Tài liệu Giáo trình chăn nuôi thỏ Chương 1 pptx

Nhѭ vұy trong nhӳng nѭӟc hay vùng không có nguӗn ngӫ cӕc dѭ thӯa thì chăn nuôi thӓ là mӝt trong nhӳng phѭѫng án tӕt nhҩt ÿӇ sҧn xuҩt ra nguӗn proteinÿӝng vұt cҫn thiӃt cho dinh dѭӥng con

BÀI GIҦNG CHĂN NUÔI THӒ

Giáo viên: LÂM THANH BÌNH

TRѬӠNG CAO ĈҶNG CӜNG ĈӖNG SÓC TRĂNG

CH ѬѪNG 1

I Vӎ TRÍ VÀ TҪM QUAN TRӐNG

Thӓ nhà là gia súc ÿѭӧc biӃt nhѭ là mӝt loài ăn cӓ chuyӇn hoá mӝt cách có hiӋu quҧ tӯ rau cӓ sang thӵc phҭm cho con ngѭӡi Thӓ có thӇ chuyӇn hoá 20% protein chúng ăn ÿѭӧc thành thӏt so vӟi 16-18% ӣ heo và 8-12% ӣ bò thӏt Mӝt cách ÿһc biӋt chúng tұn dөng tӕt nguӗn protein và năng lѭӧng tӯ thӵc vұt ÿӇ tҥo ra thӵc phҭm, trong khi các nguӗn thӭc ăn này không cҥnh tranh vӟi con ngѭӡi, heo, gà

so vӟi ngӫ cӕc Nhѭ vұy trong nhӳng nѭӟc hay vùng không có nguӗn ngӫ cӕc dѭ thӯa thì chăn nuôi thӓ là mӝt trong nhӳng phѭѫng án tӕt nhҩt ÿӇ sҧn xuҩt ra nguӗn proteinÿӝng vұt cҫn thiӃt cho dinh dѭӥng con ngѭӡi mӝt cách kinh tӃ

Trên thӃ giӟi ngành chăn nuôi thӓ khá phát triӇn Trong nhӳng thұp niên 80 theoѭӟc tính tӯ sӵ sҧn xuҩt thӏt thӓ, mӛi năm mӝt ngѭӡi tiêu thө khoҧng 200g thӏt thӓ Sҧn xuҩt thӏt thӓ cao ӣ các nѭӟc Nga, Pháp, Ý, Trung Quӕc, Anh, Mӻ, v v…Mӝt cách chung nhҩt nghӅ này phát triӇn mҥnh ӣ Châu Âu và Châu Mӻ, tuy nhiên kém phát triӇn ӣ Châu Á và Châu Phi Ӣ Châu Âu sӵ sҧn xuҩt và mua bán thӏt thӓ và thӓ giӕng cNJng tăng nhanh Cө thӇ là các nѭӟc Nga, Ĉӭc, Pháp, Ĉan Mҥch,

Hà Lan và Anh Trung Quӕc cNJng là nѭӟc xuҩt khҭu thӏt thӓ có uy tính ӣ thӏ trѭӡng Châu Âu Thӏ trѭӡng da thӓ và lông len thӓ cNJng mҥnh mӁ ÿһc biӋt là nhu cҫu da xuҩt khҭu sang Anh, Nhұt, Ý, Mӻ,…và lông len cӫa thӓ Angora xuҩt sang

Mӻ, Nhұt và Ĉӭc tӯ các nѭӟc sҧn xuҩt chính nhѭ: Czechoslovakia, Ĉӭc, Anh, Tây Ban Nha, v.v…

