Các công trình, nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án
1.1.1 Những công trình khoa học nước ngoài liên quan đến nguồn nhân lực
Cuốn sách của Trần Văn Tùng và Lê Ái Lâm tại Viện Kinh tế Thế giới trình bày vai trò quan trọng của nguồn nhân lực trong nền kinh tế đổi mới, đồng thời chia sẻ những kinh nghiệm giáo dục và đào tạo từ nhiều quốc gia Tác phẩm nhấn mạnh rằng việc áp dụng hiệu quả những kinh nghiệm này sẽ là động lực thiết yếu cho sự phát triển kinh tế - xã hội tại Việt Nam.
Cuốn sách "Gia đình, nhà trường, xã hội với việc phát hiện, tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng và đãi ngộ người tài" do Nguyễn Trọng Bảo chủ biên, cung cấp cái nhìn sâu sắc về vấn đề bồi dưỡng nhân tài theo quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam Tác giả nhấn mạnh vai trò quan trọng của gia đình, nhà trường và xã hội trong việc phát hiện và phát triển nhân tài, đồng thời đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Mai Quốc Chánh trong cuốn sách của mình đã phân tích vai trò quan trọng của nguồn nhân lực và nhấn mạnh sự cần thiết phải nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Tác giả cũng đề xuất những giải pháp chủ yếu nhằm cải thiện chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.
- Christian Batal, Quản lý nguồn nhân lực trong khu vực Nhà nước
Cuốn sách này phân tích năng lực làm việc của cán bộ công chức trong khối doanh nghiệp nhà nước, xây dựng khung năng lực tiêu chuẩn và phân loại năng lực Nó cũng mô tả công việc chuyên môn của một số vị trí yêu cầu nhân lực chất lượng cao, như phụ trách đào tạo trong cơ quan Nhà nước và thủ trưởng đơn vị trong doanh nghiệp Nhà nước.
- Nguyễn Hữu Dũng, Sử dụng hiệu quả nguồn lực con người ở Việt Nam
Cuốn sách này phân tích các vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển, phân bố và sử dụng nguồn lực con người trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam Đồng thời, nó cũng đề xuất các chính sách và giải pháp nhằm đảm bảo phát triển, phân bố hợp lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực con người trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội.
Cuốn sách "Quản lý nguồn nhân lực ở Việt Nam: một số vấn đề lý luận và thực tiễn" do Phạm Thành Nghị và Vũ Hoàng Ngân biên soạn, tổng hợp các nghiên cứu và tham luận từ Hội thảo thuộc Đề tài KX.05.11 trong chương trình khoa học - công nghệ cấp nhà nước giai đoạn 2001-2005 Tác phẩm này trình bày những vấn đề lý luận, kinh nghiệm và khuyến nghị quan trọng trong quản lý nguồn nhân lực tại Việt Nam Nó có vai trò thiết yếu trong việc giúp Nhà nước Việt Nam quản lý hiệu quả nguồn nhân lực, từ đó thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa và thực hiện công cuộc đổi mới đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Đoàn Văn Khái trong tác phẩm của mình đã phân tích vai trò quan trọng của con người như một nguồn lực thiết yếu trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) ở Việt Nam Tác giả nhấn mạnh rằng con người là tài nguyên quý giá nhất, giữ vị trí trung tâm trong mọi hoạt động xây dựng và phát triển đất nước Để đáp ứng yêu cầu của CNH, HĐH, tác giả cũng đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm khai thác và phát triển nguồn nhân lực hiệu quả.
Cuốn sách của Bùi Văn Nhơn về quản lý và phát triển nguồn nhân lực xã hội được cấu trúc thành 6 chương, trong đó trình bày các vấn đề quan trọng như: dân số và vai trò của nó trong việc hình thành nguồn lực xã hội; đặc điểm của nguồn nhân lực Việt Nam; chiến lược phát triển nguồn nhân lực phục vụ cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa; cách sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực trong sản xuất xã hội; tổ chức tiền lương và bảo hiểm xã hội trong nền kinh tế quốc dân; và việc phân bổ dân cư cùng nguồn nhân lực xã hội.
