Mục tiêu của nghiên cứu đề tài này nhằm nâng cao “Quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương”
Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở hệ thống hóa lý luận, xác định thực trạng quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương, đề tài đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học trên địa bàn thị xã
Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
Đối tƣợng nghiên cứu
3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
Quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và các lực lượng giáo dục tại trường Tiểu học
Quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương.
Nhiệm vụ nghiên cứu
4.1 Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại trường tiểu học
4.2 Khảo sát, phân tích thực trạng quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
4.3 Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương.
Giả thuyết khoa học
Phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh có vai trò quan trọng góp phần trong việc giáo dục toàn diện học sinh Công tác quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học TX Bến Cát, tỉnh Bình Dương đã đạt được những kết quả góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, khẳng định uy tín thương hiệu nhà trường Tuy nhiên, công tác quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh ở các trường tiểu học thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương vẫn còn một số bất cập trong việc chỉ đạo, kiểm tra và đánh giá hoạt động phối hợp Nếu khảo sát, đánh giá đúng đƣợc thực trạng quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình ở các trường tiểu học thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương thì sẽ đề xuất được biện pháp quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình ở các trường tiểu học thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương có tính cần
5 thiết và khả thi cao, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình ở các trường tiểu học thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương.
Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Phương pháp luận
7.1.1 Quan điểm hệ thống - cấu trúc
Quan điểm hệ thống – cấu trúc nghiên cứu hiện tƣợng một cách toàn diện, trên nhiều mặt, dựa vào việc phân tích đối tƣợng thành các bộ phận Xác định mối quan hệ giữa các yếu tố của hệ thống để tìm quy luật phát triển Qua cách tiếp cận quan điểm này, người nghiên cứu tìm hiểu được mối liên hệ chặt chẽ giữa quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh và công tác xã hội hóa ở trường học hiện nay Thông qua việc nghiên cứu, quan điểm hệ thống – cấu trúc giúp người nghiên cứu tìm hiểu chính xác thực trạng quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình tại các trường tiểu học trên địa bàn thị xã Bến Cát Tỉnh Bình Dương
7.1.2 Quan điểm lịch sử - logic
Tìm hiểu sự hình thành và phát triển của quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình nói chung, quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại trường tiểu học nói riêng trên thế giới, tại
Việt Nam và trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương Quan điểm này giúp người nghiên cứu xác định phạm vi không gian, thời gian và điều kiện hoàn cảnh cụ thể, để điều tra thu thập số liệu chính xác, đúng với mục đích nghiên cứu đề tài, trình bày công trình nghiên cứu theo một trình tự hợp lý
Nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương xuất phát từ thực tiễn của công tác quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tiểu học trên địa bàn tỉnh Bình Dương nói chung và thị xã Bến Cát nói riêng để tìm ra những tồn tại, khó khăn trong quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các cơ sở giáo dục này Từ đó đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh phù hợp với thực tiễn.
Các phương pháp nghiên cứu
7.2.1 Nhóm nghiên cứu lý luận
Phương pháp này dùng để phân tích và tổng hợp sách báo và các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài; phân loại và hệ thống hoá những nội dung lý luận nói trên làm cơ sở lý luận về quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại trường tiểu học
7.2.2 Nhóm nghiên cứu thực tiễn
7.2.2.1 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
Mục đích điều tra: người nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra bằng bảng hỏi để thu thập số liệu, dữ liệu về thực trạng hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh và công tác quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh dưới sự điều hành lãnh đạo của hiệu trưởng các trường tiểu học thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
Nội dung điều tra: Thu thập thông tin về thực trạng quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh Chúng tôi cũng dùng bảng hỏi để khảo sát tính cần thiết và khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động
7 phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương mà đề tài đề xuất
Cách thức điều tra: Xây dựng 3 mẫu phiếu hỏi dành cho các đối tƣợng:
Mẫu 1: Phiếu khảo sát dành cho cán bộ quản lý, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên tại các trường tiểu học thuộc địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
Mẫu 2: Phiếu khảo sát dành cho cha mẹ học sinh tại các trường tiểu học thuộc địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
Mẫu 3: Phiếu khảo sát tính cần thiết, khả thi của các biện pháp đề xuất dành cho cán bộ quản lý, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên tại các trường tiểu học thuộc địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
Mục đích phỏng vấn: nhằm khẳng định những vấn đề đƣợc trả lời trong phiếu điều tra và thu thập thêm thông tin cho những vấn đề còn chƣa đƣợc trả lời rõ ràng trong số liệu điều tra viết Đây là phương pháp bổ trợ cho phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
Nội dung phỏng vấn: Thuận lợi và khó khăn cũng nhƣ thực trạng hoạt động của việc phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục HS và công tác quản lý hoạt động việc phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục
HS của Hiệu trưởng tại các trường tiểu học thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương Cách thức phỏng vấn: chúng tôi chọn mẫu và phỏng vấn một số CBQL và một số GV tại các trường tiểu học trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
Số liệu phỏng vấn sẽ dùng vào việc đối chiếu, so sánh để làm rõ kết quả điều tra về thực trạng quản lý hoạt động việc phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học trên địa bàn thị xã Bến Cát Tỉnh Bình Dương
7.2.2.3 Phương pháp phân tích sản phẩm hoạt động (các hồ sơ quản lý, các nội quy, quy định, các kế hoạch, các báo cáo )
Thu thập thông tin về hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh và quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục HS tại các trường tiểu học TX Bến Cát, tỉnh Bình Dương
7.2.3 Phương pháp thống kê toán học
Người nghiên cứu sử dụng phần mềm xử lý thống kê SPSS statitis 22.0, excel 2013 để xử lý các thông tin thu thập đƣợc trong quá trình nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học thị xã Bến Cát Tỉnh Bình Dương.
Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
Về lý luận: Đề tài góp phần làm rõ thêm cơ sở lý luận về quản lý hoạt động phối hợp giữa NT-GĐ trong giáo dục học sinh tại trường tiểu học
Về thực tiễn: Nhận xét, đánh giá thực trạng hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh và quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của các trường tiểu học trên địa bàn.
Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học thị xã Bến Cát, Bình Dương
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học thị xã Bến Cát, Bình Dương
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG PHỐI HỢP GIỮA NHÀ TRƯỜNG VÀ GIA ĐÌNH TRONG GIÁO DỤC HỌC SINH TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC
Tổng quan lịch sử nghiên cứu về quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại trường tiểu học
Một trong những hoạt động quan trọng và không thể thiếu trong quá trình giáo dục học sinh đó là sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh Để thực hiện tốt hoạt động này, nhà trường có vai trò chủ đạo trong việc tổ chức thực hiện phối hợp với gia đình Nhiều nhà giáo dục trên thế giới đã quan tâm nghiên cứu mối quan hệ giữa nhà trường và gia đình trong việc giáo dục học sinh
Nhà giáo dục người Tiệp Khắc J.A Komenxki đã viết trong cuốn sách Lý luận dạy học của ông: “Bổn phận của cha mẹ là cùng nhau chăm lo việc dạy bảo con cái Mục đích đặt ra là làm sao cho con cái trưởng thành để lo lắng cho bản thân và cả cho những người khác” Ông cũng đã chỉ ra đƣợc tầm quan trọng của hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình: “Các bậc cha mẹ, giáo viên nhà trường, bản thân môn học, phương pháp dạy học phải thống nhất, làm thức tỉnh và duy trì khát vọng trong học sinh” (Thái Duy Tuyên, 2001b)
Petxtalogi (1746 – 1827) đánh giá rất cao giáo dục gia đình và vai trò của người mẹ Theo ông, mục tiêu cao nhất của giáo dục đạo đức là giáo dục lòng nhân ái, lòng yêu thương con người Tình cảm đó bắt đầu từ gia đình, trước hết là tình yêu thương đối với cha mẹ, anh em và đó là cơ sở cho lòng yêu thương nhân loại
Arixtốt (384 – 322 TCN) đánh giá cao giáo dục gia đình, Ông cho rằng gia đình là môi trường giáo dục đầu tiên và người mẹ là nhà giáo dục đầu tiên của đứa trẻ ( Bùi Minh Hiền, Nguyễn Quốc Trị, 2013)
Cơrúpxcaia từ những luận điểm của mình, ông cho rằng “nhà trường xã hội chủ nghĩa cần không ngừng liên hệ với cuộc sống xung quanh, phải tổ chức tham gia tích cực vào cuộc sống đó, mở rộng điều kiện cho thầy trò thử sức với khả năng Nhà trường phải là người tổ chức các mối quan hệ tác động của xã hội và gia đình, nhà trường phải là mắt xích chính trong toàn bộ hệ thống giáo dục cộng sản chủ nghĩa”, “Nhà trường phải có ảnh hưởng tích cực đến giáo dục ngoài nhà trường và giáo dục gia đình”
Theo nhƣ nhà giáo dục Xô Viết A.S Makarenkô thì “Cha mẹ, gia đình phải có trách nhiệm cùng với nhà trường và xã hội và ngược lại, nhà trường và xã hội phải kết hợp, giúp đỡ gia đình thống nhất trong sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ” ( Hà Nhật Thăng , Đào Thanh Âm, 1998)
Lịch sử giáo dục nước ta rất coi trọng việc phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong quá trình giáo dục học sinh Hai câu ca dao: “Con ơi muốn nên thân người, lắng tai nghe lấy những lời mẹ cha” và “Muốn sang thì bắt cầu Kiều, muốn con hay chữ phải yêu lấy thầy” đã nêu bật lên mối quan hệ này
Chủ tịch Hồ Chí Minh là một nhà giáo dục lớn của dân tộc, Bác luôn coi trọng việc kết hợp các hình thức giáo dục lại với nhau, không tuyệt đối hóa bất kì một hình thức giáo dục nào và điều đó chính là nội dung huấn thị của Bác trong bài nói chuyện tại Hội nghị cán bộ Đảng ngành giáo dục, họp tháng 6 năm 1957
“Phải mật thiết liên hệ với gia đình học trò Bởi vì giáo dục trong nhà trường, chỉ là một phần, còn cần có sự giáo dục ngoài xã hội và trong gia đình để giúp cho việc giáo dục trong nhà trường tốt hơn Giáo dục trong nhà trường dù tốt mấy nhưng thiếu giáo dục trong gia đình và ngoài xã hội thì kết quả cũng không hoàn toàn” (Hồ Chí Minh (tập 10), 2020) Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm và đã xem công tác phối hợp giữa nhà trường và gia đình là một trong những nguyên tắc cơ bản để đảm bảo kết quả giáo dục
Xã hội đã xác định đƣợc giáo dục con cái là trách nhiệm của gia đình Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 có viết: “Cha
11 mẹ có trách nhiệm nuôi dạy con thành những người công dân tốt Con cháu có bổn phận kính trọng và chăm sóc ông bà, cha mẹ” (Điều 64) (Thái Duy Tuyên,
2001b) Điều 3 Luật giáo dục 2005 đã khẳng định: “Hoạt động giáo dục phải được thực hiện theo nguyên lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội” (Luật giáo dục , 2005) Điều 93 Luật giáo dục 2005 cũng nêu rõ: “Nhà trường có trách nhiệm chủ động phối hợp với gia đình và xã hội để thực hiện mục tiêu, nguyên lý giáo dục”
