Đề xuất, kiến nghị Xuất phát từ cơ sở lý luận, thực tiờn, mục đích dạy học cũng nh những thành công và hạn chế trong khi thực hiện đề tài, để góp phần cho việc dạy tiếng Anh nói chun[r]
Trang 1Mục lục
Trang
A PHầN Mở ĐầU 2
I Lí do chọn đề tài 2
II Mục đích và phương pháp nghiờn cứu 3
III Giới hạn đờ̀ tài 3
IV Kờ́ hoạch thực hiợ̀n 3
B Nội dung 3
I.Cơ sở lý luọ̃n 3
II Cơ sở thực tiờ̃n 4
III Thực trạng và mõu thuõ̃n 4
IV.Các biợ̀n pháp giải quyờ́t vṍn đờ̀ 6
V Hiợ̀u quả áp dụng 10
C Kết luận 11
I Ý nghia của đờ̀ tài đụ́i cụng tác 11
II Khả năng áp dụng 12
III Bài học kinh nghiợ̀m, hướng phát triờ̉n 12
IV Đờ̀ xuṍt, kiờ́n nghị 13
D ý kiến nhận xét, đánh giá của các cấp 14
A Phõ̀n mở đõ̀u
Trang 2I- Lý do chọn đề tài
Trong xu hướng hụ̣i nhọ̃p với các nước trờn thờ́ giới, trong thời đại
của cuụ̣c cách mạng khoa học kỹ thuật và cụng nghợ̀ thông tin thì việc thành thạo ngoại ngữ là điờ̀u hờ́t sức cõ̀n thiờ́t và mụ̣t trong sụ́ ngoại ngữ thi tiếng Anh được dùng như mụ̣t ngụn quụ́c tờ́ để giao tiếp với các nớc khác trên thế giới Vi thờ́ tiếng Anh đang trở thành ngoại ngữ hàng đõ̀u đợc đưa vào dạy ở các bọ̃c ở nớc ta
Trớc đây mục tiêu chủ yếu của việc dạy và học ngoại ngữ là đọc hiểu
để phục vụ nghiên cứu văn học, khoa học kỹ thuật Ngày nay nhằm phục vụ chính sách mở của, đổi mới, hoà nhập với khu vực và thế giới, mục tiêu của việc dạy học ngoại ngữ là giao tiếp Để học sinh giao tiếp tốt, giáo viên phải thay đổi cách dạy theo phơng pháp giao tiếp bằng ngôn ngữ ( nghe- nói )
Nghe là một trong bốn kỹ năng quan trọng của việc học ngoại ngữ Chúng ta không thể giao tiếp đợc nếu không nghe được Để giao tiờ́p tụ́t với ai đo, ta phải nghe hiểu đợc những gì ngời khác nói Khi nói tiếng Anh, ta có thời gian để nghĩ là sẽ nói gì, dùng từ nh thế nào Còn khi nghe, ta phải chú ý đến nghe hiểu Thực tế học nghe là một kỹ năng kho nhất trong bốn kỹ năng Việc dạy kỹ năng nghe co những kho khăn nhṍt định nh: cơ sở vật chất ở trờng còn thiếu như: không có phũng bụ̣ mụn(phũng lab) khụng co băng đĩa, hoặc băng đĩa đã cũ, chất lợng kém, thiếu ổ cắm ở phũng học
Tại sao nghe lại là một kĩ năng khó khăn?
Khi học sinh nghe giáo viên đọc, các em đã quen với giọng điệu của giáo viờn Ngoài ra thầy cô có thể đọc chậm, dùng cử chỉ hoặc hành
động để gợi ý những phần nghe khó Do đó việc nghe trở nên dễ dàng hơn Nhng khi nghe băng, đĩa, học sinh phải đối mặt với những khó khăn sau:
- Người noi thường nụ́i õm giữa hai tư hoặc nụ́t õm
- Lời nói trong băng quá nhanh
- Bài nghe có nhiều từ mới
- Trọng âm và ngữ điợ̀u theo ngữ cảnh
- Không kiểm soát đợc điều sẽ nghe
- Học sinh không nghe thờng xuyên sẽ không nhận ra những từ mà các
em biết
Trang 3Vậy làm thế nào để giúp các em mở rộng phạm vi nghe, để một tiết học nghe bớt căng thẳng và trở nên thú vị Đó là điều mà rất nhiều giáo viên đang trăn trở?