Cuốn sách "Phát triển văn hoá, con người và nguồn nhân lực thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước" do Phạm Minh Hạc chủ biên đã phân tích mối quan hệ biện chứng giữa văn hoá, con người và nguồn nhân lực, nhấn mạnh rằng sự phát triển của ba yếu tố này phải được xem xét trong một tổng thể thống nhất Tác giả làm rõ rằng chất lượng nguồn nhân lực được thể hiện qua tri thức tốt, kỹ năng cao và tính nhân văn Bên cạnh đó, công trình cũng đề cập đến các vấn đề lý luận về con người, phát triển con người và nguồn nhân lực, đồng thời đưa ra các định hướng và giải pháp cho phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, trong đó phát triển giáo dục - đào tạo được coi là biện pháp quan trọng hàng đầu để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Phạm Công Nhất nhấn mạnh rằng Việt Nam đang có sự phát triển nhanh chóng về nguồn nhân lực cả về số lượng lẫn chất lượng Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, chất lượng nguồn nhân lực vẫn còn nhiều hạn chế và bất cập Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tác giả đề xuất một số giải pháp thiết thực nhằm đáp ứng yêu cầu cạnh tranh trong lĩnh vực khoa học - công nghệ và phát triển kinh tế.
Nguyễn Văn Tài đã phân tích và làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của đường lối, chính sách cán bộ của Đảng Cộng sản Việt Nam, dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Tác giả áp dụng phương pháp tiếp cận hệ thống để đánh giá thực trạng đội ngũ cán bộ hiện nay, đồng thời đề xuất những giải pháp cụ thể và khả thi nhằm nâng cao chất lượng cán bộ các cấp, phát huy tính tích cực xã hội trong đội ngũ này.
- Trần Khánh Đức, Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong thế kỷ
Cuốn sách nhấn mạnh vai trò quan trọng của giáo dục và đào tạo trong việc phát triển con người và nguồn nhân lực quốc gia Tác giả làm rõ khái niệm về nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực cùng với các tiêu chí đánh giá chất lượng của nó Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tác giả cho rằng cần phải thực hiện đổi mới và cải cách trong giáo dục và đào tạo.
Cuốn sách "Khai thác và phát triển tài nguyên nhân lực Việt Nam" do Nguyễn Văn Phúc và Mai Thị Thu đồng chủ biên, trình bày quá trình hình thành và phát triển nguồn nhân lực Việt Nam dưới ảnh hưởng của các yếu tố văn hóa, lịch sử, kinh tế và chính trị, cũng như quá trình hội nhập quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hóa Tác phẩm khẳng định rằng tài nguyên nhân lực Việt Nam đã có những lợi thế nhất định và đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Tuy nhiên, nguồn nhân lực vẫn còn nhiều hạn chế và bất cập, đòi hỏi nỗ lực khắc phục Cuốn sách đề xuất các giải pháp và chính sách cụ thể nhằm nâng cao nhận thức về tầm quan trọng và cách tiếp cận đối với việc khai thác và phát triển tài nguyên nhân lực quốc gia trong giai đoạn tới.
Nghiên cứu của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) năm 2005 cảnh báo các quốc gia đang phát triển về nguy cơ rơi vào ba cái bẫy kỹ năng thấp do thiếu đầu tư vào vốn con người Thứ nhất, kỹ năng lao động thấp dẫn đến năng suất và năng lực cạnh tranh giảm, tạo ra vòng luẩn quẩn khi cố gắng tận dụng lợi thế chi phí lao động rẻ Thứ hai, công nghệ lạc hậu do công nhân không đủ kỹ năng vận hành máy móc hiện đại, gây lãng phí và thiếu động lực đổi mới công nghệ Cuối cùng, người lao động thiếu sáng kiến và sáng tạo do không được tích lũy kiến thức và kỹ năng qua giáo dục và đào tạo.
Nguyễn Tiệp trong bài viết "Tác động của WTO đối với phát triển nguồn nhân lực Việt Nam" đã phân tích tác động hai chiều đến phát triển nguồn nhân lực của Việt Nam khi gia nhập WTO Tác giả đề xuất một số giải pháp quan trọng như: Nhà nước cần triển khai chương trình đào tạo nhân lực chuyên môn kỹ thuật cho các ngành nghề chịu tác động lớn từ WTO; mở rộng đào tạo nhân lực chuyên môn, kỹ thuật cho các lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ; tăng cường nhanh chóng số lượng nhân lực chuyên môn - kỹ thuật; và tiếp tục hoàn thiện thể chế cùng tiêu chuẩn lao động phù hợp với thông lệ quốc tế của WTO, đồng thời cải thiện chính sách thị trường lao động.
