Slide NGHIÊN cứu CHUYỂN đổi cơ cấu KINH tế NÔNG NGHIỆP THEO HƯỚNG SẢN XUẤT HÀNG HÓA ở HUYỆN THANH CHƯƠNG, NGHỆ AN

Trong những năm qua huyện đã đạt được những thành tựu quan trọng về nhiều mặt, trong sản xuất nông nghiệp đã có sự thay đổi đáng kể về năng suất cũng như chất lượng các loại cây trồng, v

GVHD: ThS Nguyễn Văn Vượng SVTH: Đặng Thị Thu Hiền

Lớp: K43B - KTNN

ĐẠI HỌC HUẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN

Niên khóa: 2009 - 2013

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hiện nay nền kinh tế thế giới đang trên đà phát triển với tốc độ nhanh chóng, khoa học kỹ thuật tiên tiến được áp dụng vào hầu hết các lĩnh vực của đời sống, kinh tế xã hội Nhiều nước đã xây dựng được một nền kinh tế phát triển cân đối và vững chắc, các ngành kinh tế luôn được đổi mới và hoàn thiện về quy mô cũng như năng suất, chất lượng Các sản phẩm hàng hóa được sản xuất ra có giá trị kinh tế cao, thỏa mãn nhu cầu đời sống Nước ta trong giai đoạn hiện nay đã

có nhiều thay đổi đáng kể, đặc biệt là sự phát triển về kinh tế, Đảng

và Nhà nước ta luôn chủ trương kiên trì xây dựng nền kinh tế sản xuất hàng hóa bền vững Với lợi thế về nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, lao động dồi dào cộng với sự cần cù chịu khó của người dân tạo ra lợi thế to lớn để phát triển nền kinh tế hàng hóa Tuy nhiên, nền kinh tế nước ta vẫn còn nhiều hạn chế như: Sản xuất nhỏ, lạc hậu, thiếu sự sáng tạo trong sản xuất, hiệu quả kinh tế và sức cạnh tranh thấp, cơ cấu kinh tế chưa hợp lý, đầu tư chưa hiệu quả…

Vì vậy, chuyển đổi cơ cấu kinh tế nhằm đáp ứng mục tiêu đặt ra, phù hợp với lợi thế so sánh của từng vùng là tất yếu Đây cũng là điều kiện cần và đủ cho sự phát triển của một nền kinh tế bền vững

Huyện Thanh Chương là một trong mười bảy huyện thuộc tỉnh Nghệ

An, là huyện miền núi nằm ở phía Tây Nam của tỉnh và có truyền thống sản xuất nông nghiệp Trong những năm qua huyện đã đạt được những thành tựu quan trọng về nhiều mặt, trong sản xuất nông nghiệp đã có sự thay đổi đáng kể về năng suất cũng như chất lượng các loại cây trồng, vật nuôi; ngành công nghiệp, dịch vụ đang có sự chuyển biến tích cực cùng với sự phát triển chung của cả tỉnh Tuy vậy, cơ cấu kinh tế của huyện chưa hợp lí và chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của huyện; sản xuất còn phân tán nhỏ lẻ chưa tạo được các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, hiệu quả kinh tế thấp…

Do đó cần phải có các biện pháp thúc đẩy nhanh việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng phát huy lợi thế sẵn có, xây dựng một nền kinh tế thị trường phát tiển, khả năng cạnh tranh cao

Với những lí do trên, tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa ở huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An”.

2 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh

tế nông nghiệp

- Phân tích, đánh giá thực trạng cơ cấu kinh tế nông nghiệp và quá

trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá tại huyện Thanh Chương trong những năm qua; rút ra các nguyên nhân ảnh hưởng đến quá trình dịch chuyển cơ cấu kinh tế

- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy quá trình chuyển

dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa trên địa bàn huyện Thanh Chương

3 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập thông tin

- Phương pháp chọn mẫu nghiên cứu

- Phương pháp xử lí số liệu

- Phương pháp phân tích số liệu

- Phương pháp thống kê kinh tế

- Phương pháp dự báo kinh tế

4 Phạm vi nghiên cứu

* Về không gian

Nghiên cứu, đánh giá quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông

nghiệp trên địa bàn huyện Thanh Chương-tỉnh Nghệ An

* Về thời gian

- Số liệu thứ cấp: Sử dụng những số liệu đã công bố từ năm

200-2012

- Số liệu sơ cấp: Số liệu điều tra năm 2012

- Định hướng phát triển đến năm 2020

2.1 ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA HUYỆN THANH CHƯƠNG, TỈNH