II- Mục đích và phương pháp nghiờn cứu
Để giúp học sinh khắc phục đợc những khó khăn trong việc nghe và nghe có hiệu quả, tôi đã cố gắng tìm tòi, nghiên cứu các tài liệu viết về phơng pháp, cộng với những trải nghiệm thực tế trong quá trình giảng dạy Tôi đã rút ra một số kinh nghiệm hay trong phơng pháp dạy nghe Tôi hy vọng kinh nghiệm của tôi sẽ là một tài liệu nhỏ để các bạn đồng nghiệp tham khảo
- Phơng pháp nghiên cứu tài liệu
- Phơng pháp tổng kết qua kinh nghiệm công tác và giảng dạy
- Phơng pháp điều tra, so sánh, phân tích, tổng hợp
- Phơng pháp nghiên cứu bảng biểu
III.Giới hạn của đờ̀ tài
- Đờ̀ tài áp dụng cho mụn tiờ́ng Anh trong viợ̀c dạy kỹ năng nghe hiểu
IV Kờ́ hoạch thực hiợ̀n:
-Đờ̀ tài áp dụng trong năm học 2012-2013
B Nội dung
I Cơ sở lý luọ̃n
Nghe là một trong những kĩ năng cần thiết trong quá trình thực hiện giao tiếp Giống nh kĩ năng đọc, nghe cũng là một kĩ năng tiếp thụ,
nh-ng nh-nghe thờnh-ng khó hơn đọc, vì nh-ngôn nh-ngữ tiếp thụ qua nh-nghe là lời nói Khi ta nói các ý thờng không đợc sắp xếp có trật tự nh viết; ý hay lặp đi lặp lại, có nhiều từ thừa, từ đệm, không đúng ngữ pháp Hơn nữa khi nghe ngời khác nói, ta chỉ nghe có một lần; còn khi đọc ta có thể đọc đi
đọc lại nhiều lần văn bản Do đó, khi dạy kĩ năng nghe, ngoài những thủ thuật chung áp dụng cho các kĩ năng tiếp thụ, GV còn cần có những thủ thuật đặc thù cho các hoạt động luyện nghe của học sinh
II Cơ sở thực tiờ̃n
Để một tiết dạy nghe hiểu có chất lợng, giáo viên cần thực hiện các thủ thuật cơ bản trong việc dạy nghe nh sau:
Trang 4Nghe là một kỹ năng ngôn ngữ liên quan đờ́n các kỹ năng phụ khác Khi chúng ta dạy cho các em nghe một ngoại ngữ, chúng ta phải dạy cho các em nghe theo nhiều cách khác nhau Một số kỹ năng phụ liên quan đến nghe là:
1- Khi nghe, học sinh phải có khả năng nhận biết sự khác nhau giữa các âm vị Ví dụ, chúng ta phải nhận thấy đợc sự khác nhau giữa /g/ và /k/ trong từ: "pig" và ' pick", hai từ này chỉ có một âm khác giữa chúng; hoặc là các cặp từ nh " sheep và ship", " run và sun" Trong mỗi cặp từ này, sự khác nhau giữa các từ chỉ có một âm độc nhất
đã hình thành một từ mới với nghĩa hoàn toàn khác nhau
2- Nghe cũng liên quan đến việc lĩnh hội cấu trúc câu Ví dụ khi nghe câu "Would you pick up the phone up ? " ngời nghe phải nhận ra rằng: " pick" là một động từ của câu và " phone" là một danh từ Ngoài
ra ngời nghe phải nhận biết đợc trật tự của từ và ngữ điệu của câu, phải xác định đợc đó là loại câu gì: câu trần thuật câu hỏi, hay cảm thán
3- Một kỹ năng khác của nghe là khả năng suy ra những thông tin không đợc chỉ ra trực tiếp Ví dụ khi nghe câu: "Yesterday, after getting
up and having breakfast, Peter went to school" " học sinh phải luận ra rằng" Peter went to school in the morning " Từ ngôn ngữ các em có thể hiểu đợc nhiều điều không đợc nói trực tiếp
4- Khi nghe các em cũng không cần thiết phải hiểu hết mọi từ mà các em nghe đợc, nhng các em phải hiểu đợc ý chính của các thông tin
mà các em vừa nghe, đây là vấn đề cơ bản nhất Kỹ năng này gọi là kỹ năng nghe lớt
III Thực trạng và những mõu thuõ̃n
