Vì những lí do trên, tôi xin được trình bày một số kinh nghiệm khi sử dụng phầnmềm Microsoft office PowerPoint thiết kế và giảng dạy bài Phương trình đường tròn thông qua bài viết: "Sử d
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
I LỜI MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
1.1 Sự phát triển của xã hội được thể hiện ở tất cả các lĩnh vực trong
cuộc sống Bên cạnh đó việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động giảng dạytrong nhà trường nói chung đang được sự quan tâm đặc biệt của ngành giáo dục.Thực tế đó đòi hỏi cần phải nhanh chóng nâng cao chất lượng giảng dạy bằng cáchphát huy những ưu thế của lĩnh vực CNTT-TT (Công nghệ Thông tin Truyềnthông), phải biết vận dụng nó, biến nó thành công cụ hiệu quả phục vụ cho sựnghiệp giáo dục Ứng dụng CNTT (Công nghệ Thông tin) vào giảng dạy những nămgần đây đã chứng minh, công nghệ tin học đem lại hiệu quả rất lớn trong quá trìnhdạy học, làm thay đổi theo hướng tích cực phương pháp dạy học CNTT là phươngtiện để tiến tới “xã hội học tập” Mặt khác, giáo dục và đào tạo đóng vai trò quantrọng thúc đẩy sự phát triển của CNTT thông qua việc cung cấp nguồn nhân lực choCNTT
Ứng dụng CNTT trong đổi mới phương pháp dạy và học là “Đẩy mạnh
việc ứng dụng CNTT trong trường phổ thông vào từng môn học thay vì học trongmôn tin học Giáo viên các bộ môn chủ động tự soạn và tự chọn tài liệu và phầnmềm (mã nguồn mở) để giảng dạy ứng dụng CNTT” thông qua đó nhằm đổi mới
phương pháp dạy và học theo hướng giáo viên tự tích hợp CNTT (Theo Quyết định
số 698/QĐ-TTg ngày 01/6/2009 của Thủ tướng Chính phủ).
1.2 Qua thực tế giảng dạy tôi nhận thấy việc ứng dụng công nghệ thông tin trong
giảng dạy giúp học sinh tiếp nhận kiến thức một cách tự nhiên, tạo hứng thú học tập đạtđược kết qủa học tập cao hơn Việc sử dụng mềm trình chiếu Microsoft office PowerPoint
có thể giúp cho giáo viên trình bày các minh hoạ với chất lượng cao, đồng thời chủ độngđược về mặt thời gian
NGƯỜI THỰC HIỆN: BÙI VĂN TRÍ Trang
Click
Click
Click vào để mở danh sách
Click chọn
1
Trang 2Vì những lí do trên, tôi xin được trình bày một số kinh nghiệm khi sử dụng phần
mềm Microsoft office PowerPoint thiết kế và giảng dạy bài Phương trình đường tròn thông qua bài viết: "Sử dụng phần mềm Microsoft office PowerPoint giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy bài Phương trình đường tròn" (Tiết 36 - Bài 2: Phương trình đường
tròn - Hình học 10 - Cơ bản)
2 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu tìm hiểu các tính năng của phần mềm Microsoft office PowerPoint
trong giảng dạy nói chung và trong bài "Phương trình đường tròn " nói riêng, từ đó đề
xuất một số kinh nghiệm góp phần nâng cao hiệu quả việc ứng dụng phần mềm nàytrong trong giảng dạy bộ môn Toán ở trường phổ thông
3 Giả thuyết khoa học.
Trong quá trình giảng dạy, nếu sử dụng một cách hợp lý những ứng dụng củacông nghệ thông tin, sẽ góp phần nâng cao hiệu quả dạy và học bộ môn toán nóichung và phần Hình học nói riêng
4 Phạm vi nghiên cứu.
4.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của việc ứng dụng phần mềmMicrosoft office PowerPoint trong dạy học bộ môn Hình học 10 thông qua bài
"Phương trình đường tròn"
4.2 Soạn giáo án cho tiết dạy
4.3 Thực nghiệm sư phạm: Tổ chức kiểm tra - đánh giá tính khả thi và hiệuquả của việc sử dụng CNTT hỗ trợ cho tiết dạy
5 Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu lý luận;
Điều tra, quan sát;
Click chọn
2
Trang 3Trong chương trình Hình học lớp 10, nhất là chương 3: Phương pháp tọa độtrong mặt phẳng, có nhiều tính chất, nhiều kết quả khá trừu tượng, nếu không cóphương pháp truyền đạt hợp lí thì học sinh rất khó tiếp thu một cách tự nhiên Nếuchỉ vẽ hình theo cách truyền thống sẽ mất nhiều thời gian, học sinh không hứng thúhọc tập dẫn đến hiệu quả giờ dạy không cao.
