L ý d o c h ọ n đ ề t à i
Ngày nay, nước ta đang trong quá trình xây dựng và phát triển theo hướng công nghiệp hóa - hiện đại hóa, song song với quá trình hội nhập kinh tế toàn cầu Sự thay đổi và chuyển mình của đất nước cũng kéo theo sự biến đổi trong hệ thống các giá trị Với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật, con người đã điều chỉnh hành vi, lối sống của mình cho phù hợp với nền văn minh hiện đại Tuy nhiên, thực tế cho thấy ngày càng có nhiều tư tưởng, lối sống thực dụng và hiện tượng tiêu cực xảy ra, đặc biệt là ở bộ phận thanh thiếu niên Do đó, việc định hướng giá trị đạo đức cho học sinh, sinh viên hiện nay là một trong những vấn đề vô cùng cấp bách và có ý nghĩa quyết định đến tương lai của đất nước Bởi vì học sinh, sinh viên là thế hệ trẻ đại diện cho bộ mặt của đất nước, là những chủ nhân tương lai Chính vì thế mà chúng ta không thể xem nhẹ việc định hướng giá trị đạo đức cho họ Thiết nghĩ, chỉ khi sinh viên có định hướng đúng đắn về các giá trị đạo đức thì họ mới tích cực học tập, rèn luyện trong nền giáo dục của bản thân để hình thành và đáp ứng nhu cầu của xã hội sau này.
H ồ C h í M in h c ũ n g đ ã t ừ n g n ó i: “N g ư ờ i c ó tà i m à k h ô n g c ó đ ứ c là n g ư ờ i v ô d ụ n g ; n g ư ờ i có đ ứ c m à k h ô n g c ó tà i th ì là m v iệ c g ì c ũ n g k h ó ” C â u n ó i c ủ a B á c đ ã k h ẳ n g đ ịn h g iá trị c ơ b ả n c ủ a m ộ t c o n n g ư ờ i là “t à i ” v à “ đ ứ c ” T a c ó th ể th ấ y đ ư ợ c “t à i ” v à
“ đ ứ c ” là 2 y ế u tố b ổ s u n g , h ỗ tr ợ lẫ n n h a u đ ể c o n n g ư ờ i tr ở th à n h m ộ t n g ư ờ i to à n d iệ n
T r o n g c â u n ó i c ủ a N g ư ờ i, rõ r à n g “ đ ứ c ” đ ư ợ c c o i là h à n g đ ầ u v à c h iế m v ị trí q u a n tr ọ n g h ơ n “t à i ” T h iể u “ t à i ” th ì n g ư ờ i t a là m v iệ c g ì c ũ n g k h ó n h ư n g th iể u “ đ ứ c ” th ì c o n n g ư ờ i lạ i t r ở th à n h v ô d ụ n g Q u a đ ó , c h ú n g ta có th ể th ấ y đ ư ợ c v iệ c đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c c h o c o n n g ư ờ i là r ấ t q u a n trọ n g Đ â y c ũ n g là q u a n đ iể m c h ỉ đ ạ o tr ọ n g tâ m tr o n g N g h ị q u y ế t T r u n g ư ơ n g 2 ( k h ó a
Đảng đã đề ra định hướng chiến lược phát triển giáo dục - đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa với mục tiêu thực hiện giáo dục toàn diện, bao gồm đạo đức, trí tuệ, thể lực và thẩm mỹ ở tất cả các bậc học Đặc biệt, cần coi trọng giáo dục chính trị - tư tưởng, nhân cách, khả năng tư duy sáng tạo và năng lực thực hành.
H ộ i n g h ị T r u n g ư ơ n g 6 ( k h o á IX ) c ũ n g đ ã c h ỉ r a m ộ t lo ạ t y ế u k é m tr o n g g iá o d ụ c , tr o n g đ ó v ấ n đ ề n ổ i c ộ m n h ấ t là g iá o d ụ c to à n d iệ n , đ ặ c b iệ t là g iá o d ụ c lý tư ở n g , đ ạ o đ ứ c , lố i s ố n g c h o h ọ c s in h , s in h v iê n v à m ộ t b ộ p h ậ n đ ộ i n g ũ n h à g iá o , c á n b ộ g iá o d ụ c c ò n c h ư a đ á p ứ n g y ê u c ầ u
Q u a n d iê m c h ỉ đ ạ o tr ê n c ũ n g đ ã đ ư ợ c đ ư a v à o th ự c h iệ n ở c á c trư ờ n g đ ạ i h ọ c , c a o đ ẳ n g tr ê n cả n ư ớ c
B ìn h D ư ơ n g là tr u n g tâ m v ă n h ó a g iá o d ụ c lớ n c ủ a m iề n Đ ô n g N a m B ộ ; là n ơ i trự c tiế p đ à o tạ o n g u ồ n n h â n lự c c h ấ t lư ợ n g c a o p h ụ c v ụ c h o q u á trìn h p h á t tr iể n k in h tế - x ã h ộ i c ủ a tỉn h B ìn h D ư ơ n g , c á c t ỉn h Đ ô n g N a m B ộ , v ù n g k in h tế tr ọ n g đ iể m p h ía
Để đảm bảo nguồn nhân lực chất lượng cho Bình Dương, Trường Đại học Thủ Dầu Một đã đầu tư mạnh mẽ vào giáo dục Trường không chỉ là trung tâm văn hóa giáo dục mà còn là cơ sở đào tạo uy tín, cung cấp nguồn nhân lực chuyên môn cao cho tỉnh Sự lơ là trong công tác giáo dục có thể dẫn đến tình trạng lệch chuẩn trong sinh viên, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo Định hướng giá trị giáo dục không chỉ giúp sinh viên phát triển mà còn đóng góp vào sự phát triển bền vững của cộng đồng Do đó, việc quan tâm đúng mức đến giáo dục là rất quan trọng, nếu không sẽ ảnh hưởng đến uy tín và chất lượng đào tạo của trường.
N h ậ n th ứ c đ ư ợ c tầ m q u a n tr ọ n g c ủ a v iệ c đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c , v ì v ậ y v ấ n đ ề n à y đ ã v à đ a n g đ ư ợ c n h iề u n h à n g h iê n c ứ u tr o n g v à n g o à i n ư ớ c q u a n tâ m v à đ ề c ậ p đ ế n
G ầ n đ â y n h ấ t, ở V iệ t N a m có m ộ t số đ ề tà i n g h iê n c ứ u đ ề c ậ p tớ i n h ữ n g v ấ n đ ề n à y n h ư :
“ T h ự c tr ạ n g đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c c ủ a s in h v iê n s ư p h ạ m th à n h p h ố H ồ C h í M in h ” ;
“ Đ ịn h h ư ớ n g g iá trị lố i s ố n g s in h v iê n ở m ộ t số tr ư ờ n g đ ạ i h ọ c tạ i th à n h p h ố H ồ C h í
M in h ” T u y n h iê n , ở B ìn h D ư ơ n g n ó i c h u n g v à trư ờ n g đ ạ i h ọ c T h ủ D ầ u M ộ t n ó i r iê n g v ẫ n c h ư a c ó c ô n g trìn h n g h iê n c ứ u n à o liê n q u a n đ ế n đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c c ủ a s in h v iê n
V ì n h ữ n g lí d o trê n , n h ó m c h ú n g tô i đ ã c h ọ n th ự c h iệ n đ ề tà i: “Đ ịn h h ư ớ n g g i á t r ị đ ạ o đ ứ c c ủ a s in h v iê n n g à n h G iá o d ụ c M ầ m n o n T rư ờ n g Đ ạ i H ọ c T hủ D ầ u M ộ t ”, n h ằ m g ó p p h ầ n tìm h i ể u th ự c tr ạ n g v à n ê u lê n n h ữ n g b iệ n p h á p g iá o d ụ c đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c m ộ t c á c h đ ú n g đ ắ n n h ấ t c h o s in h v iê n
M ụ c đ íc h n g h iê n c ứ u
T ìm h iể u th ự c tr ạ n g đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c c ủ a s in h v iê n n g à n h G iá o d ụ c M ầ m n o n T r ư ờ n g Đ ạ i H ọ c T h ủ D ầ u M ộ t v à đ ề x u ấ t m ộ t số b iệ n p h á p đ ể đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c c h o s in h v iê n
Đ ố i tư ợ n g v à k h á c h th ể n g h iê n c ứ u
3 1 Đ ố i t ư ọ n g n g h i ê n c ứ u Đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c c ủ a s in h v iê n n g à n h G iá o d ụ c M ầ m n o n T r ư ờ n g Đ ạ i
G iả th u y ế t k h o a h ọ c
Đ a số s in h v iê n n g à n h g iá o d ụ c m ầ m n o n T r ư ờ n g Đ H T h ủ D ầ u M ộ t đ ã c ó n h ậ n th ứ c , th á i đ ộ v à h à n h v i tíc h c ự c đ ố i v ớ i c á c g iá trị đ ạ o đ ứ c T u y n h iê n , v ẫ n c ò n m ộ t số s in h v iê n c h ư a c ó n h ậ n th ứ c , th á i đ ộ v à h à n h v i tíc h cự c N e u c ó b iệ n p h á p tá c đ ộ n g p h ù h ợ p s ẽ g iú p s in h v iê n c ó đ ịn h h ư ớ n g đ ú n g đ ắ n
N h iệ m v ụ n g h iê n c ứ u
T ìm h iể u v à h ệ th ố n g h ó a n h ữ n g lí lu ậ n v ề đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c
K h ả o s á t th ự c tr ạ n g đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c c ủ a s in h v iê n n g à n h G iá o d ụ c M ầ m n o n từ k h ó a D 1 3 đ ế n D 16 tạ i T r ư ờ n g Đ ạ i H ọ c T h ủ D ầ u M ộ t. Đ ề ra m ộ t số b iệ n p h á p n h ằ m đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c c ủ a s in h v iê n n g à n h G iá o d ụ c M ầ m n o n
P h ạ m v i n g h iê n c ứ u
7 C á c p h ư o n g p h á p n g h i ê n c ứ u Đ ể th ự c h iệ n đ ề tà i n à y , c h ú n g tô i sử d ụ n g c á c n h ó m p h ư ơ n g p h á p n g h iê n c ứ u sa u :
- P h ư ơ n g p h á p n g h iê n c ứ u lí lu ậ n : S ư u tầ m , đ ọ c , tr a c ứ u , n g h iê n c ứ u tà i liệ u , s á c h b á o c ó liê n q u a n đ ế n v ấ n đ ề n g h iê n c ứ u , p h â n tíc h tổ n g h ọ p h ệ th ố n g h ó a th e o m ụ c đ íc h n g h iê n c ứ u đ ể p h ụ c v ụ c h o p h ầ n n g h iê n c ứ u lí lu ậ n
+ P h ư ơ n g p h á p đ iề u tr a b ằ n g b ả n g h ỏ i: tiế n h à n h x â y d ự n g p h iế u h ỏ i d à n h c h o sin h v iê n n g à n h G iá o d ụ c M ầ m n o n n h ằ m t h u th ậ p n h ữ n g th ô n g tin c ầ n th iế t n h ằ m p h ụ c v ụ c h o v iệ c p h â n t íc h đ á n h g iá th ự c tr ạ n g đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c c ủ a s in h v iê n n g à n h
+ P h ư ơ n g p h á p p h ỏ n g v ấ n : đ ư ợ c th ự c h iệ n tạ i m ộ t số lớ p n g à n h G iá o d ụ c M ầ m n o n n h ằ m tìm h iể u n h ậ n th ứ c v à th á i đ ộ c ủ a s in h v iê n v ề đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c
- P h ư ơ n g p h á p t h ố n g k ê to á n h ọ c : S ử d ụ n g S P S S 2 0 0 n h ằ m x ử lí p h â n tíc h số liệ u m à c h ú n g tô i th u th ậ p đ ư ợ c từ th ự c tr ạ n g c ủ a đ ề tà i.