1 Ưu điểm
Mặc dù có những điều kiện khách quan và chủ quan ảnh hởng trực tiếp trong quá trình giảng dạy nhng bản thõn đã biết khắc phục vợt lên những khó khăn trớc mắt, từng bớc nâng cao chất lợng giờ dạy nghe môn tiếng Anh nhằm đáp ứng mục đích chơng trình, SGK
a- Về phía giáo viên:
Tăng cường và duy tri sử dụng tơng đối tốt các kỹ thuật dạy học
đặc trng - kỹ thuật dạy nghe
Trang 5- Chủ động với cách thức tổ chức một tiết dạy nghe
- Phối hợp khá linh hoạt các kỹ thuật dạy học
- Sáng tạo ra nhiều đồ dùng dạy học phù hợp với nội dung các tiết dạy, vì vậy các tiết dạy nghe trở nên nhẹ nhành hơn, khụng là nụ̉i lo sợ của nhiờ̀u học sinh, khuyờ́n khích cũng như cung cṍp các địa chỉ để học sinh xem phim nghe nhạc bằng tiờ́ng anh trờn các kờnh tivi của nước ngoài hoặc trờn mạng internet nờ́u các em co điờ̀u kiợ̀n
- Sử dụng vận hành các trang thiết bị dạy học hiện đại phục vụ tốt cho quá trình dạy nghe:băng, đĩa, máy cassette, laptop, máy chiếu
b- Về phía học sinh:
- Học sinh đã đợc quen dần với môn học nghe
- Nhiều học sinh đã nghe và nhận biết đợc giọng đọc, nói của
ng-ời bản ngữ
- Phần lớn học sinh nghe đợc những bài nghe có nội dung đơn giản, vừa phải thực hiện đợc các yêu cầu, bài tập của giáo viên sau khi nghe lần 3
- Một số học sinh đã hình thành kỹ năng, kỹ xảo trong học tập
2- Tồn tại:
a- Giáo viên:
Vẫn còn một sụ́ kho khăn nhất định trong việc thực hiện các thao tác, kỹ thuật dạy nghe, trong việc lựa chọn các kỹ thuật cho phù hợp với từng tiết dạy, từng giai đoạn của tiết dạy.Còn ngại sử dụng hoặc sử dụng cha thành thạo đồ dùng dạy học phục vụ cho tiết dạy nghe ( đài cassett, laptop, máy chiếu tranh ảnh minh họa )
b- Học sinh:
- Động cơ để nghe hiểu bằng tiếng Anh còn hạn chế
- Nhiều em ít có cơ hội để nghe, ít tiếp cận với các thông tin đại chúng mà qua đó có thể nghe tiếng Anh
Trang 6- Một số em còn ngại nghe và nói bằng tiếng Anh, còn sợ bị mắc lỗi
- Môn nghe hiểu còn mới với các em, nhất là học sinh lớp 6,7
- Học sinh cha quen với tốc độ đọc, nói trong băng của ngời bản xứ
c- Phơng tiện đồ dùng dạy học:
- Đồ dùng dạy học phục vụ cho việc giảng dạy còn quá ít, một số còn thiếu như: tranh, ảnh, băng đĩa các ụ̉ cắm bị hỏng , giọng đọc còn cha rõ, tiếng ồn nhiều
IV Các biợ̀n pháp giải quyờ́t vṍn đờ̀
1- Giới thiệu chủ đề, ngữ cảnh, tình huống, nội dung có liên quan
đến bài nghe: khai thác xem học sinh đã biết và cha biết gì về nội dung
sẽ nghe, gợi trí tò mò, tạo hứng thú về nội dung bài sắp nghe
2- Cho học sinh đoán, nghĩ trớc những điều sắp nghe trong một ngữ cảnh nhất định Điều này chú ý của học sinh vào bài nghe và gây hứng thú của học sinh đối với bài học
3- Giải thích một số từ và cấu trúc cần thiết: Tuy nhiên là không cần giới thiệu hết từ mới, nên để học sinh đoán nghĩa của từ trong ngữ cảnh Nếu học sinh không hiểu nghĩa của từ sau khi nghe, tôi sẽ giải nghĩa bằng định nghĩa hoặc cho ví dụ
4- Soạn ra các yêu cầu, nhiệm vụ và bài tập về nội dung nghe 5- Khi tiến hành các hoạt động nghe, việc dùng trực quan, tranh, hình ảnh minh hoạ kèm theo sẽ hỗ trợ rất tốt cho việc làm rõ ngữ cảnh, gợi ý nội dung sắp nghe Tranh ảnh là phơng tiện để kiểm tra mức độ nghe hiểu của học sinh Nghe, xác định tranh có liên quan, sắp xếp tranh theo thứ tự
