Quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường trung học cơ sở huyện hớn quản, tỉnh bình phước

Với cách tiếp cận vấn đề đó, Đề tài đã tập trung nghiên cứu về cơ sở lý luận và tiến hành khảo sát thực trạngquản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát

HUYỆN HỚN QUẢN, TỈNH BÌNH PHƯỚC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÍ GIÁO DỤC

MÃ SỐ: 8 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: VŨ THỊ THU HUYỀN

BÌNH DƯƠNG – NĂM 2020

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan nội dung luận văn là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi; các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa được công bố trong các công trình khác; nội dung trích dẫn là có căn cứ Nếu không đúng như đã nêu trên, tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm

Người cam đoan

Lê Đức Hoàng

ii

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên xin được bày tỏ lòng biết ơn tới Lãnh đạo trường Đại học Thủ Dầu Một; Phòng sau Đại học; Khoa Sư phạm; các Giảng viên trong và ngoài Trường đã nhiệt tình giảng dạy, hướng dẫn, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và làm luận văn

Xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Vũ Thị Thu Huyền người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Phòng Giáo dục & Đào tạo huyện Hớn Quản, Ban giám hiệu, quý thầy cô giáo của các trường THCS trên địa bàn huyện đã nhiệt tình giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thu thập thông tin, số liệu nhằm hoàn thành tốt luận văn này

Xin chân thành cảm ơn các bạn bè và đồng nghiệp đã động viên, khích lệ và giúp

đỡ trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu

Mặc dù đã hết sức cố gắng nhưng chắc chắn luận văn không tránh khỏi những sai sót, kính xin được góp ý và chỉ dẫn thêm

Xin trân trọng cảm ơn!

Bình Dương, tháng 8 năm 2020

Tác giả

Lê Đức Hoàng

iii

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do thực hiện đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

5 Giả thuyết khoa học 4

6 Phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 4

8 Ý nghĩa của đề tài 7

9 Bố cục luận văn 8

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC CỞ SỞ 9

1.1 Tổng quan về lịch sử nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở .9

1.1.1 Những nghiên cứu trên thế giới 9

1.1.2 Những nghiên cứu ở Việt Nam 10

1.2 Một số khái niệm cơ bản 12

1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục 12

1.2.2 Khái niệm Bạo lực; Bạo lực học đường; Quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường, năng lực con người .14

1.3 Lý luận về hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS 17

1.3.1 Trường Trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân 17

1.3.2 Đặc điểm của học sinh trung học cơ sở 18

1.3.3 Mục tiêu quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS 19

1.3.4 Nội dung giáo dục phòng chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở các trường trung học cơ sở .19

1.3.5 Các phương pháp giáo dục phòng, chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở các trường trung học cơ sở 20

iv

1.3.6 Các hình thức tổ chức giáo dục phòng chống bạo lực học đường đường theo

định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở các trường Trung học cơ sở .21

1.3.7 Giáo dục học sinh trường Trung học cơ sở theo định hướng phát triển năng lực 22

1.4 Lý luận về quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS 23

1.4.1 Lập kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS 23

1.4.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS 25

1.4.3 Chỉ đạo triển khai kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS .26

1.4.4 Kiểm tra, đánh giá kết quả quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS .27

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh các trường THCS 28

1.5.1 Yếu tố khách quan 28

1.5.2 Yếu tố chủ quan 29

Kết luận chương 1 30

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN HỚN QUẢN, TỈNH BÌNH PHƯỚC 31

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế -xã hội, văn hóa giáo dục của huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước 31

2.1.1 Đặc điểm điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội địa phương 31

2.1.2 Khái quát tình hình giáo dục huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước 31

2.1.3 Tình hình giáo dục trung học cơ sở trên địa bàn huyện 34

2.2 Khái quát về khảo sát thực trạng 34

2.2.1 Mục tiêu khảo sát 34

2.2.2 Nội dung khảo sát 35

2.2.3 Công cụ khảo sát 35

2.2.4 Đối tượng khảo sát 35

2.2.5 Cách thức tiến hành khảo sát 37

v

2.2.6 Kiểm tra độ tin cậy của thang đo 38 2.2.7.Qui ước thang đo 38 2.3 Thực trạng về hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường THCS huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước 38 2.3.1 Thực trạng bạo lực học đường trong các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước 38 2.3.2 Thực trạng về nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh về khái niệm giáo dục phòng chống bạo lực học đường 40 2.3.3 Thực trạng về nội dung giáo dục phòng chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS .48 2.3.4 Thực trạng về phương pháp giáo dục phòng chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS 49 2.3.5 Thực trạng về hình thức tổ chức giáo dục phòng chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS .52 2.3.6 Kết quả công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS 54 2.4 Thực trạng về quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường THCS huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước 55 2.4.1 Thực trạng công tác xây dựng kế hoạch quản lí hoạt động phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS .55 2.4.2 Thực trạng tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục phòng chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS .57 2.4.3 Thực trạng chỉ đạo triển khai kế hoạch giáo dục phòng chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS 59 2.4.4 Thực trạng kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường ở các trường THCS 61 2.4.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý giáo dục phòng chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS .63

CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN HỚN QUẢN, TỈNH BÌNH PHƯỚC 74

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 74

vi

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng, chấp hành pháp luật của Nhà nước

74

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 74

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 75

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 75

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 76

3.1.6 Nguyên tắc đảm bảo sự đa dạng hoá phương pháp và hình thức quản lý hoạt động 76

3.1.7 Nguyên tắc đảm bảo tính tính khả thi 77

3.2 Hệ thống các biện pháp quản lýgiáo dục phòng chống BLHĐ tại các trường THCS trên địa bàn huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước 78

3.2.1 Biện pháp 1: Tuyên truyền nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên, cha mẹ học sinh về công tác quản lý hoạt động giáo dục phòng chống BLHĐ 78

3.2.2 Biện pháp 2: Bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý học sinh cho giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn và Tổng phụ trách Đội trong nhà trường 79

3.2.3 Biện pháp 3: Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường cho học sinh theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh 81

3.2.4 Biện pháp 4: Chỉ đạo đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá và thi đua khen thưởng trong quản lý hoạt động phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh 83

3.2.5 Biện pháp 5: Tăng cường kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia đình, các tổ chức chính trị - đoàn thể trong hoạt động quản lý giáo dục phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh 86

3.4 Khảo nghiệm sự cần thiết và khả thi của các biện pháp 92

3.4.1 Mục đích của khảo nghiệm 92

3.4.2 Khách thể khảo nghiệm 92

3.4.3 Nội dung khảo nghiệm 92

3.4.4 Quy ước thang đo 93

3.4.5 Kết quả khảo nghiệm 93

Tiểu kết chương 3 100

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 101

1 Kết luận 101

2 Kiến nghị 102

vii

2.1 Đối với Phòng, Sở GD&ĐT 102

2.2 Đối với chính quyền địa phương, nhà trường, các ban ngành đoàn thể 102

2.3 Đối với đội ngũ giáo viên 102

2.4 Đối với cha mẹ học sinh 103

2.5 Đối với học sinh 103

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 104

PHỤ LỤC 1

viii

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Đặc điểm mẫu nghiên cứu 36

Bảng 2.2 Quy ước thang đo các mức độ thực hiện và mức độ đánh giá 38

Bảng 2.3: Tổng hợp tình hình bạo lực học đường của các trường THCS trên địa bàn39 Bảng 2.4: Nhận thức của CBQL, GV về Khái niệm Bạo lực học đường 40

Bảng 2.5: Nhận thức của học sinh về Khái niệm Bạo lực học đường 41

Bảng 2.6: Nhận thức của CBQL, GV về nguyên nhân dẫn đến Bạo lực học đường 43 Bảng 2.7: Nhận thức của học sinh về nguyên nhân dẫn đến Bạo lực học đường 45

Bảng 2.8: Nhận thức của CBQL, GV và học sinh về hậu quả của Bạo lực học đường 46

Bảng 2.9: Nội dung giáo dục phòng chống bạo lực học đường 48

Bảng 2.10: Phương pháp quản lý giáo dục phòng chống bạo lực học đường 49

Bảng 2.11: Phương pháp quản lý giáo dục phòng chống bạo lực học đường 51

Bảng 2.12: Hình thức giáo dục phòng chống Bạo lực học đường 53

Bảng 2.13: Chất lượng giáo dục đạo đức 54

Bảng 2.14: Thực trạng công tác xây dựng kế hoạch 55

Bảng 2.15: Thực trạng về công tác tổ chức thực hiện kế hoạch 57

Bảng 2.16 Thực trạng công tác chỉ đạo triển khai kế hoạch thực hiện 59

Bảng 2.17: Thực trạng công tác kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động 61

Bảng 2.18: Những tính cách có ảnh hưởng đến hành vi Bạo lực học đường 64

Bảng 2.19: Các yếu tố nhà trường ảnh hưởng đến công tác quản lý hoạt động 64

Bảng 2.20: Sự khác nhau giữa CQBL và GV về mức độ ảnh hưởng của yếu tố nội dung chương trình đến công tác quản lý giáo dục phòng chống BLHĐ 66

ix

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1: Cách thức ứng xử của CMHS khi con có hành vi bạo lực học đường 68