Những giá trị tham khảo từ các công trình có liên quan và những nội
1.2.1 Những giá trị tham khảo từ các công trình có liên quan đến đề tài luận án
Qua nghiên cứu và phân tích các công trình tiêu biểu liên quan đến đề tài, luận án đã rút ra nhiều giá trị tham khảo hữu ích Những giá trị này sẽ làm cơ sở cho việc triển khai các nội dung của luận án.
- Những giá trị tham khảo từ các công trình trong nước và nước ngoài nghiên cứu về nguồn nhân lực
Trong nghiên cứu về nguồn lực con người, các tác giả đã đóng góp nhiều góc nhìn khác nhau, làm rõ các khía cạnh như khái niệm nguồn lực con người, phát triển nguồn lực con người và vai trò của nó trong phát triển xã hội Những yếu tố cấu thành nguồn lực con người và mối quan hệ với các nguồn lực khác cũng đã được phân tích chi tiết Những vấn đề lý luận này không chỉ giúp làm sáng tỏ các vấn đề nghiên cứu mà còn tạo nền tảng cho tác giả luận án kế thừa và phát triển thêm kiến thức phù hợp với góc độ nghiên cứu của mình.
Vai trò của nguồn lực con người trong sự phát triển xã hội đã được nhiều tác giả nghiên cứu và làm rõ, đặc biệt thông qua việc phân tích các quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng của Chủ tịch Cay Xỏn Phôn.
Vi Hản và Đảng NDCM Lào Điển hình nhƣ tác giả: Trần Văn Tùng, Lê Ái
Lâm; Nguyễn Hữu Dũng; Đoàn Văn Khái; Bùi Thị Ngọc Lan; Phạm Minh Hạc; nghiên cứu của các chuyên gia Ngân hàng phát triển Châu Á…
Một số công trình đã phân tích kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực của các nước như Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản và Singapore, giúp tác giả luận án có cái nhìn toàn diện về vai trò của nguồn nhân lực Những phân tích này không chỉ làm rõ nhận thức của các quốc gia về tầm quan trọng của nguồn nhân lực mà còn cung cấp cơ hội cho Lào học hỏi và áp dụng những kinh nghiệm thành công vào quá trình phát triển nguồn nhân lực hiện nay.
- Những giá trị tham khảo từ các các công trình nghiên cứu về nguồn nhân lực chất lượng cao
Một số nghiên cứu quốc tế đã tập trung vào chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực trình độ cao và chất lượng cao Những công trình này đã xem xét các thuật ngữ như nguồn nhân lực chất lượng cao, tiêu chí đánh giá chất lượng của nguồn nhân lực, cùng với các bộ phận tiêu biểu của nguồn nhân lực chất lượng cao Chẳng hạn, nghiên cứu của các tác giả như Nguyễn Hữu Dũng, Bùi Thị Ngọc Lan, Nguyễn Văn Khánh và Vũ Thị Phương Mai đã đóng góp vào lĩnh vực này.
Một số tác giả đã phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, bao gồm cả tác động tích cực và tiêu cực Những gợi ý này có thể được tham khảo trong quá trình triển khai nội dung của đề tài luận án.
Trong quá trình nghiên cứu, các tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát huy nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua việc xác định các nhiệm vụ cấp bách và giải pháp cơ bản Điều này không chỉ giúp giải quyết các vấn đề liên quan đến cơ chế, chính sách mà còn đảm bảo lợi ích và tạo động lực cho nguồn nhân lực phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng.
Tùy thuộc vào góc độ và phạm vi nghiên cứu của từng tác giả, nội dung được xem xét ở cấp độ quốc gia, vùng, tỉnh hoặc khu vực cụ thể Dù ở bất kỳ góc nhìn nào, những kết quả này vẫn mang lại giá trị tham khảo quan trọng cho tác giả trong việc thực hiện nội dung nghiên cứu của Luận án.
