CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ
Tổng quan tình hình nghiên cứu
1.1.1 Các nghiên cứu quốc tế về dịch vụ ngân hàng điện tử
Nghiên cứu về phát triển ngân hàng điện tử tại Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và phát triển Việt Nam đã thu hút sự quan tâm của nhiều tác giả Việc cung cấp kịp thời các dịch vụ tiện ích và đa dạng là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả hoạt động của ngân hàng Các dịch vụ ngân hàng điện tử, bao gồm ngân hàng trực tuyến, ngân hàng bán lẻ và dịch vụ thanh toán, thường gắn liền với sự phát triển của công nghệ hiện đại Trên thế giới, nhiều công trình nghiên cứu đã được thực hiện liên quan đến dịch vụ ngân hàng điện tử trong hoạt động kinh doanh thương mại, và trong quá trình thực hiện luận văn, tác giả đã tham khảo một số đề tài của các tác giả khác.
Nghiên cứu của Safeena và các cộng sự (2011) cho thấy khách hàng ở Ấn Độ chưa sẵn lòng sử dụng dịch vụ Internet banking do lo ngại về bảo mật thông tin Để khắc phục vấn đề này, ngân hàng cần áp dụng công nghệ cao nhằm bảo vệ thông tin khách hàng Tương tự, Moinuddin (2013) cũng chỉ ra rằng tại Pakistan, khách hàng vẫn gặp khó khăn trong việc bảo mật thông tin, với tâm lý lo ngại tài khoản bị hack, dẫn đến việc họ không dám thực hiện giao dịch trực tuyến Nghiên cứu này nhấn mạnh rằng ngân hàng cần cung cấp các giải pháp bảo mật tốt nhất để tạo sự an tâm cho khách hàng khi sử dụng Internet banking.
Nimako và các cộng sự (2013) đã nghiên cứu “Sự thõa mãn của khách hàng đối với dịch vụ chất lượng dịch vụ internet banking của ngành ngân hàng ở quốc
Nghiên cứu cho thấy rằng khách hàng ở Ghana chưa hài lòng với việc tiếp nhận và phản hồi các yêu cầu của họ, đồng thời cho rằng quá trình hướng dẫn trực tuyến diễn ra chậm chạp và kém hiệu quả.
Nghiên cứu của Dwumfuo và Dankwah (2013) về "Sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử tại các ngân hàng ở Ghana" cho thấy rằng ngân hàng điện tử mang lại nhiều lợi ích đáng kể Cụ thể, nó giúp nâng cao hiệu quả hoạt động, cải thiện dịch vụ khách hàng, tăng cường sự hài lòng của khách hàng và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các ngân hàng.
Năm 1995, RBI đã thành lập ủy ban do K S Shere chủ trì để nghiên cứu các khía cạnh của chuyển tiền điện tử và đề xuất luật pháp phù hợp Ủy ban Shere đã khuyến nghị điều chỉnh RBI theo quy định tại mục 58 của Đạo luật RBI 1934, bao gồm sửa đổi luật và hành động chứng cứ ngân hàng từ năm 1891 Các biện pháp được đề xuất bao gồm hành động ngắn hạn và dài hạn như hành động EFI, biện pháp chống lạm dụng máy tính và bảo vệ dữ liệu.
1.1.2 Các nghiên cứu trong nước về dịch vụ ngân hàng điện tử
Ngân hàng điện tử tại Việt Nam đang thu hút sự chú ý của nhiều nhà nghiên cứu với các góc độ và mục tiêu khác nhau Nhiều công trình nghiên cứu chuyên sâu về lĩnh vực này đã được công bố trên các tạp chí, cùng với một số đề tài nghiên cứu nổi bật trong những năm gần đây.
Nguyễn Hoàng Bảo Khánh (2014) đã chỉ ra rằng khách hàng thường lo lắng và e ngại khi sử dụng dịch vụ Internet banking do nỗi sợ bị hacker đánh cắp tài khoản ngân hàng và thông tin cá nhân.
Yếu tố rủi ro và bảo mật trong giao dịch là một trong những lý do quan trọng ảnh hưởng đến quyết định chấp nhận sử dụng internet banking, vì người dùng lo ngại về việc thông tin cá nhân có thể bị mất cấp.
