Giải pháp phát triển du lịch dựa vào cộng đồng tại làng cổ đường lâm

Ph ng pháp đánh giá nhanh nông thôn ..... Sproule và AryS... Con sông Tích Tơy... lƠng ng Lơm.

L I M U 1

CH NG I T NG QUAN V DU L CH D A VÀO C NG NG 5

I Nh ng v n đ chung v du l ch d a vào c ng đ ng 5

1 Các khái ni m liên quan đ n du l ch d a vào c ng đ ng 5

1.1 Khái ni m v c ng đ ng 5

1.2 Khái ni m du l ch d a vào c ng đ ng 6

2 i u ki n phát tri n và rào c n đ i v i ho t đ ng du l ch d a vào c ng đ ng t i m t đ a ph ng 7

2.1 i u ki n thu n l i v i phát tri n du l ch d a vào c ng đ ng t i đ a ph ng 8

2.2 Rào c n đ i v i phát tri n du l ch d a vào c ng đ ng t i đ a ph ng 8

II Các s n ph m du l ch d a vào c ng đ ng 9

1 Du lch v n hóa 9

2 Du l ch sinh thái 10

3 Du l ch nông nghi p – nông thôn 11

4 Du l ch làng ngh truy n th ng 11

III Các tiêu chí đánh giá m c đ phát tri n du l ch d a vào c ng đ ng t i m t đ a ph ng 12

1 Tác đ ng t i m c đ phát tri n kinh t c a c ng đ ng dơn c 12

2 Tính n đ nh và phát tri n c a v n hóa - xã h i t i đ a ph ng 14

3 nh h ng t i môi tr ng 17

IV Ph ng pháp đánh giá m c đ phát tri n du l ch d a vào c ng đ ng t i m t đ a ph ng 18

1 Ph ng pháp đi u tra xã h i h c 18

2 Ph ng pháp t ng h p và phân tích tài li u 20

3 Ph ng pháp đánh giá nhanh nông thôn 21

CH NG II: TH C TR NG PHÁT TRI N DU L CH D A VÀO C NG NG T I LÀNG C NG LÂM 22

I L i th phát tri n du l ch d a vào c ng đ ng t i làng c ng Lâm 22

1 L i th v v trí đ a lý 22

2

2 Con ng i và n p sinh ho t 23

3 L i th v v n hóa 23

3.1 Nét v n hóa v t th 24

3.2 Nét v n hóa phi v t th 26

4 S c n thi t phát tri n du l ch d a vào c ng đ ng t i làng c ng Lâm 26

II Th c tr ng phát tri n du l ch d a vào c ng đ ng t i làng c ng Lâm 29

1 Kinh t du l ch t i ng Lâm 29

1.1 Th c tr ng kinh doanh du l ch t i ng Lâm 29

1.2 T ng tr ng kinh t c a đ a ph ng 33

1.3 L i ích vi c làm t kinh doanh du l ch 34

2 Th c tr ng b o t n và phát tri n các y u t v n hóa – xã h i t i ng Lâm 35

2.1 Các v n đ an sinh xã h i 35

2.2 B o t n các nét v n hóa phi v t th 39

2.3 B o t n các công trình ki n trúc và di tích l ch s 40

3 Th c tr ng môi tr ng t i ng Lâm 44

3.1 V n đ rác th i 44

3.2 T l che ph cây xanh và r ng bao quanh 46

III ánh giá các tiêu chí phát tri n du l ch d a vào c ng đ ng t i làng c ng Lâm 47

1 ánh giá v tiêu chí kinh t du l ch t i ng Lâm 47

1.1 ánh giá v n đ kinh doanh du l ch t i ng Lâm 47

1.2 ánh giá v tình hình kinh t đ a ph ng 49

2 ánh giá v vi c b o t n và phát tri n các y u t v n hóa-xã h i t i làng ng Lâm 50

2.1 ánh giá v các v n đ an sinh xã h i 50

2.2 ánh giá v v n đ b o t n các nét v n hóa phi v t th 51

2.3 ánh giá v công tác b o t n các công trình ki n trúc và di tích l ch s 51 3 ánh giá v môi tr ng t i ng Lâm 52

3.1 ánh giá v v n đ rác th i t i ng Lâm 52

3.2 ánh giá v v n đ t l cây xanh t i ng Lâm 52

CH NG III: GI I PHÁP PHÁT TRI N DU L CH D A VÀO C NG NG T I LÀNG C NG LÂM 53

3

I Nhóm gi i pháp ng n h n b t ngu n t th c tr ng b t c p 54

1 Các gi i pháp phát tri n kinh doanh du l ch 54

1.1 Gi i pháp gia t ng ch t l ng d ch v du l ch 54

1.2 Nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c 56

1.3 Gi i pháp qu ng bá hình nh ng Lâm 61

2 Các gi i pháp b o t n 62

2.1 B o t n nhà c 62

2.2 B o t n các di tích l ch s 64

2.3 B o t n và phát tri n các giá tr v n hóa phi v t th 65

II Nhóm gi i pháp chi n l c dài h n phát tri n du l ch d a vào c ng đ ng t i làng ng Lâm 66