Trong những năm qua, Lào đã triển khai Chương trình Khoa học Công nghệ cấp nhà nước, trong đó nhiều nhà khoa học và luận án tiến sĩ, thạc sĩ đã nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực Các nghiên cứu này phân tích thực trạng nguồn nhân lực tại Lào, chỉ ra ưu điểm, hạn chế và bài học kinh nghiệm trong công tác đào tạo Đồng thời, chúng cũng làm rõ nguyên nhân của thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển nguồn nhân lực đến năm 2020, nhấn mạnh vai trò quan trọng của giáo dục - đào tạo trong quá trình này.
Đến nay, vấn đề chất lượng nguồn nhân lực ở Lào đã được phân tích từ nhiều góc độ, nhấn mạnh sự cần thiết phải nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới và công nghiệp hóa, hiện đại hóa Ngoài ra, các tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực cũng đã được đề cập.
Vấn đề phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại CHDCND Lào vẫn còn mới mẻ và chưa được nghiên cứu một cách hệ thống Các công trình khoa học và tạp chí đã công bố trong nước cho thấy chưa có nghiên cứu nào hoàn chỉnh về nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là từ góc độ chính trị - xã hội Đề tài của luận án này kế thừa giá trị từ các nghiên cứu trước đó nhưng không trùng lặp, mở ra hướng nghiên cứu mới mẻ và cần thiết, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn cho Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay.
1.2.2 Những nội dung luận án cần tập trung nghiên cứu
Dựa trên tổng quan tình hình nghiên cứu về nguồn nhân lực chất lượng cao ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, luận án xác định cần tập trung làm rõ những vấn đề cơ bản còn chưa được khai thác và những kết quả nghiên cứu đã đạt được.
Bài viết làm rõ cơ sở lý luận về nguồn nhân lực và nguồn nhân lực chất lượng cao, bao gồm các tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực cùng các bộ phận cấu thành tại Lào Đồng thời, bài viết phân tích vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh hiện nay của nước CHDCND Lào, nhận diện các yếu tố tác động đến nguồn nhân lực chất lượng cao, từ cả hai chiều tích cực và tiêu cực.
Luận án này dựa trên kết quả điều tra và khảo sát, đánh giá thực trạng nguồn nhân lực chất lượng cao tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, tập trung vào bốn nhóm cơ bản: cán bộ lãnh đạo, trí thức và nhà khoa học, công nhân kỹ thuật lành nghề, và nông dân trình độ cao Đồng thời, luận án cũng phân tích các vấn đề và bất cập hiện nay của nguồn nhân lực chất lượng cao ở Lào.
Để đảm bảo phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở CHDCND Lào, cần đề xuất những quan điểm và giải pháp cơ bản phù hợp với yêu cầu của sự nghiệp đổi mới và công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Các giải pháp này nên tập trung vào việc nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo nghề, phát triển kỹ năng mềm và tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực nguồn nhân lực.
SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO Ở NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO 29 2.1 Quan niệm về nguồn nhân lực và nguồn nhân lực chất lƣợng cao
Quan điểm của đảng nhân dân cách mạng lào về nguồn nhân lực chất lƣợng cao; các bộ phận cầu thành và tiêu chí đánh giá nguồn nhân lực chất lƣợng cao của lào
2.2.1 Quan điểm của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào về nguồn nhân lực chất lƣợng cao
Từ khi thành lập, Đảng NDCM Lào luôn chú trọng phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội và công nghiệp hóa, hiện đại hóa, với mục tiêu xây dựng đất nước dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh Từ Đại hội III (1982) đến Đại hội VI (1996), mặc dù chưa đề cập rõ ràng về nguồn nhân lực chất lượng cao, Đảng đã nhấn mạnh vai trò của người lao động và lực lượng sản xuất trong việc phát triển đất nước Đảng khẳng định rằng việc xây dựng lực lượng sản xuất mới và con người mới là nhiệm vụ cốt lõi để quản lý nhà nước và xã hội hiệu quả Bên cạnh phát triển kinh tế, cần chú trọng đến giáo dục, văn hóa và y tế, đây là vấn đề quan trọng trong chính sách xã hội của Đảng Đảng cũng nhận thức rõ vai trò quyết định của con người trong sự tồn tại và phát triển của đất nước, với mục tiêu cuối cùng là mang lại ấm no, hạnh phúc cho nhân dân.
