BÀI TRIẾT LÝ KINH DOANH Giảng viên: TS Nguyễn Thị Ngọc Anh Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

Đây cũng chính là một trong những lý do khiến nhiều doanh nghiệp Việt Nam chưa quan tâm đến vấn đề văn hóa kinh doanh, vấn đề xây dựng và phát triển văn hóa doanh nghiệp hay sự phát triể

BÀI 2 TRIẾT LÝ KINH DOANH

Giảng viên: TS Nguyễn Thị Ngọc Anh

Trường Đại học Kinh tế Quốc dân

TÌNH HUỐNG KHỞI ĐỘNG

Sự thiếu vắng triết lý kinh doanh trong nhiều doanh nghiệp Việt Nam

• Khi nhận xét về các doanh nghiệp Việt Nam, nhiều chuyên gia nước ngoài cho rằng:

“đa số các doanh nghiệp của Việt Nam hiện nay đều không có triết lý kinh doanh và

chiến lược kinh doanh dài hạn”

• Thực tế đã cho thấy, đây là một nhận xét đúng Đa số doanh nghiệp nhỏ và vừa của

Việt Nam hiện nay chỉ tập trung tìm kiếm lợi nhuận trước mắt với tầm nhìn ngắn hạn

Đây cũng chính là một trong những lý do khiến nhiều doanh nghiệp Việt Nam chưa

quan tâm đến vấn đề văn hóa kinh doanh, vấn đề xây dựng và phát triển văn hóa

doanh nghiệp hay sự phát triển bền vững của doanh nghiệp mình

• Hiện nay Việt Nam đã là thành viên của WTO, các doanh nghiệp Việt Nam đang phải

đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt với các doanh nghiệp nước ngoài

Vậy doanh nghiệp Việt Nam cần phải làm gì để có thể tồn tại và phát

MỤC TIÊU

Bài học trang bị cho sinh viên các kiến thức về triết lý kinh doanh Sau khi học

xong bài học này, sinh viên sẽ:

• Hiểu được khái niệm triết lý kinh doanh;

• Hiểu được các hình thức thể hiện của triết lý kinh doanh;

• Hiểu vai trò của triết lý kinh doanh đối với sự phát triển của doanh nghiệp;

• Hiểu được cách thức xây dựng triết lý kinh doanh

NỘI DUNG

Khái niệm triết lý kinh doanh

Các hình thức thể hiện của triết lý kinh doanh

Vai trò của triết lý kinh doanh

Cách thức xây dựng triết lý kinh doanh

1 KHÁI NIỆM TRIẾT LÝ KINH DOANH

Triết lý là gì? Triết lý là những tư tưởng

mang tính chất khái quát sâu sắc, được con

người đúc rút ra từ kinh nghiệm sống Những

tư tưởng này sẽ chỉ đạo, dẫn dắt, chi phối

cuộc sống của họ

• Triết lý sống của cá nhân

• Triết lý phát triển của một tổ chức

• Triết lý phát triển của một quốc gia

“Bảo đảm cho mọi người được giáo dục đầy đủ và bình đẳng, được tự do theo đuổi chân lý khách quan, tự do trao đổi

tư tưởng, kiến thức”.

Triết lý phát triển của quốc gia

• Không có gì quý hơn độc lập tự do

• Dân giàu nước mạnh, xã hội công

bằng, dân chủ, văn minh

1 KHÁI NIỆM TRIẾT LÝ KINH DOANH (tiếp theo)

Triết lý kinh doanh là gì?