GDTHĐĐT Phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi

xi

TÓM TẮT

Trong quá trình quản lý giáo dục, ngoài việc nắm vững cơ sở lý luận của khoa học quản lý giáo dục, các nhà giáo dục cần phải hiểu tâm lý lứa tuổi, hoàn cảnh gia đình, điều kiện kinh tế xã hội của đối tượng giáo dục để có cách giáo dục phù hợp Môi trường giáo dục vốn là một môi trường chuẩn mực về các mối quan hệ, ứng xử, nơi trò phải kính trọng thầy, thầy phải tôn trọng trò; nơi quan hệ bạn bè là bình đẳng, giúp nhau cùng tiến bộ Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy, với sự phát triển của khoa học công nghệ, đặc biệt là tốc độ phát triển của internet đã ít nhiều ảnh hưởng đến những chuẩn mực đạo đức của người Việt Nam nói chung và học sinh Việt Nam nói riêng Bị ảnh hưởng nặng nề nhất có thể nói là sự gia tăng của tệ nạn bạo lực học đường trong các nhà trường phổ thông mà nguyên nhân xuất phát từ những xung đột giữa cá nhân với cá nhân, cá nhân với nhóm hoặc nhóm với nhóm Để phòng chống sự lây lan của Bạo lực học đường trong các nhà trường phổ thông Các nhà giáo dục cầnhiểu những cơ sở lý luận về bạo lực học đường, cách giáo dục phòng chống bạo lực học đường và quản lý giáo dục phòng chống bạo lực học đường để có định hướng giáo dục đúng đắn

Với cách tiếp cận vấn đề đó, Đề tài đã tập trung nghiên cứu về cơ sở lý luận và tiến hành khảo sát thực trạngquản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh tại các trường trung học cơ sở huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước Kết quả nghiên cứu thực trạng đã thể hiện những hạn chế trong hoạt động phòng chống Bạo lực học đường và quản lý hoạt động phòng chống Bạo lực học đường những năm vừa qua như sau:

Một số cán bộ quản lý và giáo viên chưa nhận thức đầy đủ về khái niệm Bạo lực học đường, chỉ xem Bạo lực là những lời nói, hành vi làm tổn thương về tinh thần và thể xác giữa học sinh với nhau, giữa giáo viên và học sinh mà không đề cập đến những lời nói, hành vi làm tổn thương về tinh thần và thể xác giữa giáo viên với nhau, giữa giáo viên với CMHS hay CMHS với học sinh;

Các nội dung giáo dục phòng chống Bạo lực học đường chưa được thực hiện đầy

đủ, một số đơn vị chưa giáo dục học sinh việc nhận diện các hành vi bạo lực học đường: hành vi, lời nói, cử chỉ; chưa giáo dục ý thức đấu tranh với các biểu hiện, hành

vi bạo lực học đường; chưa giáo dục ý thức xây dựng trường học thân thiện, bạn bè tương thân tương ái giúp đỡ lẫn nhau;

xii

Trong các phương pháp giáo dục phòng chống Bạo lực học đường, hầu hết các đơn vị chỉ thường xuyên sử dụng phương pháp giảng giải cho học sinh nhận thức những hành vi xử sự đúng, sai khi xẩy ra va chạm, mâu thuẫn, đồng thời cũng tạo điều kiện cho các em có cơ hội để sửa chữa khuyết điểm của mình Các phương pháp còn lại chỉ thỉnh thoảng sử dụng, có đơn vị không sử dụng;

Trong công tác xây dựng kế hoạch: Các trường còn hạn chế trong các vấn đề: chưa kế hoạch riêng về hoạt động giáo dục phòng chống BLHĐ, chưa chú ý đến việc hình thành và phát triển nhân cách cho học sinh, chưa chú ý đến việc tuyên truyền nâng cao nhận thức cho CBQL, giáo viên, phụ huynh về công tác giáo dục phòng chống BLHĐ, chưa chú ý tới việc tăng cường kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia đình, các tổ chức chính trị- đoàn thể trong quản lý giáo dục phòng chống bạo lực học đường

Từ đó, người nghiên cứu đề xuất các biện pháp nhằm khắc phục tình trạng Bạo lực học đường hiện nay và triển khai thực hiện trong thời gian tới tại các trường THCS tại địa bàn nghiên cứu:

1 Tuyên truyền nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên, phụ huynh về công tác giáo dục phòng chống bạo lực học đường

2 Bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý học sinh cho giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn và cán bộ Đoàn, Đội trong nhà trường

3 Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục phòng chống Bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực học sinh, đặc biệt là khối học sinh THCS

4 Chỉ đạo đổi mới công tác kiểm tra đánh giá và thi đua khen thưởng trong giáo dục phòng chống Bạo lực học đường

5 Tăng cường kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia đình, các tổ chức chính trị- đoàn thể trong quản lý giáo dục phòng chống Bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh

6 Tăng cường giáo dục kỹ năng sống cho học sinh

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Nghị quyết số 29-NQ/TW) với nội dung Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa - hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa và hội nhập quốc tế đã đưa ra mục tiêu “Đối với giáo dục phổ thông, tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lốisống” (Đảng cộng sản Việt Nam, 2013)

Theo báo cáo của Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF, 2018): một nửa thanh thiếu niên trên toàn thế giới đã và đang bị bạo lực học đường, đánh nhau và bắt nạt đã làm gián đoạn việc học tập của 150 triệu trẻ em trong độ tuổi từ 13-15 trên toàn thế giới Theo đó, có khoảng 150 triệu học sinh trên toàn thế giới cho biết đã từng bị bạo lực bởi các bạn đồng trang lứa ngay trong nhà trường và ở các khu vực xung quanh trường học Trên thực tế, con số này vẫn chưa dừng lại, bạo lực học đường trở thành vấn đề chung của giáo dục toàn cầu

Ở Việt Nam, trong khoảng 10 năm trở lại đây, các vụ việc bạo lực học đường xuất hiện thường xuyên và được cập nhật liên tục 2 trên các kênh thông tin đại chúng Trong Hội thảo về giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức, lối sống, phòng chống tội phạm, bạo lực học đường do Bộ GD&ĐT tổ chức ngày 25/11/2009 tại Hà Nội,

Bộ GD&ĐT cho biết: Thống kê từ 38 Sở GD&ĐT (trên tổng số 63 Sở GD&ĐT) gửi vềBộ từ năm 2003 đến năm 2009 có tới hơn 8.000 vụ học sinh tham gia đánh nhau và bị

xử lý kỷ luật Gần đây xảy ra nhiều vụ bạo lực học đường như: nữ sinh tụ tập đánh nhau hội đồng, làm nhục bạn; nam sinh dùng dao, kiếm, mã tấu chém nhau ngay trong trường học Ở nhiều nơi, do mâu thuẫn trong tình bạn, tình yêu đã dùng dao rạch mặt bạn, đâm

2

chết bạn giữa sân trường… Đáng lưu ý là các vụ việc học sinh nữ đánh nhau hội đồng, làm nhục bạn, quay phim rồi đưa lên mạng Internet, coi như một chiến tích để thể hiện mình trước mọi người (xảy ra ở các địa phương như Thành phố Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Quảng Ngãi, An Giang,…) Trong năm học 2009 - 2010 trên toàn quốc đã xảy ra khoảng 1.598 vụ việc học sinh đánh nhau ở trong và ngoài trường học học (bình quân 5 vụ/ngày), nhiều vụ có tính chất nguy hiểm, gây thương tích thậm chí tử vong (năm học

2009 - 2010 xảy ra 7 vụ, năm học 2010 - 2011 xảy ra 4 vụ học sinh đánh nhau dẫn đến chết người ở trong và ngoài trường học) Các nhà trường đã xử lý kỷ luật khiển trách 881 học sinh, cảnh cáo 1.558 học sinh, buộc thôi học có thời hạn (3 ngày, 1 tuần, 1 năm học)

735 học sinh (Ủy ban Văn hoá, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng Quốc hội, 2012)

Trước diễn biến phức tạp của hành vi bạo lực học đường, ngày 17/07/2017, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Nghị định số: 80/2017/NĐ-CP “Quy định về môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng, chống bạo lực học đường”, đây là nghị định đầu tiên của Chính phủ trực tiếp đề cập đến việc phòng, chống bạo lực học đường

Điều lo ngại hơn nữa là trước những hành vi bạo lực ấy, rất nhiều người thấy thờ ơ,

vô cảm, không những không can ngăn mà còn sử dụng điện thoại di động quay các clip rồi tung lên mạng xã hội để “câu view, câu like”

Có thể nói, bạo lực học đường được xuất phát từ nhiều nguyên nhân Trước hết, do các em học sinh chưa được giáo dục đầy đủ về đạo đức, nhân cách, lối sống và chưa có

đủ kỹ năng để ứng phó, giải quyết các tình huống xảy ra hằng ngày Cùng với đó, do sự thay đổi về tâm sinh lý lứa tuổi nên các em luôn muốn khẳng định mình, dễ dẫn đến những hành vi thiếu kiểm soát và thiếu kiềm chế bản thân

