Qua việc nghiên cứu về lí luận quản lý hoạt động đổi mới PPGD môn tiếng Anh và thực trạng quản lý hoạt động đổi mới PPGD môn tiếng Anh ở các trường THCS thị xã Bến Cát tỉnh Bình Dương, t
Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận, đề tài phân tích thực trạng quản lý hoạt động đổi mới PPGD môn Tiếng Anh ở các trường THCS trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương Từ đó, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động đổi mới PPGD, góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn tiếng Anh ở các trường THCS trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương.
Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
- Khách thể nghiên cứu: Công tác quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường THCS
- Đối tƣợng nghiên cứu: Công tác quản lý hoạt động đổi mới PPGD môn Tiếng Anh ở các trường THCS trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương.
Giả thuyết nghiên cứu
Việc quản lý hoạt động đổi mới PPGD môn Tiếng Anh ở các trường THCS trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương trong những năm qua đã đạt đƣợc những thành tích trên những nội dung công tác nhƣ: lập kế hoạch; tổ chức thực hiện công tác đổi mới PPGD môn Tiếng Anh, đồng thời còn hạn chế ở những nội dung công tác nhƣ: chỉ đạo thực hiện; kiểm tra, đánh giá công tác quản lý hoạt động đổi mới PPGD môn Tiếng Anh ở các trường THCS
Nguyên nhân của thực trạng này có thể từ nhiều phía, trong đó công tác quản lý việc đổi mới PPGD chƣa đƣợc quan tâm đúng mức, chƣa huy động đông đảo GV thực hiện đổi mới PPGD, chƣa tạo điều kiện thuận lợi cho việc đổi mới PPGD môn tiếng Anh
Cần đề xuất các biện pháp quản lý việc đổi mới PPGD môn tiếng Anh ở các trường THCS để việc đổi mới PPGD mang tính rộng rãi, có hệ thống và đạt kết quả cao.
Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hóa cơ sở lí luận có liên quan đến quản lý hoạt động đổi mới PPGD môn Tiếng Anh ở các trường THCS
- Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động đổi mới PPGD môn Tiếng Anh ở các trường THCS trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
- Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động đổi mới PPGD môn Tiếng Anh ở các trường THCS trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương.
Phương pháp nghiên cứu
Cơ sở phương pháp luận
6.1.1 Quan điểm hệ thống - cấu trúc
Quan điểm này được vận dụng trong nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết và nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn của đề tài Tiếp cận quan điểm hệ thống - cấu trúc, giúp người nghiên cứu tìm hiểu được mối liên hệ chặt chẽ giữa quản lý hoạt động đổi mới PPGD môn Tiếng Anh với quản lý các hoạt động khác trong các trường THCS cũng như xem công tác quản lý nhà trường là một hệ thống, trong đó công tác quản lý hoạt động đổi mới PPGD môn Tiếng Anh là một hệ thống con với các yếu tố hợp thành nhƣ: chủ thể quản lý, chức năng quản lý, hình thức quản lý, nội dung quản lý, kết quả quản lý Từ đó giúp tìm hiểu chính xác thực trạng quản lý hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy môn Tiếng Anh ở các trường THCS trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
6.1.2 Quan điểm lịch sử - logic
Quan điểm lịch sử - logic giúp người nghiên cứu xác định phạm vi không gian, thời gian và điều kiện hoàn cảnh cụ thể, để điều tra thu thập số liệu chính xác, đúng với mục đích nghiên cứu đề tài, trình bày công trình nghiên cứu theo trình tự hợp logic
Tiếp cận lịch sử - logic chúng tôi xem xét thực trạng quản lý hoạt động đổi mới PPGD môn Tiếng Anh ở các trường THCS trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương trong quá trình phát triển của nó, cụ thể từ năm học 2015-2016 đến năm học 2016-2017, từ đó phát hiện ra những mối liên hệ bản chất và đề xuất biện pháp phù hợp
Quan điểm thực tiễn đòi hỏi phải xem xét vấn đề trong tình hình thực tế khách quan, với tình hình giảng dạy tiếng Anh ở Việt Nam, với điều kiện kinh tế
- xã hội của thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương cũng như thực tế giảng dạy tiếng
Anh và quản lý giảng dạy tiếng Anh ở địa phương Từ đó đề ra những biện pháp mang tính khả thi, nhằm nâng cao chất lượng quản lý giáo dục ở nước nhà.
Các phương pháp nghiên cứu
6.2.1 Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết
Phương pháp này được sử dụng để phân tích, tổng hợp những vấn đề lí luận của đề tài như: quản lý, quản lý nhà trường, quản lý hoạt động dạy học ở trường, quản lý hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy mônTiếng Anh ở các trường THCS trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
Phương pháp phân loại và hệ thống hóa lý thuyết
Phương pháp này dùng để phân loại và hệ thống hóa những vấn đề lí luận nhƣ đã nêu trên
6.2.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp phân tích hồ sơ, sản phẩm hoạt động
Hồi cứu các tƣ liệu và sản phẩm hoạt động (các kế hoạch, các báo cáo sơ kết, tổng kết, các văn bản chỉ đạo, hồ sơ sổ sách liên quan đến đổi mới PPGD và quản lý hoạt động đổi mới PPGD…)
Tiến hành các cuộc trao đổi với hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn, giáo viên tiếng Anh của một số trường THCS và lãnh đạo, cán bộ phụ trách chuyên môn của Phòng giáo dục - đào tạo để tìm hiểu thực trạng đổi mới PPGD và chỉ đạo đổi mới PPGD; tập hợp, khai thác, tổng kết các kinh nghiệm trong việc thực hiện quản lý đổi mới PPGD
Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
- Đối tượng khảo sát: Tất cả Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn và giáo viên Tiếng Anh ở các trường THCS trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
- Nội dung khảo sát: Tìm hiểu nhận thức cũng nhƣ nhận định của hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn và giáo viên về thực trạng đổi mới PPGD và quản lý hoạt động đổi mới PPGD môn Tiếng Anh ở các trường
THCS trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương Chúng tôi cũng sử dụng phương pháp điều tra bằng bảng hỏi để tìm hiểu tính cần thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động đổi mới PPGD
Phương pháp toán thống kê
Sau khi thu lại toàn bộ các phiếu điều tra hợp lệ, tôi tiến hành xử lý số liệu bằng phần mềm SPSS (Statistical Packages for Social Science) và viết báo cáo bằng phần mềm Microsoft Word theo những bước sau đây:
Tổng hợp và nhập thông tin vào Variable view và Data view của phần mềm SPSS
Sử dụng các phép toán trong phần mềm để đƣa ra các kết quả cần thiết
Dựa trên kết quả thu đƣợc; đánh giá, phân tích và đề ra các giải pháp phù hợp.