(Luật giáo dục , 2005) Điều 94 Luật giáo dục 2005 quy định trách nhiệm nuôi dƣỡng, chăm sóc và giáo dục của gia đình: “Cha mẹ hoặc người giám hộ có trách nhiệm nuôi dưỡng, giáo dục và chăm sóc, tạo điều kiện cho con em hoặc người giám hộ được học tập, rèn luyện, tham gia các hoạt động học tập của nhà trường Mọi người trong gia đình có trách nhiện xây dựng gia đình văn hóa, tạo môi trường thuận lợi cho việc phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ của con em; người lớn tuổi có trách nhiệm giáo dục, làm gương cho con em, cùng nhà trường nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục” (Luật giáo dục , 2005)
Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 Ban Chấp hành Trung ƣơng Đảng (khóa XI) về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT tiếp tục khẳng định quan điểm: “Phát triển GD&ĐT là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội” (Ban chấp hành Trung Ƣơng Đảng khóa XI, 2013)
Một số công trình nghiên cứu về hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình của một số tác giả đã chỉ ra vai trò của nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh nhƣ:
Các khái niệm cơ bản
Theo quan điểm lý thuyết về hoạt động, A.N.Leontiev cho rằng hoạt động
“là một tổ hợp các quá trình con người tác động vào đối tượng nhằm đạt mục đích thỏa mãn một nhu cầu nhất định và chính kết quả của hoạt động là sự cụ thể hóa nhu cầu của chủ thể” Theo Từ điển Tiếng Việt của Viện ngôn ngữ học
Việt Nam năm 1998, Hoạt động là tiến hành những việc làm có mối quan hệ chặt chẽ với nhau nhằm một mục đích nhất định trong đời sống xã hội Hoạt động giữa nhà trường và gia đình là tiến hành những việc làm có sự thống nhất chung
14 và mối quan hệ liên kết chặt chẽ, bổ sung cho nhau nhằm mục đích thực hiện tốt công tác giáo dục học sinh
Mọi hoạt động của con người đều có tính mục đích Con người hiểu được mục đích hoạt động của mình, từ đó mới định rõ chức năng, nhiệm vụ của hoạt động để đạt hiệu quả trong công việc Tính mục đích trong hoạt động và tầm nhìn về lợi ích của hoạt động con người thể hiện rõ trong nền giáo dục của các dân tộc và quốc gia từ xưa đến nay Hoạt động của con người dành cho việc dạy và học luôn được chú trọng và đề cao Hồ Chủ tịch từng nhắc lại một bài học của người xƣa: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người” Dạy học là dạy người
Nhƣ vậy, nói đến hoạt động bao giờ cũng có sự gắn kết giữa chủ thể, đối tượng và mục đích hoạt động và mục đích của quản lý nhà trường là nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, đưa nhà trường từ trạng thái hiện có tiến lên một trạng thái mới có chất lƣợng hơn Mục đích cuối cùng của quản lý giáo dục là tổ chức quá trình giáo dục có hiệu quả để đào tạo một thế hệ những con người thông minh, sáng tạo, năng động, biết sống và phấn đấu vì hạnh phúc của bản thân và vì xã hội
Giáo dục (theo nghĩa rộng) đƣợc hiểu là quá trình tác động có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch, có nội dung và bằng phương pháp khoa học của nhà giáo dục tới người được giáo dục trong cơ quan giáo dục, nhằm hình thành nhân cách của họ Ngoài ra, (theo nghĩa hẹp) thì giáo dục đƣợc cho là quá trình hình thành cho con người giáo dục lí tưởng, động cơ, tình cảm, niềm tin, những nét tính cách của nhân cách, những hành vi, thói quen cƣ xử đúng đắn trong xã hội thông qua việc tổ chức cho họ các hoạt động và giao lưu (Bộ môn Tâm Lý Học -
Hoạt động giáo dục (theo nghĩa hẹp) đƣợc hiểu là những hoạt động có chủ đích, có kế hoạch, do nhà giáo dục định hướng, thiết kế, tổ chức trong và ngoài giờ học, trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục theo nghĩa hẹp, hình thành ý thức, phẩm chất, giá trị sống, hay các năng lực tâm lý xã hội, (Cục nhà giáo và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục, 2017)
Theo Đặng Thành Hưng, hoạt động giáo dục là một hoạt động do người lớn tổ chức theo kế hoạch, chương trình giáo dục, trực tiếp điều hành chúng và chịu trách nhiệm về chúng chính là nhà trường, các GV và các nhà giáo dục có liên quan nhƣ cha mẹ học sinh, các tổ chức giáo dục xã hội và các cơ sở giáo dục nhà nước (Đặng Thành Hưng, 2002)
Theo Võ Tấn Quang, hoạt động giáo dục (nghĩa hẹp) là hoạt động của nhà giáo dục (tập thể và cá nhân) nhằm hình thành thế giới quan, nhân sinh quan, phẩm chất đạo đức, đồng thời bồi dƣỡng thị hiếu thẩm mỹ và phát triển thể chất của học sinh thông qua hệ thống các biện pháp tác động sư phạm đến tư tưởng, tình cảm, lối sống của học sinh, cùng kết hợp với các biện pháp giáo dục gia đình và xã hội để chủ yếu là phát huy những mặt tốt, đồng thời khắc phục những mặt hạn chế, tiêu cực trong suy nghĩ và hành động của các em (Từ điển Bách khoa tâm lý học – giáo dục học Việt Nam, 2012)
Theo tác giả Trần Thị Hương (2014): Hoạt động giáo dục là hoạt động trong đó, dưới sự tác động chủ đạo của nhà giáo dục, người được giáo dục chủ động tự giáo dục nhằm hình thành và phát triển những phẩm chất nhân cách phù hợp với yêu cầu xã hội (Trịnh Văn Biểu, Lê Thị Kim Dung, 2009)