Trước thực trạng nêu trên các nhà quản lý củacác trường trên địa bàn huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước đang rất lúng túng trong việc quản lý, tìm ra các biện pháp nhằm quản lý tình trạng bạo lực học đường

Các nhà trường đã có nhiều biện pháp mạnh, mang tính chất áp đặt để “bắt buộc” học sinh phải “ngoan ngoãn” hơn, nhưng rất tiếc tình hình vẫn chưa cải thiện được nhiều Một trong những giải pháp hiệu quả, mang tính nhân văn cao hiện nay đang được

áp dụng ở nhiều nước nhằm hạn chế tình trạng bạo lực học đường thông qua vai trò quản

lý là việc quản lý theo định hướng phát triển năng lực học sinh đó là dựa trên nguyên tắc

3

vì lợi ích tốt nhất của học sinh, không làm tổn thương đến thể xác và tinh thần của các

em, tạo điều kiện tốt nhất để các em sửa chữa khuyết điểm và rèn luyện, động viên, khuyến khích, hỗ trợ, nuôi dưỡng lòng ham học dẫn đến ý thức kỷ luật một cách tự giác, nâng cao năng lực và lòng tin của học sinh vào giáo viên

Tuy nhiên, trong thực tiễn, hiện tượng “bạo lực học đường” vẫn đang là nỗi bức xúc, chưa làm cho phụ huynh học sinh an tâm và những ai quan tâm tới sự nghiệp giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ phải suy nghĩ Trong khi đó hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường trong học sinh nói chung, học sinh trung học cơ sở huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước nói riêng chưa được tổ chức tiến hành và quản lý chặt chẽ, nên hiệu quả hoạt động này chưa cao Đây chính là nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng bạo lực học đường trong học sinh trung học cơ sở trên địa bàn có nguy cơ bùng nổ và lan rộng Do

đó, để đẩy mạnh việc giáo dục phòng, chống bạo lực học đường cho học sinh ở các trường trung học cở sở có hiệu quả cần có sự quan tâm của các cấp, sự chỉ đạo đồng bộ của mỗi nhà trường và đặc biệt là sự nỗ lực học hỏi, rút kinh nghiệm của bản thân mỗi cán bộ quản lý, giáo viên Với kiến thức và kinh nghiệm có hạn tác giả chỉ nghiên cứu mức độ bạo lực diễn ra giữa học sinh với học sinh

Xuất phát từ những lí do trên và mong muốn đóng góp cho sự phát triển giáo dục

địa phương, người nghiên cứu chọn đề tài: “Quản lý hoạt động giáo dục phòng chống

bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường trung học cơ sở huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước” làm luận văn tốt nghiệp

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường trung học cơ sở huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước, luận văn đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực học sinh phù hợp với điều kiện, tình hình địa phương

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu: Quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học

đường theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường THCS huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước

3.2 Khách thể nghiên cứu: Hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường

theo định hướng phát triển năng lực học sinh các trường THCS

4

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Xây dựng cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực học sinh các trường trung học cơ sở

4.2 Khảo sát thực trạng công tác quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường trung học cơ sở huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước

4.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường trung học cơ sở huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước

5 Giả thuyết khoa học

Công tác quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường trung học cơ sở huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phướcvẫn còn một số bất cập, hạn chế như bất cập, hạn chế trong việc lập kế hoạch, trong việc tổ chức, chỉ đạo thực hiện và thiếu đồng bộ trong công tác chỉ đạo, kiểm tra đánh giá

Từ đó nếu đánh giá đúng thực trạng thì sẽ đề xuất được những biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh một cách khả thi, đảm bảo tính khoa học, có tính cần thiết thì sẽ sớm khắc phục được những hạn chế trong công tác quản lý hoạt động phòng chống bạo lực học đường tại các trường THCS huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước

6 Phạm vi nghiên cứu

Do điều kiện hạn chế, luận văn giới hạn phạm vi:

6.1 Về thời gian nghiên cứu: Từ năm học 2017-2018 đến năm học 2018-2019;

6.2 Về địa bàn nghiên cứu: 13 trường THCS thuộc huyện Hớn Quản, tỉnh Bình

7.1.1 Quan điểm hệ thống – cấu trúc

Quan điểm hệ thống cấu trúc nghiên cứu hiện tượng một cách toàn diện, trên nhiều mặt, dựa vào việc phân tích các đối tượng thành các bộ phận Xác định mối quan

5

hệ hữu cơ giữa các yếu tố của hệ thống để tìm ra quy luật phát triển Qua cách tiếp cận quan điểm này, người nghiên cứu tìm hiểu được mối liên hệ chặt chẽ giữa quản lí hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực của học sinh với quản lí các hoạt động khác trong nhà trường Thông qua việc nghiên cứu, quan điểm hệ thống - cấu trúc giúp người nghiên cứu tìm hiểu chính xác thực trạng công tác quản lí hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực của học sinh với các nội dung cụ thể tại trường THCS trên địa bàn huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước

7.1.2 Quan điểm logic – lịch sử

Tìm hiểu hoạt động dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực của học sinh và công tác quản lí hoạt động dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực của học sinh ở trường THCS trên địa bàn huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước trong điều kiện lịch sử cụ thể Quan điểm này giúp người nghiên cứu xác định phạm vi không gian, thời gian và điều kiện cụ thể về việc quản lí hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực của học sinh tại các trường THCS trên địa bàn huyện Từ đó, điều tra thu thập

số liệu chính xác, đúng với mục đích nghiên cứu đề tài, trình bày công trình nghiên cứu theo một trình tự hợp lý

7.1.3 Quan điểm thực tiễn

Nghiên cứu thực trạng quản lí hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực của học sinh tại trường THCS tại huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước, xuất phát từ thực tiễn của công tác quản lí hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực của học sinh trên địa bàn huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước để thấy được những tồn tại, khó khăn trong công tác quản lí hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực của học sinh tại các cơ sở giáo dục, từ đó đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động trong công tác quản lí hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực của học sinh phù hợp với thực tiễn

7.2 Phương pháp nghiên cứu

7.2.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Phương pháp nghiên cứu lý luận nhằm phân tích, tổng hợp, khái quát hóa các nguồn tài liệu, văn bản trong và ngoài nước để tìm hiểu các khái niệm, các thuật ngữ, liên quan

6

đến đề tài như: Bạo lực học đường, phòng ngừa bạo lực học đường, định hướng phát triển năng lực học sinh, hoạt động phòng chống BLHĐ, quản lý hoạt động phòng chống BLHĐ theo định hướng phát triển năng lực học sinh trên cơ sở đó tổng hợp kiến thức để tạo rahệ thống, thấy được mối quan hệ biện chứng giữa các vấn đề lý luận, từ đó hiểu được đầy đủ, toàn diện các khái niệm, các thuật ngữ liên quan đến đề tài

7.2.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi:

Mục đích điều tra: người nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

để thu thập số liệu, dữ liệu về thực trạng quản lý hoạt động phòng chống BLHĐ theo định hướng phát triển năng lực học sinh dưới sự điều hành, lãnh đạo của hiệu trưởng các trường THCS trên địa bàn huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước

Nội dung điều tra: thu thập thông tin về thực trạng quản lí hoạt động phòng chống BLHĐ theo định hướng phát triển năng lực học sinh và công tác quản lí hoạt động này Tác giả còn sử dụng bảng hỏi để khảo sát tính cần thiết và khả thi của các biện pháp quản

lý hoạt động phòng chống BLHĐ theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường THCS trên địa bàn huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước mà đề tài đề xuất

Cách thức điều tra: xây dựng mẫu phiếu hỏi dành cho đối tượng khảo sát

Đối tượng khảo sát: Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng, PHHS, Giáo viên, Học sinh

7.2.2.2 Phương pháp phỏng vấn:

Mục đích phỏng vấn: Nhằm khẳng định những vấn đề được trả lời trong phiếu điều tra và thu thập thêm thông tin cho những vấn đề còn chưa được trả lời rõ ràng trong

số liệu điều tra Đây là phương pháp bổ trợ cho phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Nội dung phỏng vấn: thuận lợi, khó khăn trong quản lí hoạt động phòng chống BLHĐ theo định hướng phát triển năng lực học sinh cũng như thực trạng quản lí hoạt động phòng chống BLHĐ theo định hướng phát triển năng lực học sinh của hiệu trưởng các trường THCS trên địa bàn huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước

Cách thức phỏng vấn: người nghiên cứu chọn mẫu phỏng vấn một số cán bộ quản

lí và giáo viên, phụ huynh học sinh ở các trường trên địa bàn huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước Số lượng người được phỏng vấn gồm 10 CBQL và 05 phụ huynh học sinh Dữ liệu phỏng vấn sẽ được dùng vào việc đối chiếu, so sánh để làm rõ kết quả điều tra về thực trạng quản lí hoạt động phòng chống BLHĐ theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại trường THCS trên địa bàn huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước

7

7.2.2.3 Phương pháp nghiên cứu sản phẩm giáo dục:

Tập trung nghiên cứu, phân tích văn bản chỉ đạo của các cấp quản lí liên quan đến quản lí hoạt động phòng chống BLHĐ theo định hướng phát triển năng lực học sinh, nghiên cứu các hồ sơ quản lý, nội quy, quy định, kế hoạch, báo cáo… tài liệu lưu trữ của nhà trường về quản lí hoạt động phòng chống BLHĐ theo định hướng phát triển năng lực

học sinh tại trường THCS trên địa bàn huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước

- Mục đích: nhằm thu thập thông tin về công tác quản lí hoạt động phòng chống BLHĐ theo định hướng phát triển năng lực học sinh của nhà trường; công tác theo dõi xây dựng kế hoạch quản lí hoạt động phòng chống BLHĐ theo định hướng phát triển năng lực học sinh của hiệu trưởng

- Nội dung: nghiên cứu hồ sơ lưu trữ của nhà trường, kết quả quản lí hoạt động phòng chống BLHĐ theo định hướng phát triển năng lực học sinh, báo cáo của hiệu trưởng từng tháng, học kỳ…

- Cách tiến hành: đọc và phân tích các dữ liệu, số liệu trong các hồ sơ, tài liệu Từ

đó, tác giả phân tích những thuận lợi, khó khăn trong quá trình quản lí hoạt động phòng

chống BLHĐ theo định hướng phát triển năng lực học sinh

7.2.3 Nhóm phương pháp xử lý dữ liệu

- Người nghiên cứu sử dụng phần mềm xử lí thống kê SPSS for Windows phiên bản 20.0 để xử lí các thông tin thu thập được từ phương pháp điều tra bằng bảng hỏi trong quá trình nghiên cứu về quản lí hoạt động phòng chống BLHĐ theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại trường THCS trên địa bàn huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước

- Đối với dữ liệu định tính, các cuộc phỏng vấn sẽ được phân tích bằng phương pháp trích lọc nội dung theo từng phần nghiên cứu Các nội dung này được sử dụng phối hợp với dữ liệu định lượng để làm rõ hơn thực trạng nghiên cứu

8 Ý nghĩa của đề tài

8.1 Về mặt lý luận

Làm sáng tỏ và hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về bạo lực học đường, phòng chống bạo lực học đường và hoạt động quản lý phòng chống bạo lực học đường nhằm định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở các trường THCS thuộc huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước

8

8 2 Về mặt thực tiễn

Khảo sát, đánh giá, phân tích thực trạng hoạt động quản lý phòng chống bạo lực học đường, công tác quản lý của hiệu trưởng và của GV trong việc phòng chống bạo lực học đường, đánh giá những yếu tố ảnh hưởng đến bạo lực học đường ở các trường THCS trên địa bàn huyệnHớn Quản, tỉnh Bình Phước

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở các trường trung học cơ sở huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước

9

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

CHO HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC CỞ SỞ

1.1 Tổng quan về lịch sử nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở

1.1.1 Những nghiên cứu trên thế giới

Bạo lực học đường là vấn nạn xảy ra ở hầu khắp các quốc gia thuộc các châu lục khác nhau trên thế giới Đây cũng là đề tài mà nhiều nước trên thế giới nghiên cứu để phòng chống, ngăn chặn Tình trạng bạo lực trong trường học được các nhà nghiên cứu phương Tây và Mỹ đặc biệt quan tâm có thể kể đến một số công trình tiêu biểu như sau: Theo Trung tâm Thống kê Quốc gia về Giáo dục Mỹ, bạo lực học đường là một vấn

đề nghiêm trọng Năm 2007, một cuộc điều tra toàn quốc được tiến hành hai năm một lần bởi Trung tâm Ngăn chặn và Kiểm soát Dịch bệnh (CDC), kết quả cho thấy, có 5.9% học sinh mang theo một loại vũ khí (như súng, dao, vân vân) vào trường học trong 30 ngày trước thời điểm điều tra Tỷ lệ này ở nam lớn gấp ba lần nữ Một cuộc thăm dò thực hiện

ở trẻ có độ tuổi 12-17 cho kết quả các em đều thừa nhận bạo lực đang gia tăng ở trường học của mình Mỗi tháng, có 282.000 học sinh ở các trường trung học cơ sở Mỹ bị tấn công.( Nguyễn Văn Tường, 2016)

Đảng bảo thủ nước Anh (2007) công bố kết quả nghiên cứu của mình trong lúc lo ngại về nạn bạo lực học đường ở nước này đang tăng cao Kết quả cho thấy, trung bình một ngày các trường học ở Anh xảy ra khoảng 40 vụ gây gổ buộc cảnh sát phải can thiệp Trong năm học 2007, cảnh sát buộc phải xuất hiện tại trường học hơn 7.300 lần Nhưng thực tế trên toàn nước Anh, bạo lực học đường có thể lên đến hơn 10.000 vụ, 17 do khoảng 1/3 nhân viên cảnh sát quên nhập dữ liệu Đây là dữ liệu trên được tổng hợp từ 25/39 đồn cảnh sát trung tâm của nước Anh.(Ngọc Hải, 2008)

Ở Trung Quốc, trong “Báo cáo phân tích tổng thể tình hình những sự cố an toàn trường học ở học sinh trung học và tiểu học năm 2006” do Bộ giáo dục Trung Quốc công

bố cho thấy, năm 2006 trong những sự cố an toàn được đưa lên báo, thì có đến 25% những vụ việc đó xảy ra trong trường học, chủ yếu là những vụ việc gây thương tích do đánh nhau (chiếm 56%), do dùng chất gây nổ, sử dụng dao, phóng hỏa, xâm hại tình

10

dục… Ngoài ra, theo Trung tâm điều trị bệnh tật của thành phố Thẩm Quyến (2009), trong báo cáo “Nghiên cứu phòng chống thương tích trẻ em” gửi lên “Đại hội tuyên truyền phòng chống ngược đãi trẻ em trên toàn thế giới” cho thấy, trong vòng 1 năm, có 48.7% học sinh ở thành phố Thẩm Quyến cảm thấy không an toàn khi đến trường cũng như tan trường, có 15.8% học sinh đã từng đánh nhau, trong đó những vụ việc đánh nhau của học sinh THCS là nghiêm trọng nhất; có 49.7% học sinh cấp 2 không cảm thấy an toàn; có 21.8% học sinh đã từng đánh nhau.(Chen Erping, 2009)

Tổ chức phát triển cộng đồng tập trung vào trẻ em Plan International và Trung tâm nghiên cứu quốc tế về phụ nữ (ICRW) vừa công bố báo cáo về tình trạng bạo lực trong các trường học ở châu Á (2015) Báo cáo dựa trên kết quả nghiên cứu và khảo sát thực tế với 9.000 học sinh ở lứa tuổi từ 12-17, các giáo viên, hiệu trưởng, phụ huynh tại 5 quốc gia (Campuchia, Việt Nam, Indonesia, Pakistan và Nepal), thực hiện từ tháng 10/2013 đến tháng 3/2014 Theo báo cáo này, tình trạng bạo lực trong các trường học châu Á đang ở mức báo động Trung bình cứ 10 học sinh thì có 7 em từng trải nghiệm bạo lực học đường Quốc gia có tỉ lệ học sinh hứng chịu nạn bạo lực cao nhất là Indonesia (84%); thấp nhất là Pakistan với 43% Chỉ tính trong 6 tháng 18 (10/2013-3/2014), số học sinh bị bạo lực (ở mọi hình thức: tinh thần, thể xác ) tại trường học của Indonesia là 75% Việt Nam đứng thứ hai với 71%.(Quỹ nhi đồng Liên Hợp Quốc, 2018)

1.1.2 Những nghiên cứu ở Việt Nam

Ở Việt Nam, có thể điểm qua một số kết quả nghiên cứu tiêu biểu như: Nguyễn Thị Mai Hương (2013), chỉ ra nhu cầu tiếp nhận thông tin trong giao tiếp với bạn bè cùng trang lứa của học sinh THCS có hành vi bạolực học đường ở Thị xã Phú Thọ.(Nguyễn Thị Mai Hương, 2013)

Đinh Anh Tuấn (2015) tiếp cận từ góc độ xã hội học để khảo sát thực trạng bạo lực học đường của 496 học sinh tại 8 trường THCS và THPT ở TP Quy Nhơn (Bình Định), kết quả cho thấy đại đa số học sinh bị bạo lực tinh thần, một số ít học sinh bị tấn công bằng hung khí, khi chứng kiến hành vi bạo lực học đương đa số học sinh bàng quan, một

số ít có can thiệp nhưng ở mức vừa phải, đặc biệt là hơn 80% học sinh cho rằng hành vi bạo lực học đường có xuất phát từ game online và phim ảnh.(Đinh Anh Tuấn, 2015) Trần Văn Công và cộng sự đã nghiên cứu thực trạng hành vi gây hấn ở học sinh THCS với 4 biểu hiện: gây gấn bằng lời nói; gây hấn với bản thân; gây hấn với đồ vật;