- Đối với nghiên cứu về thói quen thích sử dụng tiền mặt trong giao dịch hơn là dịch vụ ngân hàng điện tử của khách hàng:
Nông Thị Như Mai (2015) cho rằng thói quen sử dụng tiền mặt của khách hàng vẫn chưa thay đổi Doanh số giao dịch bằng thẻ để rút tiền mặt qua ATM vẫn chiếm ưu thế.
Giao dịch qua thẻ ATM chủ yếu là rút tiền mặt, chiếm hơn 83,2%, trong khi doanh số thanh toán qua các đơn vị chấp nhận thẻ và dịch vụ Internet Banking lại ở mức thấp Nghiên cứu về vai trò của Internet Banking cho thấy tầm quan trọng của dịch vụ này đối với cả khách hàng và ngân hàng.
Nguyễn Minh Loan (2014) cho rằng internet banking là kênh giao dịch tài chính-ngân hàng quan trọng, giúp khách hàng quản lý tài chính mọi lúc, mọi nơi qua mạng internet Khách hàng có thể thực hiện tất cả các giao dịch và trao đổi thông tin với ngân hàng thông qua các thiết bị điện tử kết nối internet mà không cần đến quầy giao dịch Dịch vụ internet banking không chỉ mang lại lợi nhuận cho ngân hàng mà còn nâng cao hình ảnh và thương hiệu của họ.
Huỳnh Thị Lệ Hoa (2004) nghiên cứu về "Phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam" nhằm tìm kiếm giải pháp khả thi để hoàn thiện dịch vụ ngân hàng điện tử tại Vietcombank Đề tài tập trung vào việc mở rộng và hiện đại hóa sản phẩm dịch vụ, mang lại sự tiện lợi và lợi ích tối ưu cho khách hàng trong quá trình giao dịch.
Nguyễn Trường Giang (2011) đã nghiên cứu về "Giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử tại Ngân hàng TMCP Phương Đông", trong đó hệ thống hóa các lý luận cơ bản và đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử hiệu quả.
Ngô Thị Liên Hương (2011) đã hệ thống hóa các lý luận cơ bản về đa dạng hóa trong lĩnh vực ngân hàng thương mại (NHTM) Bài viết đưa ra một số giải pháp phát triển dịch vụ nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng, đồng thời xác định phương thức và lý luận liên quan đến việc đa dạng hóa dịch vụ Những nội dung này không chỉ giúp NHTM nâng cao khả năng cạnh tranh mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho khách hàng.
Ngân hàng thương mại Việt Nam đang thực hiện các chiến lược cơ bản nhằm phát triển ngân hàng điện tử Bài viết này đề cập đến những giải pháp cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng điện tử, đồng thời đảm bảo rằng các ngân hàng có thể cạnh tranh hiệu quả trong môi trường tài chính hiện đại Việc áp dụng các công nghệ mới và cải tiến quy trình phục vụ khách hàng là rất quan trọng để thực hiện thành công chiến lược này.
Cơ sở lý luận về dịch vụ ngân hàng điện tử
1.2.1 Khái niệm dịch vụ ngân hàng điện tử
Dịch vụ ngân hàng điện tử là một phần của thương mại điện tử, thể hiện sự chuyển đổi số trong lĩnh vực ngân hàng.
Thương mại điện tử (TMĐT) là hình thức kinh doanh trên nền tảng điện tử, kết nối người bán và người mua thông qua dữ liệu và dịch vụ bảo mật TMĐT bao gồm công nghệ, ứng dụng và quy trình nhằm liên kết tổ chức, khách hàng và cộng đồng qua các giao dịch điện tử Nó chủ yếu dựa trên việc xử lý và chuyển giao thông tin số hóa, bao gồm văn bản, âm thanh và hình ảnh.
Các hình thức hoạt động chính của thương mại điện tử bao gồm: thư tín điện tử, thanh toán điện tử, trao đổi dữ liệu điện tử, giao gửi số hóa các dữ liệu, và bán hàng hóa hữu hình qua mạng.