NGHỆ AN 2.2 THỰC TRẠNG CƠ CẤU KINH TẾ VÀ TÌNH HÌNH CHUYỂN

DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HUYỆN THANH CHƯƠNG 2.2.1 Thực trạng cơ cấu kinh tế của huyện Thanh Chương

Cơ cấu kinh tế theo ngành sản xuất

- Giá trị sản xuất (GO): Là toàn bộ của cải vật chất hữu ích và trực

tiếp do lao động sản xuất sáng tạo ra trong một thời kỳ nhất định,

thường là một năm

- Tổng sản phẩm nội địa hay còn gọi là GDP: (viết tắt của Gross

Domestic Product) là giá trị tính bằng tiền của tất cả sản phẩm và

dịch vụ cuối cùng được sản xuất ra trong phạm vi lãnh thổ trong một khoảng thời gian nhất định, thường là một năm Khi áp dụng cho

phạm vi toàn quốc gia, nó còn được gọi là tổng sản phẩm quốc nội

PHẦN II NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU CHƯƠNG II THỰC TRẠNG CHUYỂN ĐỔI CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP THEO HƯỚNG SẢN XUẤT HÀNG HÓA Ở HUYỆN

THANH CHƯƠNG, TỈNH NGHỆ AN

2.2.2 Thực trạng và tình hình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp của huyện Thanh Chương giai đoạn 2010-2012

2.2.2.1 Cơ cấu kinh tế nông nghiệp trong mối quan hệ Nông-Lâm-Ngư

Giá trị sản xuất ngành Nông-Lâm-Thuỷ sản tăng trưởng liên tục qua các năm, đạt bình quân 4,5%/năm trong cả thời kỳ, và năm 2012 tốc độ tăng trưởng toàn ngành đạt 7%

2.2.2.2 Cơ cấu kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành nông nghiệp

Trong những năm qua cơ cấu kinh tế đã có nhiều thay đổi lớn, nhưng

về tỷ trọng ngành nông nghiệp vẫn chiếm tỷ lệ cao trong nền kinh tế huyện nhà Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn phụ thuộc rất lớn vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế Nông-Lâm-Ngư, bởi vì nền kinh tế của huyện nhà chủ yếu là nông nghiệp, việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế hợp lý sẽ tạo ra nhiều sản phẩm hàng hóa có giá trị kinh tế cao

Đó chính là cơ sở để phát triển công nghiệp chế biến sản phẩm sau thu hoạch tại nông thôn, sản xuất hàng tiêu dùng, vật liệu xây dựng, các tư liệu sản xuất tạo động lực cho ngành-nghề dịch vụ phát triển Cùng với

cả tỉnh, Thanh Chương tiếp tục đẩy mạnh việc thực hiện công cuộc CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn và đạt được những kết quả nhất định

2.2.2.3 Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành trồng trọt

Trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế thì chuyển dịch cơ cấu

ngành trồng trọt cũng từng bước chuyển đổi theo hướng sản xuất hàng hóa Cơ cấu cây trồng và cơ cấu mùa vụ được chuyển dịch đúng

hướng

Quan sát số liệu bảng 2.7 chúng ta thấy, mặc dù diện tích của một số cây trồng giảm nhưng năng suất vẫn tăng lên,

và tăng mạnh ở những loại cây trồng có hiệu quả kinh tế

và mang tính hàng hoá cao Điều đó cho thấy chương trình, dự án chuyển đổi cơ cấu Cây trồng của huyện nhà rất phù hợp và mang lại hiệu quả kinh tế cao, nhằm hình thành

và phát triển các vùng sản xuất hàng hoá lớn và tập trung

Nhìn vào bảng 2.8 ta có thể thấy được chiều hướng chuyển dịch của các nhóm cây trồng trong những năm gần đây:

Tỷ suất nông sản hàng hóa trong trồng trọt của huyện Thanh Chương

2.2.2.4 Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành chăn nuôi

Qua số liệu thống kê ở bảng cho thấy cơ cấu khá phù hợp giữa các loại vật nuôi Trong chăn nuôi huyện vẫn chú trọng phát triển đều các loại vật nuôi mang tính hàng hoá phổ biến và cho giá trị kinh tế cao Bên cạnh phát triển mạnh đàn gia súc, gia cầm chăn nuôi lấy thịt và phục vụ chế biến, huyện còn quan tâm phát triển những vật nuôi mang tính đặc sản đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người tiêu dùng, của thị trường trong và ngoài khu vực huyện như hươu, dê