“Nhân dân là động lực của sự phát triển đất nước.” Trong Đại hội lần này, Đảng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển nguồn nhân lực, với mục tiêu đào tạo công dân tốt, yêu nước, yêu chế độ dân chủ, có kiến thức, nghề nghiệp, sức khỏe, văn minh và tôn trọng pháp luật Do đó, cần tập trung vào phát triển giáo dục, y tế, văn hóa và giải quyết các vấn đề xã hội một cách tích cực.
Đại hội VII của Đảng NDCM Lào nhấn mạnh rằng công tác giáo dục và xây dựng con người có chất lượng sẽ thúc đẩy sự phát triển của đất nước, giúp Lào theo kịp xu thế phát triển toàn cầu Ngược lại, nếu không chú trọng đến giáo dục, đất nước sẽ tiếp tục rơi vào tình trạng kém phát triển Tại Đại hội VIII (2006), Đảng xác định công nghiệp hóa, hiện đại hóa là ưu tiên hàng đầu, trong đó phát triển kinh tế là trung tâm, nhưng cần gắn liền với phát triển con người và đào tạo tri thức, đạo đức.
Đảng NDCM Lào khẳng định rằng con người là yếu tố quyết định cho sự phát triển, với việc coi con người là đối tượng ưu tiên trong mọi chiến lược phát triển Tại Đại hội lần thứ IX (2011), Đảng đã thống nhất xây dựng cơ sở vững chắc để đất nước thoát khỏi tình trạng kém phát triển vào năm 2020, đồng thời thúc đẩy phát triển theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và bền vững Để đạt được mục tiêu này, Đại hội đã xác định bốn khâu đột phá chiến lược, trong đó đặc biệt nhấn mạnh việc phát triển nguồn lực con người thông qua đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao trình độ tri thức của cán bộ phù hợp với yêu cầu phát triển.
Đại hội lần thứ X (2016) đã kế thừa và phát triển quan điểm về phát triển nguồn nhân lực từ các đại hội trước, xác định mục tiêu tổng quát là đến năm
Năm 2020, nước CHDCND Lào đã thoát khỏi đói nghèo và lạc hậu, cơ bản trở thành nước công nghiệp hóa, hiện đại hóa Đảng xác định phát triển nguồn nhân lực là yếu tố hàng đầu để nâng cao lực lượng sản xuất và xây dựng nền kinh tế tri thức Việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao (NNLCLC) được coi là yếu tố quyết định cho sự phát triển đất nước, nhằm tạo ra nhân lực có tay nghề cao, kỷ luật và cần cù Tại Đại hội này, Đảng đã nhấn mạnh tầm quan trọng của phát triển nhanh nguồn nhân lực, đặc biệt là NNLCLC, xem đây là khâu đột phá phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.
Trong những năm tới, phát triển nguồn nhân lực sẽ là yếu tố quan trọng nhất để nâng cao năng lực sản xuất và xây dựng nền kinh tế tri thức, trong đó con người là trung tâm của sự phát triển Cần gắn kết chặt chẽ giữa nguồn nhân lực chất lượng cao với phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ Việc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế là cần thiết, trong đó cải cách quản lý giáo dục và phát triển đội ngũ giáo viên là khâu then chốt Giáo dục và đào tạo được coi là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và toàn dân, với đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cải cách giáo dục và phát triển nguồn nhân lực, đảm bảo chất lượng theo tiêu chuẩn khu vực và quốc tế.