Dịch vụ thương mại điện tử (TMĐT) đang phát triển mạnh mẽ và trở thành chủ đề chính trong các hội thảo công nghệ thông tin Sự chuyển đổi sang nền kinh tế mạng diễn ra nhanh chóng, yêu cầu các tổ chức tài chính phải nghiên cứu và đầu tư vào kinh doanh điện tử Điều này tạo ra những thách thức mới, đòi hỏi các mô hình kinh tế và phương thức tiếp cận khách hàng sáng tạo TMĐT tạo ra sự cạnh tranh mới, buộc ngân hàng phải lựa chọn dịch vụ phù hợp với nhu cầu khách hàng, quyết định quy mô chi nhánh và mở rộng hệ thống thanh toán liên ngân hàng Sự tham gia của TMĐT cũng đặt ra nhiều vấn đề công nghệ cho ngân hàng, và khả năng giải quyết những thách thức này sẽ ảnh hưởng lớn đến vị thế của họ trên thị trường.
Ngân hàng đã phát triển nhiều dịch vụ mới để đáp ứng nhu cầu điện tử hóa, bao gồm dịch vụ ngân hàng qua điện thoại với mã cá nhân hoặc nhận dạng giọng nói, cùng với dịch vụ ngân hàng trực tuyến Khách hàng chỉ cần một máy tính kết nối internet để thực hiện giao dịch mà không cần đến ngân hàng trực tiếp Những dịch vụ này đã dẫn đến sự hình thành của một loại hình ngân hàng mới: ngân hàng điện tử.
Ngân hàng điện tử có thể là một thuật ngữ khó hiểu với nhiều người, nhưng thực tế, nó đã trở thành một phần quan trọng trong cuộc sống hàng ngày của khách hàng Các dịch vụ ngân hàng điện tử bao gồm việc rút tiền từ máy ATM, thanh toán hàng hóa và dịch vụ bằng thẻ tín dụng, cũng như kiểm tra số dư tài khoản trực tuyến Tất cả những hoạt động này đều minh chứng cho sự tiện lợi và hiệu quả mà ngân hàng điện tử mang lại.
Ngân hàng điện tử tiếng Anh là Electronic Banking, viết tắt là e - Banking
E-Banking, hay ngân hàng điện tử, là hình thức thương mại tài chính ngân hàng được hỗ trợ bởi công nghệ thông tin, đặc biệt là máy tính và mạng Nó cung cấp các sản phẩm ngân hàng mới và truyền thống cho khách hàng thông qua các kênh phân phối điện tử tương tác.
“Dịch vụ ngân hàng điện tử” là hình thức thực hiện các giao dịch tài chính, ngân hàng thông qua các phương tiện điện tử”
Ngân hàng điện tử đóng vai trò quan trọng trong hệ thống ngân hàng, thúc đẩy các ngân hàng cải thiện chất lượng và số lượng sản phẩm, dịch vụ để tăng cường lợi thế cạnh tranh và phát triển thương hiệu Nó cũng thúc đẩy việc sáp nhập và hợp nhất, hình thành các ngân hàng lớn hơn với nguồn vốn tự có mạnh mẽ, giúp trang bị công nghệ thông tin hiện đại để đối phó với sự cạnh tranh khốc liệt.
TMĐT thúc đẩy sự liên kết và hợp tác chặt chẽ giữa các ngân hàng, tạo ra sự phát triển đa dạng và mạnh mẽ trong cả nước và toàn cầu Điều này giúp thiết lập các dự án phát triển sản phẩm và dịch vụ mới, tận dụng mạng lưới thanh toán điện tử, thông tin rủi ro, và cung cấp tư vấn pháp luật hiệu quả.
Để đảm bảo an toàn tài chính, cần triển khai 14 giải pháp phòng ngừa, thành lập quỹ bảo toàn tiền gửi, và xây dựng các chương trình đồng tài trợ Đồng thời, cần thiết lập chương trình phối hợp đào tạo nhằm nâng cao trình độ cán bộ nhân viên, bao gồm cả các hình thức hợp tác trong lĩnh vực dịch vụ và văn hóa xã hội.