Việc phát triển nhanh số lượng và chất lượng đàn trong chăn nuôi đã góp phần làm tăng hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi, tăng thu nhập cho nông dân, tăng thu ngân sách Nhà nước Phát triển nhanh về số lượng

và chất lượng đàn còn góp phần hình thành một cơ cấu kinh tế hợp lý trong chăn nuôi của huyện

Việc phát triển đa dạng các loại vật nuôi phù hợp với đặc điểm từng địa phương, tiểu vùng, khu vực tạo nên một khối lượng hàng hoá tương đối

về sản phẩm chăn nuôi, thể hiện cụ thể qua tỷ suất hàng hoá mà tác giả thu thập được từ các thông tin điều tra ở một số vùng điển hình trong tỉnh

Tỷ suất hàng hóa nông sản trong chăn nuôi của huyện Thanh

Chương

2.2.2.5 Tình hình nuôi trồng và khai thác thủy sản

Hiện nay, nuôi trồng thủy sản ở huyện Thanh Chương chủ yếu là nuôi trồng thủy sản nước ngọt Những năm trước đây người dân nuôi cá mang tính tự phát, truyền thống, sử dụng ao hồ tự nhiên là chính, chưa chú trọng đến công tác chọn loại giống hay áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ vào nuôi trồng Do vậy về diện tích nuôi và năng suất, sản lượng hàng năm không cao

Những năm gần đây, thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội và xây dựng nông thôn mới, cùng với Nghị quyết số 03 của HU và Đề án của BCH Đảng bộ huyện về phát triển kinh tế trang trại giai đoạn 2010-2015,

đã chú trọng đến phát triển nuôi trồng thủy sản và xem thủy sản là một ngành nghề mũi nhọn có tính đột phá trong công tác chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa

Nhìn chung, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp đang trên đà phát triển và đi đúng hướng Hướng chuyển hóa lao động nông nghiệp đang dần từ trồng trọt chuyển sang chăn nuôi và các ngành nghề khác Nội

bộ ngành trồng trọt, chăn nuôi và đánh bắt nuôi trồng thủy sản tuy

chuyển dịch cơ cấu chưa ổn định nhưng đã có được những kết quả

tương đối Được như vậy là vì người dân đã từng bước áp dụng tiến bộ KHKT, công nghệ về giống, thức ăn, thú y, cải tiến phương pháp nuôi trồng theo kiểu công nghiệp và bán công nghiệp, hướng sản xuất hàng hóa tập trung mang lại hiệu quả kinh tế cao.

2.3 TÌNH HÌNH BIẾN ĐỘNG VỀ NĂNG LỰC SẢN XUẤT VÀ KẾT QUẢ SẢN XUẤT Ở PHẠM VI HỘ TRÊN ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU

2.3.1 Năng lực sản xuất ở phạm vi hộ trên địa bàn nghiên cứu

Năng lực sản xuất là một nhân tố rất quan trọng trong sản xuất nông nghiệp nhằm mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân Bao gồm: Vốn sản xuất, lao động, trình độ lao động…

2.3.3 Hiệu quả kinh tế của các loại cây trồng, vật nuôi ở huyện

Thanh Chương

Để tính toán hiệu quả kinh tế của các loại cây trồng, vật nuôi trên địa

bàn huyện, em đi sâu vào nghiên cứu 2 chỉ tiêu quan trọng là giá trị gia tăng trên một đồng chi phí trung gian (VA/IC) và giá trị gia tăng trên một đồng chi phí sản xuất (VA/GO)

Tóm lại, qua thu thập số liệu và nghiên cứu hiệu quả kinh tế trên 1 ha gieo trồng của các một số loại cây trồng phổ biến tại huyện Thanh Chương thì ngoài cây lúa là cây trồng chủ lực, thì các loại cây trồng khác đóng góp vai trò quan trọng và đạt hiệu quả kinh tế lớn trên từng loại đất khác nhau của từng vùng như cây ngô, sắn, lạc và rau màu các loại… Đây là vấn đề cần quan tâm để có định hướng biến đổi theo từng loại cây, từng loại đất và từng vùng khác nhau.

