Thiết kế nội dung dạy học tích hợp theo chủ đề lịch sử ở tiểu học

KHOA SƯ PHẠMBÁO CÁO TỔNG KẾT ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN THAM GIA CUỘC THI SINH VIÊN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC NĂM HỌC 2015-2016 THIẾT KẾ NỘI DUNG DẠY HỌC TÍCH HỢP THEO CHỦ ĐỀ LỊ

KHOA SƯ PHẠM

BÁO CÁO TỔNG KẾT

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN THAM GIA

CUỘC THI SINH VIÊN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC NĂM HỌC 2015-2016

THIẾT KẾ NỘI DUNG DẠY HỌC TÍCH HỢP THEO

CHỦ ĐỀ LỊCH SỬ Ở TIỂU HỌC

THUỘC NHÓM NGÀNH KHOA HỌC: KHOA HỌC GIÁO DỤC

Sinh viên thực hiện: Bùi Nguyễn Phương Nguyên Nam, Nữ:Nữ

Trần Thị Thanh Nhã Nam, Nữ:Nữ Nguyễn Quỳnh Như Nam, Nữ:Nữ Dân tộc: Kinh

Lớp, khoa: D13TH04, Khoa Sư Phạm Năm thứ: 3 /Số năm đào tạo: 4

Ngành học: Giáo dục tiểu học

Người hướng dẫn: Th.s Nguyễn Thị Thu Trang

UBND TỈNH BÌNH DƯƠNG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

1 Thông tin chung:

- Tên đề tài: “THIẾT KẾ NỘI DUNG DẠY HỌC TÍCH HỢP THEO CHỦ ĐỀ LỊCH SỬ Ở TIỂU HỌC”.

- Sinh viên thực hiện: Bùi Nguyễn Phương Nguyên

Trần Thị Thanh Nhã Nguyễn Quỳnh Như

- Lớp: D13TH04 Khoa: Sư phạm Năm thứ: 3 Số năm đào tạo: 4

- Người hướng dẫn: Th.s Nguyễn Thị Thu Trang

2 Mục tiêu đề tài:

Từ những nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề tài phát hiện những điều kiện cũng như phương pháp dạy học tích hợp liên môn thích hợp nhất trong môn Lịch

sử ở Tiểu học Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, chúng tôi thiết kế một số nội dung dạy

học tích hợp nhằm tạo nên sự gắn kết giữa các môn học, đặc biệt là phân môn Lịch sửvới một số môn học khác, giữa nội dung học tập với thực tiễn cuộc sống, tạo sự hứngthú làm cho việc học tập trở nên có hiệu quả hơn đối với học sinh

4 Kết quả nghiên cứu:

Sau khi tiến hành nghiên cứu và khảo sát, chúng tôi đã hoàn thành được bài báocáo Nghiên cứu khoa học của nhóm mình Sản phẩm là những nội dung có ý nghĩa liênquan đến vấn đề tích học trong dạy học Và một Chương trình dạy học gồm 4 chủ đề

hệ thống giáo dục và đào tạo, từ đó thúc đẩy nền giáo dục tri thức, tạo ra nhân tài chođất nước Nhân tài là những nhân tố quan trọng làm cho nền kinh tế - xã hội đất nướctiến xa vào thị trường thị trường thế giới, sánh vai với các cường quốc năm châu.

Ngày tháng năm

Sinh viên chịu trách nhiệm chính

thực hiện đề tài

(ký, họ và tên)

Nhận xét của người hướng dẫn về những đóng góp khoa học của sinh viên thực

hiện đề tài (phần này do người hướng dẫn ghi):

Xác nhận của lãnh đạo khoa

(ký, họ và tên)

Người hướng dẫn

(ký, họ và tên)

THÔNG TIN VỀ SINH VIÊN CHỊU TRÁCH NHIỆM CHÍNH THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

I SƠ LƯỢC VỀ SINH VIÊN:

Họ và tên: Bùi Nguyễn Phương Nguyên

Sinh ngày: 30 tháng 01 năm 1995

Nơi sinh: Bình Dương

Lớp: D13Th04 Khóa: 2013 - 2017

Khoa: Sư phạm

Địa chỉ liên hệ: Khu 4, phường Phú Thọ, TP Thủ Dầu Một, Bình Dương

Điện thoại: 0933174132 Email: bnpnguyen301@gmail.com

Ngành học: Giáo dục tiểu học Khoa: Sư phạm

Kết quả xếp loại học tập: Giỏi

* Năm thứ 3:

Ngành học: Giáo dục tiểu học Khoa: Sư phạm

Kết quả xếp loại học tập: Giỏi

Trên thực tế không có sự thành công nào mà không gắn liền với những sự hỗtrợ, giúp đỡ dù ít hay nhiều, dù trực tiếp hay gián tiếp của người khác Trong suốt thờigian từ khi bắt đầu làm bài nghiên cứu khoa học, chúng em đã nhận được rất nhiều sựquan tâm, giúp đỡ của quý Thầy Cô ở khoa Sư Phạm trường Đại học Thủ Dầu Một.Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, chúng em xin gửi đến cô Nguyễn Thị Thu Trang đãcùng với tri thức và tâm huyết của mình để truyền đạt vốn kiến thức quý báu chochúng em trong suốt thời gian làm bài nghiên cứu khoa học Bài nghiên cứu được thựchiện trong khoảng thời gian sáu tháng, kiến thức của chúng em còn hạn chế và cònnhiều bỡ ngỡ Do vậy, không tránh khỏi nhữnh thiếu sót là điều chắc chắn, chúng emrất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của quý Thầy Cô để kiến thứccủa chúng em trong lĩnh vực này được hoàn thiện hơn Một lần nữa chúng em xin chânthành cảm ơn các quý Thầy Cô đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn chúng em hoàn thànhtốt bài nghiên cứu khoa học.