C á c p h ư ơ n g p h á p n g h iê n c ứ u
T ổ n g q u a n v ề v ấ n đ ề n g h iê n c ứ u
Việt Nam là một quốc gia có nền kinh tế đang phát triển, trong đó vấn đề "đào tạo con người" là yếu tố then chốt để hội nhập vào nền kinh tế chung của thế giới Để đạt được mục tiêu giáo dục toàn diện, việc định hướng giá trị cho sinh viên và thanh niên là điều quan trọng trong giai đoạn hiện nay Tuy nhiên, bên cạnh những thành quả đạt được, vẫn còn không ít vấn đề cần giải quyết, trong đó có việc định hướng giá trị đạo đức của sinh viên.
Vấn đề định hướng giá trị đạo đức của sinh viên đã và đang trở thành chủ đề quan trọng của các nhà khoa học Nhiều nghiên cứu liên quan đến giá trị và định hướng giá trị đã được thực hiện bởi nhiều tác giả trong và ngoài nước Đặc biệt, từ xa xưa, đạo đức đã được nhiều triết gia như Plato, Aristotle nghiên cứu Khổng Tử với học thuyết Nhân giáo cũng đã đưa ra những chuẩn mực cần có của người quân tử, trong đó nhấn mạnh rằng người quân tử phải sống theo chữ “Nhân” và tôn thờ chữ “Lễ”, giữ gìn trật tự của luân lý gia, phép nước.
B ê n c ạ n h đ ó , v à o n h ữ n g n ă m c u ố i c ủ a th ế k ỉ X X , v ấ n đ ề g iá trị v à đ ịn h hưÓTig g iá trị n g à y c à n g đ ư ợ c n h iề u n ư ớ c q u a n tâ m v à n g h iê n c ứ u n h ư B a L a n , L iê n X ô , N h ậ t
Bản nghiên cứu đã đề cập đến nhiều vấn đề liên quan đến giá trị như giá trị đạo đức, giá trị kinh tế và giá trị thẩm mỹ Cấu trúc của giá trị bao gồm một số giá trị cơ bản như hợp tác, tự do, hạnh phúc, trung thực, khiêm tốn, tình yêu, hòa bình, tôn trọng, trách nhiệm, giản dị và đoàn kết.
T ậ p tr u n g g iả i q u y ế t v ấ n đ ề đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c c ủ a s in h v iê n , t ừ th ậ p n iê n
9 0 c ủ a th ể k ỷ X X tr ở lạ i đ â y , ở V iệ t N a m đ ã v à đ a n g có n h iề u c ô n g trìn h , đ ề tà i n g h iê n c ứ u v ề v ấ n đ ề n à y Đ iể n h ìn h n h ư :
* N ă m 1991 - 1 9 9 5 , c h ư ơ n g tr ìn h k h o a h ọ c c ô n g n g h ệ c ấ p N h à n ư ớ c m à đ ặ c b iệ t đ ề tà i m ã số K X - 0 7 : “ C o n n g ư ờ i V iệ t N a m - m ụ c tiê u v à đ ộ n g lự c c ủ a s ự p h á t tr iể n k in h tế - x ã h ộ i ” đ ã đ ư ợ c th ự c h iệ n , n h iề u đ ề tà i x u ấ t p h á t, tiế p c ậ n từ đ â y đ ã n g h iê n c ứ u v ề đ ịn h h ư ớ n g g iá trị c ủ a c o n n g ư ờ i.
+ Đ ề tà i “ T ìm h iể u đ ịn h h ư ớ n g g iá trị c ủ a th a n h n iê n V iệ t N a m ” m ã sổ K X - 0 7 - 10
+ Đ ề tà i “N h ữ n g đ ặ c tr ư n g v à x u th ế p h á t tr iể n n h â n c á c h c ủ a c o n n g ư ờ i V iệ t N a m tr o n g s ự p h á t tr iể n k in h tế x ã h ộ i ” m ã s ổ K X - 0 7 -0 4 d o P G S T S N g u y ễ n Q u a n g u ẩ n là m c h ủ n h iệ m , tá c g iả đ ã d ự a tr ê n n h ữ n g g iá trị m à c o n n g ư ờ i q u a n tâ m từ đ ó c h ỉ ra x u h ư ớ n g p h á t tr iể n n h â n c á c h n g ư ờ i V iệ t N a m tr o n g th ờ i k ì đ ổ i m ớ i.
Kết quả nghiên cứu về "Giá trị và định hướng giá trị" của tác giả Lê Đức Phúc trên tạp chí Nghiên cứu giáo dục năm 1992 cho thấy rằng thế hệ trẻ hiện nay thể hiện định hướng giá trị qua việc đáp ứng các yêu cầu của xã hội hiện đại về học vấn, tri thức nghề nghiệp và khả năng phát triển liên tục Để đạt được điều này, hành động giáo dục giá trị và định hướng giá trị cần phải rõ ràng về mục đích và có tổ chức trong tất cả các môi trường trải nghiệm, theo những cách thức, nguyên tắc và cơ chế nhất định Cần phải khắc phục những nhân tố đã và đang gây nên sự hạn chế, nghèo nàn, sai lệch về giá trị.
Tác giả Đỗ Ngọc Hà đã nêu rõ trong luận án Tiến sĩ rằng việc định hướng giá trị của thanh niên, sinh viên hiện nay là rất quan trọng trước sự chuyển đổi về kinh tế, xã hội của đất nước Đề tài đã chỉ ra những giá trị nào ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày và hành vi xã hội của sinh viên, từ đó xây dựng biểu mẫu định hướng giá trị cho sinh viên.
Trong tác phẩm "Về giá trị và giá trị châu Á", tác giả Hồ Sỹ Qúy đã phân tích những giá trị truyền thống của châu Á và văn hóa Việt Nam Đồng thời, ông cũng xem xét sự biến đổi của một số giá trị ưu trội trong bối cảnh giá trị châu Á tại Việt Nam, như cần cù, hiếu học, và những tác động của quá trình toàn cầu hóa.
G ầ n đ â y , c ó m ộ t số lu ậ n v ă n th ạ c s ĩ n g h iê n c ứ u v ề v ấ n đ ề g iá trị v à đ ịn h h ư ớ n g g iá trị n h ư : T r ầ n T h ị C h a n h , n ă m 2 0 0 3 n g h iê n c ứ u v ề “ Đ ịn h h ư ớ n g g iá trị n g h ề d ạ y h ọ c c ủ a s in h v iê n tr ư ờ n g C a o đ ẳ n g s ư p h ạ m H à N a m ” N g u y ễ n T h ị H u ệ , n ă m 2 0 0 7 n g h iê n c ứ u v ề “Đ ịn h h ư ớ n g g iá trị n g h ề n g h iệ p c ủ a s in h v iê n T r ư ờ n g Đ ạ i H ọ c H ả i P h ò n g ” , L ê
T h ị T h a n h H u y ề n n g h iê n c ứ u “ Đ ịn h h ư ớ n g g iá trị n h â n c á c h c ủ a s in h v iê n Đ ạ i h ọ c H ả i
P h ò n g ” C á c n g h iê n c ứ u c ũ n g đ ã c h ỉ r a đ ư ợ c c á c g iá trị n g h ề n g h iệ p tr o n g tư ơ n g lai đ ư ợ c s in h v iê n q u a n tâ m v à đ ồ n g th ờ i c ũ n g x á c đ ịn h đ ư ợ c n h ữ n g g iá trị n h â n c á c h tíc h c ự c c ầ n h ìn h th à n h v à x â y d ự n g ở n h ữ n g n g ư ờ i g iá o v iê n tr o n g tư ơ n g lai.
Trong những năm gần đây, một số đề tài về định hướng giá trị đạo đức và lối sống đã thu hút sự quan tâm Tác giả Hoàng Anh với luận văn thạc sĩ “Thực trạng định hướng giá trị đạo đức của sinh viên sư phạm TP.HCM”, tác giả Bùi Thị Bích với đề tài “Thực trạng định hướng lối sống của sinh viên ở một số trường đại học tại TP.HCM”, và đề tài “Định hướng giá trị đạo đức của sinh viên trường đại học Đồng Nai” của tác giả Phan Thị Hồng Hà đều cung cấp cái nhìn sâu sắc về thực trạng đạo đức của sinh viên hiện nay Cả ba nghiên cứu này không chỉ phản ánh tình hình mà còn đưa ra những biện pháp nhằm định hướng tình trạng hiện tại.
N ó i c h u n g , c á c c ô n g tr ìn h n g h iê n c ứ u v ề g iá trị v à đ ịn h h ư ớ n g g iá trị n ê u trê n đ ã c h ỉ ra đ ư ợ c n h ữ n g g iá trị c ủ a c u ộ c s ố n g v à đ ịn h h ư ó n g g iá trị c ủ a th a n h n iê n , s in h v iê n
Thực trạng định hướng giá trị đạo đức của sinh viên đã được nhiều tác giả nghiên cứu trước đây Các công trình nghiên cứu này đã phác họa bức tranh khái quát về định hướng giá trị đạo đức của sinh viên Từ nhiều góc nhìn, các tác giả đã chỉ ra nhiều vấn đề cả tích cực lẫn tiêu cực liên quan đến những thay đổi về định hướng giá trị đạo đức của người Việt Nam nói chung và của thanh niên sinh viên nói riêng Đồng thời, cũng chỉ ra được những nguyên nhân ảnh hưởng đến việc định hướng giá trị đạo đức, trên cơ sở đó đề ra những phương hướng và biện pháp để giúp sinh viên hoàn thiện về mặt đạo đức.