2 Thực trạng đối với giáo viên:
Mặc dù hiện nay CNTT rất phát triển, các phần mềm hỗ trợ dạy học phong
phú Nhưng nhiều giáo viên vẫn “ngại” ứng dụng các phần mềm của bộ môn vào
bài dạy Lý do trước tiên là để có một bài giảng ứng dụng CNTT, đặc biệt là mônHình học phải có thời gian chuẩn bị công phu thì mới có hiệu quả Thứ hai là khi sửdụng CNTT trong quá trình giảng dạy thì nhất thiết phải sử dụng các thiết bị dạyhọc hiện đại, trong khi nhiều trường học còn thiếu thốn, một phần liên quan là yếu
tố điện không đảm bảo
Bài "Phương trình đường tròn" có nội dung dài mà với thời lượng chỉ trong
một tiết học thì các thầy cô khó có thể hoàn thành cả về nội dung và hiệu quả nếukhông có sự hỗ trợ của CNTT
3 Thực trạng đối với học sinh:
Học sinh thường không thích học Hình học vì tính trừu tượng của nó, đặc biệtvới học sinh vùng cao với điểm đầu vào thấp lại càng khó khăn hơn Nếu dùng phầnmềm Microsoft office PowerPoint để minh họa các thao tác vẽ hình cũng như sửdụng tính năng tạo ảnh động và tạo vết thì các em sẽ thấy trực quan dễ hiểu và dễ bịthuyết phục
NGƯỜI THỰC HIỆN: BÙI VĂN TRÍ Trang
Click
Click
Click vào để mở danh sách
Click chọn
3
Trang 4B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I THIẾT KẾ BÀI DẠY:
Gi¸o ¸n m«n: h×nh häc 10, Ch¦¬ng tr×nh: chuÈn - tiÕt lý thuyÕt
Tên bài: Phương trình đường tròn
Gồm: 01 tiết (tiết 36) theo PPCT
I - MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Về kiến thức
- Lập phương trình đường tròn khi biết tâm và bán kính của nó, nắm được dạng khai triển của phương trình đường tròn
- Xác định tâm và bán kính của đường tròn khi biết phương trình
- Viết phương trình tiếp tuyến tại một điểm thuộc đường tròn
2 Về kĩ năng
Rèn luyện kĩ năng viết phương trình đường tròn, xác định tâm và tính bán kínhcủa đường tròn Viết phương trình tiếp tuyến tại một điểm thuộc đường tròn
3 Về tư duy, thái độ
Học sinh tư duy linh hoạt trong việc chọn dạng của phương trình đường tròn
để làm toán
Học sinh nắm kiến thức, biết vận dụng vào giải toán
II PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
Click chọn
4
Trang 5Phiếu học tập : Dùng cho xác định tâm và bán kính (nếu có) của đường tròn trong dạng 2
Ứng dụng CNTT: Xuyên suốt nội dung bài dạy
Sử dụng thiết bị dạy học : Dùng cho hoạt động nhắc lại khái niệm đường tròn và phần tiếp tuyến của đường tròn tại một điểm
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Kiểm tra bài cũ: (5phút)
Hoạt động 1: Viết công thức tính khoảng cách giữa hai điểm và tính khoảng cách
giữa hai điểm A(3; 4) , B( 3;4)
Hoạt động 2: Viết phương trình tổng quát của đường thẳng đi qua A(2; 2) và nhận véc tơ n (3; 4) làm véc tơ pháp tuyến
2 Dạy bài mới:
Đặt vấn đề cho nội dung bài dạy: trong bài 1 các em đã biết dùng phương
trình để biểu diễn cho đường thẳng trong hệ tọa độ Oxy, vậy thì làm thế nào để biểu diễn đường tròn trong hệ tọa độ này? Bài học hôm nay sẽ giúp các em giải quyết vấn đề trên
Hoạt động 1: 1 Phương trình đường tròn có tâm và bán kính cho trước
Mục tiêu: Học sinh xác định được tâm và bán kính của đường tròn khi biết
em trả lời cho thầy hai câu hỏi sau:
Câu hỏi 1: Em hãy nêu khái niệm về đường tròn?