Ӣ ViӋt Nam mһc dù nghӅ chăn nuôi thӓ ӣ nѭӟc ta hiӋn nay nói chung còn rҩt mӟi và chѭa phát triӇn so vӟi các gia súc khác, tuy nhiên rҧi rác ngѭӡi dân cNJng phát triӇn chúng tӯ thành thӏ ÿӃn nông thôn trên cҧ nѭӟc ÿӇ cung cҩp thӏt cho cӝng ÿӗng ngѭӡi dân, các nhà hàng, quán ăn, cung cҩp thӓ các phòng thí nghiӋm, viӋn, trѭӡng hӑc, dùng trong công tác nghiên cӭu và giҧng dҥy, v v Trong tѭѫng lai gҫn vӟi dân sӕ ngày càng gia tăng, nhu cҫu thӵc phҭm cho ngѭӡi dân ngày càng lӟn, nhu cҫu nghiên cӭu khoa hӑc và giҧng dҥy cNJng tăng lên Do vұy trong tѭѫng lai gҫn chúng sӁ phát triӇn thành mӝt ngành chăn nuôi quan trӑng ViӋc ÿһt mӝt nӅn tҧng khoa hӑc kӻ thuұt ÿӇ nhҵm phát triӇn ÿàn thӓ ӣ ViӋt Nam có vai trò quan trӑng ÿһc biӋt

II NHӲNG LӦI ÍCH CӪA NGHӄ NUÔI THӒ

Chăn nuôi thӓ ÿem lҥi nhiӅu lӧi ích và thuұn lӧi cho ngѭӡi chăn nuôi vì nhӳng

lý do sau:

1 Thӓ sinh sҧn nhiӅu và nhanh

Thӓ sinh sҧn nhanh, do tuәi sinh sҧn chӍ 6-7 tháng và thӡi gian mang thai khoҧng 1 tháng Do vұy nӃu tháng giêng thӓ mҽ ÿҿ thì tháng 7 cùng năm thӓ con sӁ

ÿҿ và tháng giêng năm sau ÿӡi cháu sӁ ÿҿ Nhѭ vұy trong khoҧng 13-14 tháng cҧ ba thӃ hӋ cùng có thӇ sҧn xuҩt ra thӓ con Mӛi lӭa thӓ ÿҿ trung bình 6-7 con, mӛi thӓ cái trung bình mӛi năm ÿҿ 6-7 lӭa Mӛi năm thӓ có thӇ sinh sҧn trung bình 30 con thӓ con

2 Thӭc ăn cӫa thӓ rҿ tiӅn dӉ kiӃm và ít cҥnh tranh vӟi các gia súc khác

Thӭc ăn chӫ yӃu cho thӓ là các loҥi cӓ rau, lá cây là các loҥi thӭc ăn dӉ kiӃm hay dӉ trӗng trong ÿiӅu kiӋn gia ÿình, ít hoһc không tӕn kém nhiӅu tiӅn Thӭc ăn hӛn hӧp cӫa thӓ dùng ÿӇ nuôi trong ÿiӅu kiӋn tұp trung không ÿòi hӓi chҩt lѭӧng quá cao, chúng ta có thӇ tұn dөng các loҥi sҧn phҭm nông nghiӋp có sҹn bә sung cNJng ÿѭӧc nhѭ là lúa, bҳp, cám, khoai cӫ,… NӃu chӍ cho toàn bӝ là rau cӓ thì lѭӧng protein cӫa thӓ cNJng ÿѭӧc giҧi quyӃt phҫn lӟn, chúng ta bә sung khi cҫn thiӃt Dinh dѭӥng ӣ thӓ không ÿòi hӓi cҫu kǤ, không khó giҧi quyӃt nhѭ các loài gia súc khác Nói chung hàm lѭӧng ÿҥm trong thӭc ăn xanh và các phө phҭm khác cNJng ÿáp ӭng ÿѭӧc protein cӫa thӓ trong trong chăn nuôi thâm canh