Giáo dục mầm non tại Trường Đại học Thủ Dầu Một sẽ được xây dựng dựa trên các thành tựu từ những công trình đi trước Chúng tôi sẽ tiến hành nghiên cứu sâu hơn về vấn đề này để làm rõ tình hình đào tạo của sinh viên thông qua các tập trung nghiên cứu Mục tiêu là xác định giá trị đào tạo và tìm hiểu về những yếu tố ảnh hưởng đến việc định hướng giá trị đào tạo của sinh viên.
C á c k h á i n i ệ m
Giá trị đã được nghiên cứu và sử dụng từ rất sớm trong lịch sử tư tưởng, bắt đầu từ quan niệm lợi ích của các nhà triết học cổ đại như Xôcrát và Platon, và tiếp tục phát triển trong thời kỳ trung cổ và cận đại Tuy nhiên, phải đến tận nửa sau thế kỷ XIX, những vấn đề về bản chất, cấu trúc của giá trị và vị trí của các giá trị trong hiện thực mới được nghiên cứu một cách sâu sắc hơn, dẫn đến nhiều lý luận mới về giá trị.
T r o n g tiế n g A n h , k h á i n iệ m G T th ư ờ n g đ ư ợ c n h ắ c tớ i q u a h a i th u ậ t n g ữ có ý n g h ĩa g ầ n n h ư n h a u : “v a lu e ” c ó n g h ĩa là g iá trị, ý n g h ĩa v à “ w o r th ” v ừ a c ó n g h ĩa là g iá trị, g iá c ả , ý n g h ĩa v ừ a có n g h ĩa là p h ẩ m g iá T u y n h iê n , n g à y n a y th u ậ t n g ữ “v a lu e ” đ ư ợ c đ ù n g p h ổ b iế n h o n
Giá trị được định nghĩa là sự khẳng định hoặc phủ định ý nghĩa của các đối tượng thuộc thế giới chung qua mối quan hệ với con người, gia đình, nhóm hoặc toàn bộ xã hội Giá trị không chỉ được xác định bởi bản thân các thuộc tính tự nhiên, mà còn bởi tính chất cuốn hút của các thuộc tính ấy trong phạm vi hoạt động sống của con người Nó liên quan đến các chuẩn mực và phương thức đánh giá ý nghĩa, thể hiện qua các nguyên tắc và chuẩn mực đạo đức, trong lý tưởng, tâm thế và mục đích.
Giá trị, theo từ điển Tiếng Việt, được hiểu là những đặc điểm có ích, có ý nghĩa hoặc quý giá liên quan đến một vật hay một mặt nào đó Cụ thể, giá trị phản ánh những gì cần thiết và có ích, đồng thời mang ý nghĩa đối với xã hội, tập thể và cá nhân, thể hiện mối quan hệ giữa chủ thể (con người) và khách thể (bản thân sự vật) Nó cũng là cơ sở để đánh giá một vật có lợi ích đến mức độ nào đối với con người, hoặc để xem xét một người đáng quý đến mức nào về mặt đạo đức, trí tuệ và tài năng Từ đó, giá trị có thể được định nghĩa như là "cái chuẩn" hay "thang đo" để đánh giá một thuộc tính, đặc điểm nào đó của sự vật hiện tượng hay của con người.
C ó th ể th ấ y , k h á i n iệ m G T k h ô n g n h ữ n g đ ư ợ c n ó i tớ i tr o n g từ đ iể n m à c ò n đ ư ợ c tiế p c ậ n , n g h iê n c ứ u tr o n g n h iề u n g à n h k h o a h ọ c n h ư : T r iế t h ọ c , K in h tế h ọ c , T â m lý h ọ c , X ã h ộ i h ọ c , C ũ n g c h ín h v ì th ế m à ở m ỗ i n g à n h k h o a h ọ c , k h á i n iệ m g iá trị đ ư ợ c h iể u th e o n h ữ n g k h ía c ạ n h v à g ó c đ ộ k h á c n h a u :
T r o n g K in h tế h ọ c , p h ạ m trù g iá trị g ắ n liề n v ớ i g iá trị h à n g h ó a , g iá c ả v à s ả n x u ấ t h à n g h ó a P h ía s a u n ó là s ứ c la o đ ộ n g , g iá trị la o đ ộ n g c ủ a n g ư ờ i là m ra h à n g h ó a
Dưới góc độ triết học, chủ nghĩa Mác - Lênin nhấn mạnh bản chất xã hội, tính thực tiễn, tính lịch sử và tính nhân thức của giá trị, các chuẩn mực của đời sống con người Mọi giá trị đều có nguồn gốc từ lao động sáng tạo của con người và thể hiện sự thống nhất giữa cái chủ quan và cái khách quan Mỗi thời đại, dân tộc và cộng đồng xã hội đều có những quan niệm khác nhau về giá trị Những giá trị khi đã trở thành tài sản văn hóa tinh thần chung của nhân loại và của cộng đồng, nó có ý nghĩa trường tồn Tuy nhiên, thang bậc giá trị xã hội luôn vận động và biến đổi Lịch sử loài người cũng chính là lịch sử của sự không ngừng tìm kiếm, nhận thức các chuẩn mực giá trị; là lịch sử của quá trình tích lũy, chọn lọc, kế thừa và phát hiện ra các giá trị mới phù hợp với sự phát triển của xã hội loài người.
T r o n g x ã h ộ i h ọ c , th e o H J F ic h te r - n h à x ã h ộ i h ọ c H o a K ỳ th ì: “ T ấ t c ả c á i gì c ó íc h lợ i, đ á n g h a m c h u ộ n g , đ á n g k in h p h ụ c đ ố i v ớ i c á n h â n h o ặ c x ã h ộ i đ ề u c ó m ộ t g iá t r ị ”
[2 9 , tr.5 3 ] T h e o đ ịn h n g h ĩa tr ê n th ì g iá trị k h ô n g n h ữ n g đ ư ợ c h iể u n h ư là lợ i íc h v ậ t c h ấ t tr o n g đ ờ i s ố n g x ã h ộ i m à c ò n đ ư ợ c p h ả n c h iế u th ô n g q u a th á i đ ộ c ủ a m ộ t c á n h â n h a y x ã h ộ i C h o n ê n b ấ t c ứ m ộ t c á i g ì đ ó đ ề u c ó g iá trị n ế u n ó đ á p ứ n g đ ư ợ c n h u c ầ u n à o đ ó c ủ a c á n h â n h o ặ c x ã h ộ i.
N h à x ã h ộ i B u n g a r i H a j n a i k - A lb e r t đ ịn h n g h ĩa : “ G iá trị là c á i là m c h o n g ư ờ i ta c h ú ý đ ế n v iệ c p h â n b iệ t n h ữ n g v ẩ n đ ề s ố n g c ò n v ớ i n h ữ n g v ấ n đ ề ít q u a n tr ọ n g h o n , trê n b ìn h d iệ n n h ữ n g s ự v ậ t v à s ự k iệ n , n h ữ n g k h ả n ă n g v à th ự c tế c ủ a c u ộ c s ố n g ” [2, tr.7 0 ]
T h e o T â m lý h ọ c , k h á i n iệ m g iá tr ị đ ư ợ c n g h iê n c ứ u n h ằ m m ụ c đ íc h tìm h iể u h à n h v i, h o ạ t đ ộ n g c ủ a c o n n g ư ờ i v à d ự b á o s ự p h á t tr iể n n h â n c á c h C ó th ể n ó i, “ G iá trị là m ộ t p h ạ m trù k h ô n g th ể th iế u đ ư ợ c k h i đ ề c ậ p đ ế n v ấ n đ ề n h â n c á c h : H o ạ t đ ộ n g - G ia o tiế p
Giá trị được định nghĩa là một hiện tượng xã hội phản ánh sự vật, hiện tượng, thuộc tính và quan hệ của hiện thực, cùng với các tư tưởng chuẩn mực, mục đích, lý tưởng và các chiến lược của tự nhiên và xã hội Những giá trị này có thể do con người tạo ra hoặc không, nhưng đều phục vụ cho sự tiến bộ của xã hội và phát triển cá nhân con người.
Giá trị được định nghĩa là yếu tố có ý nghĩa đối với xã hội, tập thể và cá nhân, phản ánh mối quan hệ giữa chủ thể và khách thể, được đánh giá xuất phát từ điều kiện lịch sử, xã hội thực tế và phụ thuộc vào trình độ phát triển nhân cách Khi đã được nhận thức, đánh giá và lựa chọn, giá trị sẽ trở thành động lực thúc đẩy con người theo một xu hướng nhất định.
Giá trị được hiểu theo nhiều cách khác nhau Một số tác giả coi giá trị là những động cơ và nhu cầu cơ bản của con người, trong khi một số khác xem giá trị là những hướng dẫn, định hướng sâu sắc hơn cho hành động Cũng có những quan điểm cho rằng giá trị bao gồm những hoạt động có thể thay đổi được Mặc dù có nhiều cách tiếp cận khác nhau về giá trị, nhưng tất cả đều nhấn mạnh nội dung khái niệm giá trị, mang lại ý nghĩa cho đối tượng và có tác dụng thúc đẩy hành động của cá nhân hoặc cộng đồng hướng tới giá trị.
Giá trị là những yếu tố có ích, có ý nghĩa và cần thiết đối với cá nhân, tập thể và xã hội Nó phản ánh mối quan hệ giữa chủ thể và khách thể, giữa chủ thể với chính mình, và có thể thay đổi theo những điều kiện lịch sử cụ thể Giá trị gắn liền với nhu cầu con người, là mục đích để con người vươn tới hoặc điều kiện để con người đạt được mục đích nào đó Giá trị không chỉ đại diện cho những điều ta mong muốn mà còn là những điều tập thể phải làm theo cách xã hội mong muốn Giá trị sẽ ảnh hưởng đến việc lựa chọn mục tiêu của chúng ta và các phương tiện để đạt được mục tiêu đó.
Định hướng giá trị là cơ sở tư tưởng, chính trị, đạo đức và thẩm mỹ, giúp chủ thể đánh giá thực tại xung quanh và định hình trong thực tại đó Định hướng giá trị hình thành thông qua kinh nghiệm xã hội và thể hiện trong các mục đích tư tưởng, chính kiến, và hành động của con người.