Hoạt động giáo dục là dưới tác động chủ đạo của thầy giáo, người học chủ động thực hiện hoạt động nhằm lĩnh hội tri thức khoa học, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, phát triển trí tuệ, hình thành thế giới quan khoa học và phẩm chất, nhân cách
Từ định nghĩa của các tác giả trên, có thể cho rằng hoạt động giáo dục là một hoạt động có tính mục đích, có kế hoạch; là sự tác động của chủ thể đến đối tượng giáo dục để cho đối tượng ấy phát triển các kiến thức, kỹ năng, thái độ nhằm hình thành và phát triển năng lực tâm lý – xã hội giúp đối tượng được giáo dục đáp ứng và đối phó một cách tích cực với những nhu cầu và thách thức của cuộc sống Chính vì thế, hoạt động giáo dục là hoạt động cơ bản thiết yếu của trường học, trong đó có các trường tiểu học
1.2.2 Hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh
Phối hợp là cùng nhau làm theo một kế hoạch chung để đạt một mục đích chung (Viện Ngôn ngữ học Việt Nam, 1998) Ngoài ra, phối hợp còn là hoạt động cùng nhau của hai hay nhiều cá nhân, tổ chức để hỗ trợ cho nhau thực hiện một công việc chung
1.2.2.1 Hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình
Quan hệ giữa nhà trường và gia đình là mối quan hệ mang tính mật thiết cao Nhà trường phối hợp với Ban đại diện cha mẹ học sinh nhằm thống nhất quy mô, kế hoạch phát triển nhà trường, các biện pháp giáo dục học sinh và quan tâm giúp đỡ học sinh Giáo viên chủ nhiệm liên hệ chặt chẽ với cha mẹ học sinh của lớp để thông báo kết quả học tập của từng học sinh, thống nhất kế hoạch phối hợp giúp đỡ học sinh yếu kém, giáo dục học sinh cá biệt, biểu dương kịp thời học sinh nỗ lực học tập và rèn luyện tốt Hoạt động giữa nhà trường và gia đình là những việc làm có sự thống nhất và có mối liên hệ chặt chẽ với nhau giữa nhà trường và gia đình nhằm thực hiện tốt công tác giáo dục học sinh
Nhƣ vậy, hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình được hiểu là giáo viên và cha mẹ học sinh cùng nhau hỗ trợ, hợp tác, thống nhất trong mọi hoạt động giáo dục học sinh nhằm đạt được mục đích chung phát triển toàn diện học sinh từ năng lực đến phẩm chất
1.2.3 Quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh
Khái niệm quản lý đƣợc sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực và đƣợc tiếp cận từ các góc độ nghiên cứu với các đặc trƣng khác nhau bởi nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước Cho đến nay chúng ta vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất về quản lý Do vậy mà lý luận về quản lý ngày càng đa dạng và phát triển Sau đây là định nghĩa về quản lý:
Hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học
1.3.1 Ý nghĩa của hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học
Gia đình và nhà trường là hai môi trường có chức năng xã hội hóa cá nhân cho học sinh về các mặt của năng lực cũng nhƣ phẩm chất để học sinh trở thành những công dân có ích cho xã hội mới, môi trường gia đình chính là nơi bộc lộ rõ rệt khả năng giáo dục to lớn, mạnh mẽ mà giáo dục nhà trường cũng khó đảm đang, thay thế đƣợc
Với sự phát triển và đổi mới của nước ta hiện nay thì yêu cầu cấp bách chính là nâng cao chất lượng người lao động, đào tạo nhân tài, đào tạo con người có nhân cách phù hợp với xã hội mới Để hình thành những con người có các phẩm chất cơ bản đó thì cần có sự phối hợp nhịp nhàng, đồng bộ và hỗ trợ lẫn nhau giữa môi trường giáo dục gia đình – nhà trường thành một quá trình thống nhất, liên tục, tác động mạnh mẽ vào sự phát triển toàn diện của học sinh Trong quá trình giáo dục, học sinh phải đƣợc phát triển về thể chất, trí tuệ và đạo đức để trở thành con người có đạo đức, có năng lực để đảm nhận cái vai trò sẽ được xã hội giáo phó trong tương lai
Mục đích, nội dung giáo dục của nhà trường và gia đình phải thống nhất với nhau nhằm giáo dục, phát triển những đặc tính tốt đẹp tự nhiên của thế hệ trẻ, hình thành ở học sinh lòng ham hiểu biết và những đức tính, kỹ năng cơ bản đầu tiên để tạo hứng thú học tập cho học sinh Chính vì xuất phát từ tinh thần trách nhiệm đối với tương lai đất nước nước chung và tương lai học sinh nói riêng mà nhà trường và gia đình phải phối hợp, liên kết chặt chẽ với nhau để giáo dục học sinh một cách toàn diện, giúp học sinh trở thành con người có ích cho đất nước trong tương lai
Quá trình giáo dục học sinh là một quá trình lâu dài, khó khăn và phức tạp Chính vì thế nó đòi hỏi sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình diễn ra một cách liên tục và thường xuyên Điều đó giúp đảm bảo được sự thống nhất chung giữa hai môi trường giáo dục trong quá trình giáo dục học sinh Nhà trường và
20 gia đình cũng chính là hai môi trường mà học sinh sống, học tập, sinh hoạt nhiều nhất nên nhà trường và gia đình phải phối hợp với nhau để tạo điều kiện tốt nhất cho học sinh đƣợc giáo dục mọi lúc, mọi nơi Đồng thời, việc phối hợp giữa nhà trường và gia đình còn giúp nâng cao tinh thần trách nhiệm của phía gia đình và phía nhà trường
Thực tế cho thấy, kết hợp chặt chẽ các môi trường giáo dục sẽ làm cho kết quả giáo dục của nhà trường, của gia đình được thống nhất và tốt hơn Chính vì vậy, chủ tích Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Phải mật thiết liên hệ với gia đình học trò Bởi vì giáo dục trong nhà trường, chỉ là một phần, còn cần có sự giáo dục ngoài xã hội và trong gia đình để giúp cho việc giáo dục trong nhà trường tốt hơn Giáo dục dù trong nhà trường có tốt mấy nhưng thiếu giáo dục trong gia đình và ngoài xã hội thì kết quả cũng không hoàn toàn" (Hồ Chí Minh, 2002)
Như vậy, ở đâu có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trương và gia đình thì ở đó kết quả giáo dục sẽ tốt hơn, chất lƣợng giáo dục toàn diện sẽ đƣợc nâng cao hơn
1.3.2 Mục tiêu hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học
Mục tiêu của hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh là những tiêu chí được định hướng từ ban đầu mà hoạt động phối hợp này phải đạt đƣợc trong quá trình giáo dục học sinh nhƣ:
- Tạo ra sự thống nhất giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh một cách liên tục, toàn vẹn
- Tuyên truyền, phổ biến kiến thức khoa học giáo dục tiểu học đến gia đình học sinh
- Tạo điều kiện cho GV và PHHS trong việc trao đổi phương pháp giáo dục HS
- Tạo ra môi trường giáo dục lành mạnh ở trường cũng như ở nhà
- Hạn chế những tác động tiêu cực đến quá trình phát triển nhân cách học sinh
- Phát huy đƣợc ƣu thế của giáo dục gia đình
- Nâng cao trách nhiệm của gia đình trong giáo dục con cái
Mục tiêu của hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình phải có sự thống nhất về quan điểm giáo dục, nội dung và các biện pháp giáo dục học sinh tiểu học của nhà trường và gia đình để góp phần giáo dục đạt kết quả tốt nhất, tránh các hiện tƣợng đổ lỗi cho nhau trong giáo dục mà phải giúp đỡ các em học sinh tiểu học trở thành người công dân tốt và sống có ích cho xã hội Việc xác định đúng mục tiêu phối hợp giữa nhà trường và gia đình sẽ tạo điều kiện giúp cho quá trình giáo dục học sinh giữa nhà trường và gia đình diễn ra nhịp nhàng, mang lại kết quả tích cực nhƣ mong đợi
1.3.3 Nội dung hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học
Việc phối hợp giữa nhà trường và gia đình cần đảm bảo sự thống nhất về quan điểm giáo dục, nội dung và các biện pháp giáo dục học sinh giúp do quá trình giáo dục đạt kết quả cao nhất Việc phối hợp này tuyệt đối trách những tiêu cực như: sự tách rời, mâu thuẫn và vô hiệu hóa giữa hai môi trường giáo dục dẫn đến việc gây cho học sinh tâm trạng hoang mang trong lựa chọn, xác định cũng như định hướng các giá trị mà bản thân cần đạt tới
Nhà trường và gia đình cần nhận phải rõ vai trò và vị trí của nhau, cùng nhau phối hợp để làm tốt công tác giáo dục học sinh Nội dung của hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình là những công việc cần phải thực hiện của nhà trường và giai đình trong quá trình phối hợp Đó là:
Phối hợp xây dựng kế hoạch giáo dục học sinh của nhà trường và lớp học
Gia đình tham gia cùng nhà trường trong việc xây dựng kế hoạch giáo dục của nhà trường, của lớp;
Phối hợp tổ chức thực hiện chương trình giáo dục học sinh của nhà trường và lớp học Tham gia hoạt động thực hiện các nội dung giáo dục học sinh phù hợp với chương trình giáo dục; Phối hợp với nhà trường trong việc tổ chức các ngày lễ, ngày hội cho học sinh;
Phối hợp theo dõi, giám sát, kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục học sinh
Theo đó, gia đình tham gia cùng nhà trường đánh giá kết quả học tập, rèn luyện
22 của con em; Tham gia đóng góp ý kiến với nhà trường về chương trình và phương pháp giáo dục học sinh;
Phối hợp quản lý học sinh học tập và rèn luyện ở gia đình Theo đó, nhà trường tư vấn cho cha mẹ học sinh về các kiến thức về tâm lý học, giáo dục học và phương pháp giáo dục gia đình để tạo điều kiện giúp cha mẹ học sinh nhận thức được vai trò quan trọng của hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình cũng nhƣ tầm quan trọng của giáo dục gia đình Song song đó, gia đình cũng cần trao đổi với giáo viên chủ nhiệm về kết quả rèn luyện, học tập, lao động, vui chơi ở nhà nhất là những hiện tương đặc biệt, những biến đổi tâm lí ở con em ngoài nhà trường;
Phối hợp trong việc xây dựng môi trường giáo dục, văn hóa ứng xử trong các mối quan hệ với học sinh và phụ huynh GV quan tâm, đối xử công bằng, tôn trọng nhân cách của học sinh và bảo vệ các quyền và lợi ích chính đáng của học sinh; GV chủ động chia sẻ kinh nghiệm, tình hình học tập của HS để cùng gia đình đưa ra hướng giáo dục tốt nhất với từng cá nhân học sinh một cách phù hợp;
Phối hợp trong việc xây dựng cảnh quan trường học, cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng dạy học Nhà trường đề nghị sự hỗ trợ từ phía cha mẹ học sinh cho các hoạt động như tạo cảnh quan trường học, trang bị thêm về cơ sở vật chất hay trang thiết bị, đồ dùng dạy học phù hợp nhằm phục vụ cho việc giáo dục học sinh đƣợc thuận lợi, hiệu quả hơn;
Quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học
1.4.1 Xây dựng kế hoạch hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh
Lập kế hoạch là thiết kế các bước đi sao cho hoạt động tương lai để đạt đƣợc những mục tiêu dã xác định thông qua việc sử dung tối ƣu những nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực và nguồn lực thông tin ) đã có và sẽ khai thác Lập kế hoạch trong quản lý giáo dục có tầm quan trọng rất lớn, nó có khả năng ứng phó với sự bất định và sự thay đổi Chính vì thế, trong quá trình quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình thì việc xây dựng kế hoạch là điều tất yếu (Trần Kiểm, 2012)
Xây dựng kế hoạch là một chức năng của quản lý Xây dựng kế hoạch là quá trình xác định được các mục tiêu cho hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình và quyết định những biện pháp tốt nhất để thực hiện những mục tiêu này Chức năng xây dựng kế hoạch không chỉ dừng ở việc xác định mục tiêu, xây dựng các loại kế hoạch mà phải bao gồm cả quá trình triển khai thực hiện và điều chỉnh kế hoạch Kế hoạch ở đây là những công việc cụ thể mà nhà trường thực hiện để tìm kiếm sự hợp tác của cha mẹ học sinh nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục của nhà trường Ngoài ra, kế hoạch cần phải có những hoạt động nhằm
25 nâng cao nhận thức giáo dục cho các bậc cha mẹ học sinh, giúp họ làm tốt trách nhiệm giáo dục con em
Xác định, hình thành mục tiêu, phương hướng đối với nhà trường về hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh Hiệu trưởng và GV trong trường cần xác định rõ cái gì cần thực hiện, ai là người thực hiện, thời gian thực hiện và đảm bảo rằng mọi thành viên trong trường biết và hiểu đƣợc những gì đƣợc kì vọng vào mỗi cá nhân trong hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh Các mục tiêu này cần đảm bảo phổ biến rộng rãi, có văn bản để GV và phải để GV nhận thấy là có thể đạt đƣợc, cho họ thấy cần phải nỗ lực để đạt mục tiêu đó Điều tra tình hình thực tế hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình của trường Thông qua các văn bản, báo cáo về hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong các năm học để tìm và khắc phục những hạn chế còn tồn tại cũng nhƣ phát huy và tìm ra những giải pháp nhằm giúp cho quá trình quản lý phối hợp đƣợc hiệu quả hơn
Xác định mục tiêu phối hợp cụ thể phù hợp với điều kiện của nhà trường Mục tiêu ở đây là nhà trường và gia đình cùng thống nhất quan điểm, nội dung, phương pháp giáo dục học sinh để tạo ra một môi trường giáo dục thống nhất
Xây dựng nội dung kế hoạch phối hợp cụ thể theo từng năm học, từng học kỳ, từng quý và từng tháng
Lựa chọn các biện pháp phù hợp để quá trình phối hợp giữa nhà trường và gia đình đƣợc thực hiện dễ dàng Sử dụng đồng bộ các biện pháp phối hợp, các phương pháp phải phù hợp với mục tiêu, nội dung, phương châm của nhà trường và đặc biệt còn phải phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của học sinh
Phân công nhiệm vụ cụ thể cho các lực lƣợng để thực hiện kế hoạch Hiệu trưởng xây dựng kế hoạch phân công cụ thể cho từng đối tượng trong nhà trường tham gia vào hoạt động phối hợp với cha mẹ học sinh Đặc biệt cần chú trong đến vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong hoạt động phối hợp
Trình kế hoạch, chương trình hoạt động phối hợp lên các cấp có thẩm quyền để thẩm định, phê duyệt và chính thức ban hành để nâng cao hiệu lực của công tác quản lý
Tổ chức các hoạt động phối hợp: họp phụ huynh học sinh; trao đổi trực tiếp giữa GV và PHHS,
Kế hoạch phải đảm bảo chất lƣợng và tính khả thi, đồng thời tạo ra sự cam kết của các bên liên quan trong việc tổ chức thực hiện khi kế hoạch đƣợc phê duyệt
Kế hoạch phải thể hiện rõ các điều kiện về nguồn lực (tài lực, vật lực, nhân lực và nguồn lực thông tin), xác định rõ ràng của các tổ chức có liên quan trong công tác quản lý cũng nhƣ triển khai thực hiện kế hoạch
Kế hoạch cần phải bám sát hướng dẫn chỉ đạo của Phòng, Sở, Bộ GD&ĐT; xác định thực trang công tác phối hợp giữa nhà trường và gia đình; đưa ra những dự báo diễn biến về hoạt động phối hợp;kế hoạch phải phù hợp với điều kiện nhà trường; xác định mục tiêu cụ thể, chỉ tiêu cần đạt được; có những biện pháp cụ thể; cần đề ra những yêu cầu đối với giáo viên chủ nhiệm; có kiểm tra, đánh giá về sự chủ động của giáo viên chủ nhiệm, sự kết hợp của cha mẹ học sinh và hoạt động phối hợp của Ban đại diện hội cha mẹ học sinh Việc xây dựng kế hoạch đƣợc thực hiện nghiêm túc sẽ tạo cơ sở vững chắc cho giai đoạn tổ chức và kiểm tra sau này
1.4.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh
Tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh là quá trình hoạt động dưới sự chỉ đạo của hiệu trưởng một cách thường xuyên, liên tục, đáp ứng công tác giáo dục học sinh Công tác tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh cần chú ý đến các những nội dung nhƣ:
Hiệu trưởng phổ biến kế hoạch hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình Phải tăng cường công tác tuyên truyền vận động để cả phụ huynh và GV nâng cao tinh thần trách nhiệm của bản thân trong quá trình giáo dục học sinh