Giới hạn nghiên cứu của đề tài
- Về thời gian: Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động đổi mới PPGD môn Tiếng Anh ở các trường THCS trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương ở hai năm học: năm học 2015-2016, và năm học 2016-
- Về nội dung: Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động đổi mới PPGD môn Tiếng Anh ở các trường THCS công lập tại thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương dưới sự điều hành, lãnh đạo của hiệu trưởng nhà trường
- Về không gian: Đề tài khảo sát thực trạng tại 8 trường THCS công lập trên địa bàn thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương.
Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, luận văn bao gồm 3 chương với nội dung chính nhƣ sau:
Chương 1: Cơ sở lí luận của công tác quản lý hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy môn tiếng Anh ở trường trung học cơ sở
Chương 2: Cơ sở thực tiễn của quản lý hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy môn Tiếng Anh ở các trường THCS tại thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
Chương 3: Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy môn Tiếng Anh ở các trường THCS tại thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương
CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG
Tổng quan về lịch sử nghiên cứu vấn đề
Trên lĩnh vực giáo dục, cải tiến PPGD là một vấn đề đƣợc đề cập và bàn luận rất sôi nổi từ nhiều thập kỷ qua Các nhà nghiên cứu PPGD đã không ngừng nghiên cứu, tiếp thu những thành tựu mới của lý luận dạy học hiện đại để đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng cao của nhân loại Những năm gần đây, định hướng cải tiến PPGD đã được thống nhất theo tư tưởng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh dưới sự tổ chức hướng dẫn của giáo viên Việc cải tiến PPGD theo hướng coi trọng người học, coi học sinh là chủ thể hoạt động, khuyến khích các hoạt động học tập tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh trong suốt quá trình dạy học là cần thiết Các vấn đề về quản lý, quản lý nhà trường, PPGD tiếng Anh đã đƣợc nhiều nhà nghiên cứu khoa học nghiên cứu và tổng hợp thành các lí luận liên quan tới quản lý và giảng dạy tiếng Anh Có thể kể đến một số công trình tiêu biểu nhƣ: “Teaching English Cambridge University Press, 1995” của Adrian Doff; “English Brainstormers” của Jack Umstatter, “Approaches and
Methods in Language Teaching” của Richards and Rodgers, Paul Ramsden,
(1998) với “Learning to Lead in Higher Education”,… Các tác giả trên đều đƣa ra những hướng nghiên cứu về đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập môn tiếng Anh nhằm phát huy vai trò của người học theo định hướng phát triển năng lực người học Những tác phẩm trên không chỉ nhấn mạnh các phương pháp hiện đại và còn nêu ra tầm quan trọng trong việc kết hợp với các phương pháp truyền thống để nâng cao chất lƣợng dạy và học ngoại ngữ [51],[56],[60],[59]
Hai nhà tâm lý giáo dục New Zealand là Graham Nuthall và Adrienne Alton-Lee trong các năm 1990, 1992, 1993 đã xuất bản 3 nghiên cứu:
“Predicting, Learning from students Experience of Teaching - Tiên đoán học hỏi kinh nghiệm giảng dạy của giáo sinh”, “Research on Teaching and Learning –
Nghiên cứu về giảng dạy và học hỏi” và “Understanding in how to Learn in
Classroom” về “Phương pháp dạy lấy học sinh làm trung tâm” Các nghiên cứu của hai tác giả mở ra một phương pháp dạy học mới là phương pháp giảng dạy lấy học sinh làm trung tâm với mô hình New Zealand Nghiên cứu đã định hướng cải tiến phương pháp giáo dục theo tư tưởng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh dưới sự tổ chức hướng dẫn của giáo viên, phương pháp này đòi hỏi học sinh tự giác chủ động tìm tòi, phát hiện, giải quyết nhiệm vụ nhận thức và ý thức vận dụng linh hoạt, sáng tạo các kiến thức kỹ năng đã tiếp thu nhận [52],[53],[54]
Trong tạp chí “Giảng dạy tiếng Anh ở châu Á”, tháng 12 năm 2005 (tuyển tập: 7; kỳ phát hành: 4), hai tác giả Hong Wang và Liying Cheng đã đƣa ra nghiên cứu của mình với đề tài “The impact of curriculum innovation on the cultures of teaching” - tạm dịch “Tác động của việc đổi mới chương trình đến hoạt động giảng dạy” Trong nghiên cứu này, các tác giả đã mô tả dự án cuốn chiếu được áp dụng trong khoa tiếng Anh của một trường đại học ở Châu Âu Từ đó đưa ra một số đánh giá của mình đối với quá trình đổi mới chương trình đến hoạt động giảng dạy tiếng Anh tại các trường ở Châu Á [55]
Trên cơ sở lí luận của Chủ Nghĩa Mác Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đã có nhiều nhà khoa học, nhà giáo dục Việt Nam nghiên cứu về quản lý nhà trường, quản lý hoạt động dạy và học được nhiều tác giả quan tâm như Nguyễn Đăng Dậu, Nguyễn Mạnh Quân (1993), Những vấn đề cốt yếu của quản lý; Nguyễn Thị Đoan, Đỗ Minh Cường, Phương Kỳ Sơn (1997), Các học thuyết quản lý; Nguyễn Ngọc Quang (1989), Những khái niệm cơ bản về lí luận quản lý Giáo dục, Nguyễn Văn Lê, Đỗ Hữu Tài (1996), Chuyên đề Quản lý Trường học; Trần Kiểm (1997), Quản lý giáo dục và trường học Mặc khác, cũng đã có những giáo trình, công trình đi sâu vào việc nghiên cứu từng lĩnh vực của công tác quản lý trường học như: Nguyễn Trung Hàm (1999), Chỉ đạo quản lý dạy và học trong nhà trường (2001); Cao Duy Bình (1999), Kế hoạch hóa hoạt động nhà