Có thể nói, các công trình nghiên cứu về bạo lực học đường trên thế giới và trong nước đã giải quyết 3 nội hàm của bạo lực học đường, gồm thực trạng bạo lực học đường; các hành vi lệch chuẩn dẫn tới bạo lực học đường và các hình thức biểu hiện của bạo lực học đường Từ việc khảo sát các môi trường bạo lực học đường cụ thể, các nghiên cứu đã bước đầu đưa ra những phương pháp, cách thức tổng quát cho việc ngăn ngừa, giảm thiểu hành vi bạo lực học đường gắn với từng nhóm đối tượng

Từ kết quả nghiên cứu, khảo sát, các công trình nói trên đã mổ xẻ thực trạng, phân tích nguyên nhân và báo động vấn nạn bạo lực học đường có xu hướng gia tăng nhanh Bạo lực học đường xảy ra ở mọi lứa tuổi, cấp học và từ trường học đến bên ngoài cổng trường Đặc biệt là nó thể hiện chiều hướng trẻ hóa, nữ hóa và hành vi bạo lực không có giới hạn trong quan hệ bạn bè, giữa học sinh với giáo viên và ngược lại Hậu quả do bạo lực học đường gây ra rất lớn Nó không chỉ ảnh hưởng đến tâm sinh lý học sinh mà còn

đe dọa môi trường học đường, gây bất ổn xã hội Để can thiệp thành công, giảm thiểu các hành vi dẫn đến bạo lực từ thể xác đến tinh thần của nạn nhân, các nghiên cứu đều thống nhất cần phải: phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình, xã hội; nâng cao nhận thức và giúp học sinh điều chỉnh hành vi, hóa giải những mâu thuẫn, hiềm khích phát sinh; tạo môi trường học đường an toàn; đầu tư các trung tâm tư vấn, tham vấn học đường; đào tạo đội ngũ giáo viên tư vấn chuyên nghiệp; mở rộng sân chơi lành mạnh, tăng cường hoạt động ngoại khóa, trang bị kỹ năng sống…

Tóm lại, các công trình nghiên cứu về bạo lực học đường và quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường rất phong phú, đa dạng Tuy nhiên trên địa bàn huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước chưa có công trình nào nghiên cứu về việc quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực

12

cho học sinhở các trường trung học cơ sở huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước từ góc độ quản lý giáo dục

Trên cơ sở xử lý những số liệu thống kê địa phương, khai thác những tài liệu, tham

khảo và kế thừa kết quả nghiên cứu của các tác giả đi trước, luận văn “Quản lý hoạt động

giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại các trường trung học cơ sở huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước” là công trình đầu tiên

nghiên cứu về đề tài này

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục

1.2.1.1 Khái niệm quản lý

Quản lý là một trong những loại hình hoạt động quan trọng nhất của con người Khoa học quản lý xuất hiện cùng với sự phát triển của xã hội loài người Là một phạm trù tồn tại khách quan, ra đời tất yếu do nhu cầu của một chế độ xã hội, mọi tổ chức, một quốc gia, mọi thời đại, khoa học quản lý là một lĩnh vực lao động trí tuệ và thực tiễn phức tạp của con người nhằm điều khiển lao động, thúc đẩy sự phát triển của xã hội trên

tất cả các phương diện, mang tính lịch sử, tính giai cấp và tính dân tộc

Theo quan điểm điều khiển học: Quản lý là chức năng của những hệ có tổ chức, với bản chất khác nhau: sinh học, xã hội, kỹ thuật,… nó bảo toàn cấu trúc các hệ, duy trì chế

độ hoạt động Quản lý là một động tác hợp quy luật khách quan

Ở nước ngoài, một số tác giả khái niệm như sau:

Các Mác đã viết: "Tất cả mọi loại lao động xã hội trực tiếp hay laođộng chung nào

tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lập của

nó Một người độc tấu vĩ cầm thì tự điều khiển lấy hoạt động của mình, còn một dàn

nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”.(Các Mác và Ph.Ăng-ghen, 2002)

Còn Fredrich Winslow Taylor (1856 - 1915) khẳng định: "Quản lý làbiết được

chính xác điều người khác muốn làm và sau đó hiểu được rằng họ đã hoàn thành công

việc một cách tốt nhất và rẻ nhất" (Trường Quản lý cán bộ giáo dục TW2, 2002)

Trong cuốn “Quản lý nguồn nhân lực”, Paul Herscy và Ken Blane Heard lại coi

“Quản lý là một quá trình cùng làm việc giữa nhà quản lý và người bịquản lý, nhằm

13

thông qua hoạt động cá nhân, của nhóm, huy động các nguồn lực khác để đạt được mục

tiêu của tổ chức”(Nguyễn Ngọc Quang)

Các ông Thomas.J.Robins và Wayned Morrison lại cho rằng: "Quản lý làmột nghề

nhưng cũng là một nghệ thuật, một khoa học" (Nguyễn Hữu Huân, 1999)

Ở Việt Nam có một số khái niệm quản lý như sau:

Theo từ điển Tiếng Việt - Viện Ngôn ngữ học định nghĩa: "Quản lý làtrông coi, giữ

gìn theo những yêu cầu nhất định Là tổ chức và điều hành các hoạt động theo những

yêu cầu nhất định" (Hoàng Phê, 2010)

Theo giáo sư Hà Hồ Sĩ: "Quản lý là một hoạt động có định hướng, có tổchức, lựa

chọn trong các đối tượng có thể dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tượng được

ổn định và làm cho nó phát triển tới mục đích đã định Quản lý là sự tác động có tổ chức,

có định hướng của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra"

(Hà Hồ Sĩ, 2001)

Tác giả Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ cũng cho rằng: “Quản lý là một quátrình

định hướng, quá trình có mục đích, quản lý có hệ thống là quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định Những mục tiêu này đặc trưng cho trạng

thái mới của hệ thống mà người quản lý mong muốn” (Hà Thế Ngữ, 2001)

Từ những khái niệm trên, có thể rút ra kết luận, quản lý bao giờ cũng làmột tác động hướng tới đích, có mục tiêu xác định Quản lý thể hiện mối quan hệ giữa hai bộ phận là chủ thể quản lý và đối tượng quản lý Đây là quan hệ ra lệnh - phục tùng, không đồng cấp và có tính bắt buộc Quản lý là sự tác động tất cả các chức năng quản lýtạo nên nội dung của quá trình quản lý Trong một chu trình quản lý, các chức năng kế tiếp nhau

và độc lập với nhau chỉ mang tính tương đối bởi vì một số chức năng có thể diễn ra đồng thời hoặc kết hợp với việc thực hiện các chức năng khác Chu trình đó được thể hiện qua

sơ đồ sau: mang tính chủ quan nhưng phải phù hợp với quy luật khách quan, có khả năng

thích nghi giữa chủ thể quản lý với đối tượng quản lý và ngược lại

1.2.1.2 Khái niệm quản lý giáo dục

Theo tác giả M.I.Kondacov:“Quản lí giáo dục là tập hợp những biện pháp kế

hoạch hóa, nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của cơ quan trong hệ thống giáo dục để tiếp tục phát triển, mở rộng hệ thống cả về số lượng cũng như chất lượng”(M.I

Kondacov, 1984)

14

Tác giả Đặng Quốc Bảo khái quát “Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều hành phối hợp của các lực lượng xã hội nhằm thúc đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu xã hội”(Đặng Quốc Bảo, 1997)

Tác giả Phạm Minh Hạc cũng nhấn mạnh “Quản lý giáo dục là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp qui luật của chủ thể quản lý (hệ giáo dục) nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học- giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ thống giáo dục tới mục tiêu dự kiến lên trạng thái mới về chất”(Phạm Minh Hạc , 1986)

Vì vậy khái niệm quản lý giáo dục có thể hiểu như sau:Quản lý giáo dục là những

tác động có hệ thống, có mục đích, hợp quy luật và chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các mắt xích của hệ thống giáo dục, nhằm đảm bảo cho hệ thống giáo dục vận hành, phát triển, thực hiện mục tiêu của nền giáo dục

Góc độ vi mô chủ thể quản lý giáo dục là chủ thể quản lý nhà trường (hiệu trưởng), đối tượng của quản lý là các quá trình dạy học, quá trình giáo dục và các thành tố tham gia vào quá trình đó (giáo viên, học sinh, các lực lượng khác, cơ sở vật chất, tài

chính,…), vì vậy khái niệm quản lý giáo dục có thể hiểu như sau:Quản lý nhà trường là

hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhà trường giúp cho nhà trường vận hành theo đường lối, quan điểm giáo dục của Đảng, thực hiện các mục tiêu, tính chất của nhà trường Việt nam đó là hình thành phát triển nhân cách người học theo yêu cầu của xã hội

1.2.2 Khái niệm Bạo lực; Bạo lực học đường; Quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường, năng lực con người

15

sinh lý cho những đối tượng trực tiếp tham gia vào quá trình giáo dục ở nhà trường

cũng như đối với những người quan tâm tới sự nghiệp giáo dục

Theo nghiên cứu về bạo lực học đường ở nhiều quốc gia, bên cạnh thuật ngữ bạo lực học đường, người ta thường nói đến thuật ngữ bắt nạt học đường Bắt nạt học đường cũng là một phần của bạo lực học đường và thậm chí nhiều lúc người ta còn đồng nhất giữa bắt nạt học đường và bạo lực học đường