NGƯỜI THỰC HIỆN: BÙI VĂN TRÍ Trang
Click
Click
Click vào để mở danh sách
Click chọn
5
Trang 6Câu hỏi 2: Có mấy cách xác định đường tròn, đó là những cách nào?
Trong mặt phẳng Oxy cho đường
Theo công thức tính khoảng cách
giữa hai điểm thì IM tính như thế nào?
Học sinh (Hs): Đưa ra công thức tính
Ví dụ 2:
Tìm tâm và bán bán kính của đường tròn
Toạ độ tâm I(7;-3) và bán kính R = 2
A
1 ) 4 ( ) 1 (x 2 y 2
Click chọn
6
Trang 7Tâm là trung điểm của AB
(0,0) Bán kính R = AB 102 2 5Vậy phương trình đường tròn:
Đường tròn có tâm O(0;0), bán kính R có phương trình:
y 2
Học sinh nắm được phương trình đường tròn ở dạng khai triển.
Biết nhận dạng một phương trình có phải là một phương trình đường tròn
Câu hỏi 1: Khai triển phương
trình (1) theo hằng đẳng thức?
Phương trình đường tròn
(x a ) (y b ) R (1)suy ra x2 y2 2ax2by c 0 trong đó
NGƯỜI THỰC HIỆN: BÙI VĂN TRÍ Trang
Click
Click
Click vào để mở danh sách
Click chọn
7
Trang 8Hs: Thực hiện nhiệm vụ
Câu hỏi 2: có phải mọi phương
trình dạng (2) đều là phương trình
đường tròn không?
Thực hiện biến đổi để khẳng định
khi nào phương trình (2) là phương
a2 + b2 –c >0 khi đó đường tròn (C) có tâm I(a;b) và bán kính R = a2 b2 c
Hoạt động 3: 3 Phương trình tiếp tuyến của đường tròn
Mục tiêu: Nắm được vị trí tương đối giữa đường thẳng và đường tròn.
Biết kiểm tra một điểm có thuộc đường tròn không, vị trí tương đối
của một điểm và đường tròn
Viết được phương trình tiếp tuyến tại một điểm thuộc đường tròn
Thời gian: 10 phút
Hình thức tiến hành hoạt động : Bằng trình chiếu , bằng hệ thống câu hỏi.
NGƯỜI THỰC HIỆN: BÙI VĂN TRÍ Trang
Click
Click
Click vào để mở danh sách
Click chọn
8
Trang 9Đặt vấn đề: Nêu vị trí tương đối của đường thẳng và đường tròn Trường
hợp đường thẳng là tiếp tuyến của đường tròn thì phương trình đường thẳng được lập như thế nào?
? Nêu vị trí tương đối của
Cho đường tròn (C) tâm bán kính R
là tiếp tuyến của (C) tại
Nhận xét gì về IM IMo IMoo và là véc tơ pháp tuyến của ?
đi qua Mo(xo;yo) nhận làm véc tơ pháp tuyến có dạng:
Đường tròn (C) có tâm I(-1;2), bán kính R = 5
PT tiếp tuyến tại A(2;-2):
Hoạt động thành phần 1: Giải toán trắc nghiệm về đường tròn
NGƯỜI THỰC HIỆN: BÙI VĂN TRÍ Trang
Click
Click
Click vào để mở danh sách
Click chọn
9
Trang 10Mục tiêu: Củng cố kiến thức về phương trình đường tròn.
Làm quen với việc giải toán trắc nghiệm
- Xác định tâm và bán kính của đường tròn khi biết phương trình
- Viết phương trình tiếp tuyến tại một điểm thuộc đường tròn
Thời gian: 3 phút
Hình thức tiến hành hoạt động : bằng trình chiếu , bằng hệ thống câu hỏi.