11 trường; các tác giả nghiên cứu và đi sâu ở những bình diện khác nhau nhưng đều nhằm giải quyết mối quan hệ giữa GV và người quản lý; những nội dung quản lý hoạt động dạy học [13], [18], [38], [30], [29], [21], [5]
Các tài liệu biên soạn về đổi mới quản lý giáo dục trong đó có quản lý đổi mới PPGD cũng mới đƣợc quan tâm trong thời gian gần đây với các tài liệu biên soạn phục vụ cho các dự án phát triển tiểu học, dự án phát triển THCS, dự án phát triển THPT (SREM), chương trình đào tạo bồi dưỡng Hiệu trưởng trường THPT liên kết Việt Nam – Singapore, Tài liệu chỉ đạo chuyên môn trung học phổ thông - Bộ GD&ĐT Tác giả Nguyễn Ngọc Quang xác định: "Dạy học và giáo dục trong sự thống nhất là hoạt động trung tâm của nhà trường", “quản lý nhà trường thực chất là quản lý quá trình lao động sư phạm của thầy…" [38] Tác giả Nguyễn Cảnh Toàn với đề tài "Đổi mới cách dạy, cách học tất yếu dẫn đến sự quản lý dạy và học" [43] Tác giả Phạm Hùng Quang với đề tài “Một số điều kiện đổi mới phương pháp dạy học” [39] Tác giả Hoàng Cơ Chinh nghiên cứu về cải tiến quản lý quá trình dạy học nhằm thực hiện việc đổi mới phương pháp giảng dạy [10] Tác giả Lê Nguyên Long đặt vấn đề về việc “Thử đi tìm những phương pháp dạy học hiệu quả” [33] Tác giả Bùi Hiền nghiên cứu về phương pháp hiện đại dạy-học ngoại ngữ [24] Tác giả Mai Quốc Liên cũng có ý kiến: "Cần cấp bách có một chiến lược ngoại ngữ để phủ khắp tiếng Anh trong các trường học toàn quốc” [31]
Một số luận văn cao học cũng đã nghiên cứu về quản lý và đổi mới quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học bộ môn này ở các trường THPT, THCS Có thể kể đến các công trình nghiên cứu như:
Bùi Thị Thanh Huyền (2015) với luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục
“Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THCS Thành Phố Uông Bí Tỉnh Quảng Ninh”, Đại Học Thái Nguyên, Trường Đại Học Sư Phạm Trong nghiên cứu này tác giả đã đề xuất bảy nhóm giải pháp nhằm quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường THCS Thành Phố Uông Bí Tỉnh Quảng Ninh bao gồm: Giáo dục nâng cao nhận thức cho GV, HS và cha mẹ HS về tầm quan trọng của Tiếng Anh; Chỉ đạo tổ chuyên môn, giáo viên phát triển chương trình
12 dạy học môn Tiếng Anh theo hướng tăng cường kĩ năng nghe, nói, đọc, viết; Chỉ đạo tổ chuyên môn hướng dẫn giáo viên đổi mới phương pháp dạy học môn Tiếng Anh theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh; Chỉ đạo tổ chuyên môn hướng dẫn giáo viên tổ chức hoạt động ngoại khóa môn Tiếng Anh để rèn kĩ năng cơ bản cho học sinh; Nâng cao năng lực cho GV Tiếng Anh; Tăng cường kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học môn Tiếng Anh; Phát triển môi trường dạy học Tiếng Anh [27]
Trần Thị Hằng (2015) với đề tài “Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh tại trường trung học phổ thông Nam Phù Cừ Tỉnh Hưng Yên”, Đại học quốc gia Hà Nội, Trường Đại Học Giáo Dục Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn, tác giả đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh tại trường THPT Nam Phù Cừ, tỉnh Hưng Yên bao gồm: Nâng cao nhận thức của
GV, HS và cha mẹ HS về tầm quan trọng của Tiếng Anh; Quản lý hoạt động dạy môn Tiếng Anh của GV; Quản lý hoạt động học môn Tiếng Anh của HS; Bồi dƣỡng giáo viên Tiếng Anh; Quản lý việc kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học môn Tiếng Anh; Quản lý CSVC, thiết bị dạy học môn Tiếng Anh [23]
Vương Văn Cho (2014) với nghiên cứu “Thực trạng quản lý đổi mới hoạt động giảng dạy Tiếng Anh ở một số trường trung học cơ sở công lập quận 6 Thành Phố Hồ Chí Minh”, Tạp chí khoa học ĐHSP TPHCM số 59 Nghiên cứu trình bày một số kết quả khảo sát thực trạng quản lí (QL) đổi mới hoạt động giảng dạy tiếng Anh ở một số trường trung học cơ sở (THCS) công lập ở Quận 6 Thành phố Hồ Chí Minh (TPHCM) gồm thực trạng thực hiện nội dung QL đổi mới giảng dạy tiếng Anh và thực trạng QL đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Anh; từ đó, đề xuất các biện pháp QL nhằm đổi mới hoạt động giảng dạy tiếng Anh ở trường THCS [12]
Nói tóm lại, các tác giả Việt Nam cũng như nước ngoài nghiên cứu và đưa ra nhiều biện pháp quản lý hoạt động giảng dạy cũng nhƣ quản lý việc đổi mới PPGD ở nhà trường trong đó có bộ môn tiếng Anh theo hướng “lấy người học làm trung tâm” nhằm phát huy tính tích cực và chủ động của người học, trong đó tập trung vào việc giải quyết các mục tiêu, nội dung, chức năng và các biện pháp
13 quản lý hoạt động giảng dạy trong nhà trường phổ thông và ở bộ môn tiếng Anh Điều này cho thấy quản lý hoạt động dạy học nói chung và quản lý việc đổi mới PPGD môn tiếng Anh nói riêng ở các trường THCS thực sự là vấn đề quan trọng đã đƣợc quan tâm nghiên cứu và cần đƣợc tiếp tục nghiên cứu.