3 Nuôi thӓ ÿҫu tѭ vӕn ít

Nói chung nuôi thӓ ÿҫu tѭ rҩt thҩp tӯ cҧ khâu con giӕng ÿӃn thӭc ăn, lao ÿӝng chuӗng trҥi không nhiӅu mà cNJng ÿem lҥi hiӋu quҧ kinh tӃ nhѭ các ngành chăn nuôi khác tuǤ theo quy mô phát triӇn Lý do là thӓ sinh sҧn rҩt nhanh nên phát triӇn ÿàn giӕng rҩt lҽ Tӯ ÿàn giӕng này có thӇ ÿӏnh hình quy mô phát triӇn mӝt cách có hiӋu quҧ vӅ kinh tӃ nhҩt Thӭc ăn có thӇ tұn dөng lao ÿӝng trong gia ÿình (cҳt cӓ tӵ nhiên, trӗng rau lang, rau muӕng) hay sӱ dөng thӭc ăn sҷn có nhѭ lúa, cám,… Do vұy thu hӗi tiӅn vӕn và sinh lӧi rҩt nhanh Tuy nhiên ÿiӅu quan trӑng nhҩt vүn là tìm thӏ trѭӡng ÿӇ tiêu thө thӓ thӏt hay thӓ con Chúng ta cҫn chӫ ÿӝng mӣ rӝng thӏ trѭӡng tiêu thө sҧn phҭm nhѭ giӟi thiӋu các món ăn chӃ biӃn tӯ thӏt thӓ, vұn ÿӝng viӋc sӱ dөng thӓ trong công tác giҧng dҥy, thí nghiӋm, tҥo thú làm cҧnh, v v

4 Lao ÿӝng rҩt nhҽ nhàng

NghӅ nuôi thӓ không cҫn lao ÿӝng nһng nhӑc, tұn dөng mӑi lao ÿӝng nhàn rәi trong gia ÿình nhѭ phө nӳ, trҿ em, ngѭӡi cao tuәi Ĉһc biӋt ÿây là ngành chăn nuôi khá phù hӧp cho ngѭӡi lӟn tuәi cҫn lao ÿӝng nhҽ nhàng nhѭng chăm sóc tӍ mӍ và chuÿáo

5 Cung cҩp thӏt nhanh

Thӓ sau 3 tháng nuôi có trӑng lѭӧng xuҩt chuӗng 1,7-2kg Mӝt năm thӓ mҽ có thӇ sҧn xuҩt khoҧng 40 con và nhѭ thӃ sӁ cung cҩp khoãng 70-75kg thӏt hѫi

6 Thӏt thӓ có giá trӏ dinh dѭӥng tӕt:

Thӏt thӓ ngon chҩt lѭӧng tӕt (ít mӥ nhiӅu ÿҥm) dӉ tiêu hóa thích hӧp vӟi ngѭӡi gìà, trҿ em và ngѭӡì bӋnh

III ĈҺC ĈIӆM SINH HӐC

Thӓ nhà là loài gia súc tѭѫng ÿӕi yӃu, khá nhҥy cҧm và dӉ có phҧn ӭng cѫ thӇ vӟi nhӳng ÿiӅu kiӋn thay ÿәi cӫa môi trѭӡng bên ngoài nhѭ nҳng, mѭa, ҭm ÿӝ, nhiӋt ÿӝ, thӭc ăn, nѭӟc uӕng, tiӃng ӗn và các ô nhiӉm môi trѭӡng khác Vì vұy ngѭӡi nuôi thӓ cҫn phҧi hiӇu rõ vӅ các ÿһc tính sinh hӑc, nhҵm bҧo ÿҧm tҥo cho thӓ ÿҫy ÿӫ các yêu cҫu tӕi ѭu nhҩt cho thӓ sinh sӕng khi môi trѭӡng sӕng có sӵ thayÿәi, bҵng cách áp dөng các biӋn pháp kӻ thuұt chăn nuôi

1 Nhӳng tұp tính ÿһc biӋt cӫa thӓ

Thӓ có mӝt sӕ các tұp tính nhѭ sau: thӓ sӕng bình thѭӡng thì ÿào hang làm nѫi trúҭn và sinh sҧn, và dӉ dàng nhұn biӃt mùi cӫa chính nó, thӓ sӕng thành bҫy và thông thѭӡng sӕ cái nhiӅu hѫn ÿӵc, thông thѭӡng sӵ rөng trӭng cӫa thӓ cái xҧy ra trong lúc phӕi giӕng, thӓ cái thѭӡng dùng các vұt liӋu kӃt hӧp vӟi lông ӣ bөng ÿӇ làmә trѭӟc khi ÿҿ, thӓ ăn và uӕng bҩt kǤ thӡi gian nào trong 24 giӡ , chúng không