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT iii

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu đề tài 3

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Đối tượng nghiên cứu 3

5 Phạm vi nghiên cứu 3

6 Phương pháp nghiên cứu 3

NỘI DUNG 4

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC THIẾT KẾ DẠY HỌC TÍCH HỢP 4

1.1 Một số khái niệm 4

1.1.1 Tích hợp [1] 4

1.1.2 Dạy học tích hợp [1] 4

1.2 Một số vấn đề lý luận về dạy học tích hợp 4

1.2.1 Mục đích của dạy học tích hợp [3] 4

1.2.2 Đặc trưng của dạy học tích hợp [4] 5

1.2.3 Các hình thức tích hợp trong dạy học ở Tiểu học [2] 6

1.2.3.1 Tích hợp trong nội bộ môn học 6

1.2.3.2 Tích hợp đa môn 6

1.2.3.3 Tích hợp liên môn 7

1.2.3.4 Tích hợp xuyên môn 7

1.2.4 Phân biệt dạy học tích hợp và dạy học một môn 7

1.3 Chương trình lịch sử Tiểu học 9

1.3.1 Đăc điểm của phân môn Lịch sử 9

1.3.2 Vai trò của phân môn Lịch sử 9

1.3.3 Mục tiêu phân môn Lịch sử 9

1.3.4 Nội dung của phân môn Lịch sử 9

1.3.4.1 Nội dung của phân môn Lịch sử lớp 4 [5] 9

1.3.4.2 Nội dung của phân môn Lịch sử lớp 5 10

1.3.5 Hình thức dạy học Lịch sử 11

1.3.6 Phương pháp dạy học Lịch sử 12

1.3.7 Một số ưu điểm của việc dạy học theo nội dung Lịch sử theo chương trình

năm 2000 12

1.3.8 Một số hạn chế của việc dạy học theo nội dung Lịch sử theo chương trình năm 2000 12

CHƯƠNG 2 CÁCH THỨC XÂY DỰNG CHỦ ĐỀ DẠY HỌC TÍCH HỢP LỊCH SỬ Ở TIỂU HỌC 13

2.1 Nguyên tắc xây dựng chủ đề dạy học tích hợp [6] 13

2.2 Quy trình xây dựng chủ đề dạy học tích hợp [2] 13

2.3 Quy trình tổ chức dạy học tích hợp [1] 14

2.4 Bảng nội dung tích hợp theo chủ đề dạy học Lịch sử ở tiểu học 17

CHƯƠNG 3 THIẾT KẾ MỘT SỐ CHỦ ĐỀ DẠY HỌC TÍCH HỢP LỊCH SỬ Ở TIỂU HỌC 22

3.1 Chủ đề 1: Nước ta buổi đầu dựng nước và giữ nước (5 tiết) 22

3.2 Chủ đề 2: Nước Đại Việt thời Trần ( 1226-1400) (7 tiết) 26

3.3 Chủ đề 3: Các sự kiện lớn trước tổng khởi nghĩa 1975 (10 tiết) 34

3.4 Chủ đề 4: xây dựng chủ nghĩa xã hội (3 tiết) 44

CHƯƠNG 4 Kết luận và kiến nghị 51

4.1 Kết luận 51

4.2 Kiến nghị 52

TÀI LIỆU THAM KHẢO 54

10 CHXHCNVN: Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

11 BGH: Ban giám hiệu

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong quá trình đổi mới giáo dục nhằm đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng

và phát triển đất nước, một trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định đến chất lượnggiáo dục là vai trò của người giáo viên Chất lượng dạy học luôn luôn là vấn đề quantâm hàng đầu của bất kì một hệ thống giáo dục nào Muốn nâng cao chất lượng dạyhọc không thể không nâng cao chất lượng từng môn học

Hiện nay, môn Lịch sử được tích hợp với các bộ môn khác Phân môn Lịch sử là mộttrong những môn học có vị trí rất quan trọng ở trường Tiểu học.Trên các bảng điểmcủa học sinh ở các trường tiểu học thì môn Tự nhiên – Xã hội và phân môn Lịch sử nóiriêng có điểm số khá cao

Nhưng trong thực tế các em vẫn chưa nắm vững được những kiến thức đã học Vừaqua, việc Bộ GD&ĐT cho phép tự chọn môn thi tốt nghiệp THPT cũng một lần nữaphản ánh học sinh quay lưng với môn Sử Nhiều trường công bố rất ít học sinh đăng kímôn sử là mô tự chọn (khoảng 3 - 5 %), thậm chí có trường không có một học sinhnào đăng kí thi môn Lịch sử trong kì thi tốt nghiệp THPT sắp tới Những con số nàyphần nào cho thấy thí sinh đã coi môn Lịch sử là môn học khó, môn Sử ít được lựachọn cho các kì thi quan trọng Cả trong và ngoài ngành giáo dục không khỏi bănkhoăn về chất lượng dạy và học của môn học có nhiều nét đặc thù này

Qua thống kê hồ sơ dự thi Đại học, Cao đẳng vài năm trở lại đây cho thấy, số thísinh thi khối C rất ít, chỉ chiếm khoảng 5 – 10% Số thí sinh đăng kí dự thi môn Lịch

sử ít đồng nghĩa với việc đồng nghĩa với việc số họ sinh thực sự hứng thú với mônLịch sử cũng đang giảm dần Vì vậy, chúng ta cần đổi mới phương pháp dạy học Lịch

sử theo hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phùhợp với đặc điểm của từng đôi tượng học sinh, bồi dưỡng phương pháp tự học, rènluyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, mang lại hứngthú cho học sinh, đặc biệt là học sinh Tiểu học

Thực trạng của việc dạy và học Lịch sử trong tiểu học hiện còn những tồn tại là nộidung của nhiều bài giảng lịch sử rất khô khan, nhiều sự kiện nên chưa tạo được hứngthú học lịch sử đối với học sinh Học sinh hiểu một cách rời rạc, nông cạn về kiến thứclịch sử, không nắm được mối liên hệ hữu cơ giữa các tri thức thuộc lĩnh vực đời sống

xã hội, về kiến thức liên môn…

Dạy học theo chủ đề tích hợp là một trong những nguyên tắc quan trọng trong dạyhọc nói chung và dạy học Lịch sử nói riêng, đây được coi là một quan niệm dạy họchiện đại, nhằm phát huy tính tích cực của học sinh, đồng thời nâng cao chất lượng giáodục Dạy học tích hợp làm cho người học sử nhận thức được sự phát triển xã hội mộtcách liên tục, thống nhất, thấy được mối liên hệ hữu cơ giữa các lĩnh vực của đời sống

xã hội, khắc phục được tính tản mạn rời rạc trong kiến thức

Dạy học liên môn trong môn Lịch sử là hình thức liên kết những kiến thức giaothoa với môn Lịch sử như Tiếng Việt, Địa lí, Đạo đức Rèn luyện kĩ năng sống, giáodục bảo vệ di sản văn hóa địa phương… để học sinh tiếp thu kiến thức, biết vận dụngkiến thức lịch sử vào cuộc sống và ngược lại từ cuộc sống để giải quyết các vấn đề liênquan đến lịch sử…