Một số khái niệm liên quan đến đề tài
1.2.1 Khái niệm quản lý, quản lý nhà trường
Quản lý là một trong những hoạt động cơ bản nhất của con người xét trên nhiều phạm vi cá nhân, tập đoàn, quốc gia hoặc nhóm quốc gia Hoạt động quản lý (QL) xuất hiện khi loài người hình thành hoạt động nhóm Qua lao động, để duy trì sự sống, đòi hỏi sự phối hợp hoạt động giữa các cá nhân con người Hoạt động QL là một hiện tƣợng tất yếu phát triển cùng với sự phát triển của xã hội loài người nhằm đoàn kết nhau lại tạo nên sức mạnh tập thể, thống nhất thực hiện một mục đích chung Có nhiều nhà nghiên cứu về quản lý đã nêu lên các khía cạnh khác nhau của khái niệm “quản lý”
Theo Harold Koontz thì quản lý là một “hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm Mục tiêu của mọi nhà QL là nhằm hình thành một môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc và sự bất mãn cá nhân ít nhất” [22]
Theo Bùi Trọng Tuân - Nguyễn Kì : “Quản lý là chức năng của những hệ thống có tổ chức với những bản chất khác nhau (kỹ thuật, sinh vật, xã hội), thực hiện những chương trình mục đích hoạt động” [45]
Tác giả Trần Kiểm cho rằng: “Quản lý nhằm phối hợp sự nỗ lực của nhiều người, sao cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành những thành tựu của xã hội” [29]
- Quản lý là công tác phối hợp có hiệu quả hoạt động của những người cộng sự khác nhau cùng chung tổ chức
- Quản lý là những tác động có mục đích đến tập thể người, thành viên của hệ, nhằm làm cho hệ vận hành thuận lợi và đạt tới mục đích dự kiến
“QL là một quá trình tác động có định hướng, có tổ chức, lựa chọn trong số các tác động có thể có, dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tượng và môi trường nhằm giữ cho sự vận hành của đối tượng được ổn định và làm cho nó phát triển tới mục đích đã định” [50]
Tóm lại, có thể nói QL là một khái niệm rộng, bao gồm nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, và được hiểu dưới những góc độ, quan điểm khác nhau Nhưng dù ở lĩnh vực hay góc độ nào đi nữa thì, theo chúng tôi, QL cũng là sự tác động có định hướng, mang tính hệ thống, được thực hiện có ý thức, có tổ chức của chủ thể QL lên đối tƣợng QL, bằng cách vạch ra mục tiêu của tổ chức đồng thời tìm kiếm các biện pháp, cách thức tác động vào tổ chức nhằm đạt mục tiêu đề ra QL là sự điều khiển có tổ chức và thoả mãn yêu cầu, mục tiêu đã đề ra, chứ không mang tính áp đặt, cai trị; Nhưng tuỳ theo những trường hợp cụ thể mà có những chính sách, biện pháp QL cứng rắn hay mềm mỏng phù hợp nhất để luôn đạt đƣợc kết quả nhƣ mong muốn đồng thời phải làm cho tổ chức ngày càng phát triển
1.2.1.2 Khái niệm “Quản lý nhà trường”
Trong hệ thống giáo dục (GD), nhà trường chiếm giữ một phần quan trọng, chủ yếu Đa phần các hoạt động GD đều được thực hiện trong nhà trường, thông qua hệ thống nhà trường (phổ thông, trung học chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học và sau đại học) Nhà trường là “tế bào chủ chốt” của hệ thống GD từ trung ƣơng đến cơ sở Theo đó quan niệm quản lý giáo dục (QLGD) luôn đi kèm với quan niệm QL nhà trường; Các nội dung QLGD luôn gắn liền với QL nhà trường Quản lý nhà trường có thể được coi như là sự cụ thể hoá công tác QLGD
Một số nhà nghiên cứu cho rằng: “Quản lý nhà trường là hệ thống những tác động có hướng đích của hiệu trưởng (the principal) đến con người (giáo viên, nhân viên và học sinh), đến các nguồn lực (cơ sở vật chất, tài chính, thông tin, v.v ) hợp quy luật (quy luật quản lý, quy luật giáo dục, quy luật tâm lý, quy luật kinh tế, quy luật xã hội, v.v ) nhằm đạt mục tiêu giáo dục” [32]
Ngày nay nhà trường trong nền kinh tế công nghiệp không chỉ là thiết kế sư phạm đơn thuần Công việc diễn ra trong nhà trường có mục tiêu cao nhất là
15 hình thành “nhân cách - sức lao động”, phục vụ phát triển cộng đồng làm tăng nguồn vốn con người (Human Capital), vốn tổ chức (Organizational Capital) và cả vốn xã hội (Social Capital)
Theo Nguyễn Ngọc Quang (1989), quản lý nhà trường là: “Tập hợp những tác động tối ưu (cộng tác, tham gia, hỗ trợ, phối hợp, huy động, can thiệp ) của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh và các cán bộ khác, nhằm tận dụng các nguồn dự trữ do Nhà nước đầu tư, lực lượng xã hội đóng góp và do lao động xây dựng vốn tự có hướng vào việc đẩy mạnh mọi hoạt động của nhà trường mà điểm hội tụ là quá trình đào tạo thế hệ trẻ Thực hiện có chất lượng mục tiêu và kế hoạch đào tạo, đưa nhà trường tiến lên trạng thái mới” [38]
Theo giáo sƣ Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục Mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh” [20]
Quản lý nhà trường là một hoạt động thực hiện trên cơ sở những quy luật chung của quản lý, đồng thời có những nét riêng mang tính đặc thù của giáo dục
Quản lý nhà trường khác với quản lý xã hội khác, nó được quy định với bản chất lao động sư phạm của người giáo viên, bản chất của quá trình dạy học và quá trình giáo dục, trong đó mọi thành viên của nhà trường vừa là chủ thể sáng tạo chủ động vừa là đối tƣợng quản lý Sản phẩm của các hoạt động trong nhà trường là nhân cách người học sinh được hình thành trong quá trình học tập, tu dƣỡng và rèn luyện, phát triển theo yêu cầu phát triển của xã hội
Lí luận về đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Anh ở trường THCS