ăn thӭc ăn ÿã dѫ bҭn, ÿã rѫi xuӕng ÿҩt, v v

2 Sӵ ÿáp ӭng cѫ thӇ vӟi khí hұu

NhiӋt ÿӝ là yӃu tӕ quan trӑng nhҩt và ҧnh hѭӣng trӵc tiӃp ÿӕi vӟi thӓ Khi nhiӋt ÿӝ thҩp hѫn 10oC thӓ cuӝn mình ÿӇ giҧm diӋn tích chӕng lҥnh, nhѭng khi nhiӋt ÿӝ tӯ 25-30oC thì chúng sӁ nҵm dài soài thân thӇ ra ÿӇ thoát nhiӋt TuyӃn mӗ hôiӣ thӓ thѭӡng không hoҥt ÿӝng Tai ÿѭӧc xem là bӝ phұn phát tán nhiӋt và nhӏp thӣ cNJng ÿѭӧc tăng cѭӡng thoát nhiӋt khi nhiӋt ÿӝ môi trѭӡng nóng NӃu nhiӋt ÿӝ môi trѭӡng trên 35oC thӓ sӁ bӏ stress nhiӋt do thân nhiӋt tăng cao Thӓ có ít tuyӃn

mӗ hôi dѭӟi da, thҧi nhiӋt chӫ yӃu qua ÿѭӡng hô hҩp, trӡi nóng quá thì thӓ thӣ nhanh nӃu nhiӋt ÿӝ lên 45oC thì thӓ có thӇ chӃt nhanh Thӓ rҩt nhҥy cҧm vӟi ҭm

ÿӝ thҩp (40-50%), nhѭng ҭm ÿӝ quá cao cNJng không thích hӧp Ҭm ÿӝ trong không khí tӯ 70-80% là tѭѫng ÿӕi thích hӧp ÿӕi vӟi thӓ NӃu ҭm ÿӝ quá cao và kéo dài thì thӓ dӉ bӏ cҧm lҥnh và viêm mNJi Thӓ rҩt thích ÿiӅu kiӋn thông thoáng, thông gió sӵ lѭu chuyӇn trong không khí vào khoҧng 0.3m/giây là thích hӧp nhҩt, tuy nhiên nӃu gió thәi trӵc tiӃp vào cѫ thӇ thӓ thì chúng có thӇ bӏ bӋnh viêm mNJi

và cҧm lҥnh

3 Thân nhiӋt, nhӏp tim và nhӏp thӣ

NhiӋt ÿӝ cѫ thӇ cӫa thӓ phө thuӝc và tăng theo môi trѭӡng không khí tӯ 38-410C trung bình là 39.50C Nhӏp tim cӫa thӓ rҩt nhanh tӯ 120 ÿӃn 160 lҫn/phút Tҫn sӕ hô hҩp bình thѭӡng là 60 - 90 lҫn/phút Thӓ bình thѭӡng thӣ nhҽ nhàng NӃu thӓ lo sӧ vì tiӃng ÿӝng, âm thanh lӟn hay bӏ chӑc phá hoһc trӡi nóng bӭc, chuӗng trҥi chұt hҽp không khí ngӝt ngҥt thì các chӍ tiêu sinh lý ÿӅu tăng Do vұy sӵ tăng các chӍ tiêu sinh

lý là ÿiӅu cҫn tránh bҵng cách tҥo môi trѭӡng sӕng thích hӧp cho thӓ nhѭ thông thoáng, mát mҿ và yên tƭnh