2.4 ĐÁNH GIÁ CHUNG QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI CƠ CẤU KTNN HUYỆN THANH CHƯƠNG-TỈNH NGHỆ AN

2.4.1 Những ưu điểm trong quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp

- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp đã giúp cho phương thức sản xuất của huyện từ sản xuất thuần nông sang sản xuất hàng hóa Chính

vì vậy mà đời sống nhân dân ngày càng được nâng lên, bộ mặt xã hội

từ đó được thay đổi theo

- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng

hóa làm sản phẩm hàng hóa phong phú hơn, đa dạng hơn Mặt khác chất lượng hàng hóa được nâng cao đảm bảo thu hút thị trường trong nước và xuất khẩu

- Thông qua chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông ngiệp đã giúp cho việc giải quyết một số lượng lao động thiếu việc làm, số lao động này được chuyển từ ngành nông nghiệp sang các ngành công nghiệp và dịch vụ khác

2.4.2 Những tồn tại trong quá trình chuyển dịch

Trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn huyện Thanh Chương, còn có 1 số xã chuyển biến chậm, không đổi mới

tư duy, còn bảo thủ, trì trệ, vẫn đang còn sản xuất thuần nông, độc canh kém phát triển Bên cạnh đó sự phân công lao động xã hội trong phạm

vi toàn huyện chưa mạnh, số lao động trong ngành nông nghiệp còn chiếm khá cao (66.96%)

Về xây dựng kết cấu cơ sở hạ tầng phục vụ cho sản xuất nông nghiệp tuy đã đầu tư phát triển nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu, đặc biệt về hệ thống thủy lợi ở các vùng kinh tế miền núi

Bên cạnh sự yếu kém do việc chưa kịp theo chiều hướng phát triển của nền kinh tế thị trường và do hạn chế của nền sản xuất cũ để lại, thì việc xây dựng quan hệ sản xuất ở nông nghiệp nông thôn huyện Thanh Chương cũng chưa được chú trọng đúng mức

Xây dựng mối quan hệ giữa bốn nhà: Nhà nước- Nhà khoa học- Nhà nông- Nhà doanh nghiệp chưa hình thành rõ nét, chưa thực sự vào cuộc và còn nhiều bất cập để phối hợp có hiệu quả

CHƯƠNG III ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM THÚC ĐẨY CHUYỂN ĐỔI CƠ CẤU KTNN HUYỆN THANH CHƯƠNG - NGHỆ AN

3.1 Phương hướng chuyển dịch chung

Phát triển mạnh các ngành sản xuất hàng hoá, thu hẹp các ngành sản xuất mang tính tự cung, tự cấp trên cơ sở phát huy lợi thế, khai thác tiềm năng, sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên, nguồn vốn và nguồn nhân lực để xây dựng một nền nông nghiệp hàng hoá, có năng suất, chất lượng và hiệu quả cao Đưa nông nghiệp và nông thôn tỉnh Nghệ An nói chung và huyện Thanh Chương nói riêng ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao đời sống nông dân, góp phần giảm chênh lệch giữa thành thị và nông thôn, giữa miền núi và đồng bằng Đẩy nhanh tốc độ phát triển ngành nông nghiệp trên cơ sở áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất và quản lý Xây dựng nông thôn mới, có cơ cấu kinh tế nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ hợp lý, từng bước đưa nền sản xuất nông nghiệp và nông thôn tiến lên công nghiệp hoá, hiện đại hoá

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hình thành một số vùng cây công nghiệp với quy mô lớn gắn với chế biến và tiêu thụ sản phẩm; đưa chăn nuôi trở thành ngành chính, đẩy mạnh chăn nuôi đại gia súc ở các huyện miền núi; đẩy mạnh phát triển các loại rau thực phẩm, hoa, cây cảnh nhằm đáp ứng nhu cầu tại chỗ cho người tiêu dùng; tăng nhanh giá trị sản phẩm trên một đơn vị diện tích canh tác Khai thác, sử dụng có hiệu quả diện tích đất lâm nghiệp Phát triển thuỷ sản một cách toàn diện, bao gồm đánh bắt và nuôi trồng, chú trọng mở rộng nuôi trồng trên biển; đưa nhanh diện tích mặt nước các hồ đập lớn vào nuôi trồng thuỷ sản Mở rộng các loại hình dịch vụ phục vụ sản xuất nông nghiệp Từng bước hình thành các vùng sản xuất nông nghiệp hàng hoá với công nghệ cao nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường trong nước và xuất khẩu, góp phần tăng nhanh hiệu quả sản xuất ngành nông nghiệp.

3.2 Phương hướng chuyển dịch cụ thể

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nội bộ ngành NN

- Chuyển dịch cơ cấu ngành trồng trọt

- Chuyển dịch cơ cấu ngành chăn nuôi

3.3 Những giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu KTNN theo hướng SXHH ở huyện Thanh Chương

- Giải pháp về vốn

- Áp dụng tiến bộ KHKT và công nghệ sinh học vào SX

- Tăng cường xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn

- Giải pháp về thị trường nông sản hàng hóa

- Giải pháp về cơ chế chính sách

3.4 Giải pháp chuyển dịch cụ thể đối với từng ngành trong nông nghiệp thuần