1.3.1 Khái quát về giáo dục cấp THCS và giảng dạy tiếng Anh ở trường THCS
Học sinh THCS bao gồm những em có độ tuổi từ 11 – 15 tuổi, tương ứng các em học từ lớp 6 đến lớp 9 trường THCS Lứa tuổi này còn gọi là lứa tuổi thiếu niên và nó có một vị trí đặc biệt trong quá trình phát triển về nhân cách và tâm sinh lý của các em
Giáo dục THCS nhằm giúp học sinh củng cố, phát triển những kết quả của giáo dục Tiểu học, bảo đảm cho học sinh có những hiểu biết phổ thông cơ bản về Tiếng Việt, toán, lịch sử dân tộc; kiến thức khác về khoa học xã hội, khoa học tự nhiên, pháp luật, tin học, ngoại ngữ; có những hiểu biết cần thiết tối thiểu về kĩ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học Trung học phổ thông, trung cấp học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động [28]
Tiếng Anh là môn văn hoá cơ bản, bắt buộc trong chương trình giáo dục, là một bộ phận không thể thiếu của học vấn phổ thông Môn học này cung cấp cho HS một công cụ giao tiếp mới để tiếp thu những tri thức khoa học, kĩ thuật tiên tiến, tìm hiểu các nền văn hoá đa dạng và phong phú trên thế giới, dễ dàng hội nhập với cộng đồng quốc tế vƣợt qua rào cản về ngôn ngữ Do đặc trƣng riêng, môn tiếng Anh góp phần phát triển tư duy (trước hết là tư duy ngôn ngữ) và hỗ trợ cho việc dạy học tiếng Việt, lồng ghép và chuyển tải nội dung của nhiều môn học khác ở trường THCS Cùng với các môn học và hoạt động giáo dục khác, môn tiếng Anh góp phần hình thành và phát triển nhân cách của HS, giúp cho việc thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện
Chương trình môn tiếng Anh được biên soạn theo quan điểm giao tiếp lấy hình thành và phát triển các kĩ năng giao tiếp nhƣ nghe, nói, đọc, viết là mục tiêu cuối cùng của quá trình dạy học Các kiến thức ngôn ngữ nhƣ ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp là phương tiện, điều kiện hình thành và phát triển các kĩ năng giao tiếp
Nội dung dạy học trong chương trình môn tiếng Anh được xây dựng theo quan điểm chủ điểm Quan điểm chủ điểm lấy hệ thống chủ điểm làm cơ sở để lựa chọn và sắp xếp nội dung ngữ liệu Chương trình Tiếng Anh THCS chia làm
22 sáu chủ điểm (theme) lặp lại, mở rộng từ lớp 6 đến lớp 9 Theo quan điểm chủ điểm, người xây dựng chương trình, biên soạn sách giáo khoa và thực hiện quá trình dạy học có thể có những thuận lợi như: Chương trình môn tiếng Anh chú trọng quan điểm coi HS là chủ thể của quá trình học tập HS đƣợc tham gia một cách tích cực, chủ động, sáng tạo vào quá trình hình thành và phát triển các kĩ năng giao tiếp GV là người tổ chức, hướng dẫn, điều kiện quá trình hình thành và phát triển các kĩ năng giao tiếp của HS
Kiến thức ngôn ngữ (Linguistic knowledge) trong chương trình Tiếng Anh THCS giúp học sinh hình thành và phát triển năng lực giao tiếp Kiến thức ngôn ngữ bao gồm:
Ngữ âm trong Chương trình tiếng Anh THCS gồm: các nguyên âm, nguyên âm đôi, bán nguyên âm, phụ âm, tổ hợp phụ âm; trọng âm từ, nhịp điệu và ngữ điệu câu cơ bản trong tiếng Anh Ngữ âm giúp củng cố và phát triển các kiến thức và kỹ năng học sinh đã học trong chương trình
Số lượng từ vựng được quy định trong chương trình tiếng Anh THCS là khoảng 800 - 1000 từ (không bao gồm các từ đã học ở tiểu học) Đây là những từ thông dụng đƣợc thể hiện trong hai lĩnh vực khẩu ngữ và bút ngữ Những từ này cần đƣợc giới thiệu lặp đi lặp lại, thông qua các ngữ cảnh có nghĩa, trong phạm vi các chủ đề do chương trình quy định
Trong chương trình tiếng Anh THCS, các cấu trúc ngôn ngữ và hiện tượng ngữ pháp đƣợc giới thiệu thông qua ngữ cảnh Nội dung ngữ pháp bao gồm:
● Câu trần thuật, câu hỏi, câu mệnh lệnh, câu cảm thán; câu khẳng định, câu phủ định; câu đơn, câu ghép, câu phức
● Động từ ở các thời/thể hiện tại đơn, hiện tại tiếp diễn, hiện tại hoàn thành, quá khứ đơn, quá khứ tiếp diễn, quá khứ hoàn thành, tương lai đơn, tương lai tiếp diễn, tương lai hoàn thành; động từ tình thái, động từ nguyên thể, danh động từ, cụm động từ (động từ đa thành tố); thể bị động; câu điều kiện (loại 1 và
23 loại 2); mệnh đề quan hệ; lời nói trực tiếp và gián tiếp; danh từ đếm đƣợc, danh từ không đếm đƣợc, sở hữu cách của danh từ; số đếm, số thứ tự; so sánh tính từ; đại chỉ định, đại từ nghi vấn, đại từ quan hệ, đại từ phản thân, đại từ sở hữu; các giới từ, trạng từ, liên từ thông dụng; mạo từ xác định, mạo từ không xác định
Thời lƣợng các tiết học môn tiếng Anh đƣợc Bộ giáo dục và đào tạo quy định cụ thể qua bảng số liệu dưới đây:
Bảng 1.1Quy định số tiết của từng môn học bậc THCS
STT Môn Lớp 6 Lớp 7 Lớp 8 Lớp 9
HKI HKII HKI HKII HKI HKII HKI HKII
Qua bảng quy định số tiết của các môn cấp THCS do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định, ta thấy thời lượng của môn Tiếng Anh tương đối so với các môn
24 học khác Tuy nhiên, đặc trƣng của bộ môn Tiếng Anh là phát triển tƣ duy ngôn ngữ và rèn các kỹ năng giao tiếp, kỹ năng đọc hiểu và kỹ năng viết Điều đó đòi hỏi GV Tiếng Anh phải không ngừng đổi mới PPGD để đáp ứng các kỹ năng cơ bản cho HS với chuẩn kiến thức, kỹ năng và thời lƣợng tiết dạy theo quy định
1.3.2 Các yêu cầu cơ bản của đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Anh ở trường THCS
Yêu cầu đổi mới PPGD đã đƣợc các tác giả quán triệt vào quá trình lựa chọn nội dung SGK, vào việc trình bày SGK và SGV Giáo viên và cán bộ quản lý trường THCS cần nắm được những yêu cầu và quy trình đổi mới các PPGD Đặc biệt cán bộ quản lý chịu trách nhiệm trực tiếp việc này cần quan tâm và đặt vấn đề cải tiến PPGD ở đúng tầm của nó trong sự phối hợp với các hoạt động toàn diện của nhà trường Ban giám hiệu cần trân trọng, ủng hộ, khuyến khích mỗi sáng kiến, cải tiến dù nhỏ của GV và cũng cần biết hướng dẫn, giúp đỡ GV vận dụng các PPGD thích hợp với môn học, đặc điểm HS, điều kiện dạy và học ở địa phương làm cho hoạt động cải tiến PPGD ngày càng được mở rộng và có hiệu quả hơn Tuy nhiên đổi mới PPGD không có nghĩa là gạt bỏ các phương pháp truyền thống mà phải vận dụng một cách hiệu quả các PPGD hiện có theo quan điểm dạy và học tích cực kết hợp với các phương pháp hiện đại
Quan điểm giao tiếp là quan điểm đặc thù của môn ngoại ngữ nói chung và môn Tiếng Anh nói riêng trong nhà trường Quan điểm giao tiếp qui định “Tính giao tiếp của hoạt động dạy học ngoại ngữ” Môn học này đòi hỏi nhận thức và giải quyết hợp lý mối quan hệ giữa kiến thức và kĩ năng – hai thành tố chủ yếu của nội dung dạy học
Lí luận về quản lý hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Anh ở trường THCS
1.4.1 Tầm quan trọng của quản lý hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Anh ở trường THCS
Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng về Chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020 đã nêu rõ: “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá; đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học; đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục, đào tạo Tập trung nâng cao chất lƣợng giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành” [17]
Luật giáo dục 2005, Điều 28 quy định: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” [40]
Chiến lƣợc phát triển giáo dục giai đoạn 2011 - 2020 ban hành kèm theo Quyết định 711/QĐ-TTg ngày 13/6/2012 của Thủ tướng Chính phủ chỉ rõ: "Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập, rèn luyện theo
26 hướng phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo và năng lực tự học của người học” Đổi mới PPGD là một trong những nội dung quan trọng của các trường THCS trong xu thế đổi mới giáo dục hiện nay Bộ GD&ĐT đã có chủ trương
“Mỗi giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục thực hiện một đổi mới trong phương pháp giảng dạy và quản lý Mỗi trường có một kế hoạch cụ thể về đổi mới phương pháp giảng dạy Mỗi tỉnh có một chương trình đổi mới phương pháp giảng dạy”
Phương pháp giảng dạy tiếng Anh ở trường THCS phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc trƣng môn học, đặc điểm đối tƣợng học sinh, điều kiện của từng lớp học; bồi dƣỡng cho học sinh phương pháp tự học, khả năng hợp tác; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập cho học sinh đối với môn tiếng Anh Để việc đổi mới PPGD đạt hiệu quả cao, cần phải xây dựng kế hoạch cụ thể về thực hiện đổi mới PPGD môn tiếng Anh, về phát triển đội ngũ GV tiếng Anh cũng nhƣ huy động mọi lực lƣợng cùng tham gia thực hiện đổi mới PPGD Nhƣ vậy, quản lý hoạt động đổi mới PPGD tiếng Anh ở trường THCS là khâu then chốt quyết định chất lượng dạy học, giáo dục môn tiếng Anh trong tiến trình đổi mới giáo dục hiện nay
1.4.2 Quản lý sự thay đổi và quản lý hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Anh ở trường THCS
1.4.2.1 Quản lý sự thay đổi
Thay đổi (Change) là quá trình vận động do ảnh hưởng, tác động qua lại của sự vật, hiện tƣợng; của các yếu tố bên trong và bên ngoài, là thuộc tính chung của bất cứ sự vật, hiện tƣợng nào
Vào khoảng 500 năm trước Công nguyên, Heraclitus – nhà triết học người
Hy Lạp cổ đại đã từng nói: “Không có gì tồn tại vĩnh viễn ngoài sự thay đổi”
Trong thời đại ngày nay, chân lý đó càng đƣợc minh chứng vì nhịp độ của sự thay đổi ngày càng gia tăng, đặc biệt là trong thời đại công nghệ thông tin và nền kinh tế tri thức
27 Đối với trường học, điều này có nghĩa là bối cảnh của việc dạy học đã thay đổi, có sự quan tâm lớn và yêu cầu cao của cộng đồng, các nhà trường phải đào tạo ra đƣợc những học sinh có thể thể hiện những hiểu biết – tri thức và kĩ năng, nghĩa là đòi hỏi có một sự thay đổi quan trọng trong tƣ duy và trong thực tiễn hoạt động điều hành nhà trường
Thay đổi là tất yếu Lịch sử phát triển giáo dục về cả thực tiễn và lí luận cho thấy có mối quan hệ biện chứng giữa sự phát triển giáo dục với sự phát triển nhân cách, phát triển kinh tế – xã hội và khoa học công nghệ, về điều kiện và hoàn cảnh thực hiện giáo dục Từ mối quan hệ biện chứng đó có thể tìm thấy các vấn đề lí luận và thực tiễn của việc thay đổi giáo dục và quản lý nhà trường [19]
Mô hình nhà trường ở thế kỉ 21 đã và đang có sự thay đổi như: Chú trọng hơn vào việc phát triển thái độ và những kĩ năng tƣ duy Việc kiểm tra đánh giá và dạy học tạo thành một thể trọn vẹn Giải quyết vấn đề bằng phương thức hợp tác Những kĩ năng đƣợc học trong bối cảnh của những vấn đề mang tính thực tiễn Hoạt động học của học sinh là chính yếu, giáo viên là người hướng dẫn, tổ chức Hoạt động đổi mới PPGD là một trong những nội dung thay đổi về giáo dục Quản lý sự thay đổi về giáo dục trong trường phổ thông không thể không nhắc đến thay đổi cách thức quản lý hoạt động đổi mới PPGD môn Tiếng Anh
1.4.2.2 Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy môn tiếng Anh ở trường THCS
Quản lý hoạt động đổi mới PPGD môn Tiếng Anh đầu tiên là quản lý đổi mới về cách dạy của thầy cần hướng đến làm thay đổi tính chất hoạt động nhận thức của học sinh: chuyển từ tái hiện sang sáng tạo Hai là quản lý việc rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức để giải quyết những vấn đề của thực tế đời sống; quản lý việc sử dụng các phương tiện kỹ thuật hiện đại vào dạy học Ba là tăng cường quản lý mối quan hệ giữa trí tuệ và tâm hồn, giữa tư duy và cảm xúc: dạy học phải tác động vào tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh Đổi mới PPGD là một chủ trương lớn được thể hiện trong các Nghị quyết của Đảng, Quốc hội và đƣợc thể chế hóa thành các văn bản chỉ đạo của Chính phủ, ngành GD&ĐT Như vậy, trong quá trình quản lý, hiệu trưởng cần tổ chức
28 quán triệt, tuyên truyền rộng rãi đến CBQL, giáo viên và học sinh về chủ trương đổi mới PPGD tiếng Anh ở trường THCS theo định hướng phát triển năng lực học sinh Đó là dạy học mở và tích cực hóa học sinh, đánh giá định hướng mục tiêu phát triển năng lực, học sinh có cơ hội lĩnh hội những tri thức, kỹ năng và sử dụng tri thức, kỹ năng gắn với thực tiễn Cần xác định rõ các vấn đề quan trọng liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ, trách nhiệm của người dạy và người học; nêu rõ vai trò, tầm quan trọng của đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Anh ở trường THCS trong xu thế đổi mới giáo dục hiện nay Cần khơi dậy tinh thần trách nhiệm, lương tâm nhà giáo, uy tín nghề nghiệp, danh dự nhà trường để động viên, khuyến khích giáo viên tham gia tích cực hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Anh ở trường THCS Thực hiện những vấn đề trên là làm thay đổi nhận thức của CBQL và giáo viên về đổi mới PPGD tiếng Anh ở trường THCS, họ sẽ thể hiện tinh thần trách nhiệm cao hơn trong quá trình thực hiện đổi mới PPGD tiếng Anh ở trường THCS theo định hướng phát triển năng lực học sinh
1.4.3 Nội dung quản lý hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Anh ở trường THCS
1.4.3.1 Xây dựng kế hoạch đổi mới phương pháp giảng dạy môn tiếng Anh ở trường THCS
Lập kế hoạch là yếu tố đầu tiên trong quá trình quản lý, với bản chất là hoạch định chiến lƣợc, mục tiêu và các yếu tố liên quan đến việc thực hiện mục tiêu đã định Vì vậy, hiệu trưởng phải lập một bảng kế hoạch chi tiết về đổi mới PPGD môn tiếng Anh và phổ biến đến tổ chuyên môn làm tiền đề để các bộ phận, giáo viên tham gia lập kế hoạch nhằm thực hiện tốt mục tiêu đổi mới phương pháp giảng dạy môn tiếng Anh ở trường THCS
Từ lí luận và thực tiễn quản lý đổi mới PPGD, thì việc lập kế hoạch đổi mới PPGD môn tiếng Anh có thể xây dựng riêng một kế hoạch hoặc có thể nằm trong kế hoạch năm học chung của trường THCS
Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động đổi mới PPGD tiếng Anh ở trường THCS
1.5.1 Các yếu tố khách quan
1.5.1.1 Xu hướng toàn cầu hóa và đổi mới giáo dục trong bối cảnh hội nhập
Trong thời đại toàn cầu hóa đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của đời sống, xã hội cùng với khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ dẫn đến sự bùng nổ tri thức Hệ quả là làm cho sản xuất và mọi lĩnh vực đời sống văn hóa, giáo dục sẽ phải đổi mới nhanh chóng về nhận thức cũng nhƣ lối sống của cộng đồng Để tránh khỏi lạc hậu, thích ứng kịp thời với sự thay đổi từng ngày, từng giờ của sản xuất cũng nhƣ đời sống, cá nhân và cộng đồng, không thể không trang bị những kiến thức, kỹ năng mới, điều chỉnh ứng xử phù hợp với những cái mới đang liên tục xuất hiện
Giáo dục là một hoạt động xã hội rộng lớn có liên quan trực tiếp đến lợi ích, nghĩa vụ và quyền lợi của mọi người dân, mọi tổ chức kinh tế - xã hội, là động lực cơ bản để đẩy nhanh tiến trình phát triển của mọi quốc gia Từ cuối thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI, hầu hết các nước phát triển, đang phát triển và chậm phát triển đều tiến hành đổi mới và cải cách giáo dục Giáo dục thực sự trở thành quốc sách hàng đầu, đầu tƣ cho giáo dục là đầu tƣ cho phát triển, tất cả đều quan tâm đến giáo dục, luôn tạo điều kiện để giáo dục đi trước một bước, yếu tố quyết định trong phát triển đất nước và cạnh tranh quốc tế
Một trong những định hướng cơ bản của việc đổi mới giáo dục là chuyển từ nền giáo dục mang tính hàn lâm, xa rời thực tiễn sang một nền giáo dục chú trọng việc hình thành năng lực hành động, phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học Việc đổi mới PPGD môn tiếng Anh phải góp phần hình thành năng
36 lực hành động, phát huy tính tích cực, độc lập, sáng tạo của học sinh để từ đó bồi dưỡng cho học sinh phương pháp tự học, hình thành khả năng học tập suốt đời là một xu thế tất yếu
1.5.1.2 Nhận thức, tâm lý của cha mẹ học sinh về đổi mới phương pháp giảng dạy môn tiếng Anh
Ban đại diện cha mẹ học sinh là tổ chức đại diện cho tất cả cha mẹ học sinh, là những người nắm chính xác thông tin của học sinh, là cầu nối giữa nhà trường và cha mẹ học sinh Hiệu trưởng cần chia sẻ với họ những vấn đề nhà trường quan tâm, tận dụng những thế mạnh của tổ chức này trong việc quán triệt mục tiêu đổi mới PPGD môn tiếng Anh đến phụ huynh và vận động cha mẹ học sinh hỗ trợ cho các hoạt động của nhà trường