T r o n g c ấ u trú c h o ạ t đ ộ n g c ủ a c o n n g ư ờ i, đ ịn h h ư ớ n g g iá trị g ắ n liề n v ớ i c á c đ ặ c đ iế m n h ậ n th ứ c v à ý c h í c ủ a n h â n c á c h H ệ th o n g đ ịn h h ư ớ n g g iá trị tạ o th à n h n ộ i d u n g x u h ư ớ n g c ủ a n h â n c á c h v à là c ơ s ở b ê n tr o n g c á c m ố i q u a n h ệ g iữ a c á n h â n v ớ i th ự c tại
S ự p h á t tr iể n đ ịn h h ư ớ n g g iá trị là d ấ u h iệ u c ủ a s ự c h ín m u ồ i n h â n c á c h , là c h ỉ tiê u đ o đ ạ c tín h x ã h ộ i c ủ a n h â n c á c h ” [1 9 , tr 1 4 6 2 ]
T h u ậ t n g ừ “ Đ ịn h h ư ớ n g g iá t r ị ” đ ư ợ c s ử d ụ n g k h á p h ổ b iế n tr o n g X ã h ộ i h ọ c , T â m lý h ọ c v à T â m lý h ọ c x ã h ộ i Đ ịn h h ư ớ n g g iá trị là m ộ t tr o n g n h ữ n g k h á i n iệ m q u a n tr ọ n g c ủ a X ã h ộ i h ọ c , T â m lý h ọ c v à T â m lý h ọ c x ã h ộ i N ó là y ế u tổ q u a n tr ọ n g n h ấ t c ủ a c ấ u trú c b ê n tr o n g c ủ a n h â n c á c h , đ ư ợ c c ủ n g c ố b ở i k in h n g h iệ m s ố n g c á n h â n , b ở i tậ p h ợ p n h ữ n g trả i n g h iệ m c ủ a n ó , g iú p c á n h â n p h â n b iệ t c á i c ó ý n g h ĩa , c á i b ả n c h ấ t đ ố i v ớ i c á i v ô n g h ĩa , c á i k h ô n g b ả n c h ấ t.
+ T h e o “T ừ đ iể n T â m lý h ọ c tó m t ắ t ” c ủ a L iê n X ô , m ộ t số tá c g iả n h ư A V P e tr o o p s k i,
M G J a r o s e v s k i c h o rằ n g : “ Đ ịn h h ư ớ n g g iá trị là p h ư ơ n g th ứ c c h ủ th ể s ử d ụ n g đ ể p h â n b i ệ t c á c s ự v ậ t th e o ý n g h ĩa c ủ a c h ú n g đ ố i v ớ i c h ín h m ìn h , từ đ ó h ìn h th à n h n ộ i d u n g c ơ b ả n c ủ a x u h ư ớ n g , đ ộ n g c ơ h o ạ t đ ộ n g ” [2 9 , tr.6 7 ]
+ T r o n g T â m lý h ọ c p h ư ơ n g T â y , m ộ t số tá c g iả q u a n n iệ m đ ịn h h ư ớ n g g iá trị là m ộ t t r o n g n h ữ n g tr ìn h đ ộ c ụ th ể , g ia i đ o ạ n n h ấ t đ ịn h c ủ a sự p h á t tr iể n g iá trị ở n h â n c á c h
T r o n g x ã h ộ i h ọ c , c ó c á c q u a n n iệ m v ề đ ịn h h ư ớ n g g iá trị n h ư sa u :
+ T r o n g c u ố n “ X ã h ộ i h ọ c c á n h â n ” I X K o n c h o rằ n g : “ Đ ịn h h ư ớ n g g iá trị là n h ữ n g đ ịn h h ư ớ n g v à o g iá trị x ã h ộ i n à o đ ó ” [2 9 , tr.6 7 ]
+ T r o n g tà i liệ u “N h ữ n g c ơ s ở n g h iê n c ứ u x ã h ộ i h ọ c ” , c á c tá c g iả q u a n n iệ m : “ Đ ịn h h ư ớ n g g iá trị là k h u y n h h ư ớ n g c h u n g đ ã đ ư ợ c q u y đ ịn h v ề m ộ t x ã h ộ i đ ư ợ c g h i lại tr o n g tâ m lý c á n h â n , n h ằ m v à o m ụ c đ íc h v à p h ư ơ n g tiệ n h o ạ t đ ộ n g tr o n g lĩn h v ự c n à o đ ó ” [1 7 , tr.5 6 ] ở đ â y , Đ H G T đ ó n g v a i tr ò là m ộ t th à n h tổ tr o n g c ấ u trú c n h â n c á c h v à s ự đ iề u c h ỉn h h à n h v i c ủ a c o n n g ư ờ i.
C ù n g v ớ i T â m lý h ọ c v à X ã h ộ i h ọ c th ì T â m lý h ọ c x ã h ộ i c ũ n g c ó n h iề u tá c g iả đ ư a ra k h á i n iệ m n à y :
Định hướng giá trị là những biểu tượng của con người về các mục đích chủ yếu của cuộc đời và các phương tiện cơ bản đạt những mục tiêu ấy Định hướng giá trị đóng vai trò chủ đạo trong việc xây dựng các chương trình hành vi ứng xử lâu dài Chúng hình thành trên cơ sở những nhu cầu của chủ thể về việc nắm vững những hình thức cơ bản của hoạt động sống trong những điều kiện lịch sử cụ thể xác định và do tính chất của các quan hệ xã hội quy định Các quan hệ xã hội này là nguồn gốc khắc họa quan hình thành những nhu cầu ấy.
T á c g iả I T L ê v ư k in lạ i q u a n n iệ m rằ n g : “ Đ ịn h h ư ớ n g g iá trị là v iệ c đ á n h g iá c á c k h ả n ă n g v à tìn h h ìn h h iệ n c ó đ ể x á c đ ịn h c á c p h ư ơ n g tiệ n v à p h ư ơ n g p h á p n h ằ m đ ạ t n h ữ n g m ụ c t iê u đ ã đ ề r a ” [2 9 , tr.6 8 ]
M ộ t sổ tá c g iả V iệ t N a m n h ư T r ầ n T r ọ n g T h ủ y , P h ạ m M in h H ạ c , H u ỳ n h K h á i
V in h đ ề u c h o r ằ n g : “ Đ ịn h h ư ớ n g g iá trị là s ự lự a c h ọ n , s ắ p x ế p c á c g iá tr ị v ớ i t ư c á c h là n h ữ n g tiê u c h u ẩ n h à n h v i c ủ a m ìn h , đ ịn h h ư ớ n g g iá trị là c ơ s ở b ê n tr o n g c ủ a h à n h v i, q u y ế t đ ịn h lố i s ố n g c ủ a c á n h â n ”
Định hướng giá trị trong ĐH GTT phản ánh quan niệm về giá trị trong tâm lý con người, bao gồm sự nhận thức, đánh giá và thái độ của họ đối với các giá trị nhất định Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hành vi của họ mà còn thể hiện sự phát hiện và tìm tòi trong quá trình khẳng định bản thân Sự lựa chọn giá trị của con người là cần thiết và có ích, góp phần định hình thái độ và hành vi của họ trong xã hội.
Đối với ĐHG, giá trị không phải là yếu tố bất biến mà thay đổi theo môi trường và hoạt động thực tiễn Người ta nhìn nhận giá trị như một trụ cột mà mọi ý nghĩa và thế giới tâm hồn của con người xoay quanh nó Không những vậy, việc định hướng giá trị còn là yếu tố chi phối đến hành vi và hoạt động của con người, hướng họ đến những mục đích cơ bản trong cuộc sống Với tư cách là chủ thể tác động tự nhiên - xã hội, con người thông qua hoạt động thực tiễn của mình không ngừng sáng tạo ra những giá trị, đồng thời hình thành các giá trị xã hội thành cái của riêng mình.
T r o n g tiế n g L a tin h , “ Đ ạ o đ ứ c ” th e o n g h ĩa g ố c là “ m o s ” - lề th ó i, c ó n g h ĩa là n ó i đ ế n n h ữ n g lề th ó i tậ p tụ c v à b iể u h iệ n m ố i q u a n h ệ n h ấ t đ ịn h g iữ a n g ư ờ i v à n g ư ờ i tr o n g s ự g ia o tiể p v ớ i n h a u h à n g n g à y
T h e o T ừ đ iể n T iế n g V iệ t k h ẳ n g đ ịn h : Đ ạ o đ ứ c là “ n h ữ n g tiê u c h u ẩ n , n h ữ n g n g u y ê n tắ c đ ư ợ c d ư lu ậ n x ã h ộ i th ừ a n h ậ n , q u y đ ịn h h à n h v i, q u a n h ệ c ủ a c o n n g ư ờ i đ ố i v ớ i n h a u v à đ ố i v ớ i x ã h ộ i ” N h ư v ậ y , c ó th ể h iể u đ ạ o đ ứ c là m ộ t h ệ th ố n g n h ữ n g c h u ẩ n m ự c đ ư ợ c n h iề u n g ư ờ i th ừ a n h ậ n v à tự g iá c th ự c h iệ n
H ồ C h í M in h k h ô n g đ ư a ra đ ịn h n g h ĩa Đ Đ là g ì, n h ư n g tr o n g s ử d ụ n g , th u ậ t n g ữ đ ạ o đ ứ c đ ư ợ c d ù n g v ớ i 3 n g h ĩa : R ộ n g , h ẹ p , v à r ấ t h ẹ p
+ N g h ĩ a rộ n g : Đ ạ o đ ứ c là h ìn h th á i ý th ứ c x ã h ộ i, n h ờ đ ó c o n n g ư ờ i t ự g iá c đ iề u c h ỉn h h à n h v i c h o p h ù h ợ p v ớ i lợ i íc h , h ạ n h p h ú c v à là m g ià u tín h n g ư ờ i tr o n g c á c q u a n h ệ x ã h ộ i, k ể c ả tr o n g c á c q u a n h ệ c h ín h trị, tư tư ở n g
+ N g h ĩ a h ẹ p : Đ ạ o đ ứ c là c á c q u y tắ c , c h u ẩ n m ự c d ù n g đ iề u c h ỉn h h à n h v i c o n n g ư ờ i tr o n g q u a n h ệ g iữ a n g ư ờ i v ớ i n g ư ờ i tr o n g h o ạ t đ ộ n g s ố n g
+ N g h ĩ a r ấ t h ẹ p : Đ ó là h à n h v i đ ạ o đ ứ c , h à n h v i đ ạ o đ ứ c là h à n h đ ộ n g c á n h â n th ể h iệ n q u a n n iệ m c ủ a c á n h â n v ề n g h ĩa v ụ đ ố i v ớ i x ã h ộ i v à đ ối v ớ i n g ư ờ i k h á c , th ế h iệ n lư ơ n g t â m h o ặ c b ổ n p h ậ n c á n h â n tr o n g n h ữ n g h o à n c ả n h đ ặ c th ù k h ô n g lặ p lại.