Chiến lược phát triển giáo dục 2011 - 2020 đã nêu rõ: “…thực hiện đổi mớichương trình SGK từ sau năm 2015 theo định hướng phát triển năng lực học sinh”.Chương trình hướng tới mục tiêu phát triển năng lực không chỉ dựa vào tính hệ thống,logic của khoa học tương ứng khi xác định nội dung học tập mà còn gắn với các tìnhhuống thực tiễn, chú ý đến khả năng học tập và nhu cầu, phong cách học của mỗi cánhân học sinh Các yêu cầu này đòi hỏi chương trình cần được phát triển theo địnhhướng tích hợp nhằm tạo điều kiện cho người học liên tục huy động kiến thức, kĩ năngthuộc nhiều lĩnh vực môn học và hoạt động giáo dục khác nhau để thực hiện các nhiệm

vụ học tập Qua đó, các năng lực chung cơ bản cũng như năng lực chuyên biệt củangười học được phát triển

Ở tiểu học, tương tự như chương trình tiểu học hiện hành, tăng cường tích hợptrong nội bộ môn học Lịch sử, Tiếng Việt, Đạo đức, Tự nhiên và Xã hội (các lớp 1, 2,3) và lồng ghép các vấn đề như môi trường, biến đổi khí hậu, kĩ năng sống, dân số, sứckhỏe sinh sản của phân môn Địa lý và Khoa học (lớp 4, 5) vào nhau Các môn học này

dự kiến sẽ được xây dựng theo mô hình: cơ bản đảm bảo tính logic hệ thống của cácphân môn, nội dung chương các phân môn được sắp xếp sao cho có sự hỗ trợ lẫn nhautránh trùng lắp; đồng thời hệ thống các chủ đề liên kết giữa các phân môn sẽ được pháttriển tạo điều kiện cho các kiến thức, kĩ năng, năng lực chung được rèn luyện

Từ những lý do trên, chúng tôi quyết định chọn đề tài nghiên cứu là: “THIẾT KẾ

NỘI DUNG DẠY HỌC TÍCH HỢP THEO CHỦ ĐỀ LỊCH SỬ Ở TIỂU HỌC”

2 Mục tiêu đề tài

Từ những nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề tài phát hiện những điều kiện cũngnhư phương pháp dạy học tích hợp liên môn thích hợp nhất trong môn Lịch sử ở Tiểu

học Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, chúng tôi thiết kế một số nội dung dạy học tích

hợp nhằm tạo nên sự gắn kết giữa các môn học, đặc biệt là phân môn Lịch sử với một

số môn học khác, giữa nội dung học tập với thực tiễn cuộc sống, tạo sự hứng thú làmcho việc học tập trở nên có hiệu quả hơn đối với học sinh

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

Góp phần phát hiện những điều kiện cũng như phương pháp dạy học tích hợp liênmôn thích hợp nhất trong môn Lịch sử ở Tiểu học

Đề xuất và thử nghiệm một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học, tạohứng thú cho học sinh học tập môn Lịch sử một cách cụ thể, chi tiết, bồi dưỡng kiếnthức lý luận dạy học cho giáo viên theo tinh thần mới đó là phương pháp dạy học tíchhợp liên môn

4 Đối tượng nghiên cứu

Thiết kế nội dung dạy học tích hợp theo chủ đề Lịch sử ở tiểu học

5 Phạm vi nghiên cứu

Do điều kiện thời gian và khuôn khổ đề tài có hạn mà vấn đề dạy học tích hợp liênmôn trong phân môn Lịch sử là một vấn đề lớn, nên xét về điều kiện của bản thânchúng tôi chỉ tập trung nghiên cứu: Thiết kế nội dung dạy học tích hợp theo chủ đềLịch sử

6 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: dựa vào tài liệu có sẵn: Sách giáo khoa Lịch sử,

Địa lý, Đạo đức; Giáo trình Phương pháp dạy học môn Tự nhiên – xã hội, Đạo đức vàcác loại sách tham khảo khác để tạo dựng cơ sở lý thuyết nhằm tạo hứng thú cho họcsinh; các tài liệu liên quan đến dạy học tích hợp

Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

+ Phương pháp điều tra: để có được tài liệu thống kê, phân tích, chúng tôi sử dụngphương pháp điều tra trên thực địa Bằng phương pháp này, chúng tôi sử dụng các thủpháp: chọn mẫu khảo sát và phân tích, kết hợp việc quan sát, tiếp cận, đàm thoại,phỏng vấn…

+ Phương pháp thống kê: sau khi có số liệu điều tra, chúng tôi thống kê, phân loại vàphân tích số liệu nhằm đưa ra những thiết kế những nội dung dạy học phù hợp vớichương trình và tâm lý, năng lực của học sinh.