Khi xã hội phát triển và công nghệ thông tin ngày càng thâm nhập vào đời sống, nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử ngày càng gia tăng Các sản phẩm và tiện ích ngân hàng điện tử đang được phát triển và áp dụng rộng rãi trên toàn thế giới, cho thấy đây là yếu tố quan trọng trong việc đa dạng hóa dịch vụ và sản phẩm ngân hàng theo hướng hiện đại Điều này không chỉ nâng cao trải nghiệm khách hàng mà còn góp phần tăng cường khả năng cạnh tranh của các ngân hàng thương mại trong thời đại số hiện nay.
Hiện nay, các ngân hàng thương mại đang hướng đến mục tiêu trở thành ngân hàng bán lẻ hàng đầu, vì vậy họ chú trọng phát triển dịch vụ thanh toán điện tử Việc này không chỉ giúp tăng tốc độ chu chuyển vốn mà còn đáp ứng tốt hơn nhu cầu thanh toán của nền kinh tế, từ đó gia tăng luồng tiền chảy vào ngân hàng và ảnh hưởng đến cơ cấu tiền lưu thông Đồng thời, thông qua dịch vụ ngân hàng điện tử, các ngân hàng có thể quản lý dữ liệu hiệu quả hơn, kiểm soát chu chuyển tiền tệ và hạn chế các hoạt động phi pháp như rửa tiền Sự phát triển của dịch vụ thanh toán điện tử tiên tiến sẽ điều hòa luồng tiền trong xã hội với hệ số lợi ích cao, góp phần chuyển đổi nền kinh tế từ tiền mặt sang nền kinh tế chuyển khoản.
Ngân hàng điện tử tận dụng công nghệ thông tin và viễn thông để phát triển các kênh giao tiếp mới giữa ngân hàng và khách hàng, bổ sung cho các phương thức truyền thống dựa trên hệ thống chi nhánh và quầy giao dịch.
Hệ thống ngân hàng điện tử giúp ngân hàng và khách hàng nắm bắt nhanh chóng diễn biến thị trường tài chính thông qua thông tin được cập nhật liên tục Nhờ đó, khách hàng có thể lập kế hoạch đầu tư chính xác hơn, trong khi ngân hàng có thể xây dựng chiến lược phát triển hiệu quả để thúc đẩy hoạt động kinh doanh.
Mạng thông tin điện tử nâng cao hiệu quả thanh tra và giám sát ngân hàng, đảm bảo an toàn cho hệ thống Việc quản lý in ấn tiền, điều hành văn phòng, hồ sơ nhân sự và đào tạo nghiệp vụ được thực hiện qua các ứng dụng của mạng thông tin, giúp giảm chi phí và tiết kiệm thời gian.
Phát triển ngân hàng điện tử trong ngân hàng thương mại
1.3.1 Tính ưu việt của dịch vụ Ngân hàng điện tử
Ngân hàng điện tử cung cấp cho khách hàng khả năng liên lạc và thực hiện các giao dịch ngân hàng nhanh chóng và thuận tiện mọi lúc, mọi nơi, 24/7 Điều này rất hữu ích cho những khách hàng bận rộn, như các doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như cá nhân có ít giao dịch và số tiền giao dịch không lớn So với ngân hàng truyền thống, ngân hàng điện tử mang lại tốc độ và độ chính xác cao hơn, giúp tiết kiệm thời gian cho người dùng.
- Tiết kiệm chi phí, tăng thu nhập
Phí giao dịch ngân hàng điện tử thấp hơn nhiều so với giao dịch truyền thống, đặc biệt là qua Internet, giúp tăng thu nhập cho ngân hàng Số liệu khảo sát về phí giao dịch ngân hàng tại Mỹ đã xác nhận điều này.