H ồ C h í M in h tậ p tr u n g b à n n h iề u v ề đ ạ o đ ứ c th e o n g h ĩa h ẹ p v ớ i 3 m ố i q u a n h ệ c ơ b ả n c ủ a m ỗ i c o n n g ư ờ i (v ớ i m ìn h , v ớ i n g ư ờ i v à v ớ i v iệ c ).
T r iể t h ọ c M a c - L ê n in đ ịn h n g h ĩa : “ Đ ạ o đ ứ c là m ộ t h ìn h th á i ý th ứ c x ã h ộ i, là tậ p h ọ p n h ữ n g n g u y ê n tắ c , q u y t ắ c v à c h u ẩ n m ự c x ã h ộ i n h ằ m đ iề u c h ỉn h v à đ á n h g iá c á c h ứ n g x ử c ủ a c o n n g ư ờ i tr o n g q u a n h ệ v ớ i n h a u v à q u a n h ệ v ớ i x ã h ộ i, c h ú n g đ ư ợ c th ự c h iệ n b ở i n iề m tin c á n h â n , b ở i tru y ề n th ô n g v à s ứ c m ạ n h c ủ a d ư lu ậ n x ã h ộ i”
Dưới góc nhìn tâm lý học, đạo đức là một bộ phận quan trọng trong cấu trúc nhân cách, bao gồm hệ thống phẩm chất như niềm tin, lý tưởng, lập trường, phẩm chất cá nhân (nét, các thói quen), phẩm chất ý chí (tinh thần kỷ luật, tinh thần mục đích, tinh thần phê phán, ) và hệ thống năng lực (tài) Trong cách tiếp cận khái niệm đạo đức, đạo đức bị thu hẹp trong phạm vi những thái độ, hành vi tốt đẹp trong giao tiếp, ứng xử giữa cá nhân với người khác, cá nhân với chính mình trong các dạng quan hệ hoạt động xã hội khác nhau.
G B a n z e la d z e n ó i “ N e u n h ư đ ộ n g c ơ h à n h v i c ủ a c o n n g ư ờ i là x u h ư ớ n g đ e m lạ i lợ i íc h c h o x ã h ộ i th ì c h ú n g ta n ó i r ằ n g đ ộ n g c ơ n à y là m ộ t đ ộ n g c ơ có đ ạ o đ ứ c , h à n h v i đ ư ợ c q u y đ ịn h b ở i đ ộ n g c ơ n à y là h à n h v i đ ạ o đ ứ c v à c h ủ th ể c ủ a h à n h v i n à y là n g ư ờ i c ó đ ạ o đ ứ c N g ư ợ c lạ i - có n g h ĩa là là m h ạ i c h o x ã h ộ i h o ặ c n g ư ờ i k h á c - là v ô đ ạ o đ ứ c C ò n n ế u n h ư h à n h v i k h ô n g là m lợ i m à c ũ n g k h ô n g là m h ạ i c h o ai th ì đ ộ n g c ơ c ủ a h à n h v i, b ả n t h â n h à n h v i v à c h ủ th ể đ ó c h ẳ n g m a n g m ộ t g iá trị đ ạ o đ ứ c n à o c ả ”
[3 , tr.9 9 ] Đ ạ o đ ứ c là s ả n p h ẩ m tổ n g h ọ p c ủ a c á c y ế u tố k h á c h q u a n v à c h ủ q u a n , là s ả n p h ẩ m c ủ a h o ạ t đ ộ n g th ự c tiễ n v à n h ậ n th ứ c c ủ a c o n n g ư ờ i N h ữ n g q u a n h ệ n g ư ờ i - n g ư ờ i, cá n h â n - x ã h ộ i c à n g c ó ý th ứ c , tự g iá c , ý n g h ĩa v à h iệ u q u ả c ủ a c h ú n g c à n g c ó tín h c h ấ t x ã h ộ i r ộ n g lớ n th ì h o ạ t đ ộ n g c ủ a c o n n g ư ờ i c à n g c ó đ ạ o đ ứ c Đ ạ o đ ứ c “ đ ã là m ộ t s ả n p h ấ m x ã h ộ i, v à v ẫ n là n h ư v ậ y c h ừ n g n à o c o n n g ư ờ i c ò n tồ n t ạ i ” [1 8 , tr 4 3 ]
T ó m lại, từ n h ữ n g p h â n tíc h v ề k h á i n iệ m đ ạ o đ ứ c n ê u trê n , c h ú n g tô i q u a n n iệ m : Đ ạ o đ ứ c l à m ộ t h ìn h t h á i ỷ th ứ c x ã h ộ i b a o g ồ m n h ữ n g n g u y ê n tắc , q u y tắ c v à c h u ẩ n m ự c x ã h ộ i đ ư ợ c c o n n g ư ờ i n h ậ n biết, l ự a c h ọ n , b iể u h iệ n tr o n g h à n h v i c ủ a m ìn h s a o c h o p h ù h ợ p v ớ i l ợ i ich, h ạ n h p h ú c c ủ a m ìn h v à s ự tiế n bộ x ã h ộ i tr o n g m ố i q u a n h ệ n g ư ờ i — n g ư ờ i, c á n h â n — x ã hội.
T r o n g n h ữ n g n ă m g ầ n đ â y , “ G iá trị đ ạ o đ ứ c ” là th u ậ t n g ữ x u ấ t h iệ n v ớ i tầ n s u ấ t lỏ n tr ê n c á c s á c h b á o v à tạ p c h í.
Giá trị đạo đức được định nghĩa là những yếu tố mà con người lựa chọn và đánh giá, có ý nghĩa tích cực đối với đời sống xã hội Quan niệm này nhấn mạnh sự tác động của giá trị đạo đức trong các mối quan hệ cá nhân và xã hội, từ góc độ lựa chọn, đánh giá của từng cá nhân, thể hiện quan điểm chủ quan về giá trị đạo đức.
C ò n th e o tá c g iả N g ô T o à n , “ G iá trị đ ạ o đ ứ c là n h ữ n g c h u ẩ n m ự c , n h ữ n g k h u ô n m ẫ u lý tư ở n g , n h ữ n g q u y tắ c ứ n g x ử n h ằ m đ iề u c h ỉn h v à c h u ẩ n h o á h à n h v i c o n n g ư ờ i ” [2 8 , tr.3 5 ] Q u a n n iệ m n à y k h ô n g đ ề c ậ p đ ế n m ặ t c h ủ q u a n c ủ a g iá t r ị đ ạ o đ ứ c , đ ồ n g n h ấ t g iá tr ị đ ạ o đ ứ c v ớ i đ ạ o đ ứ c trê n b ìn h d iệ n x ã h ộ i.
Giá trị đạo đức, từ góc độ cấu thành hệ thống các giá trị tinh thần của đời sống xã hội, là một hình thái của giá trị tinh thần, có quan hệ chặt chẽ và tác động lẫn nhau với các giá trị khoa học, giá trị thẩm mỹ và giá trị chính trị Về bản chất, giá trị đạo đức mang tính xã hội, phản ánh những quan niệm và đánh giá của xã hội về các giá trị cụ thể, dù là giá trị vật chất hay giá trị cá nhân Điều này cho thấy rằng giá trị đạo đức không chỉ nằm ngoài đặc điểm chung mà còn được hình thành từ sự tương đồng của các giá trị cơ bản như yêu lao động, trung thực và nhân ái, bất kể là ở phương Đông hay phương Tây.
Đ ặ c đ iể m tâ m s in h lí c ủ a s in h v i ê n
S in h v iê n là m ộ t n h ó m x ã h ộ i đ ặ c b iệ t, đ a n g tiế p th u n h ữ n g k iế n th ứ c , k ỹ n ă n g c h u y ê n m ô n ở c á c tr ư ờ n g c a o đ ẳ n g , đ ạ i h ọ c đ ể c h u ẩ n b ị c h o h o ạ t đ ộ n g n g h ề n g h iệ p s a u k h i ra trư ờ n g N h ó m x ã h ộ i đ ặ c b iệ t n à y là n g u ồ n b ổ s u n g c h o đ ộ i n g ũ trí th ứ c , đ ư ợ c đ à o tạ o c h o la o đ ộ n g tr í ó c v ớ i n g h iệ p v ụ c a o v à th a m g ia tíc h c ự c v à o h o ạ t đ ộ n g đ a d ạ n g c ó íc h c h o x ã h ộ i.
Mỗi một lứa tuổi khác nhau đều có những đặc điểm tâm sinh lý riêng biệt Lứa tuổi sinh viên là giai đoạn có đặc điểm tâm sinh lý phong phú và đa dạng, chịu sự chi phối bởi nhiều yếu tố như thể chất, môi trường và hoạt động chủ đạo Đặc điểm tâm sinh lý của sinh viên có thể được xác định qua hai phương diện chính: sinh lý và tâm lý.
S ự p h á t tr iể n v ề th ể c h ấ t c ủ a s in h v iê n ở th ờ i k ỳ n à y đ ã h o à n th à n h v à ổ n đ ịn h s a u n h ữ n g b iể n đ ộ n g s â u s ắ c c ủ a tu ổ i d ậ y th ì Đ ế n tu ổ i 2 5 th ì s ự p h á t tr iể n th ể c h ấ t đ ạ t đ ế n m ứ c h o à n th iệ n Đ â y là g ia i đ o ạ n p h á t t r iể n ổ n đ ịn h v à đ ồ n g đ ề u v ề h ệ x ư ơ n g v à c ơ b ắ p
■+- H ệ x ư ơ n g : v ẫ n tiế p tụ c đ ư ợ c c ổ t h ó a m ã i tớ i n ă m 2 4 - 25 tu ổ i m ớ i h o à n th iệ n , c á c c ơ t ă n g k h ố i lư ợ n g v à đ ạ t 4 3 - 4 4 % tr ọ n g lư ợ n g t o à n th â n S ự c ố t h ó a b ộ x ư ơ n g c ó n g h ĩa là đ ã c h ấ m d ứ t sự p h á t t r iể n c h iề u d à i Q u á tr ìn h đ ó x ả y ra d o c á c m à n g x ư ơ n g đ ư ợ c p h á t t r iể n d à y lê n b a o b ọ c q u a n h sụ n
Hệ thần kinh phát triển hoàn thiện, khả năng tư duy, phân tích, tổng hợp và trừu tượng hóa được phát triển thuận lợi tạo điều kiện tốt cho việc hình thành sản phẩm có điều kiện Trong lượng não đạt tối đa (trung bình não có trọng lượng là 1400 gram), số lượng nơron thần kinh đạt mức cao nhất tạo điều kiện cho việc dẫn truyền luồng thần kinh nhanh chóng, chính xác, đặc biệt so với lứa tuổi khác Với sự phát triển hoàn hảo của hệ thần kinh ở sinh viên như trên, theo GS Lê Quang, ước tính có tới 2/3 kiến thức của cuộc đời sẽ được tích lũy trong thời gian 6 - 7 năm học đại học.