1 Gi i pháp chi n l c phát tri n s n ph m du l ch d a vào c ng đ ng 66

1.1 Mô t Ủ t ng gi i pháp vƠ ph ng pháp th c hi n 67

1.2 Phơn tích đ i t ng khách hàng m c tiêu 67

1.3 Phân tích vùng du l ch b sung và vùng du l ch c nh tranh – L i th c nh tranh c a ng Lâm 68

1.4 xu t s n ph m du l ch d a vào c ng đ ng chi n l c trong dài h n 70

2 Gi i pháp quy ho ch t ng th trong dài h n 74

2.1 Quy ho ch vùng du l ch và xây d ng m i liên k t gi a các vùng 74

2.2 Xây d ng c nh quan m i 75

3 Gi i pháp chi n l c phát tri n c ng đ ng 76

4 Gi i pháp qu n lý du l ch d a vào c ng đ ng 81

4.1 Gi i pháp chia s l i nhu n trong c ng đ ng 81

4.2 Gi i pháp qu n lý liên k t gi a c ng đ ng, c quan qu n lý và các t ch c phi chính ph 83

K T LU N 84

TÀI LI U THAM KH O 85

PH L C 87

1

DANH M C B NG BI U, S

S đ 1: M i quan h gi a tài nguyên và ho t đ ng trong du l ch d a vào c ng đ ng 15

Bi u đ 1: C c u lao đ ng trong ngành du l ch t i ng Lâm 31

Bi u đ 2: T ng quan gi a doanh thu t khách n c ngoài và doanh thu du l ch c a đ a ph ng (đ n v : tri u đ ng) 34

Bi u đ 3: C c u khách du l ch đ n ng Lơm giai đo n 2005 – 9T/2011 47

DANH M C CÁC HÌNH NH MINH H A Hình 1: C ng làng Mông Ph ầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầ 24

Hình 2: ình Mông Ph ầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầầ ầ24 Hình 3: B n đ làng c ng Lâm 45

Hình 4: S n ph m l u ni m làm t r mầầầầầầầầầầầầầầầầầ71 Hình 5: Du khách n c ngoài xu ng đ ngầầầầầầầầầầầầầầầ.73 DANH M C CÁC B NG B ng 1: B các tiêu chí v kinh t 14

B ng 2: B các tiêu chí v v n hóa – xã h i 17

B ng 3: B các tiêu chí v môi tr ng 18

B ng 4: B ng câu h i đ i v i các h kinh doanh du l ch 19

B ng 5: B ng câu h i đ i v i các h s h u nhà c (ho c các ki n trúc c ) 19

B ng 6: B ng câu h i đ i v i du khách 20

B ng 7: B ng câu h i tham v n các cán b qu n lý 20

B ng 8: B ng ma tr n IFE t i làng c ng Lâm 28

B ng 9: T ng s l t khách đ n ng Lơm giai đo n 2005 - 2011 29

2

B ng 10: Th i gian trung bình khách l u trú t i đ a ph ng 30

B ng 11: Doanh thu t du l ch t i lƠng ng Lơm (đ n v : tri u đ ng) 33

B ng 12: B ng th ng kê m t s ch tiêu t ng h p c a ng Lâm 35

B ng 13: B ng th ng kê tình hình lao đ ng t i ng Lâm 36

B ng 14: L ng th i trung bình n m 2009 c a lƠng ng Lâm qua các ho t đ ng s n xu t, sinh ho t và khai thác du l ch 44

B ng 15: T l che ph xanh t i ng Lâm qua t ng n m 46

B ng 16: Nh ng k n ng c n thi t đ i v i ngu n nhân l c du l ch d a vào c ng đ ng 58

1

1 Tính c p thi t c a đ tài

tr ng trong quá trình phát tri n kinh t Vi t Nam là qu c gia có nhi u l i th v

nàyTheo đó, đóng góp tr c ti p c a du l ch Vi t Nam n m 2010 vƠo GDP lƠ 73.800

t , chi m 3,9% GDP c a Vi t Nam1, không nh ng th du l ch còn có vai trò quan

ra đ i đ thu hút du khách M t trong s các lo i hình du l ch có tính đ c s c là

nh ng n m 70 c a th k tr c, đ n nay du l ch d a vào c ng đ ng đƣ đ c tri n

V i lí do đó, Vi t Nam đ c đánh giá lƠ qu c gia phù h p đ phát tri n lo i hình du

x a c a ng Lâm v n đ c b o t n nguyên v n cùng v i n p sinh ho t mang

v n hóa đ c tr ng c a nông thôn đ ng b ng B c B Xét v các giá tr ki n trúc

c ng nh giá tr v n hóa – l ch s , ng Lơm lƠ đ a danh h i t đ các y u t c n

thi t đ phát tri n hình th c du l ch d a vào c ng đ ng Tuy v y, trong th i gian

1 T ng c c Du l ch, Du l ch đóng góp gián ti p 738.600 t đ ng vào GDP n m 2020,

http://www.vietnamtourism.gov.vn/index.php?cat=1005&itemid=8731 , truy c p ngày 24/3/2012

2

v n có

“Gi i pháp phát tri n du l ch d a vào c ng đ ng t i làng c ng Lâm - Hà N i”