NGƯỜI THỰC HIỆN: BÙI VĂN TRÍ Trang
Click
Click
Click vào để mở danh sách
Click chọn
10
Trang 11Đặt vấn đề: Trong phần sau chúng ta sẽ làm 2 bài tập trắc nghiệm về nội dung đã học ở trên.
Hoạt động của giáo viên
và HS
Ghi bảng
Giáo viên: Nêu nội
dung chính của bài học
3 Phương trình tiếp tuyến của đường tròn:
Tiếp tuyến tại điểm của đường tròn tâm
Học ba vấn đề chính nêu trên, làm bài tập sách giáo khoa
1 Tạo bố cục bài giảng điện tử trong PowerPoint
Bản thân người sử dụng PowerPoint, trước khi bắt đầu xây dựng một bài
giảng điện tử phải xây dựng bố cục của nó, có thể coi đây như là kịch bản của một
bộ phim Trong bố cục, ta phải hình dung cụ thể là Bài giảng điện tử này gồm bao
nhiêu Slides (trang trình chiếu), trên mỗi Slides bao gồm những đối tượng nào Mỗi
đối tượng ở đây có thể là một đơn vị kiến thức ở dạng văn bản, ở dạng hình vẽ, ởdạng phim, ảnh, …
NGƯỜI THỰC HIỆN: BÙI VĂN TRÍ Trang
Click
Click
Click vào để mở danh sách
Click chọn
11
Trang 12Hiện nay có rất nhiều phiên bản của PowerPoint được sử dụng phổ biến là
2003 và 2007, 2010 và những phiên bản khác từ phiên bản 2007 trở lên được hỗ trợ
đồ hoạ và âm thanh tốt hơn 2003 rất nhiều nhưng chưa được sử dụng rộng rãi nhất
là với những giáo viên mới sử dụng máy tính nên ở đây tôi xin trình bày những kinh
nghiệm của mình trên nền PowerPoint 2003.
Trên mỗi Slides có thể có cách bố trí các đối tượng khác nhau nên chọn một trong các bố cục Slides được thiết lập sẵn của PowerPoint để tiết kiệm thời gian Để thực hiện việc này, từ màn hình nền của PowerPoint ta nháy chuột vào nút
nằm trên thanh định dạng của PowerPoint, sẽ xuất hiện một bảng chọn các Slides mẫu (Text Layouts, người sử dụng chỉ việc chọn một trong các bố cục
phù hợp với các đối tượng trên Slides mình định tạo (hình 1) Lưu ý rằng ta có thể
áp dụng bố cục của Slides mẫu cho một Slides hiện tại hoặc cho tất cả các Slides
của bài giảng đó
Click chọn
12
Trang 13hiện tại, chọn New Slides Nếu chọn nhầm Slides mẫu hoặc chèn nhầm một Slides
vào sai vị trí cần chèn người sử dụng có thể xoá bỏ bằng cách chọn Slides đó rồi
thực hiện lệnh Edit/Delete Slides hoặc nhấp chuột phải vào Slides đó, chọn Delete Slides.