2.2.2 Các bộ phận cấu thành nguồn nhân lực chất lƣợng cao ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
Nghiên cứu các bộ phận cấu thành của nguồn nhân lực chất lượng cao (NNLCLC) nhằm xác định rõ các nhóm đối tượng trong nguồn nhân lực này Qua đó, đánh giá thực trạng từng nhóm đối tượng trong tổng thể NNLCLC của quốc gia Trên cơ sở đó, xây dựng cơ chế và hệ thống chính sách phù hợp với từng đối tượng, nhằm phát huy hiệu quả tiềm năng và năng lực sáng tạo của họ trong sản xuất và xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Cấu trúc NNLCLC của nước CHDCND Lào bao gồm đội ngũ cán bộ lãnh đạo trong hệ thống chính trị, trí thức và nhà khoa học có chuyên môn cao, công nhân kỹ thuật lành nghề, và doanh nhân giỏi Bên cạnh đó, nông dân có khả năng ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất cũng là thành phần quan trọng Tất cả những đối tượng này đều có trình độ học vấn và tay nghề cao, đặc biệt là kỹ năng lao động chất lượng, hiệu quả và khả năng sáng tạo trong sản xuất.
Từ quan niệm nhƣ vậy, có thể xác định cấu trúc của NNLCLC ở Lào đƣợc biểu hiện cụ thể nhƣ sau:
Đội ngũ cán bộ lãnh đạo và quản lý trong hệ thống chính trị của nước CHDCND Lào đóng vai trò quan trọng trong việc hoạch định đường lối, chính sách và pháp luật để thúc đẩy sự phát triển bền vững theo định hướng xã hội chủ nghĩa Họ là lực lượng chủ chốt tham mưu cho Đảng và Chính phủ trong việc xây dựng chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội cho các ngành và địa phương Ngoài ra, đội ngũ này còn lãnh đạo và chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ của Đảng, Nhà nước và các cơ quan công lập, đảm bảo không có lĩnh vực nào thiếu sự tham gia của họ Họ có trách nhiệm quyết định các vấn đề quan trọng ảnh hưởng đến chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và an ninh quốc phòng của quốc gia, đồng thời được quyền xử lý các tình huống phát sinh trong phạm vi chức trách của mình theo quy định của pháp luật.
Sự thành công của sự nghiệp đổi mới và công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa phụ thuộc vào năng lực và phẩm chất của đội ngũ lãnh đạo Lịch sử đã chứng minh rằng quốc gia có đội ngũ cán bộ lãnh đạo giỏi sẽ đạt được thành công trong phát triển Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định vai trò quan trọng của cán bộ khi nói: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc” Sự phát triển bền vững về số lượng và chất lượng của đội ngũ này có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển của các tổ chức, ngành, địa phương và cả nước Lào.
- Thứ hai, đội ngũ trí thức, các nhà khoa học trong các lĩnh vực
Lực lượng này hiện diện trong tất cả các lĩnh vực nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ, quản lý kinh tế - xã hội, văn hóa, thể thao, và an ninh quốc phòng Họ có trình độ chuyên môn cao và khả năng sáng tạo trong lý thuyết lẫn thực hành, đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển lý luận và xây dựng luận cứ khoa học cho các quyết sách của Đảng và Nhà nước Họ làm việc từ Trung ương đến cơ sở, hỗ trợ lãnh đạo trong việc hoạch định chính sách và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội Đồng thời, lực lượng này cũng đi đầu trong việc tiếp nhận và chuyển giao công nghệ tiên tiến, ứng dụng thành tựu khoa học - công nghệ vào thực tiễn, góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Họ còn có khả năng đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực, nâng cao chất lượng đội ngũ lao động cho quốc gia.
- Thứ ba,lực lượng công nhân kỹ thuật lành nghề thuộc lĩnh vực sản xuất công nghiệp và dịch vụ công nghiệp
Họ là lực lượng lao động có trình độ tay nghề cao, trực tiếp tham gia sản xuất và cung cấp dịch vụ công nghiệp đạt tiêu chuẩn quốc tế Với khả năng tiếp thu công nghệ tiên tiến và kết hợp tri thức khoa học cùng kinh nghiệm thực tiễn, họ sẽ dần làm chủ các công nghệ hiện đại, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và xuất khẩu.
Họ có khả năng nhanh chóng và linh hoạt áp dụng các thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại vào sản xuất công nghiệp, giúp tăng năng suất và hiệu quả Điều này góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của quốc gia.
Những nông dân giỏi và giàu kinh nghiệm trong sản xuất nông nghiệp là những người năng động, tự chủ và sáng tạo, có khả năng ứng dụng khoa học - kỹ thuật và công nghệ cao Họ đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, tạo ra sản phẩm nông nghiệp hiệu quả cao, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và xuất khẩu, góp phần vào sự phát triển kinh tế của đất nước.