Xây dựng cơ chế phối hợp với ban đại diện cha mẹ học sinh toàn trường
Tổ chức các buổi chuyên đề, trao đổi kinh nghiệm trong hoạt động phối hợp Hiệu trưởng thông qua tổ chức các tình hướng sư phạm để giúp GV học tập rút kinh nghiệm cũng như hướng dẫn GV học tập qua đồng nghiệp về các vấn đề liên quan đến hoạt đọng phối hợp nhƣ: kỹ năng giao tiếp, lắng nghe, chia sẻ và đồng cảm với những trao đổi của phụ huynh học sinh
Lựa chọn phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong nhà trường thực hiện hoạt động phối hợp Để mang lại hiệu quả công việc thì cần tập trung vào việc kiểm tra cũng nhƣ xác định rõ ràng nhu cầu tham gia hoạt động phối hợp với cha mẹ học sinh về số lƣợng cũng nhƣ chất lƣợng nhằm phân công phù hợp với từng đối tƣợng giáo dục và xác định ai làm việc gì, cách thức thực hiện nhƣ thế nào? Chính vì vậy, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn và các bộ phận trong nhà trường phải bàn bạc cách thức thực hiện kế hoạch cũng như thống nhất sự phân công trách nhiệm
1.4.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh
Theo quan niệm của Trần Kiểm (2004) “Chỉ đạo là một quá trình truyền cảm hứng cho người khác để họ làm việc chăm chỉ nhằm đạt được các nhiệm vụ quan trọng Một nhà lãnh đạo hiệu quả sẽ khiến cấp dưới làm việc nhiệt tình hơn để đạt được những mục tiêu công việc”
Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và
và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học
1.5.1 Các yếu tố khách quan
Chủ trương chính sách, cơ chế quản lý của nhà nước với giáo dục tiểu học: Tất cả các văn bản quy chế, thông tư đều mang tính pháp lý để các trường tiểu học tổ chức và thực hiện Các văn bản pháp lý của nhà nước, Bộ Giáo dục và Đào tạo có tác động và ảnh hưởng đến công tác thực hiện hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh Chính vì vậy, hệ thống các văn bản phải rõ ràng không bị chồng chéo, phù hợp với thực tiễn sẽ tạo sự thuận lợi trong quá trình quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại trường tiểu học và đạt mục tiêu đề ra
Kinh tế-xã hội của địa phương trong giai đoạn hiện nay: Với nền kinh tế văn hóa - xã hội hiện nay cũng nhƣ trình độ dân trí ngày càng nâng cao đã đạo mối quan hệ gắn kết giữa nhà trường phụ huynh góp phần ảnh hướng đến hoạt động giáo dục của nhà trường trong nhiều mặt Từ đó, công tác quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh trong điều kiện kinh tế - xã hội hiện nay có vai trò quan trọng nhằm kiểm soát quá trình hoạt động giáo dục trong và ngoài nhà trường Điều kiện kinh tế của địa phương và gia đình có ảnh hưởng sâu sắc và trực tiếp tới việc quản lý phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh Cụ thể: Điều kiện kinh tế của địa phương cung cấp nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất cho các học sinh của trường Điều kiện kinh tế địa phương tạo cơ sở xây dựng chính sách địa phương cho người tham gia công tác giáo dục
Môi trường xã hội ổn định, nền tảng xã hội lành mạnh là điều kiện thuận lợi cho sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội Đây là môi trường mà ở đó học sinh gián tiếp tiếp thu những giá trị nhân văn của xã hội
Gia đình cũng ảnh hưởng đến quá trình quản lý hoạt động phối hợp giữa
32 nhà trường và gia đình: Nhận thức của gia đình về mục đích, nhiệm vụ giáo dục và vai trò cũng như sự cần thiết phải phối hợp giữa nhà trường và gia đình Từ đó, gia đình chủ động phối hợp, liên hệ với nhà trường để có những định hướng đúng đắn về cho việc giáo dục học sinh tại nhà
1.5.2 Các yếu tố chủ quan
Những yếu tố từ phía nhà trường tạo điều kiện thuận lợi hay hạn chế hiệu quả của hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong công tác giáo dục học sinh:
Năng lực quản lý sự thay đổi của hiệu trưởng: Lãnh đạo và quản lý sự thay đổi là một tiến trình xây dựng cầu nối giữa hành động và tầm nhìn Chúng ta đang sống trong một xã hội không ngừng phát triển để tiến tới xã hội thông tin tri thức, nền kinh tế toàn cầu nên đòi hỏi chúng ta phải xây dựng đƣợc lực lƣợng lao động tư duy Đối với trường tiểu học hiện nay, việc thay đổi về cách dạy và cách học theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực, có sự quyết tâm lớn và yêu cầu cao của cộng đồng tham gia, các nhà trường phải cho ra những học sinh có hiểu biết về kiến thức – kỹ năng – thái độ để phát triển phẩm chất và năng lực người học, nghĩa là đòi hỏi có một sự thay đổi quan trọng trong tƣ duy và trong thực tiễn điều hành nhà trường Vì vậy, bối cảnh trách nhiệm lớn đòi hỏi có sự tổ chức lại hoạt động của các trường học, thể hiện sự thay đổi trong cơ cấu điều hành, ở những thay đổi trong công tác giảng dạy, phối hợp giáo dục Quản lý sự thay đổi ở các trường tiểu học cần phải nhận thức rõ thay đổi là tất yếu, thay đổi phải liên tục, phải thường xuyên bao gồm thay đổi bên trong nhà trường (sỉ số học sinh tăng hay giảm; chất lƣợng giáo dục cao hay thấp so với yêu cầu hay mong muốn; cơ sở vật chất thiếu hay đủ, phương tiện dạy học thay đổi do cũ kỹ, xuống cấp hay đầu tư mới; năm học mới khác năm học trước; đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên có sự biến động) và sự thay đổi bên ngoài (công tác tuyển sinh thay đổi; đầu ra học sinh thay đổi; tình hình kinh tế - xã hội biến đổi; yêu cầu đổi mới nội dung, chương trình sách giáo khoa, phương pháp, phương tiện giáo dục; môi trường địa phương có sự thay đổi) Qua đó, các trường tiểu học luôn diễn ra sự thay đổi thì đòi hỏi người hiệu trưởng phải có tầm nhìn và nhận thức đầy đủ, phải