Dan Olweus, trong cuốn "Bắt nạt trong trường học, chúng ta biết gì và chúng ta có thể làm gì" đã đưa ra định nghĩa theo một cách chung nhất: bắt nạt trong trường học như

một "hành vi tiêu cực được lặp đi lặp lại, có ý định xấucủa một hay nhiều học sinh nhằm

trực tiếp chống lại một học sinh, người có khó khăn trong việc bảo vệ bản thân" (Quỳnh

Trang, 2010)

Milton Keynes (1989) định nghĩa: "Bắt nạt là một hành động lặp đi lặplại một

cách hiếu chiến để cố ý làm tổn thương về tinh thần hoặc thể xác cho người khác Bắt nạt

là đặc trưng của một cá nhân hành xử theo một cách nào đó để đạt được quyền lực trên người khác” (Ngô Minh Oanh, 2014)

Ở Việt Nam, có nhiều tác giả nghiên cứu và đưa ra quan điểm của mình về bạo lực học đường, có tác giả xem bạo lực học đường là hành vi lệch lạc, trái với chuẩn mực đạo đức và quy tắc của nhà trường Theo nghiên cứu của tác giả Đỗ Thị Nga thì “bạo lực học đường” là những hành vi cố ý, sử dụng vũ lực hoặc quyền lực của học sinh hoặc giáo viên đối với những học sinh, giáo viên hoặc những người khác và ngươc lại Đó có thể là những hành vi bạo lực về thể xác, bạo lực về tinh thần, bạo lực về tình dục, bạo lực ngôn ngữ, những bắt ép về tài chính hoặc những hành vi khác có thể gây ra những tổn thương

về mặt tinh thần hoặc thể xác của người bị hại" (Nguyễn Minh Đức và nnk, 2011)

Theo tác giả Phan Mai Hường “Bạo lực học đường là thuật ngữ dùng đểchỉ những

hành vi bạo lực trong môi trường học đường, hoặc những hành vi bạo lực của lứa tuổi học đường Bao gồm hàng loạt các hành vi bạo lực với các mức độ khác nhau, từ không lời đến có lời, từ hành động đơn giản đến những hành động thù địch, gây hấn, phá phách, gây tổn thương tâm lý, thậm chí tổn hại đến thể chất của người khác” Đây là một

định nghĩa khá cụ thể vềbạo lực học đường trên bình diện hành vi và hậu quả của nó.(Nguyễn Thanh Bình và Nguyễn Thị Mai Lan, 2013)

Tóm lại, Bạo lực học đường được hiểu là hành vi xâm hại có chủ ý, có ý đồ,

thường gây hậu quả nghiêm trọng và xảy ra trong phạm vi trong nhà trường, nếu nhìn từ

mà nhiều khi xảy ra bên ngoài nhà trường

1.2.2.3 Hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS

Là hoạt động tuyên truyền, phổ biến nâng cao nhận thức của người học, cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên trong cơ sở giáo dục, gia đình người học và cộng đồng về mối nguy hiểm và hậu quả của bạo lực học đường, đồng thời nâng cao nhận thức về vai trò, vị trí, trách nhiệm của nhà trường, gia đình và cộng đồng trong việc giáo dục học sinh; tăng cường phòng, chống bạo lực học đường và thực hiện theo nguyên tắc lấy phòng ngừa, ngăn chặn là chính; thực hiện các biện pháp giáo dục, vận động và can thiệp của nhà trường, gia đình và cộng đồng, bảo vệ sức khoẻ, tính mạng của học sinh, xử lý kịp thời các hành vi bạo lực học đường từ đó định hướng phát triển năng lực cần thiết cho học sinh thông qua các hoạt động giáo dục

1.2.2.4 Quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS

Có thể hiểu quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường định hướng phát triển năng lực học sinh là hệ thống các tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý nhà trường trong việc giáo dục đạo đức học sinh nhằm tăng cường phòng chống bạo lực học đường và thực hiện theo nguyên tắc lấy phòng ngừa, ngăn chặn

là chính; thực hiện các biện pháp giáo dục, vận động và can thiệp của nhà trường, gia đình và cộng đồng, bảo vệ sức khoẻ, tính mạng của học sinh, xử lý kịp thời các hành vi bạo lực học đường góp phần định hướng phát triển năng lực cho học sinh

Quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường định hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THCS bao gồm nhiều nội dung, như quản lý việc lập kế hoạch hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường; quản lý nội dung hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường; quản lý các con đường phòng, chống bạo lực học đường; tổ chức các lực lượng tham gia giáo dục phòng, chống bạo lực học đường và kiểm tra, đánh giá hoạt động quản lý giáo dục phòng, chống bạo lực học đường

17

Mục tiêu của việc quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các nhà trường là:Nhằm mục đích giáo dục, trang bị kiến thức, kỹ năng về phòng, chống xâm hại người học; phòng, chống bạo lực học đường; bạo lực trẻ em trên môi trường mạng cho người học, cán bộ quản lý, nhà giáo, nhân viên của cơ sở giáo dục và gia đình người học; giáo dục, tư vấn kiến thức, kỹ năng tự bảo vệ cho người học đồng thới ngăn chặn những thái độ, hành vi sai lệch với chuẩn mực xã hội, giữ cho môi trường giáo dục lành mạnh, nhằm thực hiện phong trào

"Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" đạt hiệu quả, góp phần hoàn thành mục tiêu giáo dục của Đảng và Nhà nước ta trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước

1.2.2.5 Nhóm Năng lực của học sinh

Theo từ điển Tiếng Việt: Năng lực là khả năng, điều kiện chủ quan hoặc tự nhiên sẵn có để thực hiện một hoạt động nào đó hoặc Năng lực là khả năng huy động tổng hợp các kiến thức, kỹ năng để thực hiện thành công một loại công việc trong một bối cảnh nhất định Năng lực gồm có năng lực chung và năng lực đặc thù Năng lực chung là năng lực cơ bản cần thiết mà bất cứ người nào cũng cần phải có để sống và học tập, làm việc Năng lực đặc thù thể hiện trên từng lĩnh vực khác nhau như năng lực đặc thù môn học là năng lực được hình thành và phát triển do đặc điểm của môn học đó tạo nên Theo Dự thảo Chương trình tổng thể ngày 14/3/2017- Bộ Giáo dục và Đào tạo:

Những năng lực chung, được tất cả các môn học và hoạt động giáo dục góp phần hình thành, phát triển: năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

Những năng lực chuyên môn, được hình thành, phát triển chủ yếu thông qua một số môn học và hoạt động giáo dục nhất định: năng lực ngôn ngữ, tính toán, tìm hiểu tự nhiên và xã hội, công nghệ, tin học, thẩm mỹ, thể chất

1.3 Lý luận về hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS

1.3.1 Trường Trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân

Trường Trung học cơ sở là một bậc học trong hệ thống giáo dục ở Việt Nam và hầu hết các quốc gia trên thế giới hiện nay còn được gọi là cấp II, trên bậc Tiểu học và dưới bậc Trung học phổ thông Trung học cơ sở kéo dài 4 năm (từ lớp 6 đến lớp 9) hay 3 năm (từ lớp 7 đến lớp 9 - Chẳng hạn như hệ thống giáo dục Nhật Bản) Thông thường, độ

18

tuổi học sinh ở trường Trung học cơ sở là từ 11 (hoặc 12) tuổi đến 15 tuổi Trước đây, để tốt nghiệp Trung học cơ sở, học sinh phải vượt qua một kì thi tốt nghiệp vào cuối lớp 9 nhưng kể từ năm học 2005-2006 thì kì thi đã chính thức bị bãi bỏ Muốn theo học tiếp trình độ cao hơn (cấp Trung học phổ thông) học sinh phải tham dự các kỳ thi tuyển sinh.Trường Trung học cơ sở được bố trí tại từng xã, phường, thị trấn Tuy nhiên, trong thực tế vẫn có một số xã không có trường Trung học cơ sở Đó thường là các xã ở vùng sâu, vùng xa hoặc hải đảo Theo quy định trong Luật Ngân sách Nhà nước, đầu tư xây dựng trường Trung học cơ sở cũng như trường Tiểu học thuộc trách nhiệm của chính quyền cấp quận, huyện

1.3.2 Đặc điểm của học sinh trung học cơ sở

Giai đoạn học sinh THCS là giai đoạn có nhiều biến động trong quá trình phát triển tâm sinh lí, đặc biệt là những thay đổi về tâm lí cá nhân và tâm lí xã hội Điều này được thể hiện ở những điểm sau: (Dương Thị Diệu Hoa, 2011)