2.2.3 Các tiêu chí cơ bản đánh giá chất lƣợng nguồn nhân lực chất lƣợng cao của Lào hiện nay
Những yếu tố tác động đến nguồn nhân lực chất lượng cao ở nước cộng hòa dân chủ nhân dân lào
Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quá trình hình thành và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao (NNLCLC) Các yếu tố này có mối quan hệ chặt chẽ, tác động lẫn nhau và luôn trong trạng thái chuyển hóa không ngừng Có thể tổng hợp các khía cạnh này như sau:
2.3.1 Tác động bởi điều kiện tự nhiên, dân số, lịch sử, truyền thống v n hóa của Lào
Về điều kiện tự nhiên Nước CHDCND Lào nằm ở bán đảo Đông
Dương, nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa Đông Nam Á với diện tích 236.800 km², có vị trí giao thương thuận lợi với nhiều quốc gia trong khu vực và quốc tế nhờ hành lang xuyên Á, mang lại tiềm năng phát triển lớn Quốc gia này giáp Myanma và Trung Quốc ở phía Tây Bắc, Việt Nam ở phía Đông, Campuchia ở phía Nam và Thái Lan ở phía Tây Dương không có biển và có khí hậu phân chia thành hai mùa rõ rệt: mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10 và mùa khô từ cuối tháng 10 đến cuối tháng 3 năm sau, với nhiệt độ trung bình dao động từ 25 đến 30 độ C.
Lào sở hữu tài nguyên thiên nhiên phong phú với hơn 4 triệu ha đất nông nghiệp, chủ yếu tập trung ở các vùng đồng bằng lớn như Viêng Chăn, Xa Vẳn Na Khệt, Chăm Pa Sắc và Khăm Muộn Các cao nguyên đất đỏ và Cánh đồng Chum Xiêng Khoảng tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển cây công nghiệp như cà phê, ca cao, trầm hương và gỗ tếch, cũng như chăn nuôi đại gia súc Bên cạnh đó, tài nguyên khoáng sản đa dạng của Lào là tiềm năng lớn cho sự phát triển các ngành công nghiệp khai khoáng có giá trị kinh tế cao.
Hệ thống sông ngòi phong phú, đặc biệt là dòng sông Mê Kông, đã cung cấp một lượng phù sa lớn cho các đồng bằng ven sông, tạo điều kiện thuận lợi cho Lào phát triển các ngành kinh tế trọng điểm như thủy điện, thủy sản, trồng cây công nghiệp giá trị cao, chăn nuôi gia súc và công nghiệp nhẹ Những ngành này không chỉ là thế mạnh của Lào mà còn thu hút đầu tư từ nước ngoài Tuy nhiên, để nâng cao chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh, Lào cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và ứng dụng công nghệ hiện đại trong sản xuất, điều này đang được nhiều quốc gia khác thực hiện.
Hiện nay nguồn nhân lực của Lào nhìn chung chất lƣợng còn thấp, vì vậy để phát triển những ngành này, cũng như phát triển đất nước, Đảng
NDCM Lào nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là nâng cao trình độ cán bộ để đáp ứng yêu cầu phát triển Điều này bao gồm việc cải thiện chất lượng giáo dục - đào tạo, đầu tư cho giáo dục và y tế, cũng như sử dụng hiệu quả kinh tế tri thức và nhân tài Đồng thời, cần tập trung vào đào tạo lực lượng lao động chuyên môn và các nhà kinh doanh, quản lý để phù hợp với yêu cầu phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế.
Trong những năm gần đây, sự gia tăng doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đã góp phần quan trọng vào việc giải quyết việc làm và tăng thu nhập cho người dân Lào Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết cho các nhà lãnh đạo và quản lý trong việc xây dựng tầm nhìn chiến lược nhằm phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành kinh tế trọng điểm Đây chính là yếu tố cơ bản để thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của Lào hiện tại và trong tương lai.
Dân số Lào có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển kinh tế và nguồn nhân lực của đất nước Quy mô và tốc độ gia tăng dân số không chỉ tác động đến số lượng và chất lượng nguồn nhân lực mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội Hiện nay, nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển, đang phải đối mặt với tình trạng bùng nổ dân số.