6- Tiến hành nghe theo ba giai đoạn: Trớc khi, trong khi và sau khi nghe Chia quá trình nghe thành từng bớc:
+ Nghe ý chính, trả lời câu hỏi hớng dẫn, so sánh dự đoán
+ Nghe chi tiết, hoàn thành bài tập, yêu cầu nghe
+ Nghe, kiểm tra đáp án với tốc độ bình thờng, không ngừng
* Nếu học sinh nghe không rõ thì ở mỗi từ, cấu trúc quan trọng, giáo
viên cho băng tạm ngừng và cho các em nghe lại
Trang 77- Khai thác sự khác nhau trong câu trả lời của các cặp, các nhóm
và so sánh kết quả, thảo luận sau khi nghe
8- Đảm bảo chất lợng mẫu nghe
+Băng đài đảm bảo chất lợng tốt
+Giáo viên đọc với tốc độ trung bình, to rõ, phát âm chuẩn xác
* Các giai đoạn của một bài nghe
1- Pre- listening
a) Giới thiệu từ vựng mới
Nh trên tôi đã trình bày, không nhất thiết phải giới thiệu tất cả các từ mới trớc khi nghe Các em có thể đợc phát triển kỹ năng nghe bằng cách thực hành đoán nghĩa của từ Chỉ có những từ khó học sinh không hiểu đợc nội dung của bài nghe mới cần đợc dạy trớc
b) Chuẩn bị cho học sinh nghe, nghĩ về điều sắp nghe, sắp xếp,
dự đoán Hoàn thành các dạng bài tập trớc khi nghe Các dạng bài tập
đó là:
+ Giáo viên viết 3- 5 câu lên bảng về ý chính của bài nghe Học sinh " work in pair ", dự đoán xem câu nào đúng hoặc sai với điều sắp nghe
+ Open - prediction
Cho học sinh xem một số tranh, học sinh đoán và viết dự đoán về điều
sẽ nghe hoặc giáo viên đặt câu hỏi, học sinh đoán câu trả lời Khi nghe, học sinh sẽ đánh dấu vào đều mình đoán đúng
Guess Listen
+ Ordering
Cho học sinh một số tình huống hoặc tranh có đánh số a,b…… đảo lên bảng Học sinh thảo luận nhóm đoán thứ tự tranh hoặc câu có sẵn xuất hiện trong bài nghe
+ Pre- question
Giáo viên cho một vài câu hỏi có chứa ý chính của bài nghe để tập trung sự chú ý của học sinh trong khi nghe Học sinh không phải đoán câu trả lời, sau khi nghe lần một, yêu cầu học sinh trả lời
Trang 82- While- listening
Học sinh tập trung nghe chi tiết để hoàn thành yêu cầu nghe Mở băng 2-3 lần, yêu cầu học sinh nghe, làm các dạng bài tập nghe hiểu theo yêu cầu sách giáo khoa hoặc do giáo viên thiết kế nh:
- Defining T - F
- Check the correct answer
- Matching
- Filling in the gap, chart
- Answer the comprehension questions
- Lediberate mistakes
VD: Khi đọc một bài miêu tả bức tranh Trong khi đọc, giáo viên cố tình mắc lỗi, học sinh nghe và sửa lỗi sai
3- Post- listening
Giáo viên chọn chủ đề liên quan đến bài nghe, thiết kế các hoạt
động sau khi nghe nh: thay đổi thông tin, nêu ý kiến cá nhân, nêu các vấn đề tơng tự cho học sinh liên hệ bản thân Hoạt động có thể là:
a) Recall the story: Cho học sinh kể lại bằng ngôn ngữ của mình.
Giáo viên có thể giúp học sinh bằng những gợi ý nhỏ nh tranh, câu đơn giản
b) Write it up: Yêu cầu học sinh viết lại những thông tin nghe đợc
bằng ngôn ngữ của mình, sử dụng thông tin ở trong khung, tranh vẽ
c) Roll- story: Học sinh đóng vai nhân vật trong bài nghe.
d) Disscussion: Thảo luận vấn đờ̀ trong bài theo cặp- nhóm.
