Đánh giá kết quả chương trìnhtập gấp thụ động sớmsau phẫu thuật nối gân gấp bàn tay

Đánh giá kết quả chương trìnhtập gấp thụ động sớm sau phẫu thuật nối gân gấp bàn tay Báo cáo viên: Vu Vân Thanh Nhóm nghiên cứu:Vu Vân Thanh, Phạm Thị Ngọc Ái, Tống Hồ Ngọc Anh, Nguyễn T

Đánh giá kết quả chương trình

tập gấp thụ động sớm sau phẫu thuật nối gân gấp bàn tay

Báo cáo viên: Vu Vân Thanh Nhóm nghiên cứu:Vu Vân Thanh, Phạm Thị Ngọc Ái, Tống Hồ Ngọc

Anh, Nguyễn Thị Lệ Hà, Hồ Quang Hưng, Viên Lập Phương

Bệnh viện Chợ Rẫy, Khoa Vật Lý Trị Liệu – Phục hồi chức năng

Đặt vấn đề

• Tại BV Chợ Rẫy, các trường hợp mổ đứt gân

gấp được chỉ định tập VLTL sau 3 tuần, tương đương chương trình PHCN bất động Tỉ lệ cứng khớp và dính gân cao.

• Hiện nay trên thế giới đã áp dụng tập vận động sớm ngay sau mổ Ở trong nước vài nơi cũng đã áp dụng và đạt kết quả khả quan.

• Chúng tôi tiến hành nghiên cứu này để đánh giá hiệu quả của chương trình tập gấp thụ động

sớm.

Phương pháp tập gấp thụ động sớm

3 Các bài tập vận động chủ động: trượt gân, đính gân, đặt – giữ,… sẽ được thực hiện từ tuần thứ 4 trở đi.

1 Gấp thụ động sớm được thực

hiện trong 3 tuần đầu tiên, thực

hiện với tay lành hay dây thun.

2 Phối hợp với duỗi thụ động hay

duỗi chủ động đến giới hạn của

nẹp ở mặt lưng

*Lịch tái khám: 1 tháng, 2 tháng, 3 tháng, 5(6) tháng, 12 tháng.

Lượng giá kết quả lúc 12 tuần

1 Tổng tầm vận động chủ động đạt được TAM (Total

Active Motion) theo Hiệp Hội Phẫu Thuật Bàn Tay Hoa Kì (ASSH:

American Society for Surgery of the Hand)

• TAM = [Tổng tầm vận động gấp (MP+PIP+DIP) – tổng tầm vận

KẾT QUẢ

Số trường hợp và thời gian theo dõi

Trong nhóm 21 ca theo dõi tối thiểu 03 tháng, thời gian theo dõi

trung bình là 5,3 tháng

Tổng số ca

43, 142 ngón

Mất 14 ca, 44 ngón

PHCN tại khoa CTCH

• Thời gian nằm viện trung bình: 03 ngày (2 – 7)

• Số lần hướng dẫn tập trung bình: 1,95 lần (1 – 4)

• Số trường hợp đã thay nẹp trong lúc nằm viện: 03 (nẹp sai vì không bảo vệ được ngón cái).

• Số trường hợp dùng dây thun đầu ngón sau mổ là 10/43 ca.

• Tất cả đều xuất viện an toàn, trừ 1 trường hợp

không đổi nẹp ôm ngón cái (bị đứt lại sau này)

Phục hồi tầm vận động lúc 3 tháng

Phân loại Nhóm theo dõi đủ Nhóm theo dõi không đủ

Phân bố lực nắm theo tổn thương thần kinh kèm theo trong nhóm theo dõi đủ

Số ca Lực nắm (kg)

Trung bình (tối thiểu-tối đa)

Tổn thương thần kinh giữa 5 13,8 (11-19)

Tổn thương thần kinh trụ 2 9 (6-12)

Càng nhiều tổn thương thần kinh thì lực nắm càng thấp

Phục hồi tầm vận động khi theo dõi

Phục hồi lực nắm khi theo dõi sau

Biến chứng

1.Đứt gân : có 2/43 ca, 2/142 ngón (1,4%)

– 1 ca có tổn thương 2 ngón: ngón 3 vùng II và ngón 4 vùng I Trường hợp này đứt lại ngón 3, không mổ lại

– 1 ca có tổn thương 3 ngón 1, 2, 3 vùng V, mang nẹp bột sau phẫu thuật nhưng không ôm ngón cái Đứt lại

ngón 1 vào tuần 3 sau mổ Bệnh nhân được mổ nối gân lại ở tuần thứ 5

2.Dính gân

– Mổ lại do dính: 01 ca Trường hợp này tổn thương 5 ngón vùng V Ở tháng thứ 4, TAM các ngón 1, 4 và 5 rất tốt; ngón 3 tốt, ngón 2 đạt kết quả trung bình