Thứ nhất, đây là thời kỳ quá độ từ tuổi thơ sang tuổi trưởng thành, thời kỳ trẻ ở “ngã

ba đường” của sự phát triển Trong đó có rất nhiều khả năng, nhiều phương án, nhiều con đường để mỗi trẻ em phát triển thành một cá nhân độc lập Trong thời kỳ này, nếu sự phát triển được định hướng đúng, được tạo thuận lợi thì trẻ em có nhiều cơ hội sẽ trở thành những cá nhân thành đạt, công dân tốt Ngược lại, nếu không được định hướng đúng, hay bị tác động bởi các yếu tố tiêu cực thì sẽ xuất hiện hàng loạt nguy cơ dẫn trẻ

em đến bên bờ của sự phát triển lệch lạc về nhận thức, thái độ, hành vi và nhân cách; Thứ hai, đây là thời kỳ mà tính tích cực xã hội của trẻ em được phát triển mạnh mẽ, đặc biệt trong việc thiết lập các quan hệ bình đẳng với người lớn và bạn ngang hàng, trong việc lĩnh hội các chuẩn mực và giá trị xã hội, thiết kế tương lai của bản thân và những kế hoạch hành động cá nhân tương ứng;

Thứ ba, trong suốt giai đoạn thiếu niên trẻ em luôn diễn ra sự cấu tạo lại, cải tổ lại hoặc hình thành các cấu trúc mới về thể chất, sinh lý, tương tác xã hội, hành vi, tâm lí, nhân cách Từ đó hình thành cơ sở nền tảng và vạch chiều hướng cho sự trưởng thành thực thụ của cá nhân;

Thứ tư, đây cũng giai đoạn phát triển nhiều khó khăn, phức tạp và đầy mâu thuẫn của đời người Ngay các tên gọi của thời kỳ này như “thời kỳ quá độ”, “giai đoạn bứt phá”,

“giai đoạn khủng hoảng” đã nói lên tính phức tạp và quan trọng của giai đoạn tuổi thiếu

19

Hiểu rõ vị trí và ý nghĩa của giai đoạn phát triển tâm lý thiếu niên, giúp chúng ta có cách đối xử đúng đắn và giáo dục để các em có một nhân cách toàn diện Thông qua đó định hướng phát triển năng lực phù hợp cho học sinh

1.3.3 Mục tiêu quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS

Quản lý hoạt động phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THCS nhằm mục đích ngăn chặn GV và HS có những thái độ, hành vi sai lệch với chuẩn mực xã hội, giữ cho môi trường giáo dục lành mạnh, nhằm thực hiện phong trào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" đạt hiệu quả, góp phần hoàn thành mục tiêu giáo dục của Đảng và Nhà nước ta trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước

Quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở các trường THCS nhằm góp phần cho học sinh thấy được tác hại của bạo lực học đường, từ đó có ý thức đấu tranh với những hành vi sai trái, tích cực phát hiện những biểu hiện mất đoàn kết, thông tin kịp thời đến thầy cô, cha mẹ học sinh để ngăn ngừa không để tình trạng đánh nhau, mất đoàn kết xảy ra

Quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở các trường THCS góp phần tăng cường kỷ cương, kỷ luật trong trường học, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, xây dựng mối quan hệ thầy - trò, trò với trò ngày càng gắn bó, thân thiết, trường học thật sự là "Trường học thân thiện, học sinh tích cực" để nhà trường hoàn thành mục tiêu giáo dục đề ra

Quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở các trường THCS sẽ giúp những học sinh có hành vi chưa đúng, chưa phù hợp nhận thức được hành vi sai trái của mình, tự giác sửa chữa lỗi lầm, hình thành những thái độ, hành vi đúng, phù hợp từ đó định hướng phát triển năng lực của học sinh góp phần xây dựng niềm tin của phụ huynh học sinh, gia đình học sinh vào nhà trường Đồng thời phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực học sinh góp phần tạo niềm tin trong xã hội, bởi trật tự, an toàn trong xã hội được bảo đảm, giảm đi nỗi bức xúc của dư luận, nhân dân tin tưởng ở môi trường giáo dục thân thiện, con người thực sự được rèn luyện trở thành người có tài, có đức, có nhân cách

1.3.4 Nội dung giáo dục phòng chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở các trường trung học cơ sở

20

Giáo dục phòng chống bạo lực học đường nhằm giúp học sinh tăng cường khả năng nhận diện các biểu hiện và nguyên nhân của bạo lực học đường, nhất là trong giai đoạn tiền bạo lực: bắt nạt lẫn nhau, cưỡng chế lấy đồ của nhau, dùng lời nói đe nẹt, dọa nạt,… chuẩn bị cho học sinh sự sẵn sàng về tâm lý đấu tranh chống lại bạo lực và các biện pháp hữu hiệu để ngăn chặn Nhận thức đúng là cơ sở để hành động, bởi vì để ngăn chặn bạo lực, phải hiểu biết về bản chất của bạo lực và những biểu hiện của nó trong mỗi giai đoạn Cần tập trung vào các nội dung giáo dục sau:

Giáo dục việc nhận diện các hành vi bạo lực học đường: hành vi, lời nói, cử chỉ … Giáo dục ý thức chấp hành nội quy trường, lớp, ý thức chấp hành pháp luật

Giáo dục ý thức đấu tranh với các biểu hiện, hành vi bạo lực học đường

Giáo dục học sinh cách giải quyết mâu thuẫn không giải quyết được thì nhờ bạn bè, thầy cô giải quyết

Giáo dục ý thức xây dựng trường học thân thiện, bạn bè tương thân tương ái giúp đỡ lẫn nhau

Từ những nội dung giáo dục nêu trên góp phần nâng cao nhận thức cho học sinh

về nguy cơ và hậu quả của bạo lực học đường Những tổn thương về tinh thần, sức khỏe

và vật chất của học sinh, cả những em chủ mưu gây ra và những em bị hại là khôn lường

từ đó định hướng cho học sinh phát triển năng lực hợp tác và giao tiếp

1.3.5 Các phương pháp giáo dục phòng, chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở các trường trung học cơ sở

Phòng chống bạo lực học đường ở các trường THCS phải được các cán bộ quản lý trường học, các thầy cô giáo và học sinh chủ động tham gia tích cực và thường xuyên, được thực hiện mọi nơi, mọi lúc, đồng thời được các cấp, các ngành, các bậc phụ huynh

học sinh phối hợp thực hiện Tập trung ở một số các phương pháp sau:

Giảng giải cho học sinh nhận thức những hành vi xử sự đúng sai khi xảy ra va

Nêu những gương tốt về hành vi phòng, chống bạo lực học đường

Khen thưởng những tập thể, cá nhân có việc làm tốt về phòng, chống BLHĐ

21

Có những kỷ luật nghiêm khắc đối với những HS có các hành vi BLHĐ, đồng thời cũng tạo điều kiện cho các em có cơ hội để sửa chữa khuyết điểm của mình đồng thời định hướng để các em phát triển năng lực hợp tác và giao tiếp

1.3.6 Các hình thức tổ chức giáo dục phòng chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở các trường Trung học cơ sở

Trong quá trình giáo dục thì giáo dục phòng chống BLHĐ là một bộ phận của quá

trình giáo dục tổng thể, nó được tiến hành thông qua những hình thức tổ chức sau:

Thông qua việc dạy học các bộ môn khoa học cơ bản làm cho người được giáo dục

tự giác chiếm lĩnh một cách có hệ thống những khái niệm đạo đức, nhân cách Các môn khoa học xã hội và nhân văn như: Văn học, Lịch sử, Giáo dục công dân,… có tiềm năng

to lớn trong việc giáo dục nhân cách cho người học Những kiến thức các bộ môn khoa học này có liên quan đến nhận thức những chuẩn mực giá trị đạo đức và liên quan đến thái độ và cách ứng xử, hành vi trong phòng, chống BLHĐ Các môn khoa học tự nhiên cũng góp phần giáo dục nhân cách HS Nó có tác dụng giúp người học hình thành thế giới quan duy vật biện chứng, những phẩm chất xã hội như: Con đường tư duy hợp lý, tác phong làm việc, coi trọng nhân cách và ý thức nâng cao kiến thức xã hội… Các môn khoa học khác như: Giáo dục thể chất, giáo dục quốc phòng… tạo cơ hội để người học phát triển những xúc cảm, rèn luyện ý chí kiên cường, lòng dũng cảm, những bổn phận

và nghĩa vụ của người công dân, giảm thiểu các hành vi không đúng chuẩn mực xã hội

Thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp như các hoạt động đoàn thể và hoạt động xã hội Dựa vào đặc điểm tâm lý của học sinh là rất thích hoạt động, năng động và hứng thú với các hoạt động phong trào, vì vậy cần phải tổ chức các hoạt động theo từng chủ đề, mang nội dung giáo dục và phù hợp với đặc điểm tâm lý của học sinh để lôi cuốn

họ tham gia, thông qua đó giáo dục phòng, chống BLHĐ cho học sinh Các hoạt động này được tổ chức bởi các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường, bao gồm: Chính quyền, Đoàn thể, các câu lạc bộ,… Mỗi tổ chức đều có vai trò quan trọng trong việc giáo dục phòng chống BLHĐ cho học sinh