-t- H ệ cơ : r iê n g c ơ b ắ p , c ơ lớ n p h á t tr iể n n h a n h ( c ơ đ ù i), v à c á c c ơ p h á t tr iể n s ớ m h ơ n c ơ d u ỗ i.
+ H ệ tu ầ n h o à n , h ệ h ô h ấ p đ ã p h á t tr iể n h o à n th iệ n
Tóm lại, đây là giai đoạn thuận lợi nhất cho việc hoàn thiện các tố chất thể lực Sự mạnh mẽ cơ bắp và sức bền đã được phát triển rất lớn, khả năng phối hợp vận động tốt lên rõ rệt Như vậy, từ những đặc điểm sinh lý nói trên cho thấy đây là thời kỳ phát triển mạnh mẽ nhất về thể chất và tinh thần; là giai đoạn thuận lợi cho việc hình thành các kỹ năng, kỹ xảo và việc phát triển các tố chất thể lực cho lứa tuổi này.
B ư ớ c c h â n v à o tr ư ờ n g đ ạ i h ọ c đ ồ n g n g h ĩa v ớ i m ô i tr ư ờ n g h ọ c tậ p m ớ i m ở ra trư ớ c m ắ t s in h v iê n N h ữ n g h o ạ t đ ộ n g h ọ c tậ p ở tr ư ờ n g đ ạ i h ọ c , c a o đ ẳ n g c ũ n g là c ơ h ộ i tố t đ ể s in h v iê n đ ư ợ c trả i n g h iệ m b ả n t h â n c ù n g v ớ i s ự tự ý th ứ c v à n ỗ lự c đ ể tiế p th u n h ữ n g tri th ứ c , k ỹ n ă n g , k ỹ x ả o n g h ề n g h iệ p , t ừ đ ó t ự h o à n th iệ n n h â n c á c h đ ể p h ù h ợ p v ớ i y ê u c ầ u c ủ a x ã h ộ i.
H o ạ t đ ộ n g h ọ c tậ p c ò n m a n g t ín h đ ộ c lậ p , s á n g tạ o , c h o n ê n k h i th a m g ia v à o h o ạ t đ ộ n g đ ò i h ỏ i s in h v iê n p h ả i n ă n g đ ộ n g , tíc h c ự c , tự g iá c , lu ô n n h ạ y b é n tr o n g tù n g v ấ n đ ề đ ể c ó th ể g iả i q u y ế t m ộ t c á c h đ ú n g đ ắ n n h ấ t d ư ớ i m ọ i g ó c đ ộ , p h ù h ọ p v ớ i n ă n g lự c c ủ a b ả n th â n
M ộ t tr o n g n h ữ n g y ế u tố tá c đ ộ n g v à c ó ý n g h ĩa n h ấ t th ú c đ ẩ y v iệ c h ọ c tậ p c ủ a s in h v iê n c h ín h là đ ộ n g c ơ h ọ c tậ p Đ ộ n g c ơ h ọ c tậ p đ ư ợ c h ìn h th à n h v à p h ụ th u ộ c v à o n h iề u y ế u tố n h ư ý th ứ c c ủ a s in h v iê n , tín h m ớ i lạ, h ấ p d ẫ n , tín h n g h ề n g h iệ p ,
K h ô n g n h ữ n g th ế đ ộ n g c ơ h ọ c tậ p c ò n b ị c h i p h ổ i k h á m ạ n h b ở i c h ín h v a i trò c ủ a g iả n g v iê n tr o n g v iệ c tổ c h ứ c h o ạ t đ ộ n g C h o n ê n g iả n g v iê n k h ô n g c h ỉ là n g ư ờ i c u n g c ấ p k iế n th ứ c c h o s in h v iê n m à c ò n p h ả i đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c c h o s in h v iê n đ ế h ìn h th à n h c h o h ọ n h ữ n g tìn h c ả m , n iề m tin v à o c á c g iá trị đ ạ o đ ứ c
Xét từ khía cạnh hình thành tư duy, các quá trình hình thành tư duy đều phát triển mạnh Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của tư duy lý luận, một khối lượng tri thức lớn đã được tiếp thu trong nhà trường, gia đình và xã hội Sinh viên đã bắt đầu liên kết các tri thức lại với nhau để tạo nên một biểu tượng chung về thế giới riêng mình, từ đó mà những chuẩn giá trị được xác định.
Tóm lại, d o tín h c h ấ t c ủ a h o ạ t đ ộ n g h ọ c tậ p c ũ n g n h ư s ự p h á t t r iể n về n h ậ n th ứ c đ ã g iú p s in h v iê n h o à n th iệ n m ìn h h o n đ ê đ á p ứ n g đ ư ợ c n h u c ầ u h ọ c tậ p , g i ú p s in h v iê n tr ư ở n g th à n h h o n t r o n g c u ộ c s ổ n g
M ộ t đ ặ c đ iể m tâ m lý n ổ i b ậ t ở lứ a tu ổ i n à y là tìn h c ả m ổ n đ ịn h c ủ a s in h v iê n , tr o n g đ ó p h ả i đ ề c ậ p đ ế n n h ữ n g lo ạ i tìn h c ả m c ấ p c a o n h ư tìn h c ả m đ ạ o đ ứ c , tìn h c ả m trí tu ệ , tìn h c ả m th ẩ m m ỹ , N h ữ n g tìn h c ả m n à y đ ư ợ c b iể u h iệ n r ấ t p h o n g p h ú v à s â u s ắ c , đ ồ n g th ờ i c h iế m vị trí r ấ t q u a n tr ọ n g v à c ó ả n h h ư ở n g k h ô n g n h ỏ đ ế n đ ờ i s ố n g c ũ n g n h ư m ọ i h o ạ t đ ộ n g c ủ a s in h v iê n
Nghiên cứu của B.G.A nhấn mạnh rằng lứa tuổi sinh viên là giai đoạn phát triển tích cực nhất của tình cảm đạo đức, với sự hình thành rõ ràng về tín h c á ch và ổn định hơn so với các giai đoạn trước Trong độ tuổi này, tình cảm đạo đức được biểu lộ một cách mạnh mẽ, tạo nền tảng cho việc xây dựng hệ thống giá trị và niềm tin bền vững.
Tình bạn, đặc biệt là tình bạn giữa nam và nữ ở lứa tuổi này, đang phát triển mạnh mẽ Nó đóng vai trò quan trọng trong việc thay đổi suy nghĩ, lời ăn tiếng nói và hành vi của sinh viên Tình bạn giúp sinh viên gắn kết với nhau trong học tập, vui chơi và giải trí Khi tiếp xúc nhiều hơn với bạn bè, sự thay đổi về hành vi của sinh viên trở nên rõ rệt Do đó, tình bạn đã phong phú tâm hồn và nhân cách của sinh viên rất nhiều.
B ê n c ạ n h đ ó , tìn h y ê u n a m n ữ c h iế m v ị trí q u a n trọ n g đ ố i v ớ i s in h v iê n , đ ư ợ c th ể h iệ n ở v iệ c c h i p h ố i c á c h o ạ t đ ộ n g c ủ a s in h v iê n , g iú p s in h v iê n tr ư ở n g th à n h h ơ n v ề m ọ i m ặt T u y n h iê n b ê n c ạ n h n h ữ n g m ặ t tíc h c ự c m à n ó đ e m lạ i th ì tìn h c ả m n a m n ữ c ũ n g c ó th ể g â y r a n h ữ n g ả n h h ư ở n g tiê u c ự c đ ế n h à n h v i đ ạ o đ ứ c c ủ a m ỗ i n g ư ờ i.
Trong giai đoạn này, các bậc cha mẹ cần chú trọng đến sự thay đổi về hành vi, ngôn ngữ và cách ứng xử của học sinh, nhằm tạo điều kiện cho sự phát triển tình cảm tích cực Việc đánh giá đúng sự tác động và ảnh hưởng của nhóm bạn bè là rất quan trọng, giúp sinh viên hòa nhập và có những mối quan hệ tốt Đồng thời, cần hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực từ nhóm bạn không tốt, tạo điều kiện cho sự phát triển tình cảm tích cực trong giai đoạn này.
M ộ t tr o n g n h ữ n g đ ặ c đ iể m tâ m lý q u a n tr ọ n g n h ấ t ở lứ a tu ổ i th a n h n iê n - s in h v iê n là s ự p h á t triể n tự ý th ứ c
S ự h ìn h th à n h tự ý th ứ c là đ ặ c tr ư n g tr o n g s ự p h á t tr iể n n h â n c á c h c ủ a lứ a tu ổ i th a n h n iê n , s in h v iê n M ứ c đ ộ p h á t t r iể n v ề c h ấ t c ủ a tự ý th ứ c sẽ ả n h h ư ở n g đ ế n to à n b ộ đ ờ i s ố n g tâ m lý , đ ế n tín h c h ấ t h o ạ t đ ộ n g c ũ n g n h ư v iệ c h ìn h th à n h c á c p h ấ m c h ấ t c ủ a h ọ
T rê n c ơ s ở tự n h ậ n th ứ c , tự đ á n h g iá v à tự g iá o d ụ c b ả n th â n , s in h v iê n m ớ i có n h ữ n g h iể u b iế t, th á i đ ộ , có k h ả n ă n g đ iề u k h iể n , đ iề u c h ỉn h h à n h v i, h o ạ t đ ộ n g c ủ a b ả n th â n c h o h o à n th iệ n , p h ù h ọ p v ớ i y ê u c ầ u k h á c h q u a n , p h ù h ợ p v ớ i x u th ế x ã h ộ i
C h ẳ n g h ạ n s in h v iê n đ a n g h ọ c ở c á c tr ư ờ n g c a o đ ẳ n g , đ ạ i h ọ c s ư p h ạ m , h ọ n h ậ n th ứ c r õ r à n g v ề n h ữ n g n ă n g lự c , p h ẩ m c h ấ t c ủ a m ìn h , m ứ c đ ộ p h ù h ợ p c ủ a n h ữ n g đ ặ c đ iể m đ ó v ớ i y ê u c ầ u c ủ a n g h ề n g h iệ p , q u a đ ó h ọ s ẽ x á c đ ịn h rõ r à n g m ụ c tiê u h ọ c tậ p , r è n lu y ệ n p h ẩ m c h ấ t đ ạ o đ ứ c đ ể p h ù h ợ p v ớ i n g h ề v à th ể h iệ n b ằ n g h à n h đ ộ n g h ọ c tậ p h à n g n g à y tr o n g g iờ lê n lớ p , th ự c tậ p n g h ề h a y n g h iê n c ứ u k h o a h ọ c
Sự tự đánh giá là một yếu tố quan trọng trong việc hình thành bản thân và định hình cuộc sống hàng ngày của sinh viên Nó không chỉ ảnh hưởng đến quá trình học tập mà còn phản ánh mức độ phát triển cá nhân Tự đánh giá giúp điều chỉnh hành vi và hoạt động của mỗi cá nhân, nhằm đạt được mục tiêu và lý tưởng sống Qua đó, nó giúp chúng ta không chỉ nhận thức về người khác mà còn hiểu rõ hơn về chính mình.