4 Ĉһc ÿiӇm vӅ khӭu giác

Cѫ quan khӭu giác cӫa thӓ rҩt phát triӇn, nó có thӇ ngӱi mùi mà phân biӋt ÿѭӧc con cӫa nó hay con cӫa con khác Xoang mNJi thӓ có nhiӅu vách ngăn chi chít có thӇ

ngăn chһn ÿѭӧc các tҥp chҩt bҭn trong không khí bөi hoһc tӯ thӭc ăn Các chҩt dѫ bҭn tích tө tҥi ÿây có thӇ kích thích mNJi thӓ, tҥo ÿiӅu kiӋn cho vi khuҭn phát triӇn gây viêm nhiӉm ÿѭӡng hô hҩp Vì thӃ môi trѭӡng sӕng và thӭc ăn cӫa thӓ cҫn ÿѭӧc sҥch sӁ nӃu cho thӭc ăn hӛn hӧp dҥng bӝt thì cҫn phҧi làm cho ҭm hoһc ÿóng thành viên Lӗng thӓ ӣ phҧi dӑn sҥch sӁ tránh bөi bһm, cҫn ÿѭӧc vӋ sinh lӗng chuӗng thѭӡng xuyên HӃt sӭc chú ý ÿӃn các loҥi thӭc ăn rau cӓ còn dѭ lҥi trong lӗng làm cho bӏ ҭm mӕc và ҭm ÿӝ cao trong lӗng dӉ gây bӋnh ÿѭӡng hô hҩp cho thӓ Trѭӡng hӧp muӕn ghép thӓ sѫ sinh vào thӓ mҽ khác ÿӇ nuôi ta nên sӱ dөng mӝt sӕ chҩt có mùi thoa trên cҧ thӓ con cӫa thӓ mҽ và thӓ con ghép vào ÿӇ thӓ mҽ không phân biӋt ÿѭӧc, ÿӇ sau mӝt giӡ nhӕt chung mà thӓ mҽ không phân biӋt ÿѭӧc thì coi nhѭ là sӵ ghép thành công

5 Ĉһc ÿiӇm vӅ thính giác và thӏ giác

Cѫ quan thính giác thӓ rҩt tӕt Thӓ rҩt nhҥy cҧm vӟi tiӃng ÿӝng dù là rҩt nhҽ chúng cNJng phát hiӋn và chúng cNJng rҩt nhát dӉ sӧ hҧi, do vұy trong chăn nuôi tránh tiӃng ÿӝng ӗn ào cho thӓ Trong ÿêm tӕi mҳt vүn nhìn thҩy mӑi vұt, do vұy thӓ vүn có thӇ ăn uӕng ban ÿêm cNJng nhѭ là ban ngày

6 Sӵ tiêu hóa

a C˯ th͋ h͕c h͏ tiêu hoá

Ӣ thӓ trѭӣng thành (4-4,5kg hay 2,5-3kg) chiӅu dài hӋ tiêu hoá có thӇ 4,5-5,0m Sau ӕng thӵc quҧn ngҳn là dҥ dày ÿѫn cӫa thӓ chӭa khoҧng 60-80g thӭc ăn Ruӝt

non dài khoҧng 3m và có ÿѭӡng kính 1cm Cuӕi ruӝt non là tiӃp giáp vӟi manh

tràng bӝ phұn tích trӳ và tiêu hoá thӭc ăn này có chiӅu dài khoҧng 40-45cm vӟi

ÿѭӡng kính 3-4cm Nó chӭa ÿѭӧc 100-120g mӝt hӛn hӧp chҩt chӭa ÿӗng nhҩt vӟi

tӍ lӋ chҩt khô khoҧng 20% KӃ ÿӃn là ruӝt già vӟi chiӅu dài khoҧng 1,5m HӋ tiêu

hoá cӫa thӓ phát triӇn rҩt nhanh trong giai ÿoҥn thӓ ÿang tăng trѭӣng Hai tuyӃn

chính tiӃt vào ruӝt non là gan và tөy tҥng Dӏch mұt thӓ chӭa nhiӅu chҩt hӳu cѫ

nhѭng không có enzyme Dӏch tөy chӭa nhӳng enzyme tiêu hoá protein (trypsin,

chymotrypsin), tinh bӝt (amylase), và mӥ (lipase)