Như vậy, tích hợp có hai tính chất cơ bản, liên hệ mật thiết với nhau và qui định lẫnnhau, đó là tính liên kết và tính toàn vẹn

1.1.2 Dạy học tích hợp [1]

Dạy học tích hợp là hành động liên kết một cách hữu cơ, có hệ thống các đối tượngnghiên cứu, học tập của một vài lĩnh vực môn học khác nhau thành nội dung thốngnhất, dựa trên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập trong các mônhọc đó nhằm hình thành ở HS các năng lực cần thiết

Trong dạy học tích hợp, HS dưới sự chỉ đạo của GV thực hiện việc chuyển đổi liêntiếp các thông tin từ ngôn ngữ của môn học này sang ngôn ngữ của môn học khác; HShọc cách sử dụng phối hợp những kiến thức để giải quyết các tình huống phức hợp –thường là gắn với thực tiễn Chính nhờ quá trình đó, HS nắm vững kiến thức, hìnhthành khái niệm, phát triển năng lực và các phẩm chất cá nhân

Như vậy, dạy học tích hợp là một quan điểm sư phạm, ở đó người học cần huy động(mọi) nguồn lực để giải quyết (một) tình huống phức hợp – có vấn đề nhằm phát triểncác năng lực và phẩm chất cá nhân

1.2 Một số vấn đề lý luận về dạy học tích hợp

1.2.1 Mục đích của dạy học tích hợp [3]

Chương trình dạy nghề truyền thống phần lớn là theo quan điểm tiếp cận nội dung Chương trình dạy nghề được thiết kế thành các môn học lý thuyết

và môn học thực hành riêng lẻ nhau Chính vì vậy loại chương trình này có những hạn chế:

- Quá nặng về phân tích lý thuyết, không định hướng thực tiễn và hành động

- Thiếu và yếu trong phát triển kỹ năng quan hệ qua lại giữa các cá nhân (kỹ nănggiao tiếp)

- Lý thuyết và thực hành tách rời nhau, ít có mối quan hệ

- Không giúp người học làm việc tốt trong các nhóm

- Nội dung trùng lắp, học có tính dự trữ

- Không phù hợp với xu thế học tập suốt đời…

Cùng với xu thế đổi mới về giáo dục tại Việt Nam, thì chương trình dạy nghềtrong hệ thống giáo dục nghề nghiệp được thiết kế theo quan điểm kết hợp môn học và

mô đun kỹ năng hành nghề Các mô đun được xây dựng theo quan điểm hướng đếnnăng lực thực hiện Mô đun là một đơn vị học tập có tính trọn vẹn, tích hợp giữa lýthuyết và thực hành để người học sau khi học xong có năng lực thực hiện được côngviệc cụ thể của nghề nghiệp Như vậy dạy học các mô đun thực chất là dạy học tíchhợp nội dung để nhằm hướng đến mục đích sau:

- Gắn kết đào tạo với lao động

- Học đi đôi với hành, chú trọng năng lực hoạt động

- Dạy học hướng đến hình thành các năng lực nghề nghiệp, đặc biệt năng lựchoạt động nghề

- Khuyến kích người học học một cách toàn diện hơn (Không chỉ là kiến thứcchuyên môn mà còn học năng lực từ ứng dụng các kiến thức đó)

- Nội dung dạy học có tính động hơn là dự trữ

- Người học tích cực, chủ động, độc lập hơn

1.2.2 Đặc trưng của dạy học tích hợp [4]

Mục đích của dạy học tích hợp là để hình thành và phát triển năng lựchọc sinh, giúp học sinh vận dụng để giải quyết những vấn đề trong thực tiễn của cuộcsống Bản chất của năng lực là khả năng của chủ thể kết hợp một cách linh hoạt, có tổchức hợp lý các kiến thức, kỹ năng với thái độ, giá trị, động cơ, nhằm đáp ứng nhữngyêu cầu phức hợp của một hoạt động, bảo đảm cho hoạt động đó đạt kết quả tốt đẹptrong một bối cảnh (tình huống) nhất định; và phương pháp tạo ra năng lực đó chính làdạy học tích hợp Dạy học tích hợp có những đặc điểm sau đây:

- Thiết lập các mối quan hệ theo một logic nhất định những kiến thức, kỹ năng khácnhau để thực hiện một hoạt động phức hợp.

- Lựa chọn những thông tin, kiến thức, kỹ năng cần cho học sinh thực hiện được cáchoạt động thiết thực trong các tình huống học tập, đời sống hàng ngày, làm cho họcsinh hòa nhập vào thế giới cuộc sống

- Làm cho quá trình học tập mang tính mục đích rõ rệt

- Giáo viên không đặt ưu tiên truyền đạt kiến thức, thông tin đơn lẻ, mà phải hìnhthành ở học sinh năng lực tìm kiếm, quản lý, tổ chức sử dụng kiến thức để giải quyếtvấn đề trong tình huống có ý nghĩa

- Khắc phục được thói quen truyền đạt và tiếp thu kiến thức, kỹ năng rời rạc làm chocon người trở nên "mù chữ chức năng", nghĩa là có thể được nhồi nhét nhiều thông tin,nhưng không dùng được Như vậy, dạy học tích hợp là cải cách giảm tải kiến thứckhông thực sự có giá trị sử dụng, để có điều kiện tăng tải kiến thức có ích Để lựa chọnnội dung kiến thức đưa vào chương trình các môn học trước hết phải trả lời kiến thứcnào cần và có thể làm cho học sinh biết huy động vào các tình huống có ý nghĩa Biểuhiện của năng lực là biết sử dụng các nội dung và các kỹ năng trong một tình huống có

ý nghĩa, chứ không ở tiếp thụ lượng tri thức rời rạc

1.2.3 Các hình thức tích hợp trong dạy học ở Tiểu học [2]

1.2.3.1 Tích hợp trong nội bộ môn học

Với tích hợp trong nội bộ môn học, các môn, các phần được học riêng Tíchhợp được thực hiện thông qua việc loại bỏ những nội dung trùng lặp và khai thác sự hỗtrợ giữa các phân môn, giữa các phần trong môn học Trong môn học tích hợp là tổnghợp trong một đơn vị học, thậm chí trong một tiết dạy học hay một bài tập nhiều mảngkiến thức, kĩ năng liên quan đến nhau nhằm tăng cường hiệu quả giáo dục và tiết kiệmthời gian cho người học Có thể tích hợp theo chiều ngang hoặc chiều dọc

1.2.3.2 Tích hợp đa môn

Tích hợp đa môn tập trung trước hết vào các môn học Trong tích hợp đa môn,một đề tài có thể nghiên cứu theo nhiều môn học khác nhau, các môn liên quan vớinhau có chung một định hướng về nội dung và phương pháp dạy học nhưng mỗi môn

có một chương trình riêng Tích hợp đa môn được thực hiện theo cách tổ chức các

“chuẩn” nhiều môn học xoay quanh một chủ đề/đề tài/dự án, tạo điều kiện cho ngườihọc vận dụng tổng hợp những kiến thức của các môn học có liên quan

Qua tích hợp xuyên môn, học sinh phát triển các kĩ năng sống khi họ áp dụngcác kĩ năng môn học và liên môn vào ngữ cảnh thực tế của cuộc sống Hai phương

pháp thường được sử dụng trong tích hợp xuyện môn là học theo dự án (project based learning) và thương lượng chương trình học (negotiating the curriculum).