• Triết lý kinh doanh là những tư tưởng khái quát,

sâu sắc được chắt lọc, đúc rút từ thực tiễn kinh

doanh có tác dụng định hướng, chỉ dẫn cho hoạt

động của các chủ thể kinh doanh

• Doanh nghiệp cần phải lựa chọn một hệ thống các

giá trị và triết lý hành động đúng đắn đủ để có thể

làm động lực lâu dài và mục đích phấn đấu chung

cho tổ chức

• Hệ thống các giá trị và triết lý này cũng phải phù

hợp với mong muốn và chuẩn mực hành vi của các

đối tượng hữu quan

TRIẾT LÝ KINH DOANH CỦA MỘT SỐ DOANH NGHIỆP NHẬT BẢN

• Panasonic Corporation: Tinh thần xí nghiệp phục vụ đất nước, kinh doanh là đáp ứng

phần lớn nhu cầu của người tiêu dùng trên toàn thế giới với giá cả phải chăng

• Sony: Sáng tạo là lý do tồn tại của chúng ta

2 HÌNH THỨC BIỂU HIỆN CỦA TRIẾT LÝ KINH DOANH

TRIẾT LÝ KINH DOANH

Sứ mệnh của doanh nghiệp

Mục tiêu cơ bản của doanh nghiệp

Hệ thống các giá trịcủa doanh nghiệp

2 HÌNH THỨC BIỂU HIỆN CỦA TRIẾT LÝ KINH DOANH

2.2 Hệ thống mục tiêu cơ bản của doanh ngiệp

2.1 Sứ mệnh của doanh nghiệp

2.3 Hệ thống các giá trị của doanh nghiệp

2.4 Hình thức văn bản triết lý kinh doanh

2.1 SỨ MỆNH CỦA DOANH NGHIỆP

• Sứ mệnh của doanh nghiệp là bản tuyên bố lý

do tồn tại của doanh nghiệp Nó mô tả doanh

nghiệp làm những gì, vì ai và làm như thế nào?

• Sứ mệnh của doanh nghiệp thực chất trả lời

cho các câu hỏi:

 Doanh nghiệp của chúng ta là gì?

 Doanh nghiệp muốn trở thành tổ chức như

thế nào?

 Doanh nghiệp tồn tại nhằm mục đích gì?

 Công việc của doanh nghiệp là gì?

 Doanh nghiệp có nghĩa vụ gì?

 Các mục tiêu định hướng của doanh nghiệp

là gì?

2.1 SỨ MỆNH CỦA DOANH NGHIỆP

Konosuke Matsushita:

“Hiến dâng mình cho sự phát triển hơn

nữa của nền văn minh thế giới”

2.2 HỆ THỐNG MỤC TIÊU CƠ BẢN CỦA DOANH NGHIỆP

• Sứ mệnh của doanh nghiệp được cụ thể hóa

bằng các mục tiêu chính, có tính chiến lược;

• Việc xác định mục tiêu cơ bản có ý nghĩa đối

với sự thành công và sự tồn tại lâu dài của

doanh nghiệp;

• Xác định các mục tiêu cơ bản:

 Vị thế của doanh nghiệp trên thị trường;

 Thành tích của doanh nghiệp;

 Lợi nhuận

(1) Có thể biến thành những biện pháp cụ thể;

(2) Định hướng: làm điểm xuất phát cho những mục tiêu cụ thể và chi tiết;

(3) Thiết lập thứ tự ưu tiên lâu dài trong doanh nghiệp;

2.3 HỆ THỐNG CÁC GIÁ TRỊ CỦA DOANH NGHIỆP

Các giá trị được doanh nghiệp lựa chọn để định

hướng cho hoạt động

• Giá trị cốt lõi của doanh nghiệp: là yếu tố

quy định những chuẩn mực chung và là

niềm tin lâu dài của một tổ chức

• Các nguyên lý hướng dẫn hành động, định

hướng cho hành vi của tổ chức

2.3 HỆ THỐNG CÁC GIÁ TRỊ CỦA DOANH NGHIỆP

• Có 2 cách xây dựng hệ thống giá trị:

 Các giá trị đã hình thành theo lịch sử, được

các thế hệ lãnh đạo cũ lựa chọn hoặc hìnhthành một cách tự phát trong doanh nghiệp;