– Có 5 ca phải mang nẹp kéo dãn, trong đó là 3/10 ca có dây thun và 2/33 ca không có dây thun

BÀN LUẬN

Sự phục hồi tầm vận động và lực nắm

• Tỉ lệ phục hồi tầm vận động rất tốt và tốt chiếm 85%,

tương đương tác giả Phạm Đình Ngân Thanh 78,95%

• Tuy nhiên, lực nắm trung bình là 10,35 kg (31,5% so với tay bệnh) thấp hơn kết quả của tác giả Phạm Đình Ngân Thanh là 13 kg (42%) Điều này có thể lý giải là do

nghiên cứu chúng tôi có tổn thương đa số ở vùng 5,

thường có tổn thương thần kinh đi kèm nên lực nắm sẽ

bị ảnh hưởng Số liệu cho thấy tổn thương càng nhiều dây thần kinh thì sẽ cho kết quả kém hơn

Thời gian theo dõi

• Nhóm theo dõi tái khám đủ 3 lần trong 3

tháng đầu có kết quả phục hồi tốt hơn nhóm theo dõi không đủ cho thấy tầm quan trọng

của việc theo dõi thường xuyên.

• Sau 3 tháng, tầm vận động khớp vẫn còn cải thiện tuy không nhiều Lực nắm tiếp tục cải

thiện rõ vì thần kinh cần thời gian hồi phục lâu hơn.

Biến chứng

• Tỉ lệ đứt lại chiếm 1,4%, thấp so với

nghiên cứu của tác giả Phạm Đình

Ngân Thanh là 3,6% Nằm trong giới

hạn tỉ lệ đứt gân chung là 5%

• Sự sử dụng dây thun đầu ngón sau mổ,

nếu bệnh nhân không tập duỗi tốt thì có

nguy cơ bị co rút gấp ngón và phải

mang nẹp kéo dãn lúc 7-8 tuần để điều

trị sự co rút

• Biến chứng bỏng do tổn thương thần

kinh thường không được dự phòng tốt,

khi xảy ra cản trở việc tập luyện

Kết luận

• Có 21 trường hợp với 77 ngón tay được đánh giá lúc 3 tháng

• Thời gian theo dõi trung bình là 17 tuần

• Tổn thương gân gấp vùng 5 chiếm 87%

• Tổn thương thần kinh kèm theo chiếm 90%

• Tại thời điểm 3 tháng, kết quả phục hồi tầm vận động là rất tốt-tốt chiếm 85%, lực nắm trung bình là 10,35 kg, tỉ

lệ lực nắm tay bệnh so với tay lành là 27%

• Tỉ lệ đứt lại là 1,4 %

• Chương trình tập gấp thụ động sớm sau mổ nối gân gấp ngón tay là hiệu quả và an toàn

• Trường hợp 1: BN nam, 21 tuổi, làm rẫy, thuận tay phải Chẩn đoán đứt gân gấp cổ tay quay, gân gấp nông sâu các ngón 1-2-3-4-5

vùng V tay trái, đứt thần kinh trụ, giữa Sau mổ mang nẹp bột đến

tuần thứ 5.

TAM Xếp loại

TAM

Lực nắm Tuần 5 Tuần 9 Tuần 13

Ngón 1 3% 50% 75% Tốt (T)=5kg,

(P)=32kg Ngón 2 11% 76% 89% Tốt

Ngón 3 11% 69% 82% Tốt Ngón 4 12% 71% 79% Tốt Ngón 5 13% 81% 95% Tốt

• Trường hợp 2: Nam, 28 tuổi, thợ sơn nước, thuận tay phải Chẩn đoán đứt gân gấp nông sâu ngón 1-2-3 vùng IV ngón 4-5 vùng V tay trái, đứt thần kinh trụ, giữa Sau mổ mang nẹp vải có dây thun đầu ngón đến tuần thứ 5 Cho mang nẹp kéo dãn co rút ngón ở tuần thứ 7.

TAM Kết quả TAM Lực nắm Tuần 4 Tuần 7 Tuần 9 Tuần 13

Ngón 1 32,9% 45% 60% 80% Tốt (T)=2kg,

(P)=38kg Ngón 2 4% 21,5% 40% 70% Trung bình

Ngón 3 5% 20,8% 64,6% 82% Tốt

Ngón 4 6,7% 22,3% 67,7% 78% Tốt

Ngón 5 4% 26,2% 71,5% 85% Tốt