-Học theo dự án là phương pháp học tập trong đó giáo viên giao một “dự án”

cho người học, người học cần hợp tác với nhau để cùng thiết kế một chương trình hoạt

động, cùng hoạt động và cùng đánh giá kết quả hoạt động Học theo dự án giúp người

học làm chủ các hoạt động học tập của mình và phát triển kĩ năng lập chương trình,hiện thực hóa chương trình, tự nhận thức, thương lượng, giải quyết vấn đề,…

Thương lượng chương trình học là phương pháp học tập trong đó có sự “thỏa

thuận” giữa người dạy và người học, người học có quyền lựa chọn chương trình phùhợp với trình độ và sở thích của họ, thậm chí họ có quyền tham gia vào quá trình thiết

kế chương trình học Thương lượng chương trình học giúp người học tự tin và hứng

thú hơn trong học tập, giúp người dạy chọn nội dung, học liệu và phương pháp giảngdạy phù hợp người học, giúp người quản lí thấy được chất lượng và hiệu quả của hoạtđộng đào tạo

1.2.4 Phân biệt dạy học tích hợp và dạy học một môn

Thực ra không cần và không thể phân biệt một cách tuyệt đối dạy học tích hợp và

dạy học một môn Bởi vì một trong các hình thức tích hợp là tích hợp trong nội bộ

môn học Điều đó cũng có nghĩa là trong nội dung mỗi môn học, ở mức độ nhất định, đều có sự thích hợp Do vậy, những khác biệt giữa dạy học tích hợp và dạy học một

môn được nhắc đến ở đây chỉ là tương đối, không phủ nhận sự tích hợp trong nội bộmỗi môn học

Các yếu tố Dạy học tích hợp Dạy học đơn môn

Mục tiêu Phục vụ cho mục tiêu chung của

một số nội dung thuộc các mônhọc khác nhau

Mụ tiêu rộng, ưu tiên các mụctiêu chung, hướng đến sự pháttriển năng lực

Phục vụ cho mục tiêu riêng rẽ củatừng môn học

Mục tiêu hạn chế hơn, chuyên biệthơn ( thường là các kiến thức và kĩnăng của môn học)

Hoạt động học thường xuất phát

từ vấn đề mở cần giải quyết hoặcmột dự án cần thực hiện Việcgiải quyết vấn đề cần căn cứ vàocác kiến thức, kĩ năng thuộc cácmôn học khác nhau

Xuất phát từ tình huống liên quantới nội dung của một môn họcHoạt động học thường được cấutrúc chặt chẽ theo tiến trình đã dựkiến (trước khi thực hiện hoạtđộng)

Trung tâm

của việc dạy

Nhấn mạnh đặc biệt đến sự pháttriển năng lực và làm chủ mụctiêu lâu dài như các phươngpháp, kĩ năng và thái độ củangười học

Có quan tâm đến sự phát triển các

kĩ năng, thái độ của người họcnhưng đặc biệt nhắm tới việc làmchủ mục tiêu ngắn hạn như kiếnthức, kĩ năng của một môn học

Hiệu quả của

việc học

Dẫn đến việc phát triển phươngpháp, thái độ và kĩ năng, trí tuệcũng như tình cảm Hoạt độnghọc dẫn đến việc tích hợp cáckiến thức

Dẫn đến việc tiếp nhận kiến thức

và kĩ năng mang đặc thù của mônhọc

1.3 Chương trình lịch sử Tiểu học

1.3.1 Đăc điểm của phân môn Lịch sử

Cung cấp cho học sinh một số kiến thức cơ bản, thiết thực về: các sự kiện, hiệntượng, nhân vật lịch sử tiêu biểu tương đối có hệ thống theo dòng thời gian của lịchsử

1.3.2 Vai trò của phân môn Lịch sử

Cung cấp cho học sinh các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử từ khi đất nước còn sơkhai cho đến nay, cụ thể là từ buổi đầu dựng nước cho tới những năm kháng chiếnchống giặc ngoại xâm để bảo vệ đất nước.Qua đó cho học sinh thấy được lịch sử đấtnước ta trong những năm kháng chiến ác liệt, một đất nước nghèo chịu sự ảnh hưởngcủa chế độ phong kiến nặng nề đã đứng lên đấu tranh giành độc lập.Biết được công ơn

to lớn mà cha ông ta đã hi sinh để bảo vệ đất nước.Từ đó hình thành ở các em lòng yêunước, lòng tự hào dân tộc, để các em hình thành và phát triển nhân cách đúng đắn

1.3.3 Mục tiêu phân môn Lịch sử

 Sau khi học xong, học sinh có một số kiến thức cơ bản về:

Các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử tiêu biểu, tương đối có hệ thống theo dòngthời gian của lịch sử Việt Nam từ buổi đầu dựng nước tới nay

 Bước đầu hình thành và rèn luyện cho học sinh các kĩ năng sau:

Quan sát các sự vật, hiện tượng, thu thập, tìm kiếm tư liệu lịch sử từ các nguồn thôngtin khác nhau

Nêu thắc mắc, đặt câu hỏi trong quá trình học tập và chọn thông tin để giải đáp

Nhận biết đúng các sự vật, sự kiện, hiện tượng lịch sử

Trình bày kết quả nhận thức của mình bằng lời nói, bài viết…

Vận dụng các kiến thức đã học vào thực tiễn đời sống

 Góp phần bồi dưỡng và phát triển ở HS những thái độ:

Ham học hỏi và tìm hiểu về lịch sử nước ta

Yêu thiên nhiên, con người, quê hương, đất nước

1.3.4 Nội dung của phân môn Lịch sử

1.3.4.1 Nội dung của phân môn Lịch sử lớp 4 [5]

Nội dung chương trình phân môn lịch sử lớp 4 được chia theo mốc thời gian như sau:

- Buổi đầu dựng nước và giữ nước: 2 bài (từ khoảng năm 700 TCN đến 179TCN): Nước Văn Lang, nước Âu Lạc (sự ra đời của nền văn minh Văn Lang –

Âu lạc và những thành tựu chính của văn minh Văn Lang – Âu Lạc)

- Hơn một nghìn năm đấu tranh giành độc lập: 4 bài (gồm cả bài ôn tập) (từ năm

179 TCN đến thế kỉ thứ X): Cuộc sống của nhân dân ta dưới ách thống trị vàchính sách đồng hóa dân tộc của các triều đại phong kiến Trung Quốc và phongtrào đấu tranh của nhân dân ta giành độc lập, tư chủ (KN Hai Bà Trưng năm 40,chiến thắng Bạch Đằng năm 938)

- Buổi đầu độc lập: 2 bài (Từ năm 938 đến 1009): Ổn định đất nước, chống ngoạixâm với các sự kiện tiêu biểu : Nhà Ngô, Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quânthống nhất đất nước, Lê Hoàng lên ngôi vua lãnh đạo nhân dân ta tiến hànhcuộc kháng chiến chống quân Tống lần thứ nhất (năm 981)

- Nước Đại Việt thời Lí: 3 bài (Từ năm 1009 đến năm 1226): Vua Lí Thái Tổ dời

đô ra Thăng Long đổi lại tên nước; sự phát triển của đạo Phật; cuộc kháng chiếnchống quân Tống xâm lược lần hai

- Nước Đại Việt thời Trần: 3 bài (Từ năm 1226 đến năm 1400): Hoàn cảnh ra đờicủa nhà Trần; ba lần chiến thắng quân Mông – Nguyên xâm lược; Công cuộcxây dựng đất nước ở thời Trần (Việc đắp đê); sự suy tàn của nhà Trần và hoàncảnh ra đời của nhà Hồ

- Đất nước Đại Việt buổi đầu thời Hậu Lê (thế kỉ XV): 5 bài (gồm cả bài ôn tập):Chiến thắng Chi Lăng; Việc tổ chức quản lí đất nước; Văn hóa và khoa họcdưới thời Lê

- Nước Đại Việt thế kỉ XVI - XVIII: 6 bài: Trịnh – Nguyễn phân tranh; Cuộckhẩn hoang ở Đàng Trong; Thành thị ở thế kỉ XVI – XVIII; Nghĩa quân TâySơn tiến ra Thăng Long đại phá quân Thanh; Quang Trung với sự nghiệp xâydựng đất nước…

- Buổi đầu thời Nguyễn (1802 – 1858): 3 bài (gồm cả bài tổng kết): Nhà Nguyễnthành lập kinh thành Huế

1.3.4.2 Nội dung của phân môn Lịch sử lớp 5

Nội dung chương trình phân môn lịch sử lớp 5 được chia theo mốc thời gian như sau:

- Hơn tám mươi năm chống thực dân Pháp xâm lược và đô hộ (1858 – 1945): 11bài (cả bài ôn tập): Bình tây Đại nguyên soái “Trương Đinh”; các cuộc khởi

nghĩa và hoạt động yêu nước (cuộc phản công ở kinh thành Huế, Phan BộiChâu và phong trào Đông Du, Xô viết Nghệ - Tĩnh, …); thành lập Đảng CộngSản Việt Nam; cách mạng tháng Tám 1945 và tuyên ngôn độc lập (2/9/1945).

- Bảo vệ chính quyền non trẻ, trường kì kháng chiến chống thực dân Pháp (1945– 1954): 7 bài (cả bài ôn tập): Chính sách bảo vệ chính quyền đất nước (vượtqua nghèo khó, hậu phương những năm sau chiến dịch Biên giới ); các cuộckhởi nghĩa kháng chiến ( Thu – đông 1947, chiến thắng Biên giới thu – đông1950); chiến dịch Điện Biên Phủ

- Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thống nhất đất nước (1954

- 1975): đất nước bị chia cắt; các cuộc tiến công khởi nghĩa (Bến Tre đồngkhởi, cuộc tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, chiến dịch “ĐiệnBiên Phủ trên không”); Hiệp định Pa–ri; tiến vào dinh độc lập

- Xây dựng chủ nghĩa xã hội trong cả nước (từ 1975 đến nay): 3 bài (cả bài ôntập): đất nước thống nhất, Nhà máy thủy điện Hòa Bình

1.3.5 Hình thức dạy học Lịch sử

Tổ chức học sinh thu nhập, tìm kiếm và chọn lựa các thông tin về lịch sử Trên

cơ sở các nguồn tri thức (Sách giáo khoa, tranh ảnh, bản đồ, sơ đồ, phương tiện nghenhìn,…) Và vốn hiểu biết của học sinh, giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát, phântích, so sánh, hệ thống hoá kiến thức bước đầu khái quát hoá , tìm ra mối liên hệ giữacác sự vật , hiện tượng

Lịch sử là việc đã xảy ra, có thật và tồn tại khách quan Nhận thức lịch sử phảithông qua các “dấu vết” của quá khứ, nhũng chứng cứ về sự tồn tại của các sự kiện ,hiện tượng, nhân vật đã diễn ra, do đó việc đầu tiên thiết yếu không thể bỏ qua là chohọc sinh tiếp nhận thông tin từ sử liệu (Hiện vật , tranh ảnh, bản đồ …) thông qua đóhọc sinh tái hiện được sự việc đã diễn ra

Có thể tổ chức cho học tập cả lớp , theo nhóm hoặc cá nhân với mục đích tăngcường khả năng độc lập suy nghĩ, sáng tạo của học sinh, đồng thời phát triển mối giaolưu, tương tác giữa thầy và trò, giữa trò và trò