Tự đánh giá ở lứa tuổi sinh viên là một hoạt động nhận thức quan trọng, trong đó đối tượng tự đánh giá chính là bản thân Quá trình này giúp sinh viên thu thập và xử lý thông tin về chính mình, từ đó xác định mức độ năng lực và những tồn tại ở bản thân Nhờ khả năng tự đánh giá, sinh viên có thể tự nhìn nhận, tự xem xét và tự phép phản ánh năng lực, nhân cách của mình Điều này không chỉ giúp sinh viên nhận diện ra chính mình mà còn phát triển thái độ, khả năng đánh giá để chủ động điều chỉnh hành vi, tự giáo dục và phát triển bản thân theo những mục tiêu nhất định.
Hoạt động tự nhận thức, tự đánh giá và tự giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển nhân cách của thanh niên Sinh viên thường thể hiện sự nhạy cảm với đánh giá từ xã hội và người lớn, do đó cần có cách tiếp cận khéo léo để tạo điều kiện thuận lợi cho việc giáo dục ý thức cá nhân Bên cạnh đó, nhiều phẩm chất nhân cách khác cũng hình thành và phát triển, bao gồm tính độc lập, dũng cảm, ý thức danh dự và lòng tự hào.
T r o n g h ệ th ố n g G iá o d ụ c q u ố c d â n , G iá o d ụ c m ầ m n o n là b ậ c h ọ c đ ầ u tiê n c ó v ị trí q u a n tr ọ n g tr o n g c h iế n lư ợ c p h á t tr iể n n g u ồ n lự c c o n n g ư ờ i C ó th ể n ó i đ â y là b ậ c h ọ c đ ầ u tiê n , đ ặ t n ề n m ó n g c h o s ự p h á t tr iể n v ề th ể c h ấ t, trí tu ệ , tìn h c ả m , th ẩ m m ĩ c ủ a trẻ
Đội ngũ giáo viên đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu giáo dục Họ cần được đào tạo một cách hệ thống để có kiến thức chuyên môn sâu, kỹ năng linh hoạt và nhạy bén, đáp ứng yêu cầu đổi mới của xã hội Việc đào tạo và bồi dưỡng giáo viên mầm non là nhiệm vụ quan trọng của các trường sư phạm Trong quá trình đào tạo, sinh viên không chỉ được trang bị lý thuyết về khoa học giáo dục mầm non mà còn thực hành rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp một cách hiệu quả.
Giáo viên mầm non không chỉ là người hướng dẫn trẻ em trong việc tìm hiểu tri thức mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển đạo đức và sáng tạo của học trò Môi trường mầm non là bước khởi đầu cho trẻ tiếp xúc và nhận thức về cuộc sống, do đó, giáo viên mầm non cần có trách nhiệm cao trong công việc và lòng yêu thương trẻ Họ không chỉ dạy học mà còn phải chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ, góp phần hình thành nhân cách cho trẻ ngay từ những bài học đầu đời Nghề giáo viên mầm non đặc biệt đòi hỏi sự tận tâm và trách nhiệm, bởi họ là người đầu tiên ảnh hưởng đến những nhận thức và giá trị sống của trẻ.
“ là m v iệ c tìn h y ê u ” Đ e tr ở th à n h g iá o v iê n m ầ m n o n , b ạ n p h ả i c ó lò n g y ê u trẻ v ì đ ặ c th ù c ủ a n g h ề n à y đ ò i h ỏ i g iá o v iê n tìn h y ê u c ủ a n g ư ò i m ẹ đ ố i v ớ i trẻ
Giáo viên mầm non có những đặc điểm riêng biệt trong vai trò và nhiệm vụ của mình Họ không chỉ là người dạy trẻ mà còn là những người chăm sóc, nuôi dưỡng và bảo vệ trẻ trong mọi hoạt động tại trường Lao động của giáo viên mầm non là sự tổng hòa của các yếu tố như lao động trong ngành giáo dục, sự chăm sóc của người mẹ, sự hướng dẫn của người thầy thuốc, và sự sáng tạo của nghệ sĩ Điều này cho thấy rằng giáo viên mầm non không chỉ đơn thuần là người dạy học mà còn là những người đóng góp quan trọng trong việc phát triển toàn diện cho trẻ nhỏ.
Việc định hướng giá trị đạo đức cho sinh viên ngành giáo dục mầm non là rất cần thiết để đạt được mục tiêu giáo dục toàn diện Đặc biệt, đối với sinh viên ngành này, việc xây dựng giá trị đạo đức càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết Giáo viên mầm non không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn là người hướng dẫn và định hình nhân cách cho trẻ ngay từ những bài học đầu tiên trong cuộc đời Do đó, mỗi giáo viên mầm non cần phải là người có đạo đức tốt đẹp, góp phần tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của trẻ.
Nhân cách của trẻ trong tương lai phụ thuộc lớn vào giáo dục và sự chăm sóc từ người giáo viên mầm non Khi trẻ còn nhỏ, nhân cách của giáo viên ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển của trẻ Vì vậy, giáo viên mầm non đóng vai trò rất quan trọng và cần có nhân cách phù hợp để hoàn thành tốt nhiệm vụ giáo dục trẻ, đáp ứng tiêu chí đổi mới giáo dục mầm non trong giai đoạn hiện nay.
T ừ n h ữ n g đ ặ c t r ư n g c ủ a n g à n h g iá o d ụ c m ầ m n o n n ê u trê n , đ ò i h ỏ i v iệ c đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c c h o s in h v iê n n g à n h g iá o d ụ c m ầ m n o n là v ô c ù n g q u a n tr ọ n g v à c ầ n th iế t.
K ế t l u ậ n
v ề m ặ t lý l u ậ n
D ự a tr ê n n h ữ n g lý lu ậ n v ề g iá trị v à đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c , c h ú n g tô i r ú t r a m ộ t v à i k ế t lu ậ n sa u :
Giá trị và định hướng giá trị đạo đức của sinh viên đã được nhiều tác giả trong và ngoài nước đề cập đến Định hướng giá trị đạo đức của sinh viên là sự nhận thức, đánh giá và lựa chọn các giá trị đạo đức trong các hoạt động sống của họ Nó có ý nghĩa thúc đẩy, điều chỉnh hành vi, thái độ của sinh viên cho phù hợp với các chuẩn mực đạo đức.
V iệ c đ ịn h h ư ớ n g g i á trị đ ạ o đ ứ c c h o s in h v iê n n g à n h g iá o d ụ c m ầ m n o n là r ấ t q u a n t r ọ n g v à c ầ n th iế t Q u a đ ó s ẽ g iú p s in h v iê n c ó n h ậ n th ứ c tố t v ề c á c g iá trị đ ạ o đ ứ c c ũ n g n h ư đ iề u c h ỉn h t h á i đ ộ , h à n h v i p h ù h ọ p v à đ ú n g đ ắ n
V iệ c đ ịn h h ư ớ n g g iá tr ị đ ạ o đ ứ c c ủ a s in h v iê n c h ịu s ự tá c đ ộ n g c ủ a c á c y ế u tố n h ư b ê n tr o n g v ề đ ặ c đ iể m tâ m s in h lý v à c á c y ế u tố b ê n n g o à i n h ư x ã h ộ i, b ạ n b è , n h à tr ư ờ n g v à g ia đ ìn h
v ề m ặ t n g h iê n c ứ u th ự c t i ễ n 6 2 2 K iế n n g h ị
T ừ k ế t q u ả n g h iê n c ứ u th ự c tr ạ n g đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c c ủ a s in h v iê n n g à n h g i á o d ụ c M ầ m N o n T r ư ờ n g Đ H T h ủ D ầ u M ộ t, c h ú n g tô i đ ư a ra m ộ t số k ế t lu ậ n sa u :
Khi tìm hiểu nhận thức, thái độ và hành vi về các giá trị đạo đức, tôi nhận thấy không có sự đồng nhất giữa ba yếu tố này Nhận thức mẫu thuẫn với hành vi và thái độ Đa số sinh viên ngành giáo dục mầm non tại trường ĐH Thủ Dầu Một đều lựa chọn các giá trị đạo đức một cách rõ ràng và thống nhất Hầu hết sinh viên đều đánh giá các giá trị trong các mối quan hệ có tầm quan trọng trong xã hội ngày nay, như trong mối quan hệ gia đình, giá trị đạo đức chiếu thẳng được sinh viên cho là rất quan trọng; trong mối quan hệ với bản thân thì giá trị trách nhiệm Đa số sinh viên cho rằng các giá trị đạo đức được đề cập đều phù hợp với họ và điểm trung bình thái độ của sinh viên đối với các giá trị đạo đức cơ bản khác cao.
N h ữ n g h à n h v i lệ c h c h u ẩ n h a y n h ữ n g h iệ n tư ợ n g tiê u c ự c v ẫ n c ò n tồ n tạ i k h á n h iề u , tiê u b iể u n h ư : g ia n lậ n tr o n g th i c ử , tr ố n h ọ c , b ỏ tiế t, cãi lờ i c h a m ẹ ,
Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc định hướng giá trị đạo đức của sinh viên, trong đó gia đình và nhà trường có ảnh hưởng rõ rệt Yếu tố bản thân của mỗi sinh viên là quan trọng trong việc quyết định hành vi, thái độ của cá nhân đó Do đó, trong việc định hướng giá trị đạo đức, cần chú ý đến yếu tố bản thân để tác động trực tiếp vào nhận thức, tư tưởng, tình cảm và hành vi của sinh viên, giúp mỗi cá nhân có thể tự tu dưỡng, rèn luyện và hoàn thiện bản thân.
Một số biện pháp nhằm định hướng giá trị đạo đức của sinh viên gồm: tổ chức nhiều hoạt động nhằm bổ ích cho sinh viên; nâng cao ý thức tự giác, tự tu dưỡng rèn luyện; xây dựng nếp gia đình văn hóa; tạo điều kiện cho sinh viên đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau; tuyên truyền, nhân rộng gương người tốt việc tốt ở mọi lúc mọi nơi, nhằm góp phần nâng cao nhận thức sinh viên và điều chỉnh hành vi, thái độ của sinh viên tới những giá trị đạo đức tốt đẹp.
