Những quần thể vật nuôi phát triển trong các giống và nhân giống thuần đã được sử dụng để giữ được các đặc tính duy nhất hoặc chất lượng tốt của những quần thể đó.. Các chương trình chọn
Trang 1Giống thuần
BM.Burns, J.D.Bertram, G.J.Fawcett, R.G.Miller và B.Dunn
Giới thiệu chung
Từ khi động vật hoang dã được thuần hoá để
nuôi, con người đã tạo ra những đàn gia súc có
các đặc tính giống nhau Những quần thể vật
nuôi phát triển trong các giống và nhân giống
thuần đã được sử dụng để giữ được các đặc tính
duy nhất hoặc chất lượng tốt của những quần thể
đó Vì vậy, nhân thuần là chọn lọc và phối giống
giữa các cá thể trong cùng 1 giống Chọn lọc là
cải thiện, nâng cao những tiến bộ di truyền trong
công tác nhân thuần Các biến đổi di truyền
trong chương trình nhân thuần có thể đạt được
thành quả bởi chọn lọc những cá thể tốt nhất để
làm bố mẹ tạo thế hệ con cho tương lai, đồng
thời loại bỏ những cá thể có chất lượng và năng
suất thấp Thông qua chọn lọc, chúng ta chọn và
xây dựng sơ đồ phối giống nhằm tạo ra thế hệ
con có năng suất và chất lượng cao hơn
Các chương trình chọn lọc trong
giống
Trong một số phần nêu trên, chúng ta đã thảo
luận các chương trình chọn lọc trong giống đã
được phát triển mạnh tại úc để xác định những
cá thể tốt trong một giống, trong một đàn đó là
“Chương trình chọn giống thuần trong đàn” và
trong 1 giống nhưng thuộc nhiều đàn trên 1 quốc
gia như Australia thì gọi là “Chương trình chọn
giống thuần giữa các đàn” Hiện nay, “Chương
trình chọn giống thuần giữa các đàn” có thể sử
dụng để so sánh đặc tính của các cá thể trong
giống và đồng thời có thể so sánh với các đàn và
các nước khác nhau
Nhân giống thuần thương mại
Nhân giống thuần có nghĩa là sử dụng các cá thể
đực và cái của cùng 1 giống để sản xuất thế hệ con thuần chủng Nhân giống thuần là nhân giống đơn giản nhất trong tất cả các hệ thống nhân giống thương mại để quản lý bởi vì tất cả các cá thể cái ở trong đàn được phối giống với các đực giống cùng giống Trong quần thể lớn, nuôi chung tự do trên đồng cỏ thì có nhiều đực giống cùng được sử dụng chung nhưng trong các quần thể nhỏ tất cả các bò caí có thể được phối với cùng một đực giống (Trong trường hợp này,
đực giống phải đổi trước khi bò cái hậu bị đến tuổi phối giống nhằm tránh đồng huyết) Do tất cả các cá thể cùng chung 1 giống, sự đồng đều
có thể lớn hơn so với nhiều hệ thống lai tạo
Giữa các loại hình trung bình và nhỏ của bò thịt,
đẻ khó thường không phải là vấn đề trong nhân thuần Trong những quần thể đủ lớn, tách các bê cái hậu bị được phối giống trên đồng cỏ để sử dụng những đực giống có khối lượng sơ sinh nhỏ phối với các bê cái hậu bị sẽ giảm bớt những vấn
đề đẻ khó
Tuy nhiên, có một số bất lợi trong việc nhân giống thuần chủng Do tất cả các cá thể đều cùng
1 giống nên rõ ràng chúng không có ưu thế lai Cũng tương tự như vậy, do bò đực và cái đều cùng giống nên không có dịp để thay thế nguồn gen Để nhân thuần được chấp nhận, giống phải thích ứng với quản lý và điều kiện môi trường và thích hợp với thị trường Nhưng, lai tạo vẫn luôn luôn là một bộ phận nhằm nâng cao năng suất và chất lượng của đàn gia súc thương phẩm
97
Trang 2Việc lai tạo có thể xẩy ra khi có yêu cầu của thị
trường ví dụ như đòi hỏi thịt bò phải từ giống
Angus ở Hoa Kỳ, trong những trường hợp như
vậy, tốt hơn là chọn một số bò đực giống khác
làm đực cuối cùng để phối với một số bò cái để
khai thác bò lai nuôi thịt
Trong một số trường hợp, các nhà tạo giống đã tổ
chức nhân thuần một số giống bò mà họ đã cố
định, nhân thuần những giống mà họ nuôi khá
lâu mặc dầu lợi nhuận thấp vì đó là niềm tự hào
hoặc vì là một truyền thống Tất nhiên, nhân
thuần vẫn được tiến hành trong lúc đó một phần
của đàn gia súc có thể thực hiện việc lai giống để
tạo đàn gia súc thương phẩm
Lai cải tạo là một trong những phương pháp nhân
giống ngược với nhân thuần Trong lai cải tạo, bò
đực giống thuần chủng của một giống nào đó sẽ
được phối với bất kỳ bò cái nào trong đàn
Những con cái của sự giao phối trên sẽ được phối với các bò đực khác nhau về hệ phả nhưng cùng giống với giống của bố nó Thế hệ con lại tiếp tục phối với những đực giống khác to lớn hơn Tại những thế hệ ban đầu của lai cải tạo này, ưu thế lai được thể hiện Ưu thế lai này lớn hay nhỏ phụ thuộc vào thành phần của các bò cái nền Thế nhưng, lai cải tạo cứ tiếp tục thực hiện thì ưu thế lai của những thế hệ sau sẽ giảm dần vì chúng tiến tới gần như thuần chủng do sự tăng của tần số gen đồng hợp tử
Ngoài ra, còn có một số phương pháp lai tạo khác biệt, ở đó những cá thể cái F1 được phối với
đực cuối cùng, ở đây cần có những cá thể cái thuần để sản xuất các cá thể cái F1 Nếu những cá thể cái thuần chủng được thị trường yêu thích thì phải ưu tiên để bù lại những thiệt hại của nhân giống thuần chủng
98