Cần vận dụng tối đa các điều kiện , phương tiện ở địa phương để tổ chức chohọc sinh học ngoài lớp, cho học sinh tham quan các di tích lịch sử, văn hoá, các dấuvết quá khứ, …

1.3.6 Phương pháp dạy học Lịch sử

Trong thực tế cho thấy có nhiều phương pháp dạy học có ưu thế trong việc pháthuy tính tích cực học tập của học sinh trong quá trình dạy học Lịch sử, điển hình cácphương pháp như:

- Phương pháp đàm thoại vấn đáp

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp thảo luận nhóm

- Phương pháp trò chơi, sắm vai

1.3.7 Một số ưu điểm của việc dạy học theo nội dung Lịch sử theo chương trình năm 2000

Mục tiêu học tập được người học xác định rõ ràng ngay tại thời điểm học

Tránh những kiến thức, kĩ năng trùng lặp; phân biệt được nội dung trọng tâm vànội dung ít quan trọng; các kiến thức hình thành trong bài học gắn liền với kinhnghiệm sống của học sinh

Tạo điều kiện để hình thành và phát triển năng lực cho học sinh một cách hàihòa ở nhiều lĩnh vực khác nhau

Dạy học tích hợp làm cho người học cảm thấy việc học có ý nghĩa vì họ giảiquyết được một tình huống, một vấn đề trong thực tiễn cuộc sống, từ đó có điều kiệnhình thành và phát triển kiến thức, kĩ năng liên quan

Dạy học tích hợp làm cho người học cảm thấy việc học thú vị vì hoạt động họcnhẹ nhàng, nội dung gần gũi với kinh nghiệm sống của bản thân

1.3.8 Một số hạn chế của việc dạy học theo nội dung Lịch sử theo chương trình năm 2000

Dạy học tích hợp đòi hỏi người giáo viên phải có kiến thức sâu thuộc các mônhọc khác nhau

Vấn đề tâm lý chủ yếu vẫn quen dạy theo chủ đề đơn môn nên khi dạy theo chủ

đề tích hợp, liên môn, các giáo viên sẽ vất vả hơn, phải xem xét, rà soát nội dungchương trình SGK hiện hành để loại bỏ những thông tin cũ, lạc hậu, đồng thời bổsung, cập nhật những thông tin mới, phù hợp Nội dung của phương pháp dạy tích hợp,liên môn cũng yêu cầu GV cấu trúc, sắp xếp lại nội dung dạy học trong chương trìnhhiện hành theo định hướng phát triển năng lực học sinh nên không tránh khỏi làm chogiáo viên có cảm giác ngại thay đổi

Điều kiện cơ sở vật chất phục vụ cho việc dạy học ở một số trường còn nhiềuhạn chế, nhất là một số trường ở nông thôn.

Học sinh đã quen với phương pháp dạy học cũ nên khi thay đổi mới học sinh sẽcảm thấy lạ lẫm và khó bắt kịp

LỊCH SỬ Ở TIỂU HỌC

2.1 Nguyên tắc xây dựng chủ đề dạy học tích hợp [6]

Việc xây dựng chủ đề tích hợp được thực hiện theo nguyên tắc:

- Hướng đến mục tiêu giáo dục phổ thông, đảm bảo mục tiêu giáo dục môn học

- Đảm bảo tích hợp nội dung phương pháp dạy học; nội dung chủ đề học sinhkhai thác

- Vận dụng kiến thức của môn học để phát hiện và giải quyết vấn đề một cáchchủ động và sáng tạo với tinh thần hợp tác; gắn với thực tiễn, tác động đến tìnhcảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh; phù hợp với năng lựchiện có của học sinh; phù hợp với điều kiện khách quan của trường học hiệnnay

Đảm bảo để tổ chức cho học sinh học tập tích cực, giúp học sinh khai thác kiến thứcmôn, phát hiện một số kỹ năng, năng lực chung

2.2 Quy trình xây dựng chủ đề dạy học tích hợp [2]

Hoạt động lựa chọn và xây dựng bài học tích hợp cần thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Rà soát chương trình, sách giáo khoa để tìm ra các nội dung dạy họcliên quan đến nhau và/ hoặc liên quan đến một vấn đề của đời sống cần giáo dục chohọc sinh (bước này có thể thực hiện từ đầu năm học với sự phối hợp của nhiều giáoviên)

Bước 2: Dựa trên kết quả bước 1 để xác định bài học/ chủ đề tích hợp, bao gồmmôn học và tên bài học

Bước 3: Xác định mục tiêu của bài học/ chủ đề chuyên đề tích hợp bao gồm:

- Kiến thức

- Kĩ năng

- Thái độ

- Định hướng năng lực

Bước 4: Dự kiến thời lượng (số tiết) cho bài học tích hợp và thời điểm thực hiệnbài học tích hợp.

Bước 5: Xây dựng nội dung của bài học tích hợp Căn cứ vào mục tiêu, thờigian dự kiến (thậm chí cả đặc điểm tâm sinh lí của học sinh và yêu tố địa bàn) để xâydựng nội dung dạy học tích hợp

Bước 6: Xây dựng kế hoạch bài học tích hợp (chú ý tới các phương pháp dạyhọc nhằm phát huy tính tích cực của người học), bao gồm cả kế hoạch hoặc công cụđánh giá

2.3 Quy trình tổ chức dạy học tích hợp [1]

Việc tổ chức dạy học tích hợp cần được tổ chức một cách linh hoạt, thường có bảybước như sau:

Bước 1: Xác định mục tiêu và đầu ra của HS khi kết thúc chủ đề.