 Các giá trị mới mà thế hệ lãnh đạo đương

nhiệm mong muốn xây dựng để doanh nghiệpứng phó với tình hình mới

• Trong một nền văn hoá (của dân tộc/ quốc

gia/doanh nghiệp…) thì hệ thống các giá trị là

thành phần cốt lõi của nó và là yếu tố rất ít

biến đổi

• Các doanh nghiệp kinh doanh có văn hoá đều có

đặc điểm chung là đề cao nguồn lực con người,

HỆ THỐNG GIÁ TRỊ CỦA ORACLE

• Luôn luôn tuân thủ (luật lệ, quy định);

• Nguyên tắc kinh doanh tuân thủ các chuẩn mực của Tập đoàn

7 GIÁ TRỊ CỐT LÕI CỦA TRUNG NGUYÊN

2.4 HÌNH THỨC CỦA VĂN BẢN TRIẾT LÝ KINH DOANH

• Triết lý doanh nghiệp được thể hiện bằng nhiều hình thức và mức độ khác nhau;

• Hầu hết các văn bản triết lý doanh nghiệp thường giản dị, sâu sắc, ngắn gọn, dễ nhớ

để tạo ấn tượng

Ba chiến lược chính:

• Nhân lực và con người

• Công việc kinh doanh tiến hành hợp lý

• Hoạt động kinh doanh là để đóng gópvào sự phát triển đất nước

Công thức Q + S + C của Macdonald

Q (quality) chất lượng đảm bảo

S (service): phục vụ tận tâm, làm hài lòng

khách hàng

C (clean): sạch sẽ

3 VAI TRÒ CỦA TRIẾT LÝ KINH DOANH TRONG QUẢN LÝ, PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP

3.1 Triết lý kinh doanh cốt lõi của văn hóa doanh nghiệp tạo ra phương thức phát triển

bền vững của doanh nghiệp

3.2 Triết lý kinh doanh của doanh nghiệp là công cụ định hướng và cơ sở quản lý chiến

lược, làm nên thành công của doanh nghiệp

3.3 Triết lý kinh doanh là một phương tiện để giáo dục, phát triển nguồn nhân lực và tạo

ra một phong cách làm việc đặc thù của doanh nghiệp

3.1 TRIẾT LÝ KINH DOANH LÀ YẾU TỐ QUAN TRỌNG NHẤT CỦA VĂN HÓA DOANH

NGHIỆP, LÀ CƠ SỞ BẢO TỒN PHONG THÁI VÀ BẢN SẮC VĂN HÓA CỦA DOANH NGHIỆP

Vị trí của triết lý kinh doanh trong các yếu tố của văn hoá doanh nghiệp

Mức độ thay đổi

Cao

Tính hiện hữu

Thấp

Giá trị và Sự ổn định Các nghi thức, lễ hội, tập quán, tín ngưỡng

Truyền thuyết, giai thoại Các anh hùng, biểu tượng cá nhân Hoạt động văn nghệ, thể thao Lối ứng xử, giao tiếp

Kiến trúc nơi làm việc Nội quy, quy tắc, đồng phục Biểu tượng công ty - Logo

3.2 TRIẾT LÝ KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP LÀ CÔNG CỤ ĐỊNH HƯỚNG

VÀ CƠ SỞ QUẢN LÝ CHIẾN LƯỢC, LÀM NÊN THÀNH CÔNG CỦA DOANH NGHIỆP

• Dựa trên triết lý kinh doanh, doanh nghiệp có thể giải

quyết các vấn đề một cách mềm dẻo, linh hoạt;

• Nhờ có triết lý kinh doanh, doanh nghiệp có thể thích

ứng với các nền văn hóa khác nhau

3.2 TRIẾT LÝ KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP LÀ CÔNG CỤ ĐỊNH HƯỚNG

VÀ CƠ SỞ QUẢN LÝ CHIẾN LƯỢC, LÀM NÊN THÀNH CÔNG CỦA DOANH NGHIỆP

(tiếp theo)

Bước 1: Xác định sứ mệnh

và các mục tiêu của tổ chức

Bước 2: Phân tích các đe dọa

và cơ hội của thị trường

Bước 3: Đánh giá những điểm mạnh và yếu của tổ chức

Bước 4: Xây dựng các kế hoạch chiến lược để lựa chọn

Bước 5: Triển khai kế hoạch chiến lược

Bước 6: Triển khai các kế hoạch tác nghiệp

Bước 7: Kiểm tra và đánh giá kết quả

3.3 TRIẾT LÝ KINH DOANH LÀ MỘT PHƯƠNG TIỆN ĐỂ GIÁO DỤC, PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC VÀ TẠO RA MỘT PHONG CÁCH LÀM VIỆC ĐẶC THÙ CỦA DOANH NGHIỆP

Các thành viên sẽ làm việc hiệu quả hơn khi nhận

thức được sứ mệnh, tầm nhìn, mục tiêu đúng đắn

và cao cả của doanh nghiệp

3.3 TRIẾT LÝ KINH DOANH LÀ MỘT PHƯƠNG TIỆN ĐỂ GIÁO DỤC, PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC VÀ TẠO RA MỘT PHONG CÁCH LÀM VIỆC ĐẶC THÙ CỦA DOANH NGHIỆP

Công ty Ueda – Thành phố Kyoto Nhật Bản

4 CÁCH THỨC XÂY DỰNG TRIẾT LÝ KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP

• Hiện nay hầu hết các doanh nghiệp nhỏ và vừa

của Việt Nam chưa có triết lý kinh doanh

• Thực tiễn hoạt động kinh doanh đã khẳng định, ở

những doanh nghiệp nào có triết lý kinh doanh

phù hợp với xu thế của thời đại thì thường đạt kết

quả cao hơn so với doanh nghiệp không có triết

lý kinh doanh

• Khi có triết lý kinh doanh đúng đắn, thì chính triết

lý kinh doanh này sẽ là kim chỉ nam cho mọi hành

động của các thành viên trong doanh nghiệp

4.1 NHỮNG ĐIỀU KIỆN CƠ BẢN ĐỂ XÂY DỰNG TRIẾT LÝ KINH DOANH

• Kinh tế thị trường đến giai đoạn phát

triển  nhu cầu về lối kinh doanh hợp

đạo lý, có văn hoá  doanh nghiệp phải

tính đến việc xác định sứ mệnh và tạo

lập triết lý kinh doanh của mình;

• Thời gian hoạt động của doanh nghiệp

và kinh nghiệm của người lãnh đạo;

• Bản lĩnh và năng lực của người lãnh đạo

doanh nghiệp;

• Sự chấp nhận tự giác của đội ngũ cán

bộ, công nhân viên

4.2 CÁCH THỨC XÂY DỰNG TRIẾT LÝ KINH DOANH

• Cách 1: Triết lý kinh doanh được hình thành từ kinh nghiệm kinh doanh của người

sáng lập và người lãnh đạo doanh nghiệp

Ví dụ: Công ty Hewlett Packard (HP) mất 20 năm (1937 – 1957) để xây dựng và địnhhình triết lý kinh doanh

• Cách 3: Mời chuyên gia tư vấn để xây dựng triết lý kinh doanh cho doanh nghiệp.

Chuyên gia sẽ tìm hiểu về các hoạt động của doanh nghiệp, tìm hiểu phong cách lãnhđạo, định hướng giá trị của doanh nghiệp, lắng nghe tâm tư, tình cảm của lãnh đạo

4.3 VAI TRÒ CỦA NGƯỜI LÃNH ĐẠO TRONG VIỆC PHỔ BIẾN TRIẾT LÝ KINH DOANH

• Người lãnh đạo phải là người tâm huyết

theo đuổi triết lý kinh doanh và là người

truyền bá tinh thần của triết lý kinh

doanh cho toàn doanh nghiệp;

• Gương mẫu thực hiện nghiêm túc các

giá trị của doanh nghiệp;

• Luôn tôn trọng triết lý kinh doanh của

doanh nghiệp, không được tự ý thay đổi

nội dung của nó;

• Mọi hoạt động của doanh nghiệp cần

dựa trên hệ giá trị đã được đúc kết

trong triết lý kinh doanh

GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

Trả lời câu hỏi: Vậy doanh nghiệp Việt Nam cần phải làm gì để có thể tồn tại và phát triển lâu bền?

• Thay đổi cách tư duy thiển cận, ngắn hạn, chụp giật

• Chú ý các vấn đề văn hóa kinh doanh, tính nhân văn trong các hoạt động kinh doanh

• Xác định triết lý kinh doanh, sứ mệnh tầm nhìn của doanh nghiệp

• Xây dựng văn hóa doanh nghiệp → tạo nội lực mạnh mẽ để phát triển bền vững

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 1

Triết lý kinh doanh có tác dụng:

A định hướng cho hoạt động của chủ thể kinh doanh

B điều chỉnh hoạt động của chủ thể kinh doanh

C điều tiết hoạt động của chủ thể kinh doanh

D khuyến khích các hoạt động của chủ thể kinh doanh

Trả lời:

• Đáp án đúng là: A định hướng cho hoạt động của chủ thể kinh doanh

• Vì: Dựa trên những niềm tin căn bản, định hướng giá trị, chủ thể kinh doanh sẽ đúc

rút từ thực tiễn kinh doanh những tư tưởng mang tính chất khái quát, sâu sắc

Những tư tưởng này sẽ được coi là kim chỉ nam để định hướng cho hoạt động của

các chủ thể kinh doanh và doanh nghiệp

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 2

Xác định một luận điểm đúng bàn về vị trí của triết lý kinh doanh trong cấu trúc của văn hóa doanh nghiệp trong các luận điểm sau:

A Triết lý kinh doanh thuộc giá trị hữu hình của văn hóa doanh nghiệp

B Triết lý kinh doanh thuộc hoạt động bề nổi của văn hóa doanh nghiệp

C Triết lý kinh doanh thuộc giá trị vô hình của văn hóa doanh nghiệp

D Triết lý kinh doanh là một trong những biểu trưng trực quan của văn hóa doanh nghiệp

Trả lời:

• Đáp án đúng là: C Triết lý kinh doanh thuộc giá trị vô hình của văn hóa doanh nghiệp

• Vì: Triết lý kinh doanh là những tư tưởng khái quát, sâu sắc được đúc rút từ thực tiễnkinh doanh, có tác dụng định hướng cho hoạt động kinh doanh cho nên nó là giá trị vôhình (invisible), không thể cảm nhận bằng trực quan

TÓM LƯỢC CUỐI BÀI

• Khi điều hành doanh nghiệp, dựa trên định hướng giá trị, niềm tin, lý tưởng, kinh

nghiệm kinh doanh, trải nghiệm cuộc sống, chủ thể kinh doanh sẽ xây dựng triết lý

kinh doanh để định hướng cho mọi hoạt động của doanh nghiệp

• Hình thức thể hiện của triết lý kinh doanh cũng rất khác nhau tùy theo cách quan

niệm của từng chủ thể kinh doanh cụ thể

• Triết lý kinh doanh của doanh nghiệp sẽ hướng dẫn thực hiện vấn đề đạo đức trong

các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

• Nhiều doanh nghiệp trên thế giới đã xây dựng bộ các quy tắc ứng xử, các chuẩn

mực đạo đức (code of conduct), các quy chế, nội quy, có vai trò điều tiết các hoạt

động kinh doanh của doanh nghiệp theo định hướng của triết lý kinh doanh