33 có năng lực thực sự Điều quan trọng hơn nếu người hiệu trưởng nắm bắt được thực trạng sự thay đổi, biết được quản lý sự thay đổi thì người quản lý sẽ thành công
Hiệu trưởng là người sáng tạo và năng động, nhiệt tình, biết nhìn nhận mọi tình huống xã hội, nắm bắt cơ hội để đƣa ra những quyết định chính xác thúc đẩy quá trình phối hợp giữa các lực lƣợng giáo dục đáp ứng yêu cầu thực tế nhà trường
Vai trò của nhà trường và chức năng của Hiệu trưởng trong quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh trường tiểu học: Nhà trường đóng vai trò chủ đạo trong hoạt động phối hợp, dung hòa lợi ích chung của nhà trường với nguyện vọng riêng của cha mẹ học sinh Hiệu trưởng ngoài sự quan tâm sâu sắc và tạo điều kiện trong hoạt động phối hợp thì với vai trò là nhà lãnh đạo, tác động lên đối tƣợng quản lý là giáo viên bằng các công cụ, với những phương pháp quản lý thích hợp Hiệu trưởng có trách nhiệm phân bổ giáo viên và các nguồn lực khác trong nhà trường, chỉ dẫn sự vận hành của một bộ phận hay toàn bộ tổ chức của nhà trường để thực hiện việc phối hợp với gia đình trong giáo dục học sinh có hiệu quả nhằm phát triển học sinh toàn diện về năng lực cũng nhƣ phẩm chất
Người hiệu trưởng tổ chức thực hiện tốt đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước nói chung và của ngành giáo dục nói riêng thông qua nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục phù hợp,thực hiện chức năng tổ chức mọi hoạt động giáo dục trong nhà trường làm cho các chủ trương, đường lối, nội dung, phương pháp giáo dục được thực hiện một cách có hiệu quả Đồng thời phải phối hợp tốt các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường như gia đình học sinh và chính quyền địa phương trong thực hiện nhiệm vụ giáo dục của nhà trường Do vậy, năng lực thực tiễn tổ chức của người hiệu trưởng quyết định hiệu quả của công tác giáo dục Trong công tác quản lý của mình, người hiệu trưởng phải có tri thức cần thiết về khoa học tổ chức, đặc biệt phải biết quản lý con người, có những kỹ năng cần thiết làm việc với con người,kỹ năng giao tiếp với xã hội
Nhận thức của đội ngũ giáo viên: Người giáo viên của nhiệm đóng vai trò quan trọng trong hoạt động phối hợp, là chiếc cầu nối giữa nhà trường và gia đình Vì thế, đội ngũ giáo viên trong nhà trường phải nhận thức một cách rõ ràng mục đích của việc phối hợp với gia đình học sinh là nhằm đạt đến sự thống nhất chung trong giáo dục giữa hai bên để nâng cao chất lƣợng giáo dục học sinh
Hình thức và phương pháp phối hợp: phải phù hợp, đƣợc ban giám hiệu và giáo viên chủ nhiệm chuẩn bị chu đáo về nội dung lẫn hình thức để góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp giữa nhà trường và gia đình Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh trường tiểu học: Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh cũng phần nào ảnh hưởng quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh Vì muốn hoạt động phối hợp đạt được mục tiêu thì chủ thể quản lý là nhà trường và gia đình đều phải hiểu cũng nhƣ nắm đƣợc tâm sinh lý lứa tuổi của học sinh
Hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh cũng như công tác quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh trường tiểu học rất quan trọng trong quá trình giáo dục toàn diện học sinh được sự quan tâm từ nhiều tác giả chuyên môn Đồng thời, người nghiên cứu đã làm rõ các khái niệm liên quan nhƣ: hoạt động giáo dục, hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh, quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh, những mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh, các chức năng trong quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh Bên cạnh đó, việc xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh, tổ chức thực hiện kế hoạch quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh, chỉ đạo việc thực hiện kế hoạch và kiểm tra đánh giá quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh cho thấy sự cần thiết quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh Từ đó, tạo cơ sở lý luận khoa học giúp người nghiên cứu thực hiện hiệu quả trong quá trình khảo sát đúng thực trạng quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học và việc đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong giáo dục học sinh tại các trường tiểu học trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương trong giai đoạn hiện nay ở các chương tiếp theo của luận văn