Mục tiêu của chủ đề có thể là các mục tiêu về kiến thức, kĩ năng, thái độ, giá trị,các năng lực chung hoặc các năng lực chuyên biệt định hướng phát triển/ hình thànhcho HS khi kết thúc chủ đề

Sản phẩm đầu ra là những kết quả (dự kiến) mà HS sẽ đạt được khi kết thúc chủđề; kết quả này là sự cụ thể hóa mục tiêu học tập của chủ đề

Ví dụ:

Sơ đồ: Mục tiêu và sản phẩm đầu ra của chủ đề học tập

MỤC TIÊU QUÁ TRÌNH DẠY QUÁ TRÌNH DẠY HỌCHỌC ĐẦU RA

Phát triển năng lực hợp

tác

Phát triển năng lực hợp

tác

Các hoạt động dạy học nhằm phát triển/ hình thành năng lực hợp tác

Các hoạt động dạy học nhằm phát triển/ hình thành năng lực hợp tác

Hợp tác với bạn để thực hiện tốt nhiệm vụ trong nhóm

Hợp tác với bạn để thực hiện tốt nhiệm vụ trong nhóm

Bước 2: Lựa chọn chủ đề/ tình huống tích hợp.

Các chủ đề tích hợp có thể sẽ được đưa ra hoặc gợi ý trong chương trình Tuynhiên, các GV cũng có thể cùng nhau xác định các chủ đề tích hợp cho phù hợp vớiđiều kiện, hoàn cảnh của địa phương, tâm lí của HS… Để xác định các chủ đề tích hợpKhoa học Xã hội cần lưu ý:

- Đối tượng HS: Cần xem xét và cân nhắc trình độ, kinh nghiệm và sở thích của

HS để lựa chọn chủ đề sao cho phù hợp và hấp dẫn

- Năng lực định hướng phát triển cho HS trong chủ đề: Đó có thể là năng lựcchung và các năng lực chuyên biệt, tuy nhiên cần có sự lựa chọn các năng lựcđịnh hướng hình thành để tránh ôm đồm phát triển quá nhiều năng lực cùng mộtlúc sẽ không đạt được kết quả như mong muốn

- Các phạm vi môn học liên quan trong chủ đề: Khi xác định các chủ đề liên mônkhông nhất thiết phải đảm bảo sự công bằng về phạm vi nội dung giữa các mônhọc mà chỉ cần dựa vào mục đích của việc xây dựng chủ đề , việc giải quyết cácnhiệm vụ liên quan đến chủ đề bao gồm những phạm vi kiến thức nào

- Xác định loại chủ đề, có thể là:

+ Vận dụng kiến thức

+ Hình thành kiến thức mới

+ Phức hợp( kết hợp giữa loại một và loại hai)

- Xác định logic và mạch phát triển của chủ thể

- Xác định thời lượng cho chủ đề ( trong bao nhiêu tiết)

- Phương tiện và thiết bị dạy học

GV chú ý định hướng sử dụng những phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cựcnhằm đạt được các mục tiêu đã đề ra, đặc biệt là mục tiêu phát triển/ hình thành nănglực

Bước 4: Thiết kế các hoạt động dạy học theo cách tiếp cận năng lực (GV căn cứ vào

thời gian dự kiến, mục tiêu dạy học, phương pháp, kĩ thuật dạy học, đặc điểm tâm sinh

lí, yếu tố vùng miền… để thiết kế các hoạt động dạy học cho phù hợp)

Bước 5: Xây dựng công cụ đánh giá.

Công cụ đánh giá cho phép GV biết được mục tiêu dạy học đề ra có đạt đượchay không Quá trình đánh giá có thể lồng ghép với quá trình dạy học hoặc sử dụngcác công cụ đánh giá độc lập Do đó, công cụ đánh giá sẽ bao gồm cả những câu hỏi/bài tập/ hoạt động trong quá trình thực hiện chủ đề/ tình huống và các câu hỏi/ bàitập/phiếu quan sát/bảng đề mục ( Rubrics) đánh giá… sau khi kết thúc chủ đề/ tìnhhuống

Ví dụ

Nội dung kiến thức

của chủ đề

Mục tiêu dạy học Sản phẩm đầu ra Công cụ đánh giá

các yếu tố

Phân tích được mốiliên quan giữa cácyếu tố

Tìm ra được mốiquan hệ giữa cácyếu tố

Bài tập: vẽ sơ đồ

mô tả mối quan hệgiữa các yếu tố Nguyên nhân của

công nghệ thông tin

và truyền thông

Sử dụng công nghệthông tin và truyềnthông để làm

Các sản phẩm côngnghệ thông tin nhưbản trình chiếu trênPowerPoint,

website, bản in, tờrơi thiết kế các phầnmềm tin học

Bảng đề mục đánhgiá sản phẩm dự án

Năng lực hợp tác Hợp tác với nhóm

bạn

Kết hợp để tạo rasản phẩm nhóm

Phiếu đánh giánhóm

Bước 6: Tổ chức dạy học

Bước 7: Đánh giá và điều chỉnh kế hoạch dạy học

Có thể cụ thể hóa qui trình tổ chức dạy học tích hợp bằng sơ đồ sau:

2.4 Bảng nội dung tích hợp theo chủ đề dạy học Lịch sử ở tiểu học

Bước

1

Bước 2

tình huốn g

Xác định các yếu

tố khác của quá trình dạy học

Thiết

kế các hoạt động dạy học

Xây dựng công

cụ đánh giá

Tổ chức dạy học

Đánh giá

và điều chỉnh

kế hoạc

h dạy học

- Đọc lược đồ, xác định vị trí Văn Lang và Âu Lạc trên lược đồ.

- Vận dụng tác dụng dấu hai chấm vào viết văn.

- Kể lại câu chuyện đã nghe, đã đọc.

3 Thái độ

- Yêu thích lịch sử

- Đoàn kết, giúp đỡ mọi người xung quanh.

II Nội dung bài học

- Lịch sử: biết được đặc điểm nhà nước Văn Lang và Âu Lạc.

- Tiếng việt:

+ Mở rộng vốn từ: Nhân hậu – Đoàn kết

+ Kể chuyện đã nghe, đã đọc: Kể chuyện “Con Rồng cháu Tiên”

- Địa lý:

+ Biết đọc bản đồ, lược đồ, xác định vị trí Văn Lang, Âu Lạc

III Các phương tiện dạy học

- Lược đồ

- Phiếu học tập

- Bảng nhóm

- Dụng cụ đóng kịch “Con Rồng cháu Tiên”, “Nỏ thần”.

IV Phương pháp dạy học

- Đàm thoại

- Quan sát

- Hoạt động nhóm