Sự gia tăng dân số có thể thúc đẩy phát triển nhưng cũng có thể cản trở tăng trưởng kinh tế và đào tạo nguồn nhân lực Dân số tăng nhanh dẫn đến tỷ lệ người phụ thuộc cao trên mỗi lao động, làm chậm quá trình tích lũy và gia tăng áp lực về nhu cầu việc làm, thu nhập, cũng như tình trạng thất nghiệp.
Lào có 17 tỉnh và một thủ đô là Viêng Chăn, với tổng dân số khoảng 6.492.000 người, trong đó có 3.547.852 người trong độ tuổi lao động và tỷ lệ thất nghiệp chỉ là 2,1% Mặc dù Lào chưa đối mặt với áp lực từ tình trạng dân số đông và già hóa như nhiều quốc gia khác, nhưng chất lượng dân số vẫn còn thấp, gây khó khăn cho quá trình phát triển của đất nước.
Nhà nước Lào hiện đang tập trung vào việc xây dựng chiến lược dân số dài hạn, với chính sách dân số hợp lý nhằm nâng cao chất lượng dân số.
Lào là một quốc gia đa tộc người với 49 bộ tộc, có lịch sử và văn hóa phong phú Trong quá trình giữ nước và dựng nước, các bộ tộc Lào đã đoàn kết xây dựng một quốc gia vững mạnh, thể hiện tính cộng đồng cao Người Lào luôn khao khát độc lập và tôn trọng chủ quyền quốc gia, với sự thống nhất và đoàn kết là giá trị cốt lõi trong tư tưởng Văn hóa truyền thống của người Lào nổi bật với sự cần cù, sáng tạo trong lao động sản xuất, nhằm cải biến tự nhiên phục vụ cuộc sống Phật giáo, được xem là quốc đạo, có ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống xã hội, hướng con người đến những điều thiện, khuyến khích lối sống cộng đồng Từ đó, tinh thần quên mình vì sự nghiệp chung được khơi dậy, tạo nên sức mạnh dân tộc trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm và vượt qua thiên tai.
Lối sống bình yên của Phật giáo và ảnh hưởng của xã hội tiểu nông ở Lào dẫn đến nhiều phong tục, tập quán lạc hậu Các lễ hội diễn ra thường xuyên, kéo dài, thể hiện sự gắn kết cộng đồng và bảo tồn văn hóa dân tộc, nhưng cũng làm tăng chi phí vật chất và thời gian cho người dân Điều này ảnh hưởng lớn đến thói quen và nếp sống của người Lào, cần được nghiên cứu để bảo tồn văn hóa truyền thống và điều chỉnh phù hợp với xu thế phát triển hiện đại Những yếu tố này đều in đậm dấu ấn lên con người Lào, bao gồm cả NNLCLC.
Sự duy trì lâu dài cơ chế quản lý hành chính bao cấp đã dẫn đến hiện tượng bảo thủ và trì trệ trong xã hội Lào, khiến người dân có tư tưởng tự ti và cam chịu Nhiều người dễ dàng hài lòng với điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển nông nghiệp, từ đó thiếu ý chí vươn lên Tác phong làm việc kỷ luật của cán bộ và nhân dân còn hạn chế, gây trở ngại cho công tác giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Những yếu tố này ảnh hưởng lớn đến việc hoạch định và thực hiện các chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Lào hiện nay.
2.3.2 Tác động bởi trình độ phát triển kinh tế - xã hội và khoa học - công nghệ
Trình độ phát triển kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến và phản ánh mối quan hệ biện chứng giữa phát triển kinh tế và nguồn nhân lực Chất lượng nguồn nhân lực thể hiện mối quan hệ giữa các yếu tố cấu thành bản chất của nguồn nhân lực.
Chất lượng nguồn nhân lực không chỉ là chỉ số của sự phát triển kinh tế mà còn thể hiện sự phát triển xã hội Nguồn nhân lực chất lượng cao tạo ra động lực mạnh mẽ cho sự phát triển, đồng thời phản ánh mức độ văn minh của một quốc gia.