b Sinh lý tiêu hóa

Thӭc ăn nhanh chóng ÿi vào dҥ dày, ÿây là môi trѭӡng acid và thӭc ăn lѭu lҥi

khoҧng 3 - 6giӡ và có nhӳng thay ÿәi nhӓ vӅ mһt hoá hӑc Bҵng nhӳng sӵ co thҳt

mҥnh chҩt chӭa trong dҥ dày ÿѭӧc ÿҭy vào ruӝt non Ĉҫu tiên chҩt chӭa sӁ ÿѭӧc

hoà tan vӟi dӏch mұt và sau ÿó là dӏch tөy Sau tác ÿӝng cӫa enzyme các nguyên tӕ

nhӓ ÿѭӧc giҧi phóng ra và ÿѭӧc hҩp thu qua thành ruӝt non Nhӳng mҧnh thӭc ăn

chѭa ÿѭӧc tiêu hoá có thӇ lѭu ӣ ruӝt non khoҧng 1 giӡ 30 phút Sau ÿó chúng

ÿѭӧc ÿi vào manh tràng và có thӇ lѭu lҥi ӣ ÿó 2 - 12giӡ và sӁ ÿѭӧc tiêu hoá bӣi các

enzyme cӫa vi sinh vұt Chӫ yӃu là các thӭc ăn xѫ ÿѭӧc tiêu hoá tҥi ÿây và tҥo ra

các acid béo bay hѫi, ÿӇ rӗi chúng ÿѭӧc hҩp thu qua vách cӫa manh tràng vào máu

cho sӵ sӱ dөng cӫa cѫ thӇ

Phҫn chҩt chӭa cӫa manh tràng sau ÿó sӁ ÿѭӧc ÿѭa vào ruӝt già Khoҧng phân

nӱa còn lҥi ÿѭӧc tiêu hoá và bao gӗm cҧ vi sinh vұt ӣ ÿây Phҫn ÿҫu cӫa ruӝt già

cò hai chӭc năng là tҥo ra phân mӅm và phân bình thѭӡng cӫa thӓ Sӵ tҥo ra phân

mӅm là ÿһc ÿiӇm duy nhҩt có ӣ thӓ NӃu chҩt chӭa manh tràng ÿi ÿӃn ruӝt già vào

buәi sáng sӟm, nó sӁ trҧi qua ít thay ÿәi vӅ sinh hoá hӑc, ÿӇ rӗi các chҩt nhҫy cӫa

ruӝt già tiӃt ra sӁ bao quanh các chҩt chӭa này gӑi là viên phân mӅm Còn nӃu chҩt

các thӡi gian khác nhau trong ngày thì nhӳng phҧn ӭng hoá hӑc cӫa phҫn ruӝt già

trѭӟc sӁ hoàn toàn khác Trong trѭӡng hӧp này sӁ tҥo ra các viên phân cӭng do ít

nѭӟc Các viên phân cӭng sӁ ÿѭӧc ÿҭy ra ngoài bình htѭӡng trong khi phân mӅm

sӁ ÿѭӧc thӓ thu hӗi trӣ lҥi bҵng viӋc thӓ sӁ nút các viên phân này khi chúng ra

khӓi hұu môn rӗi thӓ sӁ nuӕt mà không phҧi nhai lҥi gì cҧ (Ceacotrophy) Thӓ

cNJng có thӇ nhұn biӃt phân mӅm ngay khi chúng lӑt ra rӟt trên sàn lӗng ÿӇ ăn trӣ

lҥi Viên phân mӅm có giá trӏ protein và vitamin cao hѫn so vӟi viên phân cӭng

Liên quan ÿӃn vҩn ÿӅ này, mӝt sӕ lѭӧng thӭc ăn cӫa thӓ sӁ ÿѭӧc sӱ dөng trӣ lҥi tӯ

2-4 lҫn Do vұy tuǤ theo loҥi thӭc ăn tiӃn trình tiêu hoá thӭc ăn cӫa thӓ có thӇ tӯ