T ừ k ế t q u ả n g h iê n c ứ u lý lu ậ n v à th ự c tr ạ n g đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c c ủ a s in h v i ê n , c h ú n g tô i đ ề x u ấ t m ộ t số k iế n n g h ị n h ư sa u :
C ầ n n â n g c a o ý th ứ c t ự g iá c , tự tu d ư ỡ n g r è n lu y ệ n b ả n th â n Đ e từ đ ó c ó sự đ iề u k h iể n , đ iề u c h ỉn h lờ i n ó i, th á i đ ộ , h à n h v i v à c ử c h ỉ c ủ a m ìn h c h o p h ù h ợ p v ớ i c á c c h u ẩ n m ự c đ ạ o đ ứ c
Sinh viên cần tích cực tham gia các hoạt động phong trào để trải nghiệm những giá trị đạo đức trong cuộc sống hàng ngày Đồng thời, họ cần xác định mục tiêu, định hướng và đề ra những giá trị tốt đẹp cần hướng tới để tự mình tu dưỡng rèn luyện.
M ỗ i g ia đ ìn h c ầ n n â n g c a o ý th ứ c tr o n g v iệ c đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c c ủ a s in h v i ê n đ ể có n h ữ n g cái n h ìn đ ú n g đ ắ n tr o n g v iệ c g iá o d ụ c c o n c á i.
C ầ n tạ o d ự n g m ố i q u a n h ệ k h ă n g k h ít, q u a n tâ m , c h ă m só c lẫ n n h a u g iữ a c á c th à n h v i ê n tr o n g g ia đ ìn h đ ể s in h v iê n tự h ìn h th à n h c h o m ìn h n h ữ n g tìn h c ả m tố t đ ẹ p
X â y d ự n g n ề n ế p g ia đ ìn h v ă n h ó a đ ể tạ o c h o s in h v iê n c ó m ộ t m ô i tr ư ờ n g n ề n ế p , k ỉ c ư ơ n g T v ă n h ó a n g a y từ n h ở r ^
T ă n g c ư ờ n g g iá m s á t, x ử lý n g h iê m m in h , k ịp th ờ i c á c h à n h v i v i p h ạ m k ỷ lu ậ t, k ỷ c ư ơ n g c ủ a n h à trư ờ n g
15 T r ầ n N g ọ c K h u ê ( 1 9 9 8 ), X u h ư ớ n g b iế n đ ổ i t ă m lý x ã h ộ i t r o n g q u á t r ì n h c h u y ể n s a n g n ề n k ỉ n h t ế t h ị t r ư ờ n g ở n ư ớ c t a h i ệ n n a y , N X B C h ín h trị Q u ố c g ia H à
18 T s u n e s a b u r o M a k ig u c h i (1 9 9 4 ), G iá o d ụ c vì c u ộ c s ố n g s á n g tạ o , N X B T rẻ , Đ ạ i h ọ c tổ n g h ợ p T P H C M
2 2 L ê Q u a n g S o n ( 1 9 9 8 ) , N h ữ n g đ ặ c t r ư n g tâ m ìỷ c ủ a đ ị n h h ư ớ n g g i á t r ị c ủ a t h a n h n i ê n V iệt N a m h i ệ n đ ạ i, L u ậ n á n P h ó T iế n s ĩ T â m lý h ọ c
I n te r n a tio n a l C o o r d in a tio n O ffic e
1 H iệ n n a y v iệ c ứ n g x ử tr o n g c u ộ c s ố n g k h ô n g c ầ n t h iế t p h ả i lu ô n tu â n th ủ c á c g iá trị đ ạ o đ ứ c
2 N g à y n a y g iá trị k in h tế q u a n tr ọ n g h ơ n g iá trị đ ạ o đ ứ c
5 C á c g iá trị đ ạ o đ ứ c lu ô n là c h u ẩ n m ự c đ ể s in h v iê n h o à n th iệ n m ìn h
6 C á c g iá trị đ ạ o đ ứ c g iú p c h o m ỗ i c á n h â n n ó i r iê n g , x ã h ộ i n ó i c h u n g n g à y c à n g tố t đ ẹ p h ơ n
1 N g h iê m c h ỉn h c h ấ p h à n h lu ậ t g ia o th ô n g
12 L o lă n g , q u a n tâ m tớ i th à n h v iê n tr o n g g ia đ ìn h
1 K h i b ị b a m ẹ c ấ m đ o á n đ i ề u g ì đ ó m à b ạ n c ả m t h ấ y v ô lý , b ạ n sẽ : a □ N ê u r õ c h ín h k iế n v à th u y ế t p h ụ c đ ể c h a m ẹ h iể u b □ Im lặ n g n h ư n g k h ô n g p h ụ c t ù n g c □ C h ấ p n h ậ n s ự c ấ m đ o á n c ủ a b a m ẹ
2 K h i c h a m ẹ b ị b ệ n h , b ạ n s ẽ : a □ Q u a n tâ m , lo lắ n g v à tìm c á c h đ ể d à n h th ờ i g ia n c h ă m s ó c c h o c h a m ẹ b □ V iệ n lí d o b ậ n v ì c ô n g v iệ c c □ K h ô n g q u a n tâ m
3 K h i l à m m o t v iê c s a i, b a n sẽ : a □ N h ậ n lỗ i v à n ó i x in lồi b □ C ứ c h o m ìn h là đ ú n g , k h ô n g sai c □ M ỉm c ư ờ i c h o q u a c h u y ệ n
4 K h i n h ậ n đ ư ợ c lò i k h e n n g ợ i, b ạ n s ẽ : a □ T h ể h iệ n ta đ â y là g iỏ i b □ Đ ư ợ c d ịp lê n m ặ t v ớ i m ọ i n g ư ờ i c □ M ỉm c ư ờ i v à n ó i lờ i c ả m o n
5 K h i v à o p h ò n g t h i , n ế u đ ề t h i r a p h ầ n b ạ n c h ư a h ọ c v à g i á m t h ị có v ẻ d ễ t í n h , b ạ n s ẽ : a □ C ổ g ắ n g là m b à i v à k h ô n g s ử d ụ n g tà i liệ u b □ H ỏ i b ạ n k ế b ê n c □ N ế u th u ậ n lợ i sẽ x e m tà i liệ u
6 K h i t h ầ y c ô g i ả n g b à i , b ạ n c h ú ý l ắ n g n g h e m à v ẫ n k h ô n g h iể u m ộ t v ấ n đ ề n à o đ ó , b ạ n sẽ : a □ M ạ n h d ạ n p h á t b iể u v à n h ờ th ầ y c ô h o ặ c b ạ n b è g iả n g lại b □ Im lặ n g , tự m à y m ò , n ế u k h ô n g h iể u th ì b ỏ lu ô n c □ K h ô n g q u a n tâ m m ặ c d ù m ìn h v ẫ n c h ư a h iể u
7 K h i đ a n g c h ạ y x e t r ê n đ ư ò n g g ặ p đ è n đ ỏ v à k h ô n g t h ấ y c ô n g a n g ia o t h ô n g , b ạ n sẽ : a □ D ừ n g lạ i c h ờ đ è n x a n h rồ i m ớ i đi b □ T h ả n n h iê n c h ạ y q u a c D T ừ từ c h ạ y q u a n ế u c ũ n g c ó n g ư ờ i c h ạ y q u a
8 K h i g ặ p n h ữ n g n g ư ò i b ị h o ạ n n ạ n , b ạ n t h ư ờ n g : a □ C h ia sẻ, g iú p đ ỡ k h ô n g s u y n g h ĩ b □ K h ô n g q u a n tâ m , “p h ậ n ai n ấ y lo ” c □ Đ ắ n đ o , s u y n g h ĩ c ó n ê n g iú p h a y k h ô n g
T r u y ề n th ố n g Đ iề u k iệ n k in h tế
C â u 8 : D ư ó i đ â y là c á c b i ệ n p h á p đ ị n h h ư ớ n g g iá t r ị đ ạ o đ ứ c c ủ a s in h v iê n t r o n g c á c m ố i q u a n h ệ B ạ n h ã y c h ọ n c â u t r ả lò i p h ù h ọ p n h ấ t b ằ n g c á c h đ á n h d ấ u X v à o □ Đ ố i v ó i g ia đ ì n h :
□ C ầ n tạ o d ự n g m ổ i q u a n h ệ k h ă n g k h ít, q u a n tâ m , c h ă m só c lẫ n n h a u
□ X â y d ự n g k in h tể g ia đ ìn h ổ n đ ịn h , v ữ n g c h ắ c
□ X ử lý n g h iê m m in h c á c h à n h v i v i p h ạ m p h á p lu ật.
□ C ầ n tu y ê n tr u y ê n , n h â n r ộ n g g ư ơ n g n g ư ờ i tố t v iệ c tố t ở m ọ i lú c m ọ i n ơ i.
□ S ử d ụ n g c á c p h ư ơ n g tiệ n tr u y ề n th ô n g đ ể tu y ê n tru y ề n v ề c á c g iá trị đ ạ o đ ứ c tố t đ ẹ p
□ T ổ c h ứ c n h iề u h o ạ t đ ộ n g là n h m ạ n h , b ổ íc h c h o sin h v iê n
□ X ử lý n g h iê m m in h , k ịp th ờ i c á c h à n h v i v i p h ạ m k ỷ lu ậ t, k ỷ c ư ơ n g c ủ a n h à tr ư ờ n g
□ N â n g c a o ý th ứ c tự g iá c , tự tu d ư ỡ n g r è n lu y ệ n
C â u 2 : T h e o b ạ n , đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c c h o s in h v iê n c ó c ầ n th iế t h a y k h ô n g ? V ì s a o ?
C â u 4 : Đ ố i v ớ i m ố i q u a n h ệ tr o n g g ia đ ìn h , th e o b ạ n c h ú n g ta c ầ n p h ả i là m g ì?
C â u 5 : T h e o b ạ n , v iệ c đ ịn h h ư ớ n g g iá tr ị đ ạ o đ ứ c c ủ a s in h v iê n h iệ n n a y b ị ả n h h ư ở n g b ờ i c á c y ể u tố n à o ?
C â u 6 : T h e o b ạ n , c h ú n g ta c ầ n là m g ì đ ể đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c c ủ a s in h v iê n S ư p h ạ m m ộ t c á c h tíc h c ự c ?
S ự c ầ n t h i ế t c ủ a v iệ c đ ị n h h ư ớ n g g iá t r ị đ ạ o đ ứ c c ủ a s in h v iê n v iệ c đ ịn h h ư ớ n g g iá trị đ ạ o đ ứ c c h o s in h v iê n c ó c ầ n th iế t h a y k h ô n g ? v ì s a o ?