đ ng t i làng c ng Lâm

2 T ng quan v tình hình nghiên c u

- Tr c n m 2006: Ch a có nhi u công trình nghiên c u v làng c ng Lâm

- Sau n m 2006: Khi lƠng ng Lơm đ c NhƠ n c phong t ng danh hi u

l ch c ng nh cách gìn gi nét v n hóa c x a S l ng các bài nghiên c u v

ng Lơm c ng vì th mƠ t ng lên Tuy nhiên, s l ng các công trình nghiên c u

ch a chuyên sơu vƠ ch a có tính ng d ng cao V phía s du l ch thành ph Hà

đ i v i du l ch ng Lâm trong dài h n

3 M c đích nghiên c u

đ a ph ng Các lý thuy t nƠy đ c t ng h p t các công trình nghiên c u tr c đó

tr ng t i ng Lâm, phân tích nh ng nh ng l i th c a ng Lâm trong vi c

3

kh o sát nƠy đ c s tham gia c a ng i dơn đ a ph ng vƠ nh ng du khách đ n tham quan ng Lâm, k t qu c a kh o sát đóng vai trò quan tr ng trong vi c

4 Ph ng pháp nghiên c u

- Ph ng pháp phơn tích, t ng h p thông tin đ đ a ra cái nhìn t ng quan v

đ ng, t đó đánh giá ti m n ng vƠ th c tr ng du l ch ng Lâm, t đó đ a ra

ng Lơm trong t ng quan m i quan h v i các đi m, tuy n du l ch khác thu c

khu v c Hà N i

giai đo n 2012 - 2020

4

6 K t qu nghiên c u đã đ t đ c

- a ra c s lí lu n liên quan v du l ch d a vào c ng đ ng

Ch ng II: Th c tr ng phát tri n du l ch d a vào c ng đ ng t i làng c ng Lâm

Ch ng III: Gi i pháp phát tri n du l ch d a vào c ng đ ng t i làng c ng Lâm

C ng đ ng đƣ xu t hi n và t n t i trong su t quá trình phát tri n c a loài

ng i C ng đ ng là m t nhóm xã h i c a các cá th s ng chung trong cùng m t môi

tr ng th ng là có cùng các m i quan tơm chung ó có th là k ho ch, ni m tin,

tr ng vƠ s th ng nh t c a các thành viên trong c ng đ ng Trong nhi u n m g n đơy, khái ni m c ng đ ng đ c đ nh ngh a rõ rƠng d i nhi u quan đi m khác nhau

Theo quan đi m c a đi m c a Keith W Sproule và AryS Suhand (1998): “

C ng đ ng là m t nhóm ng i, th ng sinh s ng trên cùng khu v c đ a lý, t xác

đi u ki n t n t i c a các thành viên và ho t đ ng c a nh ng con ng i h p thành

6

Tuy d i m i quan đi m khác nhau, c ng đ ng l i đ c đ nh ngh a theo m t cách khác nhau Nh ng t u chung l i, chúng v n ph i có hai đ c đi m c b n sau

1.2 Khái ni m du l ch d a vào c ng đ ng

ơy lƠ hình th c du l ch đ c t ch c làng b n nh ng vùng xa xôi nh ng có

c a ng i dân sinh s ng t i đ a ph ng, khách du l ch t khám phá, tìm hi u nh ng

du l ch ó lƠ ti n đè cho s hình thành và phát tri n c a hình th c du l ch d a vào

c ng đ ng Trong quá phát tri n, du l ch d a vào c ng đ ng đ c đ nh ngh a theo

c ng đ ng là m t hình th c du l ch mà c ng đ ng đ a ph ng lƠm ch , tham gia

Theo đ nh ngh a nƠy, c ng đ ng đ c nêu b t lên v i vai trò tuy t đ i trong du l ch

Vi n Nghiên c u phát tri n nông thôn và Mi n Núi (thu c h i KHKT Lâm

1

TS Võ Qu (2006), Du l ch c ng đ ng - lý thuy t và vân d ng, NXB Khoa h c và K thu t, Hà N i.

7

ng i dân đ a ph ng trong du l ch và c ch t o các c h i cho c ng đ ng”1.Theo

quan đi m c a Vi n Nghiên c u phát tri n Mi n Núi, khái ni m này cho ta th y cái

l ch này

nh ngh a theo h c vi n du l ch d a vào c ng đ ng Thái Lan, “Du l ch d a

v ng v n hóa Nó đ c qu n lý và s h u b i c ng đ ng, v i m c đích giúp cho

đ nh ngh a c a h c vi n Thái Lan cho m i ng i cái nhìn rõ ràng v nh ng đ c

đi m chính c a du l ch d a vào c ng đ ng Du l ch d a vào c ng đ ng c n ph i quan tơm đ n các v n đ v v n hóa, xƣ h i c a đ a ph ng vƠ l y v n hóa c a đ a

ph ng lƠ s n ph m mƠ du khách h ng đ n

c ng đ ng s tr c ti p tham gia vào các ho t đ ng du l ch nh khai thác, qu n lý và

ph ng – gi m t l đói nghèo, c i thi n thu nh p, nâng cao ch t l ng đ i s ng

th ng, v n hóa, truy n th ng c a ng i dân b n x ng th i, du l ch d a vào

c ng đ ng giúp gi gìn, b o t n các di s n v v n hóa, di s n thiên nhiên đ a

ph ng vƠ h ng đ n s phát tri n du l ch b n v ng

2 i u ki n phát tri n và rào c n đ i v i ho t đ ng du l ch d a vào c ng đ ng

t i m t đ a ph ng

nh ng đ c tr ng c a c ng đ ng lƠ đi u ki n thu n l i đ phát tri n du l ch d a vào