Trên đây là một số thủ thuật nghe hiểu để rèn luyện kỹ năng nghe cho học sinh ở lớp 6,7 kỹ năng nghe đợc dạy phối hợp với các kỹ năng khác nờn việc giáo viên phải thiết kế các bài tập nghe là cần thiết Ơ lớp 8,9, kỹ năng nghe đợc dạy tách biệt, các bài tập nghe đều liên quan đến chủ đề bài học và sử dụng các dữ liệu đã học trong bài Tuy nhiên việc thiết kế các hoạt động để làm nền tảng và củng cố cho học sinh nghe có hiệu quả Nếu chúng ta thực hiện tốt các phơng pháp, thủ thuật dạy nghe thì sẽ dần khắc phục việc dạy học kỹ năng nghe còn yếu hơn so với các kỹ năng khác của môn ngoại ngữ
*Tiết dạy minh hoạ ( các giai đoạn của một bài nghe tiờ́ng Anh 9)
Trang 9Unit 6 : the Environment
Lesson 3: Listen
I- Aim:
- Luyện kỹ năng nghe hiểu lấy thông tin chính
- Học sinh nghe một đoạn băng về ô nhiễm của đại dơng và hoàn thành các thông tin còn thiếu
II- Stage of teaching
1) Pre- listening
- Giáo viên giới thiêụ chủ đề bài nghe: Chúng ta sẽ nghe một bài nói
chuyện về các nguyên nhân gây ô nhiễm đại dơng Trên cơ sở đó giáo viên cho học sinh đoán nghĩa một số từ quan trọng:
+ to pump
+ raw sewage
+ oil spill
- Giáo viên đa ra câu hỏi đoán trớc khi nghe:
" What causes the pollution? "
+ GV yêu cầu học sinh làm việc theo cặp, đoán câu trả lời
+ GV ghi câu trả lời của học sinh lên bảng
2) Wile- listening
Cho học sinh nghe băng
Lần 1 : Học sinh nghe băng, kiểm tra lại phần dự đoán ( nghe liên tục )
Hỏi học sinh: " Can you find any causes of pollution?" Nếu học sinh tìm đợc ít hoặc không tìm đợc nguyên nhân giáo viên cho HS nghe lại
Ơ mỗi nguyên nhân GV cho băng tạm ngừng và cho HS nghe lần hai + GV yêu cầu học sinh so sánh kết quả với bạn
+GV hỏi HS " Can you find any causes of pollution ?"
+ GV yêu cầu các em cho biết kết quả sau khi nghe
Đáp án: Raw sewage, oil spills, garbage, waste materials from
factories, oil washed from the land
Lần 2: GV yêu cầu học sinh đọc kỹ các thông tin cho trớc trong bảng
và sau đó nghe băng để điền các thông tin còn thiếu (nghe 2 lần)
Firstly………
Secondly:………
Thirdly:………
Next:………
Trang 10+ GV yêu cầu HS so sánh đáp án với bạn
+ Yêu cầu HS trình bày kết quả
Lần 3 : GV yêu cầu học sinh nghe, kiểm tra đáp án.
3) Post- listening
Cho HS chơi trò chơi " Chain game"
Yêu cầu học sinh thực hành theo nhóm 4 để tóm tắt lại nội dung bài nghe
S1: Firstly,…secondly
S2: Firstly,…secondly, ……Thirdly,……
S3: Firstly,…secondly, ……Thirdly,…… Next……
S4: Firstly,…secondly, ……Thirdly,…… Next,……, Finally………
V.Hiợ̀u quả áp dụng:
Qua một thời gian giảng dạy các tiết nghe hiểu theo phơng pháp đã trình bày ở trên, tôi thấy có những u điểm sau :
- Học sinh có điờ̀u kiợ̀n thực hành " pairwork' và " groupwork"
-Với việc nghe băng một vài lần, học sinh có thể nắm đợc thông tin chính của bài đồng thời phát triển đợc các kỹ năng phụ khác nh: Nghe lớt, khả năng suy luận và đoán nghĩa của từ
- Giờ học sinh động hơn, học sinh đợc tham dự vào nhiều hoạt động khác nhau
- GV có thể dờ dàng giúp đỡ những học sinh kém
- Học sinh đợc rèn luyện cả 4 kỹ năng, đặc biệt là kỹ năng nghe nói
Kỹ năng đọc đợc thể hiện qua việc làm bài tập Kỹ năng viết đợc thể hiên qua việc viết kết quả các bài tập
-Với việc dạy một tiết nghe hiểu phơng pháp trên, kết quả kiểm tra cuụ́i năm mụn tiờ́ng Anh của học sinh cũng có tiến triển rõ rệt Cụ thể :
N m h c 2010-2011: ă o
Năm học 2011-2012: