sáng kiến kinh nghiệm dự thi 07

Phong trào TDTT cũng được chú trọng và quan tâm, đặc biệt là phong trào tập luyện và thi đấu cầu lông nhà trường đã đạt được thành tích trong các hội thi của huyện, của tỉnh dành cho khố

PHẦN MỞ ĐẦU I.ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN

Thể dục thể thao (TDTT) là một hoạt động không thể thiếu được trong đời sống xã hội, TDTT không những có vai trò đặc biệt đối với việc bảo vệ và phát triển hoàn thiện thể lực con người mà còn có ý nghĩa xã hội to lớn là làm cho con người có khả năng tự thể hiện, tự khẳng định mình và hoàn thiện mình, tạo cho con người niềm vui giao tiếp gắn bó với tập thể, cộng đồng và

xã hội, góp phần vào xây dựng lối sống lành mạnh, nâng cao tính tích cực, tự giác của xã hội

Ngay khi nước nhà giành được độc lập, Bác Hồ cũng đã rất quan tâm đến sự nghiệp phát triển TDTT của nước nhà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề ra chiến lược về sức khỏe thể chất cho dân tộc Việt Nam, người nói: “Gìn giữ dân chủ, xây dựng nước nhà gây đời sống mới việc gì cũng cần có sức khỏe mới thành công”, “Mỗi người dân yếu ớt làm cho đất nước yếu ớt một phần, mỗi một người dân khỏe mạnh là góp phần cho cả nước khỏe mạnh”

Sự chuyển mình của đất nước ta sau này sẽ góp phần lớn chông chờ vào thế

hệ trẻ - những người chủ tương lai của đất nước Muốn vậy thế hệ trẻ hiện nay ngoài việc bồi dưỡng tri thức trong mọi lĩnh vực còn phải tham gia rèn luyện thân thể để có một sức khỏe tốt để gánh vác nhiệm vụ của đất nước

Ngày nay, Đảng và Nhà nước ta cũng luôn khẳng định về tầm quan trọng của TDTT trong việc thực hiện và phát huy nhân tố con người tạo ra động lực để phát triển đất nước Tại Nghị quyết Đại hội Đảng IX đã xác định phát triển mạnh hoạt động TDTT cả về quy mô và chất lượng góp phần nâng cao thể lực, phát huy tinh thần dân tộc Việt Nam

Trong những năm gần đây sự phát triển của TDTT nước nhà đã và đang lớn mạnh không ngừng Song song với những môn thể thao khác thì môn thể thao

cầu lông cũng được chú trọng và phát triển Cầu lông là một môn thể thao rất

dễ chơi và tham gia Cầu lông thuộc loại hình các môn bóng không va chạm trực tiếp bởi quy luật ngăn cách lưới, sân và không gian trên lưới, tính đối kháng cũng như căng thẳng, gay cấn giữa tấn công và phòng thủ Bởi vậy phong trào cầu lông nước ta ngày nay đã phát triển sâu rộng từ thành thị đến nông thôn, trung du và miền núi, ở mọi lứa tuổi đều tham gia Phong trào cầu lông đã có những bước phát triển mạnh mẽ và có nhiều tiến bộ về trình độ, Và môn cầu lông đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa vào chương trình giảng dạy chính thức trong các nhà trường THPT

Trường THPT Quất Lâm_Giao Thủy _Nam Định là một trường được chú trọng trong công tác giảng dạy, phong trào học tập và rèn luyện Phong trào TDTT cũng được chú trọng và quan tâm, đặc biệt là phong trào tập luyện và thi đấu cầu lông nhà trường đã đạt được thành tích trong các hội thi của

huyện, của tỉnh dành cho khối học sinh như: Hội khỏe phù đổng…

Tuy nhiên, qua quan sát thực tế về giảng dạy, huấn luyện và thi đấu của các

em tôi nhận thấy việc thực hiện kỹ thuật còn hạn chế đặc biệt là kỹ thuật di chuyển của các em - đây là một kỹ thuật cơ bản và là tiền đề cho cầu lông thành tích cao

Tính chất của môn cầu lông là vừa tiếp xúc cầu với thời gian ngắn nhất nhưng lại hoạt động với thời gian dài với tốc độ hoạt động nhanh, biến hóa có sức mạnh tốc độ, phải biết nhiều kỹ thuật, động tác khác nhau để tiếp xúc cầu và vợt; xử lý, điều khiển, khống chế được cầu chính xác mà hình thức vận động

là tay và chân di chuyển Trong môn cầu lông, di chuyển là một kỹ thuật cơ bản cần được tiếp thu đầu tiên - kỹ thuật di chuyển trong cầu lông có vị trí đặc biệt quan trọng nếu như ngay từ ban đầu học cầu lông mà không nắm bắt được kỹ thuật di chuyển thì sẽ không có một nền tảng vững chắc để nâng cao trình độ tập luyện Khi đánh cầu nếu chỉ có động tác tay nhanh, mạnh cũng

chưa đủ mà còn phải biết kết hợp hài hòa các bước di chuyển của chân với mỗi kỹ thuật trong từng vị trí và thời điểm Di chuyển tốt ngoài việc tạo thuận lợi trong kiểm soát cầu còn giúp học sinh tiết kiệm được sức lực

Việc nắm vững và vận dụng một cách linh hoạt kỹ thuật di chuyển sẽ tạo hiệu quả đánh cầu đặc biệt là trong tập luyện và thi đấu sẽ dành được các thành tích cao

Là một người được học tập, rèn luyện cầu lông tại trường ĐHSP TDTT Hà Nội nay lại gắn bó giảng dạy tại trường THPT Quất Lâm_Giao Thủy _Nam Định Qua quan sát các em tập luyện và thi đấu tôi đã nhận thấy được những hạn chế mà các em còn mắc phải, vì vậy tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài

“Nghiên cứu lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy

kỹ thuật di chuyển trong cầu lông cho nam học sinh THPT và nâng cao thành tích cho nam đội tuyển cầu lông cấp THPT Quất Lâm”

II MÔ TẢ GIẢI PHÁP

1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến

Trong những năm gần đây phong trào tập luyện TDTT phát triển rộng khắp đặc biệt là ở các lứa tuổi trẻ Trường THPT Quất Lâm_Giao Thủy _Nam Định

có phong trào tập luyện TDTT rất mạnh trong đó có phong trào tập luyện cầu lông cũng được các em học sinh quan tâm và hưởng ứng §ược sự quan tâm chỉ đạo sát xao của BGH nhà trường, Giáo viên nhà trường thì hằng ngày các

em học sinh đều tham gia chơi và tập luyện cầu lông vào mỗi buổi chiều, sự hăng hái nhiệt tình tập luyện của các em học sinh đã thúc đẩy phong trào tập luyện trong trường phát triển ngày càng mạnh, đặc biệt sự đầu tư về cơ sở vật chất, dụng cụ tập luyện và điều kiện tốt, Đội ngũ Giáo viên có trình độ nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ so với nhu cầu tập luyện và đội ngũ giáo viên của nhà tr-êng cũng chỉ đủ đảm bảo được số lượng, về chất lượng chưa đạt hiệu quả cao Trên cơ sở nghiên cứu đặc điểm tâm sinh lý của nam học sinh trường

THPT Quất Lâm và cơ sở lý luận của việc huấn luyện sức nhanh di chuyÓn, nghiên cứu kế hoạch dạy học của giáo viên nhà trường §ång thời qua quan sát thực tế các buổi tập luyện và thi đấu tôi thấy rằng khả năng di chuyển của các em còn yếu, di chuyển còn chưa đúng kỹ thuật (Tư thế chuẩn bị, xuất phát: sai) một số các em còn di chuyển một cách bột phát, chạy để đánh hoặc

đỡ cầu… Do đó ảnh hưởng tới việc huấn luyện các kỹ thuật khác

Do đó việc cần phải làm là đưa ra những bài tập hợp lý dựa trên cơ sở lý luận, khoa học để đưa vào công tác giảng dạy nâng cao hiệu quả huấn luyện bước chân di chuyển cho nam học sinh và đội tuyển trong trường THPT THPT Quất Lâm là cần thiết

2 Mô tả giải pháp sau khi tạo ra sáng kiến

2.1 Đặc điểm về huấn luyện cầu lông

Trong công tác giảng dạy cũng như giảng dạy của bất kỳ môn thể thao nào cũng đòi hỏi người Giáo viên phải nắm vững đặc điểm vận động của môn thể thao đó, các tố chất chuyên môn cơ bản trên cơ sở đó lựa chọn phương tiện, phương pháp giảng dạy huấn luyện, hình thức tổ chức buổi tập cho hợp lý để đạt hiệu quả

Đặc điểm và tầm quan trọng của kỹ thuật di chuyển trong nhiều môn thể thao,

để đạt được những thành tích cao trong tập luyện và thi đấu đòi hỏi các em học sinh phải nắm vững và vận dụng thuần thục kỹ thuật và chiến thuật

Trong tập luyện và thi đấu cầu lông gồm các nhóm kỹ thuật cơ bản sau:

- Kỹ thuật về di chuyển bước chân

- Kỹ thuật phát cầu

- Kỹ thuật phòng thủ

- Kỹ thuật tấn công

Trong quá trình tập luyện và thi đấu để đạt hiệu quả đòi hỏi người thực hiện phải phối hợp thuần thục, linh hoạt các kỹ thuật trên để tạo cho mình một thế chủ động trong thi đấu giành điểm từ đối phương, dồn ép đối phương vào thế

bị động Tính chất của môn cầu lông là vừa tiếp xúc cầu với thời gian ngắn nhất nhưng lại hoạt động trong thời gian dài với tốc độ hoạt động nhanh biến hóa có sức mạnh tốc độ, biết nhiều kỹ thuật động tác khác nhau để tiếp xúc giữa cầu và vợt, xử lý điều khiển, khống chế được cầu chính xác mà hình thức hoạt động là tay và chân di chuyển Di chuyển trong cầu lông chủ yếu hoạt động trên ½ bàn chân của mình, người thực hiện phải di chuyển liên tục để đánh trả những quả cầu của đối phương đánh sang Trong đó sân cầu lông có diện tích rộng 35m2đối với sân đánh đơn và 44m2với sân đánh đôi Chính vì

vậy đối thủ có rất nhiều điểm trên sân để đánh về phần sân của mình lúc này đòi hỏi học sinh phải di chuyển linh hoạt và tạo tư thế thuận lợi cho mình để đánh trả cầu và giành điểm Dó đó có thể nói di chuyển là điều kiện tiền đề cho việc thực hiện những kỹ thuật đánh cầu khác Một học sinh có khả năng

di chuyển tốt sẽ luôn chủ động và sử dụng có hiệu quả những ý đồ chiến thuật riêng của mình Ngược lại một học sinh di chuyển kém sẽ luôn tự tạo cho mình thế bị động khi đánh trả cầu đối phương và bị mất điểm Ngoài ra học sinh có kỹ thuật di chuyển tốt sẽ tiết kiệm được sức lực và di chuyển được trong thời gian kéo dài và tần số động tác cao sẽ đạt được những hiệu quả trong đánh cầu

Trong thi đấu cầu lông đường cầu luôn có sự biến đổi phức tạp và biến hóa theo ý đồ chiến thuật của đối phương, đòi hỏi người tập phải sử dụng linh hoạt kỹ thuật di chuyển và xuất phát nhanh, hợp lý ngoài ra còn phụ thuộc vào các yếu tố khác như:

- Yếu tố phán đoán tình huống: Đối phương luôn đánh cầu ở nhiều góc độ nhiều điểm rơi trên sân, tốc độ bay của cầu đều phụ thuộc vào ý đồ chiến

thuật đánh cầu của đối phương Do vậy, đòi hỏi học sinh phải có tốc độ phản ứng nhanh và phán đoán chuẩn xác Như vậy, hệ thần kinh phải hoạt động với

sự tập trung cao độ, duy trì sự chú ý, phát huy tối đa mức độ nhạy bén của thính giác, thị giác, phân biệt được sự biến đổi phương hướng đánh cầu của đối phương Chỉ có như vậy mới nâng cao được năng lực phán đoán và phản ứng giúp cho sự lựa chọn bước di chuyển được chính xác hợp lý và đạt hiệu quả cao trong đánh cầu

- Tư thế chuẩn bị: Đóng vai trò quan trọng trong đánh cầu lông là cơ sở kỹ thuật cho tất cả các động tác Tư thế chuẩn bị hợp lý tạo điều kiện thuận lợi cho việc đánh cầu đạt hiệu quả, linh hoạt trong các tình huống mà cầu đối phương đánh sang dồn đối phương vào thế bị động

Tư thế chuẩn bị là một tư thế cơ bản ban đầu trong một quả đỡ giao cầu do đối phương giao cầu sang phần sân bên mình Tư thế chuẩn bị cơ bản trong cầu lông là chân trước chân sau, trọng tâm dồn vào chân trước hai chân rộng bằng vai mắt nhìn quan sát cầu, trọng tâm hạ thấp gối hơi khựu

- Di chuyển bước chân do trọng lực: Được tiến hành khi trọng tâm rời khỏi chân để gây ra lực di chuyển cho cơ thể Nếu góc nghiêng của chân nhỏ (30 –

450) thì lực di chuyển lớn, nếu góc nghiêng lớn hơn (450) thì lực di chuyển nhỏ Di chuyển trọng lực có ảnh hưởng rất lớn đến sự di chuyển nói chung và

di chuyển do đạp chân nói riêng Nếu di chuyển do trọng lực cùng hướng với

di chuyển đạp chân thì sẽ có hiệu quả cao, còn nếu ngược hướng với di

chuyển đạp chân sẽ tạo ra chuyển động quay, cơ thể sẽ mất thăng bằng, dễ ngã

- Di chuyển do đạp chân: Trong quá trình tâp luyện và thi đấu di chuyển do đạp chân có vai trò quan trọng đến sự di chuyển, chuyển động của cơ thể Nếu lực đạp chân không thông qua lực đạp chân của cơ thể, nó sẽ chia thành hai

phần lực Một gây ra sự chuyển dịch cơ thể, hai lực tác dụng vào các bộ phận khác như tay, thân người

- Yếu tố điều chỉnh vị trí sau khi đánh cầu: Trong khi đánh cầu, mỗi lần quả cầu được đánh đi thì đòi hòi học sinh phải về ở tư thế sẵn sàng di chuyển và

về vị trí đứng phù hợp (Đánh đơn thì đứng về đ-êng giữa trung tâm) Mục đích chính là làm cho học sinh trước mỗi đường cầu có tư thế chuẩn bị tốt, gần điểm tiếp xúc với cầu, di chuyển nhanh đến điểm cầu rơi, và đánh trả với

tư thế tốt và hợp lý nhất Ở tư thế chuẩn bị hai chân đứng rộng bằng vai trọng tâm dồn vào hai chân và 2/3 của mũi bàn chân trước (Gót chân kiễng), giữ trạng thái thăng bằng đầu gối hơi khùu, trọng tâm thấp, mắt quan sát cầu Có như vậy khi di chuyển cảm giác dùng lực tốt di chuyển sẽ nhanh hơn

Trong mỗi một nội dung đánh cầu: Thi đấu đôi, đơn, đôi nam nữ thì có sử dụng những kỹ thuật di chuyển khác nhau để phù hợp với từng lối đánh, từng chiến thuật riêng của mỗi học sinh Đường cầu đánh đi rất đa dạng và để phù hợp với những đường cầu đó thì việc di chuyển cũng phải biến đổi sao cho phải phù hợp Điều đó có nghĩa là phải phân tích một cách hợp lý, có hệ thống

để vận dụng nó một cách linh hoạt trong các tình huống khác nhau Trong cầu lông có một số cách di chuyển cơ bản:

- Di chuyển bước chân trong lối đánh phỏng thủ

- Di chuyển bước chân trong lối đánh tấn công

- Phối hợp di chuyển bước chân trong cả phòng thủ và tấn công

Tất cả các cách di chuyển trên đều được vận dụng trong các nội dung đánh đơn, đôi của cầu lông Ở cầu lông đỉnh cao lối đánh cầu nhanh, mạnh thường được sử dụng Vì vậy, để đạt được đến trình độ cao đòi hỏi sức nhanh trong

di chuyển bước chân là rất quan trọng Trong mỗi tình huống những đường cầu đánh trả của đối phương thường có tốc độ nhanh, điểm rơi của cầu luôn

thay đổi và để đỡ và đánh trả những đường cầu đó thì đòi hỏi người chơi phải phản ứng nhanh với những bước chân di chuyển linh hoạt kết hợp với tay đánh cầu sao cho hợp lý Trong quá trình giảng dạy và huấn luyện về sức nhanh di chuyển cần phải căn cứ, đánh giá đúng đắn về lối đánh của mỗi học sinh sao cho trong quá trình giảng dạy huấn luyện có hiệu quả nhất

1.2 Đặc điểm về huấn luyện chiến thuật cầu lông

Cầu lông là một môn thể thao thi đấu gián tiếp mang tính cá nhân di chuyển liên tục trên một diện tích lớn và thực hiện những động tác phức tạp hoạt động trong thời gian dài Chính vì vậy mà yêu cầu của môn cầu lông là phát triển tốt các tố chất vận động sức nhanh, sức mạnh, sức bền, sự khéo léo có tâm lý thi đấu tốt ý trí vững vàng…Đó là những yếu tố quan trọng để cấu thành nên thành tích cao Để có được những tố chất đó học sinh phải tập luyện bền bỉ, lâu dài với cường độ và khối lượng lớn

Trong cầu lông di chuyển là một trong những kỹ thuật rất quan trọng trong tập luyện và thi đấu của môn cầu lông Muốn di chuyển tốt phải lựa chọn cho bản thân một tư thế chuẩn bị thích hợp

Qua phân tích và đánh giá các nhà chuyên môn đã nhận định có tính chất khoa học: Muốn đạt thành tích cao trong thi đấu cần có sự phối hợp hết sức chặt chẽ, nhịp nhàng giữa các động tác, kỹ thuật với nhau Nếu chỉ có động tác nhanh mạnh cũng chưa đủ mà còn phải kết hợp hài hòa các bước di

chuyển của chân đối với mỗi kỹ thuật của tay trong từng vị trí, từng thời điểm một cách hợp lý cùng với sự thông minh sáng tạo mới có thể giành được hiệu quả cao và giành được thắng lợi trong trận đấu Chính vì vậy kỹ thuật di chuyển trong cầu lông có một vị trí quan trọng, nó là động tác đầu tiên chuẩn

bị tốt cho việc thực hiện kỹ thuật đánh cầu đạt hiệu quả cao

Sự di chuyển của cơ thể phải được tiến hành do lực tác dụng của cơ bắp và quán tính do quá trình di chuyển của c¬ thể đó là:

- Di chuyển do trọng lực

- Di chuyển do đạp chân

Di chuyển trong cầu lông là loại hình di chuyển phức tạp không mang tính chất chu kỳ và biên độ không ổn định, tốc độ và hướng di chuyển thay đổi theo tình huống trong kỹ thuật di chuyển của môn cầu lông Dựa trên nguyên

lý về di chuyển và tác dụng của từng loại di chuyển mà được chia thành 3 nhóm:

1 Kỹ thuật di chuyển đơn bước

2 Kỹ thuật di chuyển đa bước

3 Kỹ thuật di chuyển bước nhảy

Cả 3 nhóm kỹ thuật di chuyển trên đều có thể thực hiện theo các hướng: Tiến, lùi, sang trái, sang phải, chếch sang trái, chếch sang phải

1.2.1 Kỹ thuật di chuyển đơn bước

Di chuyển đơn bước là sự di chuyển chỉ thay đổi vị trí của một chân, còn chân kia vẫn giữ nguyên Kỹ thuật này được sử dụng nhiều trong các trường hợp khi đối phương đánh cầu sang ở gần bên người (Bên phải, trái hoặc trước, sau, sát người) khoảng 1m đến 1,5m Độ dài di chuyển bước chân đơn còn phụ thuộc vào điểm rơi của cầu đòi hỏi học sinh phải biết quan sát và phản ứng nhanh với mỗi đường cầu đÓ xử lý cầu, đánh trả cầu dồn đối phương vào thế bị động

Kỹ thuật di chuyển này thường được áp dụng phối hợp với các kỹ thuật phòng thủ và tấn công của cầu lông, với những điểm cầu rơi gần người Nếu xa thân người (quá tầm tay của vợt) thì ta phải di chuyển đa bước

Tư thế chuẩn bị của kỹ thuật di chuyển đơn bước là hai chân đứng song song rộng bằng vai, gối khựu trọng tâm dồn vào giữa hai chân, người hơi đổ về phía trước, lưng cong, đầu ngửa, mắt theo dõi cầu, hai tay co để tự nhiên Từ

tư thế này có các bước di chuyển sau:

Di chuyển một bước lên lưới đánh cầu thuận tay

Di chuyển một bước lên lưới đánh cầu trái tay

1 Di chuyển một bước lùi đánh cầu thuận tay

1 Di chuyển một bước lùi đánh cầu trái tay

1.2.2 Di chuyển đa bước

Có những trường hợp đối phương đánh cầu sang xa người thì phải sử dụng kỹ thuật di chuyển nhiều bước mới thực hiện được động tác đánh cầu

Di chuyển nhiều bước là sự di chuyển có sự thay đổi vị trí của hai chân và thường là từ hai bước trở lên Kỹ thuật này được sử dụng thường xuyên có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của kỹ thuật đánh cầu cũng như thực hiện các dạng chiến thuật Di chuyển nhiều bước giữ một vai trò quan trọng trong

sự phối hợp với các kỹ thuật tấn công và phòng thủ Vì vậy, nó không thể thiếu trong tập luyện và thi đấu cầu lông

Ở loại di chuyển này tư thế chuẩn bị cũng như ở di chuyển đơn bước đấu thủ dùng sức đạp của chân và đổ trọng tâm về hướng di chuyển đẩy người đi Hai chân bước luân phiên đến điểm cầu rơi với tần số nhanh, chậm, dài, ngắn tùy thuộc vào tình huống của cầu bay tới Khi di chuyển nhiều bước, bước cuối cùng nhất thiết phải chiếm được tư thế đánh cầu thích hợp tạo điều kiện thuận lợi cho động tác đánh cầu tốt nhất, tạo thế chủ động tấn công và giành điểm

Di chuyển nhiều bước gồm có:

Di chuyển ngang

Di chuyển tiến, lùi

* Di chuyển ngang

Khi ở tư thế cơ bản, đứng ở giữa sân (trên đường trung tâm) nếu di chuyển sang phải thì đạp mạnh chân trái( tay phải cầm vợt) đồng thời quay người 900sang phải, đổ trọng tâm sang phải, bước chân trái về trước sau đó bước tiếp chân phải gối khựu, trọng tâm thấp bước đến đường biên dọc Bước cuối cùng chân phải(tay phải cầm vợt) ở trên chạm mép biên, trọng tâm lúc này dồn vào chân phải, người ở tư thế đánh cầu phải Sau đó, dùng lực đạp mạnh chân trái quay vòng thân người sang trái ra sau 1800 đồng thời với việc quay thân, chân trái bước lùi và xoay chân theo hướng ngược lại, chân phải xoay theo và bước lên để di chuyển sang trái Bước cuối cùng khi sang trái là chân phải ở trước và chạm biên dọc bên trái để tạo thành tư thế đánh cầu trái, cứ như thế tiến hành sang trái, sang phải liên tục Lúc đầu tập với tốc độ chậm, sau nâng dần lên Nam di chuyển từ 32 – 38 lần/ phút – Nữ từ 27 - 34 lần/phút

* Di chuyển tiến lùi

Di chuyển tiến lùi là thực hiện các bước di chuyển đưa cơ thể di chuyển về phía trước hay lùi về phía sau để đánh cầu Từ tư thế chuẩn bị cơ bản ở cuối sân đấu thủ đổ người về phía trước đồng thời đạp mạnh chân bên tay cầm vợt bước về phía trước sau đó bước tiếp chân kia, trọng tâm hạ thấp, gối khựu, bước dài Bước cuối cùng ở gần lưới sao cho chân thuận ở trên để thực hiện động tác đánh cầu phía trước, trọng tâm lúc này dồn vào chân trước, sau đó đạp nhanh chân trước theo hướng ngược lại và bước lùi về phía sau, trọng tâm lại đổ về phía chân sau ở tư thế cao, cứ di chuyển lùi bằng hai chân luân phiên như vậy cho đến cuối sân sao cho chân cùng tay cầm vợt trong bước cuối cùng lại ở phía sau chạm vào đường biên ngang để tạo thành tư thế đánh cầu

đúng Quá trình di chuyển lùi chú ý trọng tâm cao, đầu ngửa, mắt theo dõi cầu, bước dài và tần số nhanh

* Di chuyển bước nhảy

+ Nhảy về trước: Là kỹ thuật rất quan trọng trong phối hợp phòng thủ, được

áp dụng nhiều để đỡ những quả cầu đối phương, bỏ nhỏ sát lưới hay dọc biên

Kỹ thuật này rất có hiệu quả với những quả cầu rơi xa người mà bước đơn di chuyển không có kết quả

Từ tư thế chuẩn bị c¬ bản học sinh dùng sức mạnh bột phát của chân bật mạnh đưa cơ thể lao lên cao, về trước theo hướng di chuyển – chân phải (thuận) cùng với tay cầm vợt nhanh chóng vươn dài về phía trước, chân kia vẫn ở phía sau người lúc này có giai đoạn bay trên không về hướng di chuyển khi chạm đất chân phải xuống trước, mũi bàn chân xoay sang trái để hoãn sung, gối khựu, trọng tâm dồn vào chân trước Người và tay cầm vợt vươn dài

về trước tới điểm cầu rơi và thực hiện động tác đánh cầu Sau khi đánh xong nhanh chóng đạp mạnh chân trước theo hướng ngược lại để đẩy người về tư thế chuẩn bị

+ Di chuyển bước nhảy có bước đệm

Nhảy bước đệm cũng giống như kỹ thuật nhảy về trước nhưng khác là ở động tác này có hai giai đoạn bật và bay Đầu tiên hai chân dùng sức bột phát bật lên cao đưa cơ thể bay trên không về hướng di chuyển nhanh chóng dùng một chân tiếp xúc với mặt đất (thường là chân ngược với tay cầm vợt) rồi lại nhanh chóng bật tiếp lần nữa để đưa cơ thể bay nhanh hơn về hướng di

chuyển, chân thuận vươn dài về trước và tiếp đất giống như di chuyển nhảy

về trước để đánh cầu

+ Di chuyển nhảy lên cao:

Nhảy lên cao đánh cầu thường xuyên được áp dụng, phối hợp trong các kỹ thuật tấn công Với kỹ thuật này cho phép ta khống chế chiều cao của đường cầu bay đến tranh thủ đánh cầu sớm, nhanh và điểm đập cầu ở trên cao tạo được đường cầu mạnh và cắm hơn

Kỹ thuật này học sinh từ tư thế chuẩn bị chân trước chân sau trọng tâm dồn vào chân trước, gối khựu, lưng cong, đầu ngửa tay cầm vợt giơ cao, mặt vợt ngang tầm chán Khi thực hiện động tác bật nhảy đánh cầu thì nhanh chóng chuyển trọng tâm từ chân trước ra chân sau, chân trái rời mặt đất trước đồng thời chân phải bật mạnh tiếp theo đưa cơ thể lên cao Khi cảm giác thấy người lên đến điểm cao nhất thì thực hiện động tác đánh cầu Khi rơi xuống chân chạm đất trước là chân ngược với tay cầm vợt, sau đó chân kia hạ xuống tiếp

và nhanh chóng đưa cơ thể về tư thế ban đầu

1.3 Huấn luyện thể lực chung và chuyên môn

Để thực hiện chiến thuật có hiệu quả mỗi học sinh cần phải có thể lực xung mãn, thể lực chuyên môn trong cầu lông là sức bền tốc độ và sức nhanh tốc

độ Trong tập luyện và thi đấu cầu lông học sinh phải liên tục sử dụng kỹ thuật đập cầu cao, sâu, góc nhỏ và di chuyển liên tục với cường độ lớn Bởi vậy đòi hỏi học sinh phải có thể lực tốt và bền bỉ

Thể lực là nền tảng để thực hiện các kỹ thuật, chiến thuật trong tập luyện và thi đấu, nếu không có thể lực tốt thì khó có thể thực hiện tốt chiến thuật của mình Huấn luyện thể lực bao gồm:

+ Huấn luyện thể lực chung: là quá trình giáo dục toàn diện những năng lực thể chất cho học sinh

+ Huấn luyện thể lực chung là nền tảng cho việc nâng cao thể lực chuyên môn

+ Huấn luyện thể lực chuyên môn là khâu cơ bản quyết ®ịnh đến thành tích,

nó cần thiết phải chia thành hai thành phần:

- Huấn luyện thể lực chuyên môn là cơ sở, là hướng đến việc xây dựng đến các nền tảng cơ bản phù hợp với đặc thù chuyên môn

- Huấn luyện thể lực chuyên môn cơ bản mà mục đích của nó là việc phát triển rộng rãi các tố chất vận động, thỏa mãn đòi hỏi của môn thể thao

1.4 Phương pháp phát triển sức nhanh di chuyển

Sức nhanh là khả năng hoạt động với tốc độ cực hạn và nó được biểu hiện dưới bốn hình thức

+ Thời gian tiền phục của phản ứng vận động

+ Tốc độ của động tác đơn

+ Tần số động tác

+ Tần số ban đầu của động tác

Bên cạnh đó sức nhanh chịu tác động của bốn nhân tố

- Độ linh hoạt của hệ thần kinh, sức mạnh tốc độ học sinh, sức mạnh ý chí cơ thể sinh lý, sinh hóa, đảm b¶o cho hoạt động của động tác mang tính độc lập và một nhân tố không kém phần quan trọng là khả năng thả lỏng trong việc thực hiện kỹ thuật động tác chính xác

- Kỹ thuật động tác có ảnh hưởng tới việc phát triển sức nhanh kỹ thuật càng thuần thục, sức nhanh càng phát triển

- Khi sử dụng phương pháp và giáo dục sức nhanh một cách không đúng mức và thiếu sáng tạo, không khoa học sẽ nảy sinh ra trường hợp là trình độ

và lực có tăng lên nhưng sức nhanh không được phát triển

1.5 Giáo dục sức nhanh tần số

Sức nhanh trong cầu lông được thể hiện ở tốc độ phán đoán thời gian phản ứng và tốc độ di chuyển Phương tiện rèn luyện sức nhanh tần số là bài tập tập luyện sức nhanh phải thỏa mãn 3 yêu cầu sau:

1 Kỹ thuật bài tập cho phép thực hiện tới hạn Vì vậy các bài tập thể dục hoặc đi bộ ít có hiệu quả rèn luyện tốc độ

2.Kỹ thuật bài tập đạt đến trình độ kỹ xảo, có như vậy toàn bộ nỗ lực, ý trí của người tập mới tập trung vào tốc độ

Thời gian bài tập tương đối ngắn (không quá 20s – 22s) để tốc độ không bị giảm sút ở cự ly ngắn

Về nguyên tắc cần tạo điều kiện phát huy tần số tối đa, xu hướng chung trong rèn luyện tốc độ Người tập luôn cố gắng vượt tốc độ cao của bản thân mình trong mỗi buổi tập

Trong rèn luyện tốc độ người ta chủ yếu dùng phương pháp lặp lại Khi sử dụng phương pháp này phải chú ý tới cường độ tối đa và thời gian phục hồi tương đối hoàn toàn và số lần lặp lại phụ thuộc, duy trì vào số lần lặp lại với tốc độ tối đa

Trong thực tế với bài tập có tốc độ tối đa thì nợ dưỡng rất lớn Để thanh toán

nợ dưỡng cần phải có thời gian Quá trình hồi phục các chỉ số sinh lý khác nhau (tùy thuộc vào lứa tuổi, giới tính) hàm lượng CO2 trong máu, không khí phổi, … có khi kéo dài hơn

Vì vậy quãng nghỉ phải đủ ngắn để hưng phấn thần kinh giảm nhiều, các chức năng thực vật kịp thời hổi phục hoàn toàn Để giải quyết mâu thuẫn đó người

ta thường nghỉ giữa quãng bằng nghỉ ngơi tích cực đi bộ thả lỏng

Mặc dù học sinh nghỉ ngơi tích cực nhưng mệt mỏi vẫn xuất hiện tương đối nhanh trong các bài tập tốc độ Thể hiện đó là giảm tốc độ, khi thấy tốc độ giảm nên dừng buổi tập nếu không sẽ có hại cho học sinh

Trạng thái hưng phấn thần kinh trung ương cũng là điều quan trọng để phát huy sức nhanh

Ngoài phương pháp lặp lại trong thực tế người ta còn sử dụng phương pháp trò chơi và thi đấu để tạo cảm xúc nó là tiền đề cho học sinh đạt tới giới hạn sức nhanh

1.6 Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh trung học phổ thông

1.6.1 Đặc điểm tâm lý

- Về mặt tâm lý: Ở lứa tuổi này các em chứng tỏ mình là người lớn, muốn được người khác tôn trọng mình, các em đã có trình độ hiểu biết nhất định, thái độ của các em tuy nhận thức chưa chín chắn, có nhiều ước mơ hoài bão

- Ở lứa tuổi này các em đã phát triển tương đối hoàn chỉnh, các bộ phận của

cơ thể vẫn tiếp tục phát triển nhưng tốc độ chậm dần, chức năng sinh lý tương đối ổn định, khả năng hoạt động của các cơ quan trong cơ thể được nâng cao hơn

- Tư duy của các em thể hiện nhất quán khả năng khái quát hóa và trừu tượng hóa được phát triển đến mức cao nhất các em tỏ ra nhạy bén với cái mới, rất

dễ tiếp thu và học tập những vấn đề mới, trào lưu mới của xã hội Tuy nhiên, các em có những tâm lý thích suy luận, thích những vẫn đề triết lý dẫn đến suy nghĩ thiếu chín chắn hay kết luận vội vàng, thiếu cơ sở thực tế dẫn đến xa rời lý thuyết với thực hành

Các em ở lứa tuổi này có trí nhớ tốt khả năng phân tích tổng hợp về một vấn

để nào đó là rất tốt Vì vậy, khi học bài các em không còn nhớ một vấn đề một

cách máy móc mà thường nhớ một cách tổng quát và hệ thống Bên cạnh đó vẫn còn một số nhược điểm là nhớ một cách chung chung, không cụ thể, chính xác Tuy nhiên, trí tưởng tượng của các em mang tính chất sáng tạo cao gắn với hiện thực là những hoạt động sáng tạo của các em

Sự hình thành thế giới quan: Ở lứa tuổi này thế giới quan cơ bản được phát triển tương đối hoàn chỉnh, đã hình thành các quan điểm xã hội, về tự nhiên các nguyên tắc cư xử, các em luôn tỏ ra mình là người lớn, muốn được người khác tôn trọng Phần lớn các em hình thành thế giới quan xã hội và nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa Tuy nhiên, Một số em còn có quan điểm sai lầm dẫn đến thế giới quan sai lầm và phản khoa học lạc hậu và mâu thuẫn

Ở lứa tuổi này các em đã nhận biết được các vấn đề xã hội một cách khá hoàn chỉnh vì vậy ý thức của các em được đặt rất cao, tính tự lập cao

Xu hướng về tương lai: luôn khát vọng hướng tới một tương lai tươi sáng Có một ước mơ táo bạo có hoài bão lớn vì vậy các em luôn luôn muốn khẳng định mình và làm việc gì đó có ý nghĩa cho xã hội Các em muốn gắn lý

tưởng của mình với việc làm cụ thể để đạt được lý tưởng mình đặt ra Do đó,

tự ý thức của các em phát triển mạnh và xu hướng nghế nghiệp cũng bắt

nguồn từ đây

- Đời sống tình cảm: Có đời sống tình cảm phong phú và sâu sắc, có cơ sở vững chắc hơn lứa tuổi 13 -14 nhạy cảm về đạo đức thích sự trung thực, có nhu cầu về tình cảm bạn bè và tình yêu để chuyện trò, tâm sự về học tập, quan điểm sống Quan hệ bạn bè khác giới xuất hiện mối tình đầu, tình yêu rất thuần khiết chưa dứt khoát được gianh giới tình bạn và tình yêu

- Tính tự lập: Biểu hiện rõ nét là giải quyết các mục tiêu theo ý riêng của mình thường là chủ động sáng tạo

- Tính kiên quyết, quả cảm: Gắn liền với đức tính độc lập có thái độ dứt khoát trong hành động

- Tình thần thẳng thắn: Luôn giữ danh dự của mình khi quan hệ với bạn bè, thường nói những gì mình suy nghĩ, không nói lấp lửng nể nang ai

1.6.2 Đặc điểm sinh lý

- Hệ thần kinh: Đang tiếp tục phát triển ở lứa tuổi 16 – 18 và trở nên hoàn thiện ở khả năng tư duy, phân tích tổng hợp, trừu tượng hóa, phát triển cao, thuận lợi cho hệ thống phản xạ có điều kiện Ngoài ra, ở lứa tuổi này do sự hoạt động của tuyến giáp, tuyến sinh dục, tuyến yên làm cho hưng phấn hệ thần kinh chiếm ưu thế Giữa hưng phấn và ức chế cân bằng làm ảnh hưởng đến hoạt động thể chất nhất là nữ sinh khiến các em không khống chế được bản thân

- Hệ vận động: Xương bắt đầu giảm tốc độ phát triển, Sụn ở 2 đầu xương vẫn dài, sụn chuyển thành xương ít Mỗi năm nữ thêm 0,1 – 1cm Nam cao thêm 1 – 3cm Nếu không rèn luyện thêm thì nữ sau 20 tuổi hầu như không cao hơn nữa

- Hệ cơ: Đặc điểm cơ bắp là co cơ vÉn tương đối yếu, cơ bắp phát triển tương đối nhanh, c¬ đùi và cơ tay, các cơ nhỏ phát triển chậm hơn, các cơ co phát triển sớm hơn các cơ duỗi Nữ càng yếu hơn đặc biệt các tổ chức mỡ dưới da của nữ phát triển mạnh do đó ảnh hưởng đến sức mạnh cơ nói chung và sức mạnh của các em nữ yếu hơn các em nam

- Hệ tuần hoàn: §ã phát triển mạnh và gần hoàn thiện, buồng tim phát triển hoàn thiện, mạch đập của các em nam là 65 - 75 lần/phút, nữ 70 - 80 lần/phút, phản ứng của hệ tuần hoàn trong vận động rõ rệt nhưng sau vận động phát triển mạnh và hồi phục nhanh chóng

- Hệ hô hấp: Phát triển tốt và dần đi vào hoàn thiện, vòng ngực trung bình của nam là 75 - 80cm, nữ 80 - 85cm Diện tích tiếp xúc của phổi khoảng 120 - 150cm, dung lượng phổi khoảng 4 – 5 lần, tần số hô hấp là 10 - 20 lần/phút

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1 Lựa chọn một số bài tập trong huấn luyện bước chân di chuyển

Để nâng cao hiệu quả bước chân di chuyển cho nam học sinh và đội tuyển cầu lông trường THPT Quất Lâm thì một nhiệm vụ cần được đặt ra cho giáo viên huấn luyện cầu lông là cần phải lựa chọn những bài tập hợp lý dựa trên cơ sở

lý luận, khoa học để đưa vào công tác huấn luyện, giảng dạy nâng cao được thành tích trong tập luyện và thi đấu

* Nguyên tắc lựa chọn bài tập:

- Các bài tập được lựa chọn nhằm mục đích phát triển các tố chất liên quan đến năng lực di chuyển của học sinh

- Các bài tập được tập luyện theo phương pháp khoa học với sự tập trung cao

về tâm lý, ý trí, giáo viên chú ý sửa sai về kỹ thuật và động viên học sinh

Dựa vào nguyên tắc chúng tôi có hệ thống bài tập sau:

Phối hợp di chuyển đánh cầu hai góc lưới

Di chuyển ngang sân đơn

nhảy dây kép

Di chuyển ngang đập cầu dọc biên cao phải tay và chéo đầu

Di chuyển 1 bước lên lưới bỏ nhỏ, lùi 3 bước bật nhảy đập cầu

Bài tập di chuyển theo vòng tròn đập cầu dọc biên

Bài tập di chuyển theo đường chéo