Cần duy trì nề nếp sinh hoạt của Ban đại diện, định kỳ họp toàn thể cha mẹ học sinh, thường xuyên tổ chức các hội nghị tư vấn về phương pháp dạy con tự học, về phối hợp các lực lƣợng khác để giáo dục học sinh, tổ chức báo cáo điển hình về nuôi dạy con tốt
Các thành tích dạy học, các giá trị văn hoá, truyền thống của nhà trường được hình thành và phát triển, ngoài nỗ lực của nhà trường còn có sự đóng góp của cha mẹ học sinh, địa phương và cộng đồng Trong quản lý đổi mới PPGD môn tiếng Anh, hiệu trưởng cần biết duy trì, phát huy truyền thống đã có, tác động đến nhận thức của cha mẹ học sinh về vai trò của đổi mới PPGD môn tiếng Anh với nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường, tạo tâm lý hưng phấn để cha mẹ học sinh cùng hòa nhập vào hoạt động đổi mới PPGD môn tiếng Anh
Một khi nhận thức rõ đƣợc tầm quan trọng của đổi mới PPGD môn tiếng Anh với nâng cao chất lƣợng giáo dục, cha mẹ học sinh sẽ yên tâm và chính họ sẽ trở thành chủ thể động viên, khuyến khích, theo dõi, giúp đỡ con em mình về tinh thần tự học, chủ động và sáng tạo trong học tập
1.5.2 Các yếu tố chủ quan
1.5.2.1 Nhận thức, tâm lý, năng lực đổi mới của đội ngũ giáo viên Đổi mới PPGD môn tiếng Anh không chỉ đòi hỏi ở các cấp quản lý, mà bản thân mỗi giáo viên giảng hay bộ môn tiếng Anh cần thấy rõ trách nhiệm của
37 mình đối với công việc chung, với việc bảo vệ danh dự, uy tín của nhà trường, tổ chuyên môn, của tập thể sƣ phạm và của mỗi cá nhân trong việc thực hiện các nhiệm vụ giáo dục của nhà trường Trong quá trình đổi mới, bên cạnh việc phát triển ƣu thế vốn có về kinh nghiệm, việc tiếp thu những cái mới, những vấn đề khó luôn là trở ngại về mặt tâm lý của giáo viên Hiệu trưởng phải tạo mọi điều kiện cho giáo viên đƣợc giúp đỡ về công tác chuyên môn, vƣợt qua tâm lý ngại khó khăn, ngại thay đổi để họ hoàn thành nhiệm vụ và trưởng thành Nếu thiếu sự giúp đỡ của tập thể, của đồng nghiệp, họ sẽ không thể hoàn thành nhiệm vụ của mình Vì vậy, nhà trường và tổ chuyên môn là môi trường thuân lợi nhất cho hoạt động, cho sự trưởng thành của họ, rèn luyện cho họ những phẩm chất nhân cách công dân và phẩm chất nhân cách nghề nghiệp phù hợp Đổi mới PPGD môn tiếng Anh có đạt đƣợc kết quả mong muốn hay không phụ thuộc phần lớn vào năng lực của đội ngũ giáo viên Nếu từng thành viên chẳng những có tinh thần trách nhiệm cao mà còn có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ tốt thì hoạt động đổi mới PPGD môn tiếng Anh sẽ diễn ra thuận lợi, kết quả thực hiện sẽ đƣợc nâng cao
Trong thực tiễn, các trường THCS vẫn có nhiều giáo viên có năng lực chuyên môn vững vàng, biết vận dụng các PPGD môn tiếng Anh tích cực vào hoạt động dạy học có hiệu quả, là đội ngũ cốt cán và tiên phong trong đổi mới PPGD môn tiếng Anh Để hoạt động đổi mới PPGD môn tiếng Anh diễn ra thường xuyên, liên tục và trở thành công việc hằng ngày của giáo viên, hiệu trưởng cần tổ chức và tạo điều kiện cho giáo viên được bồi dưỡng, tự bồi dưỡng về những nội dung liên quan đến kiến thức, kỹ năng đổi mới PPGD môn tiếng Anh do cấp trên và nhà trường tổ chức Tạo điều kiện cho giáo viên được học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp trong và ngoài trường thông qua hội thảo, sinh hoạt cụm chuyên môn, sinh hoạt tổ chuyên môn, thao giảng, dự giờ
1.5.2.2 Năng lực quản lý sự thay đổi của hiệu trưởng
Thay đổi là quá trình vận động do ảnh hưởng, tác động qua lại của sự vật, hiện tƣợng, của các yếu tố bên trong và bên ngoài; thay đổi là thuộc tính chung của bất kỳ sự vật, hiện tƣợng nào
Lãnh đạo và quản lý sự thay đổi là một tiến trình xây dựng cầu nối giữa tầm nhìn và hành động Xã hội chúng ta đang sống đang không ngừng thay đổi để tiến tới xã hội thông tin và tri thức, nền kinh tế toàn cầu, đòi hỏi phải xây dựng được lực lượng lao động “tư duy” Đối với trường học, điều này có nghĩa là bối cảnh của việc dạy và học đã thay đổi, có sự quan tâm lớn và yêu cầu cao của cộng đồng, các nhà trường phải cho ra được những học sinh có thể thể hiện được sự hiểu biết, tri thức và kỹ năng, nghĩa là đòi hỏi có một sự thay đổi quan trọng trong tư duy và trong thực tiễn điều hành nhà trường Như vậy, bối cảnh trách nhiệm lớn đòi hỏi phải có sự tổ chức lại hoạt động của trường phổ thông, thể hiện ở sự thay đổi trong cơ cấu điều hành, ở những thay đổi trong việc giảng dạy, ở việc xác định rõ những chuẩn về nội dung và kết quả giáo dục
Quản lý sự thay đổi trường THCS cần phải nhận thức rõ thay đổi là tất yếu, thay đổi xảy ra thường xuyên bao gồm sự thay đổi bên trong (Số lượng học sinh tăng hay giảm; chất lƣợng dạy học cao hay thấp so với yêu cầu và mong muốn; cơ sở vật chất, phương tiện dạy học thay đổi do xuống cấp hay đầu tư mới; năm học mới khác với năm học trước; đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên có sự biến động) và sự thay đổi bên ngoài (tuyển sinh thay đổi; yêu cầu đầu ra thay đổi; tình hình kinh tế - xã hội biến đổi; yêu cầu đổi mới nội dung chương trình, sách giáo khoa, phương pháp, phương tiện giáo dục; môi trường địa phương có sự thay đổi)
Như vậy, dù muốn hay không thì trường THCS vẫn luôn diễn ra sự thay đổi đòi hỏi người hiệu trưởng phải có nhận thức đầy đủ và năng lực thật sự Điều quan trọng là nếu biết đƣợc thực trạng sự thay đổi, biết quản lý sự thay đổi thì hiệu quả quản lý sẽ tích cực hơn