8

c ng đ ng tuy nhiên c ng có nh ng đ c tr ng khác lƠm rƠo c n khi n cho du l ch

2.1 i u ki n thu n l i v i phát tri n du l ch d a vào c ng đ ng t i đ a ph ng

i u kiên thu n l i đ u tiên giúp đ a ph ng phát tri n du l ch d a vào c ng

đ ng là c ng đ ng đ c t ch c và có tính g n k t, T t c nh ng thành viên c a

c ng đ ng đ c tham gia r ng rƣi vƠo quá trình đ a ra quy t đ nh và qu n lý tài

chính xung quanh du l ch d a vào c ng d ng

đ nh cho du l ch d a vào c ng đ ng c n đ c quy t đ nh b i c ng đ ng d a trên

nh ng thông tin đ y đ và xác th c v nh h ng, kh n ng thay th , nguy c vƠ

l ng s n ph m ng c không ch đ n thu n là s n sinh thêm thu nh p mà còn

l ng khách du l ch đ n đ gi cân b ng v i ngu n l c c a c ng đ ng và môi

tr ng, nh m tránh ph n tác d ng lên c hai

đ a ph ng, không ph i ch du nh p sao chép t n i khác a ph ng có s phân chia rõ rƠng vùng khách đ n vƠ vùng khách không đ n Có c s h t ng t t đ ti p

c n đ c v i nh ng s n ph m du l ch

2.2 Rào c n đ i v i phát tri n du l ch d a vào c ng đ ng t i đ a ph ng

nhi u khó kh n các v n đ sau

9

l i ích không đ c chia s công b ng cho c ng đ ng C ng đ ng không th c s có

tin không đ y đ ho c thi u s cân nh c v nh ng l a ch n ng c duy nh t cho

ho t đ ng du l ch d a vào c ng đ ng là thu nh p

Ho t đ ng du l ch d a vào c ng đ ng c a đ a ph ng có ít ho t đ ng qu ng

nhìn cho t ng lai Ng i b n đ a ch mu n kéo khách đ n và gi khách l i càng

đ c c m giác m i l

II Các s n ph m du l ch d a vào c ng đ ng

D a trên c s tiêu chí s n ph m du l ch d a vào c ng đ ng, du l ch d a vào

c ng đ ng đ c phân thành các lo i: du l ch v n hóa, du l ch sinh thái, du l ch nông

đ ng t ng đ a ph ng

1 Du l ch v n hóa

10

mƠ du khách có đ c hi u bi t sâu s c h n v các s n ph m v n hóa, các di tích mƠ

h v a đ c th ng ngo n

t ng c ng ki n th c v v n hóa đ a ph ng không ch cho khách du l ch mà còn cho dơn c đ a ph ng Khi ng i dân tích c c tham gia vào nh ng ho t đ ng này,

C ng đ ng đ a ph ng tham gia tr c ti p vào quá trình qu n lí c a hình th c

ph ng Các ví d c a du l ch v n hóa bao g m t i tham quan các khu kh o c , các

đ a đi m tôn giáo n i ti ng ho c tr i nghi m cu c s ng đ a ph ng m t khu làng

2 Du l ch sinh thái

Do đó, du l ch sinh thái d a vào c ng đ ng là m t hình th c du l ch xu t hi n

11

ph ng Bên c nh đó, nó giúp thúc đ y h sinh thái b n v ng thông qua s tham gia

qu n lí môi tr ng c a t t c các thành ph n c ng đ ng, nh ng ng i đ c h ng

3 Du l ch nông nghi p ậ nông thôn

cá đ ng hay nói cách khác, du khách đ c t tay làm ra các s n ph m nông

t c t p quán t i m i vùng mi n M t khác, tham gia hình th c du l ch này, h c m

nh n đ c không khí, s bình yên c a thôn quê, đi u này mang l i cho h nh ng

chúng vƠ đ c t tay làm ra m t s n ph m c a riêng mình Th c t này t o ra c

Hình th c này giúp du khách có th ti p c n v i nh ng s n ph m truy n

th ng, đ c tr ng c a đ a ph ng Qua đó tìm hi u cách th c s n xu t vƠ đ i s ng

12

ph ng đ n v i du khách H n n a, nó c ng giúp đem l i thêm thu nh p cho làng

1 Tác đ ng t i m c đ phát tri n kinh t c a c ng đ ng dơn c

Vi c thu hút đ c nhi u du khách, đ c bi t lƠ khi du khách đ n và tham gia du

đ a ph ng s lƠ ng i h ng l i đ u tiên ch không ph i là các công ty du l ch hay các đ i t ng khác

nh tr c đơy Khi khách du l ch không còn s d ng đ c nh t các s n ph m c a các

n i đó i u nƠy giúp ng i dơn lao đ ng có thêm ngu n thu, đ ng th i, v i m c giá nh th s thu hút đ c l ng khách du l ch ngƠy cƠng đông Nh v y, đôi bên

cho ng i dân mà h a h n m t ngu n thu n l nh v dài h n Khác v i các hình

13

do đó du l ch d a vào c ng đ ng c ng đ t trách nhi m ph i b o t n các giá tr v n hóa, thiên nhiên môi tr ng len vai h Ng i dân hi u r ng, các giá tr v n hóa b

m t đi, môi tr ng b h y ho i đ ng ngh a v i vi c h s m t đi ngu n thu này Khi

c c ng đ ng chung tay b o t n và gìn gi , thì hi u qu s cao h n, ngu n thu đ c

duy trì lâu dài và b n v ng

Phơn tích sơu h n v khía c nh l i ích kinh t thì vi c phát tri n du l ch d a vào

c ng đ ng t o ra m t l ng l n công n vi c làm (có th là vi c làm n đ nh ho c

l ng du khách đ n đ a ph ng t ng kéo theo vi c tiêu th l ng th c, th c ph m

t ng cao đ t bi n Do đó n n nông nghi p c a đ a ph ng c ng s ph i phát tri n theo đ đáp ng k p nhu c u c v s l ng và ch t l ng th c ph m cung c p cho

đ a ph ng r t c n xây d ng, c i thi n c s h t ng c a đ a ph ng nh đ ng xá, công trình thoát n c, công trình v sinh, ), ngành giao thông v n t i (khi l ng

Nhìn d i khía c nh khác c a l i ích kinh t , du l ch d a vào c ng đ ng là

kinh doanh và s d ng ít hàng hóa nh p kh u so v i các hình th c du l ch khác Do

đó, nó có th ph quát trên ph m vi r ng, v i t c đ nhanh chóng M i ng i dân

b n và v i ngu n l c tài chính c a chính h

l ch đ a ph ng qua các kênh nƠy

- Doanh thu tr c ti p và gián ti p t du l ch trong c ng đ ng

- T l gi a doanh thu khách n i đ a và doanh thu khách qu c t

2 Tính n đ nh và phát tri n c a v n hóa - xã h i t i đ a ph ng

V n hóa lƠ m t tài nguyên vô cùng quý giá trong du l ch d a vào c ng đ ng

chính đ a ph ng vƠ du l ch d a vào c ng đ ng t o nên s giao l u gi a các n n

v n hóa v i nhau Do v y, vi c đánh giá tính n đ nh và s phát tri n c a v n

h ng c a các tác nhơn bên ngoƠi đ n v i n n v n hóa – xã h i t i đ a ph ng

15

đ a ph ng trong hình th c du l ch d a vào c ng đ ng đ c bi u di n nh sau: Qua mô hình d i ta có th th y r ng khi có ngu n tài nguyên thiên nhiên và

v n hóa s thu hút du khách đ n và t o ra thu nh p cho c ng đ ng T đó, khuy n

đ c s c c a chính h

S đ 1: M i quan h gi a tài nguyên và ho t đ ng trong du l ch d a vào c ng đ ng

(Thiên nhiên và

v n hóa)

Incentives

(Khuy n Khích)

16

c ng đ ng ng i dân Do h lƠ ng i h ng l i đ u tiên nên đi u đó s lƠ đ ng c

đ ng cho v n đ b o t n v n hóa N u nh h th ng du l ch không phát tri n, c ng

đ ng s r t d b mài mòn v v n hóa do h th ng du l ch y u kém Còn khi phát

ph đ gìn gi các nét v n hóa đ c s c c a đ a ph ng

mang đ n s b o t n t m th i, m t khác, do s b o t n đó, các th h sau sinh ra t i

đ a ph ng đ c ti p c n nhi u h n v i v n hóa truy n th ng, do đó có nh n th c

các nét v n hóa đó i u này m i th c s mang l i s b n v ng v v n hóa-xã h i

trong dài h n

ích lúc nƠy đ c chia đ u cho ng i dân, kho ng cách giƠu nghèo đ c rút g n,

gi m đi các mơu thu n trong xã h i, t o ra phúc l i xã h i t t h n, đ i s ng ng i dơn đ c nơng cao, đó c ng lƠ m t y u t làm nên s b n v ng cho xã h i Tuy

sau, th c tr ng và gi i pháp

- Chia s l i ích t du l ch, gi m kho ng cách giàu nghèo

- Trình đ v n hóa c a c dơn trong c ng đ ng

- Công tác b o t n di tích, nét v n hóa truy n th ng

3 nh h ng t i môi tr ng

đ p vƠ có môi tr ng trong lƠnh, đi u đó đƣ kích thích vi c tôn t o, b o v môi tr ng

C ng đ ng dơn c thì nh n th c đ c r ng khi gi gìn môi tr ng là h đang gi gìn chính môi tr ng s ng c a h , thu nh p c a gia đình h H là nh ng ng i ch u

nh h ng đ u tiên khi môi tr ng ô nhi m H c ng có ngh a v và quy n l i trong

giúp thay đ i và c i thi n đáng k nh n th c c a các bên đang khai thác du l ch d a

18

ích c a mình

đánh giá m c đ b o t n môi tr ng sau khi áp d ng du l ch d a vào c ng

đ ng vƠo đ a ph ng, nhóm nghiên c u đ xu t s d ng các tiêu chí sau:

IV Ph ng pháp đánh giá m c đ phát tri n du l ch d a vào c ng đ ng t i

m t đ a ph ng

Trên c s các tiêu chí đ c li t kê trên, nhóm nghiên c u đƣ xơy d ng

m t đ a ph ng

Quá trình đó yêu c u s d ng các ph ng pháp nghiên c u, m i ph ng

1 Ph ng pháp đi u tra xã h i h c

D a vƠo các tiêu chí đ c li t kê trên, quá trình đi th c t cung c p cho

ti m n ng vƠ m c đ phát tri n du l ch d a vào c ng đ ng t i đ a ph ng đó

Sau đó, nhóm nghiên c u cùng th o lu n vƠ đ a ra b câu h i đ th c hi n

19

đên vi c phát tri n du l ch d a vào c ng đ ng Hình th c câu h i là các câu h i

mang tính kh o sát tr c nghi m, ng n g n, súc tích, d hi u

B ng 4: B ng câu h i đ i v i các h kinh doanh du l ch

- L ng khách trung bình đ n nhà theo ngh nghi p, theo mùa: khách đ n nhi u

qua đƠo t o kinh doanh du l ch (đ i v i doanh nghi p)

ngh nghi p chính th c

- ụ đ nh nhà trong t ng lai ( trùng tu nhƠ c , phá nhà c xây nhà mái b ng, xây

- HƠi lòng vƠ không hƠi lòng đ i v i m t s y u t (ch t l ng s n ph m, giá c ,

ch t l ng nhân viên ph c v , v n hóa du l ch t i c ng đ ng)

đ a ph ng K t h p v i k t qu thu đ c t quá trình ti n hành kh o sát t i đ a

ph ng, nhóm nghiên c u s có k t qu chính xác h n v quan đi m, ý ki n c a

m i ng i v m c đ phát tri n du l ch d a vào c ng đ ng t i đ a ph ng hi n nay

T đó, nhóm nghiên c u s đ a ra đ c nh ng gi i pháp h p lí, mang tính chi n

l c cao

21

trong m c Tài li u tham kh o

3 Ph ng pháp đánh giá nhanh nông thôn

ánh giá nhanh nông thôn hay đánh giá nông thôn có s tham gia c a c ng

đ ng (Participatory/ Rapid Rural Appraisal – PRA/RRA) là m t ph ng pháp đánh

m t hình thái đ c bi t c a nghiên c u mang tính đ nh l ng đ c s d ng đ tìm

ph ng pháp khác lƠ ng i dân t i c ng đ ng t phân tích th c t nhu c u vƠ đ i

đ ng nói chung vƠ đơy lƠ m t ph ng pháp trao quy n cho ng i dơn đ quy t đ nh

nh ng đánh giá khách quan v th c tr ng phát tri n du l ch vƠ đ xu t m t s gi i

đ ng Qu c l 32, t i ngã ba giao c t v i đ ng H Chí Minh Con sông Tích

Tơy ng Lơm giáp xƣ Cam Th ng (t c Cam Giá Th ng) huy n Ba Vì phía

ông Nam giáp ph ng Trung H ng, phía ông giáp ph ng Phú Th nh, đ u c a

th xƣ S n Tơy Phía B c ng Lâm ti p giáp v i huy n V nh T ng t nh V nh

SƠng, HƠ Tơn, H ng Th nh, Ph Khang vƠ V n Mi u Trong đó 5 lƠng Mông Ph , ông SƠng, Cam Th nh, oƠi Giáp vƠ Cam Lơm li n k nhau Xƣ ng Lâm hi n

Cam Th ng ( huy n Ba Vì ); phía Nam giáp xã Thanh M và Xuơn S n; phía B c

nh ông SƠng, oƠi Giáp, Cam Th nh, Cam Lâm là làng c ng Lâm)

Xung quanh ng Lâm là vùng đ t trung du, nh ng qu đ i th p n i ti p nhau nh bát úp n i vùng đ i gò v i ng n ch s n Ba Vì, g n v i nh ng đ a danh

phong phú, đa d ng, quý hi m, đ c bi t quan tr ng là các vùng r ng t nhiên t o cho ợ ng Lâm có c nh quan, môi tr ng sinh thái đ p

23

2 Con ng i và n p sinh ho t

Con ng i ng Lâm n i b t lên nét đ p thu n phác c a ng i dân làng quê

ng i dân trong làng có th bày t ý ki n c a mình và t đó, h có th đ a ra quy t

đ nh phù h p nh t Chính s th ng nh t trong nh n th c và s kính tr ng đ i v i

nh ng nét v n hóa c a đ a ph ng, trong su t quá trình hình thành và phát tri n c a lƠng ng Lâm, h chính là nh ng ng i đƣ b o t n, duy trì nguyên v n nh ng nét v n hóa truy n th ng, nh ng di tích l ch s c a ngôi làng

x a Công vi c h ng ngày c a ng i dân xoay quanh cày ru ng, ch n trơu Bên

c nh đó, h v n duy trì nh ng bu i h p làng, t ch c v n ngh i u này giúp cho

giúp đ và chia s nh ng v n đ g p ph i trong cu c s ng hàng ngày

3 L i th v v n hóa

ng Lơm lƠ đ a ph ng có n n v n hóa truy n th ng lơu đ i Theo Ti n s

lƠ đ t đ a linh nhân ki t, sinh ra hai v vua - hai v anh hùng dân t c là B Cái i

v ng Phùng H ng (?-789) và Ngô Quy n (898-944) t này còn có các danh

nhơn nh bƠ chúa Mía, Giang V n Minh, Ki u Oánh M u

nh ng v t ng th khu v c này v n b o l u đ c c c u không gian làng c a làng

đ i, ng Lâm tr thƠnh đ a ph ng r t có nh ng nét v n hóa truy n th ng, đ c

s c c a m t làng Vi t c

24

3.1 Nét v n hóa v t th

 C ng lƠng Mông Ph

th i gian đ i vua Lê Th n Tông (1553), nó m

đ c xơy bít đ c, có tr đ mái vƠ đ u nóc,

bên trong có khung g , kèo, hoành, rui, trên

b ng đá ong Hai cánh c ng đ c làm b ng g

đ nh không gian lao đ ng phía ngoài và

không gian sinh s ng phía trong Làng

ình Mông Ph có quy mô l n nh t xã

ng Lơm.đ c t a l c ngay trong trung

đ u r ng n m hai bên hông đình còn có hai

20/5/1991 đình lƠng Mông Ph đ c B V n Hóa Thông Tin công nh n là di tích

l n đ i v i con ng i c a m nh đ t này mà nó còn có m t giá tr sâu s c đ i v i

m i ng i Vi t Nam yêu quý nh ng giá tr v n hóa truy n th ng c a dân t c.Có th nói đình Mông Ph chính là tinh hoa c a ki n Trúc Vi t

Hình 1: C ng làng Mông Ph

(Ngu n: http://www.xaluan.com)

Hình 2: ình Mông Ph

(Ngu n: http://www.xaluan.com)

25

 Nhà c

Nét đ c s c c a làng c ng Lâm là nh ng ngôi nhà g v i t ng xây b ng

đá ong, n m trong các khuôn viên có t ng bao c ng b ng đá ong vƠ đ ng làng lát

nghiêng, b u c a cao và gian th t tiên C ng nhà hình quai gi , m m m i v

đ ng nét và v ng ch c nh v t li u đá ong Các ngôi nhƠ trong lƠng đ u có ki u

s ch s và khô ráo

 Chùa Mía

n m 1632, chùa Mía đƣ đ c bà Ngô Th Ng c Di u 1 - t c Bà Chúa Mía - cung

phi c a Chúa Tr nh Tráng cùng nhân dân trong vùng tôn t o l i, tr thành m t công trình ki n trúc Ph t giáo tiêu bi u c a th k XVII

thu t nh t Vi t Nam

v n cây n i hai gian nhà ph bên trái và bên ph i, chính gi a lƠ Bái đ ng và H u

đ ng Bái đ ng th các đ i th n c a Phùng H ng, H u đ ng th Phùng H ng

đƣ chép l i r t nhi u thông tin liên quan đ n cu c đ i, s nghi p c a Ngài

L ng m Vua Ngô Quy n đ c xây d ng n m T c th 27 (1874) và trùng

tu n m Minh M nh th 2 (1821) n và l ng Ngô Quy n đ c xây d ng b ng

26

m t h ng v phía đông n th đ c xây phía trên, cách l ng kho ng 100m Phía tr c l ng lƠ m t cánh đ ng r ng n m gi a 2 s n đ i c bi t, trong qu n

th đ n và l ng Ngô Quy n, 18 cây du i c - t ng truy n lƠ n i Ngô Quy n bu c

3.2 Nét v n hóa phi v t th

 Ngh truy n th ng

đ i khác Nguyên li u ch y u lƠ ngô, đ , ho c g o n p T ng không ch là th

n c ch m dùng trong m i b a n mƠ còn lƠ món n tinh th n không th thi u c a

m i ng i dơn n i đơy H t hào v ngh lƠm t ng quê mình có t lơu đ i, h ng

v th m ngon ch ng kém gì t ng B n, t ng C Ơ Chum t ng nh m t tiêu

chu n đánh giá v n n p c b n c a m t nông gia, nét đ p trong v n hoá m th c

c a ng i dơn n i đơy

lƠng ng Lơm c thù c a ngh là mang tính th i v cu i thu vƠ đ u xuân m i

đóng gói Các h dân đơy

 L h i truy n th ng

ng Lâm, nh ng l h i truy n th ng r t phong phú, tr i ra nhi u th i

đi m trong n m L h i truy n th ng c a làng c Mông Ph , l t Thành Hoàng

trong đ i s ng tinh th n c a ng i dơn đ a ph ng

4 S c n thi t phát tri n du l ch d a vào c ng đ ng t i làng c ng Lâm

t n đ c nh ng đ c s c c a nên v n minh lúa n c Vi c phát tri n du l ch d a vào

27

c ng đ ng s mang l i hàng lo t nh ng l i ích to l n, không ch cho riêng c ng

đ ng dơn c ng Lâm mà còn cho c dân t c

N i đơy v n còn l u gi đ c r t nhi u b n s c đáng quỦ c ng nh nh ng nét

đi u đó đƣ t o nên s đ c đáo cho v n hóa n i đơy khi có s đan xen c a nhi u tri u

đ i phong ki n Có th kh ng đ nh r ng, ng Lâm là m t n i lỦ t ng đ dành

H n n a, ng Lâm là m t vùng khó có th phát tri n lo i hình du l ch nào

đi u ki n c s h t ng đi l i, đ a đi m l u trú, các khu vui ch i gi i trí không phát

đa ph n v n g n v i ru ng đ ng, khôn phù h p v i s náo nhi t, n ào c a nh ng

Lơm c ng còn l i r t nhi u, ch không nh nh ng n i khác lƠ c m t làng ch có 1

m t v n hóa, do v y h khó có th ch p nh n quá nhi u s thay đ i trong ki n trúc

c a làng quê mình

29

đi u này, c n ph i có s h p tác c a c ng đ ng dân c n i nƠy Vi c này s đem

đi m nh n riêng bi t trong lòng m i du khách khi đ n ng Lâm

th v n có c a mình

1.1.2 D ch v du l ch

đ c bi t đ i v i nh ng d ch v đòi h i trình đ cao nh h ng d n viên Theo s lao

đ ng vƠ th ng binh xƣ h i Hà N i, t l lao đ ng tr c ti p trong ho t đ ng du l ch

trình đ trung c p, s c p vƠ c ng kho ng 45% lao đ ng có trình đ d i s c p

c p

D i s c p

ng v i nhu c u phát tri n c a ngành C th , ngu n HDV ti ng Nh t hi n ch

ng i dơn đ a ph ng nên trình đ ngo i ng còn h n ch , tu i tác đã cao nên thi u

đi tính n ng đ ng

Lơm Tourist lƠ đ n v du l ch l n nh t kinh doanh du l ch đơy Nh ng tour du l ch

ph bi n là:

32

Do ch ng trình du l ch ng Lơm th ng ch kéo dài m t ngƠy nên các c

s l u trú trong lƠng vƠ vùng ngo i vi h u nh không phát tri n Khi đi du l ch t i

đó, nh ng d ch v c n thi t v i du khách nh Internet, c t ATMầ c ng không xu t

n c c ng th a th t Gi a làng, g n đình th , m t vài h gia đình t n d ng sơn ph i

th ng Khu v sinh công c ng dành cho du khách h u nh không có

1.1.3 S n ph m du l ch t i ng Lâm

v n hóa, du l ch nông thôn, du l ch làng ngh truy n th ng và du l ch sinh thái i u

đ c bi t và thu hút khách du l ch Du khách có th đi tham quan nh ng di tích nh chùa Mía, đ n th Phùng H ng, l ng m Ngô Quy nầ, th ng th c nh ng l h i phong phú mang đ m d u n v n hóa c a đ a ph ng Du khách có th t n h ng

không gian yên bình c a làng quê, ho c h có th tìm hi u quá trình cày ru ng, làm

t ng, n p sinh ho t hàng ngày c a dơn đ a ph ng Qua đó, giúp du khách tr i

c a lƠng ng Lâm

1.1.4 Th c tr ng qu ng bá du l ch ng Lâm

33

t ng truy n th ng, nh ng giá tr l ch s v n hóa, ngh thu t- ki n trúc c a các công

nh duonglamtourist.com, hanoitourism.gov.vn; nh ng bài báo trên t p chí uy tín nói

Tuy nhiên, theo tham v n ý ki n c a m t s du khách thì công tác marketing

c a ng Lơm ch a hi u qu , s l ng thông tin ch a nhi u và n i dung l p đi l p

Lâm – đ c bi t là qua internet - ch a cu n hút h ngay t l n đ u tiên và h đ n ch

có 46% l ng du khách bi t đ n ng Lâm thông qua internet và 36% bi t đ n

thông qua b n bè

1.2 T ng tr ng kinh t c a đ a ph ng

Trong 5 n m g n đơy, xƣ ng Lơm đƣ đ t đ c nh ng thƠnh tích đáng ghi

quơn đ t 15% n m; c c u kinh t chuy n d ch nhanh, công nghi p-xây d ng chi m 48%, th ng m i-d ch v chi m 39,4%, nông-lâm nghi p chi m 12,6% Riêng

c a ng Lơm trong giai đo n n m 2004-2010 có s t ng tr ng nhanh chóng

B ng 11: Doanh thu t du l ch t i làng ng Lơm (đ n v : tri u đ ng)

34

tr ng trong doanh thu t khách n c ngoài Nhóm nghiên c u đƣ l p ra bi u đ

ph ng

Bi u đ 2: T ng quan gi a doanh thu t khách n c ngoài và doanh thu du

l ch c a đ a ph ng (đ n v : tri u đ ng)

0 10.000

n c ngoƠi lƠ giai đo n cu i n m 2005, đ u n m 2006 khi mƠ ng Lơm đ c

đ c s quan tâm c a nhi u du khách trong n c và qu c t , d n đ n s t ng nhanh

v m t doanh thu

1.3 L i ích vi c làm t kinh doanh du l ch

Nh các vùng nông thôn khác, ng i dơn lƠng ng Lâm làm nông nghi p là

ch y u Tuy nhiên, theo b ng s li u th ng kê v m t s ch tiêu t ng h p c a t nh

35

trong giai đo n 2002-2010 c a b v n hóa c a ng Lâm th ng kê, s l ng lao

đ ng tr c ti p trong ngành du l ch ng Lơm t ng trung bình 12%/n m

B ng 12: B ng th ng kê m t s ch tiêu t ng h p c a ng Lâm

N u nh n m 2002, toƠn khu v c có 1.650 lao đ ng thì đ n 2007 t ng lên h n 2.200 lao đ ng t m c đ t ng cao h n bình quơn c a vùng du l ch B c B (6,4%/n m) vƠ toàn qu c (3,3%/n m) c bi t, t l h nghèo c a ng Lơm đƣ

gi m đi đáng k , t 14,02% vƠo n m 2002 xu ng còn 6,81% vƠo n m 2010

2 Th c tr ng b o t n và phát tri n các y u t v n hóa ậ xã h i t i ng Lâm 2.1 Các v n đ an sinh xã h i

 Ngu n thu nh p và vi c làm

8%), đ c bi t vƠo giai đo n 2005-2006, khi du l ch d a vào c ng đ ng b t đ u đ c

tri n khai, b c đ u mang l i nh ng l i ích th c ti n vƠ ch a ph i h ng ch u nh