Giáo dục phòng chống BLHĐ cho học sinh thông qua con đường tự rèn luyện, tự tu dưỡng, tự giáo dục của bản thân mỗi học sinh Mỗi học sinh từ chỗ là đối tượng của quá trình giáo dục phòng chống BLHĐ sẽ trở thành chủ thể của quá trình giáo dục phòng, chống BLHĐ Đặc biệt đối với học sinh THCS, ở các em đã có những hiểu biết nhất định

cô giáo phải thực sự là một tấm gương sáng về đạo đức cho học sinh noi theo

Các hình thức tổ chức giáo dục phòng chống BLHĐ nói trên muốn đạt kết quả phải được thực hiện với sự phối hợp hài hoà Các lực lượng giáo dục phải thực sự quan tâm

và thực hiện theo đúng chức năng và nhiệm vụ của mình Trong đó, giáo dục cho học sinh tự giác thực hiện việc tự giáo dục là hình thức cơ bản Có như vậy những mục tiêu của giáo dục phòng, chống BLHĐ mới đạt kết quả cao

1.3.7 Giáo dục học sinh trường Trung học cơ sở theo định hướng phát triển năng lực

Hiện nay có nhiều quan niệm về năng lực, theo OECD: Năng lực là khả năng đáp ứng một cách hiệu quả những yêu cầu phức hợp trong một bối cảnh cụ thể; theo Chương trình giáo dục phổ thông mới năm 2018: Năng lực là thuộc tính cá nhân được hình thành, phát triển nhờ tố chất sẵn có và quá trình học tập, rèn luyện, cho phép con người huy động tổng hợp các kiến thức, kĩ năng và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí, thực hiện thành công một loại hoạt động nhất định, đạt kết quả mong muốn trong những điều kiện cụ thể (Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018, Bộ Giáo dục

và Đào tạo.)

Với cách hiểu như trên về năng lực, việc dạy học thay vì chỉ dừng ở hướng tới mục tiêu dạy học hình thành kiến thức, kĩ năng và thái độ tích cực ở HS thì còn hướng tới mục tiêu xa hơn đó là trên cơ sở kiến thức, kĩ năng được hình thành, phát triển khả năng thực hiện các hành động có ý nghĩa đối với người học Nói một cách khác việc dạy học định hướng phát triển năng lực về bản chất không thay thế mà chỉ mở rộng hoạt động dạy học hướng nội dung bằng cách tạo một môi trường, bối cảnh cụ thể để HS được thực hiện các hoạt động vận dụng kiến thức, sử dụng kĩ năng và thể hiện thái độ của mình

Cụ thể ở luận văn này chúng ta chú trọng nghiên cứu năng lực hợp tác và giao tiếp cho học sinh nhằm giúp học sinh dần hoàn thiện bản thân từ đó tránh xa bạo lực phần nào góp phần vào việc ngăn chặn BLHĐ Để giáo dục học sinh định hướng đúng cách cần

- Hiểu được nội dung và phương thức giao tiếp cần phù hợp với mục đích giao tiếp

và biết vận dụng để giao tiếp hiệu quả

- Tiếp nhận được các văn bản về những vấn đề đơn giản của đời sống, khoa học, nghệ thuật, có sử dụng ngôn ngữ kết hợp với biểu đồ, số liệu, công thức, ký hiệu

-Biết sử dụng ngôn ngữ kết hợp với biểu đồ, số liệu, công thức, ký hiệu để trình bày thông tin, ý tưởng và thảo luận những vấn đề đơn giản về đời sống, khoa học, nghệ thuật

- Biết lắng nghe và có phản hồi tích cực trong giao tiếp; nhận biết được ngữ cảnh giao tiếp và đặc điểm, thái độ của đối tượng giao tiếp

1.4 Lý luận về quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS

1.4.1 Lập kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS

Lập kế hoạch là quá trình xác định các mục tiêu và lựa chọn các phương thức để để đạt các mục tiêu đó (Trần Thị Tuyết Mai, 2016) Tất cả những người quản lý nói chung

và quản lý giáo dục trong nhà trường nói riêng đều phải làm công việc hoạch định Quản

lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh là một bộ phận quan trọng trong toàn bộ hệ thống kế hoạch hoạt động của nhà trường THCS

Với công tác xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trường THCS, Ban Giám hiệu - đứng đầu là Hiệu trưởng nhà trường có các nhiệm vụ sau:

Xác định mục tiêu, các nhiệm vụ cơ bản của nhà trường, của các đơn vị và cá nhân trong trường cần phải hoàn thành trong kỳ kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh chú ý phát triển năng lực hợp tác và giao tiếp

Chỉ ra các điều kiện mà nhà trường cần và có thể đáp ứng cho các đơn vị và cá nhân trong trường để thực hiện việc quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh Tìm kiếm và khai thác những

Xác định tiêu chuẩn và cách thức đo lường, đánh giá các hoạt động quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinhcủa nhà trường, đơn vị vàcác cá nhân

Chỉ ra một lịch trình trong công tácquản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinhcủa nhà trường trong kỳ

kế hoạch

Khi lập kế hoạch, lãnh đạo nhà trường phải chú ý:

Một là, đảm bảo tính thống nhất giữa mục tiêu quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh với mục tiêu giáo dục chung của nhà trường THCS

Hai là, phối hợp hữu cơ, chặt chẽ giữa kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh với kế hoạch dạy học trên lớp

Ba là, trong kế hoạch, lựa chọn nội dung hình thức hoạt động đa dạng, thiết thực, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý học sinh THCS để có hiệu quả giáo dục cao

Bốn là, kế hoạch đảm bảo vừa có tính bao quát, vừa có tính cụ thể, tính phù hợp đối với nhà trường và tính khả thi

Các loại kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh ở trườngTHCS cần phải xây dựng là:

Kế hoạch tổng thể về quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh

Kế hoạch các hoạt động quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh theo chủ điểm

Kế hoạch tài chính, cơ sở vật chất, phương tiện để phục vụ các công tác quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh

1.4.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS

Tổ chức là việc người quản lí phân phối và sắp xếp các nguồn lực, vật lực theo những cách thức nhất định để đảm bảo thực hiện tốt kế hoạch đề ra (Trần Thị Tuyết Mai, 2016)

Từ đó sau chỉ đạo các bộ phận lập các kế hoạch hoạt động, Hiệu trưởng tổ chức sắp xếp xây dựng bộ máy quản lý GD phòng chống BLHĐ để thực hiện kế hoạch đã đề ra: Nhà trường phải thành lập ban chỉ đạo về GD phòng chống BLHĐ và phân công nhiệm

vụ cụ thể, đúng việc theo tôi cần

Thành phần của Ban gồm: - Hiệu trưởng -Trưởng ban

Tổng phụ trách Đội, Bí thư Đoàn Thanh niên, hoặc Phó Hiệu trưởng: Phó banthường trực

Giáo viên chủ nhiệm

Thường trực Ban đại diện cha mẹ học sinh

Mời thêm sự cộng tác của đại diện của: Đoàn cấp trên, hội Chữ thập đỏ, công an đóng trên địa bàn, đại diện của chính quyền… tùy từng đợt hoạt động theo chủ điểm

Xây dựng quy chế làm việc trong Ban chỉ đạo, xác định cơ chế hoạt động phối hợp, hợp tác giữa các cá nhân, tổ chức đoàn thể, lực lượng giáo dục tham gia vào hoạt động quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực học sinh

Tổ chức chỉ đạo Ban điều hành quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinhthực hiện các nhiệm vụ sau:Giúp Hiệu trưởng xây dựng kế hoạch quản lý các hoạt động;

26

Tổ chức các hoạt động theo các kế hoạch đã định, phối hợp các lực lượng giáo dục khác trong việc quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực học sinh;

Giúp chủ nhiệm lớp, chi đoàn tiến hành các hoạt động ở đơn vị mình có hiệu quả;Xây dựng củng cố đội ngũ GVCN thành lực lượng giáo dục nòng cốt;

Khai thác các lượng ngoài xã hội tham gia công tác quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực học sinh;

Giúp Hiệu trưởng kiểm tra đánh giá các hoạt động

1.4.3 Chỉ đạo triển khai kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh trường THCS

Chỉ đạo là tác động đến con người trong tổ chức để họ làm tốt công việc được giao hoặc tự nguyện hướng đến mục tiêu của tổ chức (Trần Thị Tuyết Mai, 2016)

Với chức năng này theo tôi Hiệu trưởng thực hiện việc hướng dẫn công việc, theo dõi giám sát động viên và uốn nắn kịp thời các hoạt động của mỗi bộ phận và từng cá nhân thực hiện bản kế hoạch đã đề ra, cụ thể cần chỉ đạo:

Chỉ đạo và yêu cầu các bộ phận và cá nhân thực hiện đầy đủ các nội dung quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực

Chỉ đạo tốt sự phối hợp giữa GVCN với cha mẹ học sinh, thực hiện tốt sự kết hợp nhà trường, gia đình, xã hội

Chỉ đạo các bộ phận sử dụng linh hoạt các phương pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh Chỉ đạo và yêu cầu các bộ phận và cá nhân vận dụng các hình thức quản lý hoạt động giáo dục phòng, chống bạo lực học đường theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh và sử dụng triệt để các cơ sở vật chất, các phương tiện nhằm thu được kết quả cao nhất