18 - 30 giӡ, trung bình là 20 giӡ

7 Nhu cҫu dinh dѭӥng cӫa thӓ

Thӓ là loài ÿӝng vұt ăn thӵc vұt, có khҧ năng tiêu hóa nhiӅu chҩt xѫ, cho nên có thӇ nuôi thӓ ÿѭӧc bҵng các loҥi rau, cӓ, cӫ quҧ và các phӃ phө phҭm gia ÿình Nhѭng muӕn tăng năng suҩt trong chăn nuôi thӓ thì cҫn phҧi bә sung thêm thӭc ăn tinh bӝt, ÿҥm, khoáng, vitamin… ĈiӅu quan trӑng là phҧi biӃt bә sung các chҩt dinh dѭӥng ÿó

ӣ lӭa tuәi và thӡi kǤ nào ÿӇ ÿáp ӭng nhu cҫu dinh dѭӥng khác nhau cӫa chúng (NguyӉn Văn Thu, 2003)

Nhu cҫu năng lѭӧng cho sӵ sinh trѭӣng và phát triӇn cӫa thӓ

Qua nhiӅu kӃt quҧ nghiên cӭu cho thҩy nhu cҫu năng lѭӧng cҫn thiӃt cho 1kg tăng trӑng thay ÿәi tӯ 16-40 MJ Lúc 3 tuҫn tuәi là 16 MJ, 20 tuҫn tuәi cҫn 40 MJ Nhu cҫu năng lѭӧng cӫa 1kg thӓ hұu bӏ là 600-700 KJ (140-170 Kcal) tѭѫng ÿѭѫng vӟi 25-35 g tinh bӝt (NguyӉn Quang Sӭc & Ĉinh Văn Bình, 2000)

Nhu cҫu năng lѭӧng cho tăng trӑng còn phө thuӝc vào nhiӅu yӃu tӕ khác nhau: khí hұu, tӹ lӋ dinh dѭӥng (năng lѭӧng, protein, acid min), xѫ, trҥng thái sӭc khӓe…Chҩt bӝt ÿѭӡng có nhiӅu trong thӭc ăn hҥt ngNJ cӕc, khoai, sҳn…Nhӳng chҩt này trong quá trình tiêu hóa sӁ ÿѭӧc phân giҧi thành ÿѭӡng cung cҩp năng lѭӧng cho

cѫ thӇ Ĉӕi vӟi thӓ con sau cai sӳa trong thӡi kì vӛ béo thì cҫn tăng dҫn lѭӧng tinh bӝt Ĉӕi vӟi thӓ hұu bӏ (4-6 tháng tuәi) và con cái giӕng không sinh ÿҿ thì phҧi khӕng chӃ lѭӧng tinh bӝt ÿӇ tránh sӵ vô sinh do quá béo ĈӃn khi thӓ ÿҿ và nuôi con trong vòng

20 ngày ÿҫu thì phҧi tăng lѭӧng tinh bӝt gҩp 2-3 lҫn so khi có chӱa bӣi vì con mҽ vӯa phҧi phөc hӗi sӭc khӓe, vӯa phҧi sҧn xuҩt sӳa nuôi con ĈӃn khi sӭc tiӃt sӳa giҧm (sau khi ÿҿ 20 ngày) thì nhu cҫu tinh bӝt cNJng cҫn ít hѫn (NguyӉn Quang Sӭc & Ĉinh Văn Bình, 2000)

8 Nhu cҫu chҩt xѫ cӫa thӓ

ViӋc xác ÿӏnh mӭc ÿӝ xѫ tӕi ѭu trong khҭu phҫn thӓ là mӝt trong nhӳng mөc tiêu chính cӫa viӋc nghiên cӭu vӅ dinh dѭӥng thӓ Thӓ ÿѭӧc cho ăn khҭu phҫn xѫ thҩp thì

có nhӳng biӇu hiӋn xáo trӝn trong hӋ thӕng tiêu hóa vӟi nhӳng biӇu hiӋn nhѭ tiêu chҧy kèm vӟi tӹ lӋ chӃt cao ĈiӅu này có thӇ giҧi thích là do khҭu phҫn có mӭc ÿӝ xѫ thҩp sӁ kéo dài thӡi gian lѭu giӳ cӫa thӭc ăn trong hӋ thӕng tiêu hóa (Hoover & Heitmann, 1972) Hѫn thӃ nӳa, ӣ khҭu phҫn xѫ thҩp hѫn 12% sӵ thay thӃ chҩt chӭa trong manh tràng sӁ thҩp hѫn Tình trҥng này dүn ÿӃn hai trѭӡng hӧp: sӵ lên men không mong muӕn trong manh tràng và sӵ gia tăng cӫa nhӳng vi sinh vұt gây bӋnh (Carabano et al., 1988)