Tiếp đó người sử dụng lần lượt tạo các đối tượng trên Slides Các đối tượng
có thể là đoạn văn bản, hình vẽ, tranh, hình ảnh, âm thanh, phim, …
2 Tạo các đối tượng trên một Slides
Như trên đã nói, nỗi đối tượng trên một Slides có thể là một đoạn văn bản,
một hình vẽ, một hình ảnh hoặc một đoạn phim, … Mục tiêu chung khi trình chiếucác đối tượng này là để truyền tải những thông tin, những đơn vị kiến thức đã đượcchia nhỏ đến học sinh
2.1 Đối tượng là văn bản
Khi khởi động Powerpoint, trên Slides đầu tiên xuất hiện hai khung có thểnhập văn bản:
Khung có dòng chữ Click to add Title (kích vào đây để nhập tiêu đề) có thể
nhập tiêu đề của phần văn bản sẽ nhập phía dưới, chẳng hạn tên đề bài, đề mục, …
Khung có dòng chữ Click to add Subtitle (kích vào đây để nhập tiêu đề phụ)
có thể nhập tiêu đề phụ hoặc nội dung đoạn văn bản
Như vậy, trên mỗi Slides mặc định có 2 khung ở dạng Text box để có thể
nhập nội dung Tuy nhiên người sử dụng có thể tạo thêm một hoặc nhiều Text boxnhư vật bằng cách Copy những Text Box đó
Người sử dụng đang quen với font chữ và cỡ chữ sử dụng trong chương trình
soạn thảo văn bản Word, khi bắt đầu với PowerPoint hầu hết không hình dung được
sử dụng cỡ chữ nào là vừa phải Qua thực tế thiết kế trình chiếu rất nhiều lần tôi
thấy trong các đoạn văn bản, nên sử dụng cỡ chữ từ 20-24 với kiểu chữ in thường là phù hợp, các đề mục của bài nên sử dụng kiểu chữ in hoa đậm với cỡ chữ từ 22-26,
NGƯỜI THỰC HIỆN: BÙI VĂN TRÍ Trang
Click
Click
Click vào để mở danh sách
Click chọn
13
Trang 14riêng đầu bài có thể sử dụng chữ in hoa cỡ lớn hoặc dùng chữ nghệ thuật
(WordArt).
2.2 Đối tượng là hình ảnh, biểu đồ minh họa
Trong các bài giảng điện tử, nhất là các môn khoa học xã hội, thường là giáoviên muốn đưa một số hình ảnh vào để cho bài giảng thêm sinh động, thu hút sự chú
ý của học sinh và và hỗ trợ tư duy trừu tượng của trẻ Nguồn hình ảnh ở đây rấtnhiều, có thể là hình ảnh trong sách giáo khoa, trong tài liệu tham khảo, trong thư
viện tư liệu điện tử được bán bản quyền, trên mạng Internet hoặc có thể là ảnh giáo
viên tự chụp bằng máy ảnh, … ở đây tôi chỉ nêu một số trường hợp thường gặp
* Nếu là hình ảnh trong sách giáo khoa hoặc tài liệu tham khảo mà giáo viên
muốn đưa vào bài giảng thì việc đầu tiên là phải dùng máy Scan (máy quét ảnh) để Scan các ảnh đó dưới dạng file ảnh sau đó copy trực tiếp hoặc tạo đường link đến
Điểm lưu ý chung khi đưa ảnh vào bài giảng là các ảnh nên để ở định dạng
*.jpg đảm bảo cho các ảnh vẫn có độ nét mà dung lượng file lại không lớn Trong
trường hợp ảnh muốn dùng nằm trong một ảnh lơn hơn bao gồm nhiều đối tượng,giáo viên chỉ muốn đưa ảnh của một đối tượng lên thì có thể dùng chương trình
Paint để cắt phần thừa (nếu phần cần lấy có dạng hình chữ nhật), có thể dùng chương trình photosop hoặc Corel để cắt nếu đường cắt có dạng đường gấp khúc
hoặc zic zắc
Thao tác để chèn một ảnh vào Slides là: Để chỏ chuột vào nơi cần chèn Thực
hiện lệnh(nháy chuột trái): Insert/Piture/From Flie
NGƯỜI THỰC HIỆN: BÙI VĂN TRÍ Trang
Click
Click
Click vào để mở danh sách
Click chọn
14
Trang 15Xuất hiện một hộp thoại, người sử dụng tìm, chọn tranh, ảnh cần chèn rồi
nháy chuột vào nút Insert.(hình 2)
2.3 Sử dụng font nền và màu sắc cho các Slides.
Sau khi tạo được các đối tượng theo kịch bản đã định thì việc chọn màu sắc
cho các đối tượng và phông nền cho các Slides cũng là một việc hết sức quan trọng,
nó góp phần quyết định hiệu quả của việc trình chiếu Bài giảng
* Nền của Slides
Trong PowerPoint đã lập sẵn rất nhiều phông nền mẫu, người sử dụng có thể
tuỳ ý lựa chọn phông nền phù hợp với đặc thù bộ môn, phù hợp với các đối tượngtrên Slides, phù hợp với kịch bản của mình
NGƯỜI THỰC HIỆN: BÙI VĂN TRÍ Trang
Click
Click
Click vào để mở danh sách
Click chọn
15