổ du nhập từ Trung Quốc sang Trong sách y thuật của Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác và Lê Quý Đôn cũng đã nói đến nấm Linh chi như là “Nguồn sản phẩm quý hiếm của rừng Đại Nam” được sử dụng làm vị thuốc quý Hiện nay, nấm Linh chi được tìm thấy trong các vùng rừng trên núi ở một số tỉnh phía Bắc, sườn Tây dãy Trường Sơn - những nơi

có độ ẩm cao

Năm 1978, Ganoderma lucium được nuôi trồng thành công trong phòng

thí nghiệm tại Việt Nam Từ những năm đầu thập kỉ 90, phong trào trồng nấm Linh chi phát triển mạnh mẽ, sản lượng đặt khoảng 10 tấn/năm Tại thành phố

Hồ Chí Minh đã có các cơ sở trồng nấm với quy mô công nghiệp Ở miền Bắc, việc nuôi trồng nấm kém hơn nhưng còn đang phát triển rộng rãi ở nhiều tỉnh với quy mô ngày càng tăng

Nấm Linh chi sản xuất ra chủ yếu mới phục vụ thị trường trong nước, có rất ít dành cho xuất khẩu Một phần là do chưa đáp ứng đủ nhu cầu trong nước mà hiện nay chủ yếu nấm Linh chi được chế biến thành thuốc bổ Phần

Việt Nam là một trong những nước có đủ điều kiện để phát triển mạnh nghề trồng nấm nói chung và nấm Linh chi nói riêng, do nước ta có:

 Nguồn nguyên liệu để trồng nấm là rơm rạ, thân gỗ, bã mía, mùn cưa rất lớn

 Lực lượng lao động dồi dào và giá công lao động rẻ

 Điều kiện tự nhiên (nhiệt độ, độ ẩm, ) rất thích hợp cho nấm phát triển

 Vốn đầu tư ban đầu để trồng nấm rất ít so vơi vốn đầu tư cho các ngành sản xuất khác

 Kỹ thuật trồng nấm không phức tạp Mọi người dân bình thường có thể tiếp thu được công nghệ trồng nấm trong thời gian ngắn

 Thị trường tiêu thụ nấm trong nước và trên thế giới tăng nhanh do sự phát triển chung của xã hội và dân số

Hình thức trồng nấm Linh chi phổ biến ở nước ta là trồng trên bịch nguyên liệu mùn cưa, bông phế liệu, bã mía, thân cây ngô hay sắn phối trộn

bổ sung thêm các loại phụ gia giàu dinh dưỡng Chủng nấm Linh chi hiện nay được nghiên cứu, chuyển giao sản xuất phổ biến là nấm Linh chi đỏ, có sản lượng và chất lượng khá Kích thước nấm Linh chi Việt Nam thuộc loại nhỏ

và TB, chất lượng nấm tốt được khách hàng đánh giá cao hơn nấm Trung Quốc Hiện nay, giá thành Linh chi nguyên quả thể sấy khô trên thị trường dao động trong khoảng từ 350.000 đồng/kg – 550.000 đồng/kg

1.3 Cơ chất nuôi trồng nấm Linh chi

1.3.1 Giá thể nuôi trồng nấm Linh chi

Giá thể nuôi trồng nấm Linh chi là gỗ, các loại bã mía, bông , mùn cưa,

vỏ cà phê, lõi ngô nghiền Về gỗ: có thể gỗ khúc hay dạng mùn cưa (tươi hoặc khô) Đối với gỗ khúc thì tốt nhất là các loại gỗ mềm, xốp, không có tinh dầu, cây trồng nấm được chặt vào tháng 3 – tháng 4 (lúc dinh dưỡng được tích lũy nhiều nhất mà cây qua mùa Xuân tích lũy được), thích hợp cho trồng nấm

17

Với mùn cưa thì dễ trồng và tiện hơn cho việc xử lý nguyên liệu và bổ sung chất dinh dưỡng, tránh hiện tượng nhiễm tạp từ cơ chất Nên dùng mùn cưa thuần (mùn cưa của một loại gỗ) như: cao su, bồ đề Đối với mùn cưa tạp cần cân nhắc kỹ mùn cưa của loại gỗ cứng hay gỗ mềm (mùn cưa loại gỗ mềm thuận lợi cho sự phân giải chất dinh dưỡng của hệ sợi nấm) Bã mía có thể được lên men nên rất tốt cho việc sử lý nguyên liệu Độ ẩm của giá thể cần đảm bảo từ 60% - 65%, nếu cao hoặc thấp hơn đều không tốt cho sự phát triển của sợi nấm và ảnh hưởng rất lớn sản lượng cũng như chất lượng sản phẩm

1.3.2 Dinh dƣỡng bổ sung

Linh chi là một loại nấm dược liệu đặc biệt, nó có quá trình sinh trưởng kéo dài do đó cần rất nhiều chất dinh dưỡng Trong nguyên liệu trồng nấm Linh chi không có đầy đủ một số chất dinh dưỡng cần thiết, do đó trong quá trình xử lý nguyên liệu cần bổ sung thêm chất phụ gia khác Nguồn bổ sung là CaCO3 trong quá trình tạo ẩm ban đầu, trong đó bổ sung dinh dưỡng chủ yếu

là nguồn nitơ và cacbon từ đường, cám, từ bột của các loại ngũ cốc Ngoài ra cần cho thêm (NH4)SO4, MgSO4, H2O Tùy điều kiện và nguồn nguyên liệu

mà có các công thức phối trộn nguyên liệu riêng

1.4 Điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu

1.4.1 Vị trí địa lý

Vườn ươm Trung tâm Giống & Công nghệ sinh học nằm tại khu núi Luốt có toạ độ: 21o315’13’’ độ vĩ Bắc

105030’45’’ độ kinh Đông

- Phía Đông giáp quốc lộ 21A (Xuân Mai -Sơn Tây)

- Phía Tây và phía Bắc giáp xã Hoà Sơn

- Phía Nam giáp thị trấn Xuân Mai

- Khu vực cách Hà Nội hơn 30 km là giao nhau của quốc lộ 6A và 21A

1.4.2 Điều kiện khí hậu

Theo kết quả nghiên cứu của Trạm khí tượng thủy văn – Bộ môn Khí hậu Thuỷ văn rừng - Đại học Lâm Nghiệp cho thấy khu vực Xuân Mai thuộc tiểu vùng khí hậu III của miền Bắc Việt Nam Hàng năm có 2 mùa rõ rệt

- Nhiệt độ tối cao bình quân các năm: 26,6 0C

- Nhiệt độ tối thấp bình quân hàng năm: 19,7 0C

- Độ ẩm TB các tháng trong năm: 84,2%

- Tháng có độ ẩm không khí thấp nhất là tháng 11: 79,5%

- Tháng có độ ẩm không khí cao nhất là tháng 4: 86,9%

- Tổng lượng mưa TB/năm: 2125 mm

- Chế độ gió: Khu vực Xuân Mai chịu ảnh hưởng của 2 luồng gió chính: + Gió mùa Đông Bắc thổi từ tháng 11 – tháng 3 năm sau

+ Gió Đông Nam thổi từ tháng 4 – đến tháng 7

- Thỉnh thoảng khu vực chịu ảnh hưởng của gió Lào và sương muối Khu vực này có độ ẩm TB không khí đạt độ ẩm tối thiểu cho trồng nấm Linh chi (85% - 90%) Và có thể thấy độ ẩm cao nhất là vào tháng 4 (86,9%) như vậy nuôi trồng nấm Linh chi vụ Hè - Thu sẽ tốn ít công tưới nước giữ độ

ẩm, đỡ tốn kém và thuận lợi hơn Tháng 11 có độ ẩm thấp (79,5%) nhất do đó

vụ Đông Xuân nuôi trồng nấm Linh chi sẽ cần nhiều nước tưới, mất nhiều công chăm sóc hơn, tăng chi phí Mặt khác, thời gian này nhiệt độ không khí khá thấp (TB 19,7 0C) không thuận lợi cho sự phát triển của hệ sợi và quả thể nấm Linh chi Do vậy, nuôi trồng nấm Linh chi cần tính toán thời vụ hợp lý, tập trung, kéo dài trong vụ Hè – Thu, có các biện pháp che chắn đảm bảo độ

ẩm

Có thể thấy chế độ gió ở khu vực này biến động mạnh theo mùa trong năm, kèm với đó dẫn đến thay đổi chế độ độ ẩm và nhiệt độ Sự biến động có thể thay đổi biên độ rộng trong khoảng thời gian khá ngắn, nhưng tập trung chủ yếu vào khoảng thời gian giao mùa Nên khi nuôi trồng nấm, cần đảm bảo kiểm tra, cập nhật các thông tin thời tiết để có các biện pháp nhằm ổn

19

định các điều kiện thích hợp cho nấm sinh trưởng và hình thành quả thể tốt Cần chuẩn bị nhà nuôi cấy có che chắn tốt, đảm bảo được nhiệt độ và độ ẩm, gần nguồn nước

Khí hậu của khu vực này mang đầy đủ những tính chất đặc trưng của kiểu khí hậu miền Bắc Chịu ảnh hưởng giao hòa của hai kiểu tiểu vùng khí hậu Đông Bắc Bộ gió ẩm mưa nhiều và kiểu tiểu vùng khí hậu Tây Bắc Bộ ôn hòa Qua những số liệu khí hậu như trên cho thấy khu vực này khá thích hợp cho việc nuôi trồng nấm nói chung và nấm Linh chi nói riêng

Nói tóm lại, nấm Linh chi là loại dược thảo quý, có giá trị kinh tế cao, rất cần phát triển và khai thác Nếu tận dụng tốt các tiềm năng trên, cộng thêm việc phát triển ngành Công nghệ sinh học với việc tạo ra các chủng giống nấm mới đồng thời tối ưu quy trình kỹ thuật trồng nấm, chúng ta vẫn có thể phát triển nghề trồng nấm Linh chi đáp ứng thị trường trong nước và có đủ sức cạnh tranh với các sản phẩm của nước ngoài

20

Chương 2 MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Mục tiêu nghiên cứu

2.1.1 Mục tiêu chung

Đưa ra kỹ thuật nuôi trồng nấm Linh chi đỏ phù hợp nhất với điều kiện khu vực Xuân Mai – Chương Mỹ - Hà Nội, áp dụng vào sản xuất tạo ra nấm Linh chi thành phẩm có khả năng thương mại hoá cao

2.2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

2.2.1 Đối tượng nghiên cứu

a Giống Nấm Linh chi đỏ (Ganoderma lucium):

- Nguồn giống nấm cấp 3 được cung cấp bởi VDTNN Việt Nam (ký hiệu giống: Dt) Chủng nấm này đang được Viện lưu giữ và nhân lên phục vụ nhu cầu sản xuất nấm Linh chi cho hầu hết các tỉnh phía Bắc

- Giống nấm sử dụng giống trên hạt thóc Giống đúng tuổi (sợi nấm trắng, sinh trưởng đồng đều, sợi nấm ăn vừa đến đáy chai nguyên liệu) bảo quản đúng quy cách, không bị nhiễm nấm mốc, vi khuẩn, nấm dại…

b Nguyên liệu:

- Mùn cưa cao su, mùn cưa tạp (keo,bồ đề, sau sau, mít,…) khô, là mùn cưa của các loại gỗ mềm Nguyên liệu không có tinh dầu và độc tố, không bị nấm mốc, đạt tiêu chuẩn để trồng nấm

- Các phụ gia: cám gạo, cám ngô, bột nhẹ (CaCO3)

21

- Nguồn nước: Nước máy, hoặc nguồn nước sạch, pH ≈ 7, không ô nhiễm các nguồn kim loại nặng, hóa chất độc hại …

2.2.2 Phạm vi nghiên cứu

a Địa điểm thực hiện:

Các thí nghiệm được tiến hành thực hiện tại khu vực Vườn ươm và Trung tâm Giống & Công nghệ sinh học - Khoa Lâm học, Trường đại học Lâm Nghiệp

b Thời gian thực hiện các thí nghiệm từ 3/2008 đến 5/2009:

- Vụ Hè - Thu: bắt đầu xử lý nguyên liệu và cấy giống từ 15/03/2008 đến 15/7/2008

- Vụ Đông - Xuân: bắt đầu xử lý nguyên liệu và cấy giống từ 15/9/2008 đến 12/5/2009

2.3 Nội dung nghiên cứu

- Nghiên cứu ảnh hưởng của thời gian khử trùng nguyên liệu đến tỷ lệ nhiễm của bịch nguyên liệu trồng nấm

- Nghiên cứu ảnh hưởng của công thức phối trộn nguyên liệu đến khả năng sinh trưởng của hệ sợi nấm Linh chi ở giai đoạn ươm sợi

- Nghiên cứu ảnh hưởng của phương pháp tạo quả thể đến khả năng hình thành và sinh trưởng của quả thể nấm Linh chi

- Nghiên cứu ảnh hưởng của công thức phối trộn nguyên liệu đến khả năng sinh trưởng của quả thể nấm Linh chi

- Nghiên cứu ảnh hưởng của điều kiện độ ẩm và ánh sáng phòng nuôi đến khả năng sinh trưởng của quả thể nấm Linh chi

- Nghiên cứu ảnh hưởng yếu tố thời vụ đến năng suất, chất lượng quả thể nấm Linh chi

2.4 Phương pháp nghiên cứu

22

- Số mẫu của mỗi công thức thí nghiệm phải đủ lớn (n ≥ 30)

- Thí nghiệm được lặp lại 3 lần

2.4.2 Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm

a Chuẩn bị nhà xưởng và các trang thiết bị khác:

- Nhà xưởng (nơi ươm sợi và để các bịch nấm) được khử trùng bằng foocmon nồng độ 1% trước đó 3 ngày Có phun bổ sung nước vôi xung quanh khu vực nuôi trồng nấm

- Phòng cấy giống được khử trùng bằng foocmon nồng độ 1% trước khi cấy giống 3 ngày Box cấy trước khi cấy giống phải được khử trùng bằng đèn cực tím (UV) 15 phút

- Nước vôi trong, nước sạch

- Túi nilon chịu nhiệt có kích thước 25 cm x 35 cm, chun (nịt) buộc

- Bông, cổ nút sạch (được rửa sạch và hấp khử trùng trước khi đem dùng,

có thể tái sử dụng nhiều lần)

- Dụng cụ cấy giống: que cấy, đèn cồn, cồn 96%,…

- Chuẩn bị đất phủ: Đất phủ là đất màu giàu chất hữu cơ, pH trung tính,

là lớp đất màu dùng để canh tác ở ruộng lúa Đất được lấy về rồi đem phơi cho thật khô, sau đó được đập nhỏ thành các hạt đều nhau có đường kính từ 0,5 cm - 2 cm và khử trùng bằng foocmon 1% 3 ngày trước khi tiến hành phủ đất lên mặt bịch nấm

b Phương pháp bố trí thí nghiệm cụ thể:

Nuôi trồng nấm Linh chi được thực hiện theo quy trình các bước công việc tuần tự Do vậy, các thí nghiệm sẽ được bố trí xen kẽ trong các bước công việc đó như sau:

Bước 1: Phối trộn và ủ nguyên liệu:

 Thí nghiệm 1: Nghiên cứu ảnh hưởng của công thức phối trộn nguyên liệu đến khả năng sinh trưởng của sợi nấm Linh chi ở giai đoạn ươm sợi

 Thí nghiệm 1.1 Nghiên cứu ảnh hưởng của tỷ lệ phối trộn mùn cưa cao

su và mùn cưa tạp đến khả năng sinh trưởng của hệ sợi nấm ở giai đoạn ươm sợi

Tỷ lệ phối trộn giữa mùn cưa cao su với mùn cưa tạp như trong bảng 2.1:

Cám ngô

Bột nhẹ

Tổng phụ gia

Tỷ lệ phối trộn giữu mùn cưa tạp và phụ gia khác nhau (Cám gạo, cám ngô, bột nhẹ) như ở bảng 2.2:

Bảng 2.2: Công thức phối trộn nguyên liệu II

nước, lọc lấy nước vôi trong và tưới đều lên nguyên liệu, vừa tưới vừa đảo sao cho toàn bộ lượng mùn cưa đều có độ ẩm khoảng 60% - 65% (kiểm tra độ ẩm nguyên liệu bằng cách nắm một nắm mùn

24

cưa trong tay, nắm chặt sao cho khi xòe tay ra nắm mùn cưa vỡ ra từ từ, nếu nắm mùn cưa vỡ tơi ra ngay là độ ẩm thiếu – mùn cưa quá khô, còn nếu nắm mùn cưa giữ nguyên khối không vỡ ra là quá ẩm) Nếu nguyên liệu khô quá thì phải bổ sung thêm nước vôi, ngược lại, nguyên liệu quá ướt thì cần tải rộng ra hong gió cho khô bớt Nguyên liệu mùn cưa được tạo đống và ủ 24 giờ, phía trên đống ủ phủ nilon kín

Kiểm tra lại độ ẩm của nguyên liệu đã trộn phụ gia, đảm bảo độ ẩm khoảng 60% - 65% là thích hợp

Các bịch nấm trong thí nghiệm này được khử trùng bằng công thức khử

trùng K3 (bảng 2.1) Sử dụng công thức khử trùng này là vì thời gian khử

trùng lâu nhất nên tỷ lệ nhiễm do yếu tố khử trùng là thấp nhất, đảm bảo được

số lượng mẫu nghiên cứu

Thí nghiệm được lặp lại 3 lần

 Chỉ tiêu nghiên cứu: tỷ lệ bịch có hệ sợi nấm sinh trưởng đến 1/3 bịch sau 10 ngày, 1/2 bịch sau 20 ngày, 3/4 bịch sau 30 ngày

Thời gian thu thập số liệu: sau khi cấy giống 10 ngày, 20 ngày, 30 ngày

Bước 2: Đóng bịch:

Nguyên liệu sau khi đã phối trộn đều, được đóng vào các túi nilon chịu nhiệt (túi PP), có kích thước thích hợp (25cm x 35cm) Tạo cổ nút cho bịch và dùng bông sạch làm nút, chụp ngoài nút bông bằng nắp nhựa (hoặc bìa cứng) Bịch nguyên liệu đóng xong chiều dài khoảng 17 cm, khối lượng bịch đạt 1,2

kg - 1,4 kg, nguyên liệu được dồn chặt tay, thành túi căng phẳng, tránh không

có những lỗ hở bên thành và trong bịch nguyên liệu để khi hấp khử trùng không bị bục vỡ bịch do trong túi còn không khí

Thí nghiệm được lặp lại 3 lần đối với công thức phối trộn nguyên liệu P1

(bảng 2.1)

 Chỉ tiêu nghiên cứu: tỷ lệ bịch nguyên liệu bị nhiễm nấm bệnh dại Thời gian thu thập số liệu: sau khử trùng 1 tuần, 2 tuần và 3 tuần

Bước 4: Cấy giống

Kỹ thuật cấy giống được thực hiện như sau:

- Giống nấm Dt: đúng độ tuổi, không nhiễm nấm dại (mua tại Trung tâm Công nghệ sinh học thực vật – VDTNN)

- Dùng que cấy kều nhẹ giống cho đều trên bề mặt túi nguyên liệu tránh dập nát giống

- Lượng giống: 10g - 15g cho 1 túi nguyên liệu

- Trước khi cấy giống dùng cồn lau miệng chai giống, bóc tách lớp mang trên bề mặt không để hạt giống bị nát

- Trong quá trình cấy chai giống luôn để nằm ngang

- Sau khi cấy đậy chặt nút bông vào cổ nút, vận chuyển bịch vào khu vực ươm sợi

- Tốc độ ra sợi của các lô thí nghiệm là khác nhau do vậy thời điểm cho

ra quả thể cũng khác nhau

- Khi sợi nấm đạt 3/4 chiều dài bịch nguyên liệu thì kết thúc quá trình chăm sóc ươm sợi

Bước 6: Tiến hành các phương pháp ra quả thể

 Thí nghiệm 3: Nghiên cứu ảnh hưởng của phương pháp ra quả thể đến khả năng hình thành và sinh trưởng của quả thể nấm Linh chi

Các bịch nguyên liệu có công thức phối trộn P1 (bảng 2.1) và khử trùng

K3 (bảng 2.3) được dùng làm vật liệu để tiến hành các phương pháp ra quả

thể nấm Linh chi khác nhau, như bảng 2.4:

Thí nghiệm được lặp lại 3 lần

 Chỉ tiêu nghiên cứu:

+ Tỷ lệ bịch nhiễm, số lượng, đường kính và khối lượng TB quả thể nấm Linh chi

Thời gian thu thập số liệu: sau khi thu hoạch quả thể nấm Linh chi

3 R3 Phủ đất Khi sợi nấm ăn kín 3/4 bịch → mở rộng miệng bịch và

phủ lên bằng đất viên dày 2 - 3cm

Bước 7: Chăm sóc trong quá trình tạo quả thể và thu hoạch

 Thí nghiệm 4: Nghiên cứu ảnh hưởng của công thức phối trộn nguyên liệu đến khả năng sinh trưởng của quả thể nấm Linh chi

Công thức phối trộn nguyên liệu như ở thí nghiệm 2 và sử dụng phương

pháp ra quả thể R1 (bảng 2.4) và cùng chế độ chăm sóc C2 (bảng 2.5) làm vật

liệu cho thí nghiệm này

Thực hiện lặp lại 3 lần ở 3 lô cùng điều kiện nghiên cứu

 Chỉ tiêu nghiên cứu: đường kính và khối lượng TB quả thể nấm

Thời gian thu thập số liệu: sau khi thu hoạch quả thể nấm

 Thí nghiệm 5: Nghiên cứu ảnh hưởng của yếu tố độ ẩm và ánh sáng phòng nuôi đến khả năng sinh trưởng của quả thể nấm Linh chi

Thí nghiệm được bố trí nghiên cứu ảnh hưởng của yếu tố độ ẩm và ánh sáng phòng nuôi như sau:

- Độ ẩm:

+ Độ ẩm không khí: 80% - 85%, 85% - 90%, 90% - 95% bằng cách điều tiết lượng nước tưới trong ngày Tùy từng ngày có độ ẩm khác nhau có thể điều tiết độ ẩm bằng số lần tưới TB như sau:

 Tưới 1 lần hoặc không tưới để duy trì độ ẩm 80% - 85% (xấp xỉ độ

ẩm không khí của khu vực)

 Tưới 2 – 3 lần trong ngày để duy trì độ ẩm 85% - 90%

28

 Tưới 3 – 5 lần trong ngày để duy trì độ ẩm 90% - 95%

Để có thể duy trì độ ẩm chung của phòng ở mức tối thiểu trên ngoài việc tưới trên giàn đặt bịch nấm, cần kết hợp với tưới ẩm nền nhà nuôi trồng, nhất

Bảng 2.5: Công thức thí nghiệm phối hợp độ ẩm và ánh sáng

TT Tên công thức Điều kiện độ ẩm / ánh sáng