Tӯ ÿһc ÿiӇm sinh lí tiêu hóa cӫa thӓ ta thҩy thӭc ăn xѫ thô vӯa là chҩt chӭa ÿҫy dҥ dày và manh tràng vӯa có tác dөng chӕng ÿói ÿҧm bҧo sinh lí tiêu hóa bình thѭӡng Chҩt xѫ nhѭ là nguӗn cung cҩp năng lѭӧng, tác ÿӝng tӕt ÿӃn quá trình lên men cӫa vi khuҭn manh tràng NhiӅu kӃt quҧ nghiên cӭu cho thҩy: nӃu cho thӓ ăn thӭc ăn nghèo

xѫ (dѭӟi 8%) thì thӓ sӁ bӏ tiêu chҧy Nhu cҫu tӕi thiӇu vӅ xѫ thô là 12% trong khҭu phҫn ăn cӫa thӓ Hàm lѭӧng xѫ phù hӧp nhҩt là 13-15% Thӭc ăn này sӁ kích thích sӵ hoҥt ÿӝng cӫa ÿѭӡng tiêu hóa và nhu ÿӝng ruӝt bình thѭӡng Nhѭng nӃu tăng tӹ lӋ xѫ thô trên 16% thì sӁ gây cҧn trӣ tăng trӑng và khҧ năng sӱ dөng thӭc ăn cӫa thӓ Riêng thӓ giӕng trѭӣng thành có thӇ sӱ dөng ÿѭӧc khҭu phҫn ăn chӭa thành phҫn xѫ thô cao hѫn (16-18%) Cung cҩp xѫ thô có thӇ theo dҥng cӓ, lá xanh, khô hoһc dҥng bӝt nghiӅn nhӓ 2-5 mm trӝn vào thӭc ăn hӛn hӧp ÿӇ ÿóng viên hoһc dҥng bӝt (NguyӉn Quang Sӭc & Ĉinh Văn Bình, 2000)

9 Nhu cҫu vitamin và khoáng chҩt

Dù thӓ là loài ăn cӓ nhѭng thӓ con sau cai sӳa chѭa tәng hӧp ÿѭӧc vitamin và thӓ sinh sҧn vүn thiӃu mӝt sӕ vitamin quan trӑng nhѭ A, B, D, E NӃu thiӃu vitamin A, thӓ sinh sҧn kém hoһc rӕi loҥn sinh sҧn, thӓ con sinh trѭӣng chұm dӉ bӏ viêm da, viêm kӃt mҥc, niêm mҥc và ÿѭӡng hô hҩp NӃu thiӃu vitamin E, thai kém phát triӇn,

sӕ con sѫ sinh chӃt cao, thӓ ÿӵc không hăng, tinh trùng kém hoҥt lӵc, do ÿó tӹ lӋ thө thai kém NӃu thiӃu vitamin B, thӓ dӉ bӏ thҫn kinh bҥi liӋt, nghiêng ÿҫu, chұm lӟn, kémăn, thiӃu máu NӃu thiӃu vitamin D, thӓ còi cӑc, mӅm xѭѫng (NguyӉn Văn Thu, 2003) Thӓ có thӇ tӵ tәng hӧp vitamin nhóm B trong hӋ tiêu hóa Ta có thӇ cung cҩp vitamin cho thӓ trong thӭc ăn hӛn hӧp Theo NguyӉn Văn Thu (2003) trong 1 kg hӛn hӧp có thӇ cung cҩp 9500 IU vitamin A, 2mg vitamin B1, 4 mg vitamin B2, 20 mg vitamin B3, vitamin D2, D3 950 IU