Bảng 1.1 Phí giao dịch Ngân hàng ở Mỹ
STT Hình thức giao dịch Phí bình quân 1 giao dịch (USD)
1 Giao dịch qua nhân viên Ngân hàng 1,07
2 Giao dịch qua điện thoại 0,54
Nguồn: Khảo sát của GobankingRates năm 2018
- Mở rộng phạm vi hoạt động, tăng khả năng cạnh tranh
Ngân hàng điện tử là giải pháp của ngân hàng thương mại nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và hiệu quả hoạt động, từ đó cải thiện khả năng cạnh tranh Hơn nữa, ngân hàng điện tử hỗ trợ các ngân hàng thực hiện chiến lược toàn cầu hóa mà không cần mở thêm chi nhánh trong nước hay quốc tế.
Ngân hàng điện tử cũng là công cụ quảng bá, khuyếch trương thương hiện của NHTM một cách sinh động, hiệu quả
- Ngân cao hiệu quả sử dụng vốn
Ngân hàng điện tử nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của ngân hàng bằng cách thực hiện nhanh chóng các lệnh chi trả và nhờ thu của khách hàng Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho việc chu chuyển vốn tiền tệ và trao đổi hàng hóa, từ đó thúc đẩy tốc độ lưu thông hàng hóa và tiền tệ, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.
- Tăng khả năng chăm sóc và thu hút khách hàng
Công nghệ ứng dụng và phần mềm từ các nhà cung cấp dịch vụ mạng và Internet đã thu hút và giữ chân khách hàng, tạo ra mối quan hệ giao dịch lâu dài với ngân hàng Với mô hình ngân hàng hiện đại và kinh doanh đa năng, ngân hàng điện tử có khả năng phát triển và cung ứng nhiều dịch vụ cho đa dạng đối tượng khách hàng và lĩnh vực kinh doanh.
Dịch vụ ngân hàng điện tử nổi bật với khả năng cung cấp dịch vụ trọn gói, cho phép các ngân hàng liên kết với các công ty bảo hiểm, chứng khoán và tài chính khác Điều này giúp tạo ra các sản phẩm tiện ích đồng bộ, đáp ứng đầy đủ nhu cầu của khách hàng về các dịch vụ ngân hàng, bảo hiểm, đầu tư và chứng khoán.
1.3.2 Quan điểm phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử của ngân hàng thương mại
E-Banking, là dịch vụ NHĐT “hoàn hảo” nhất, khách hàng quan hệ, giao dịch và thanh toán với ngân hàng qua mạng - Là dịch vụ có tính tiện ích cao nhất, nhƣng đòi hỏi tính an toàn, bảo mật trong thanh toán cao nhất, bởi lẽ rủi ro trong hoạt động dịch vụ này là không nhỏ Tuy nhiên, các NHTM Việt Nam mới chỉ phát triển ở mức độ nhất định, khách hàng chủ yếu là các TCTD Khách hàng là doanh nghiệp, tổ chức kinh tế còn ít và chỉ tham gia quan hệ mang tính chất tƣ vấn, tham khảo và tìm kiếm thông tin là chủ yếu Nó chƣa khai thác đƣợc điểm mạnh và lợi thế tuyệt đối của một NHĐT là cung cấp sản phẩm dịch vụ mới, đa dạng và có tính
Ngân hàng Đầu tư (NHĐT) mang lại tiện lợi, nhanh chóng và chính xác cho khách hàng, trở thành người bạn tin cậy trong lĩnh vực thông tin tín dụng Điều này giúp các ngân hàng thương mại Việt Nam tiết kiệm chi phí mở phòng giao dịch và giảm số lượng nhân viên Về mặt kinh tế, NHĐT không chỉ tiết kiệm chi phí giao dịch mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng vốn Các dịch vụ của NHĐT cho phép thực hiện nhanh chóng các lệnh chi trả và nhờ thu, thúc đẩy lưu thông hàng hóa và tiền tệ Mô hình ngân hàng hiện đại với khả năng cung cấp dịch vụ đa dạng cho nhiều đối tượng khách hàng cũng như dịch vụ chéo thông qua liên kết với các công ty bảo hiểm, chứng khoán, và tài chính, giúp NHĐT thu hút và giữ chân khách hàng hiệu quả hơn Công nghệ ứng dụng như phần mềm tối ưu và dịch vụ Internet thông thoáng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì mối quan hệ giao dịch giữa ngân hàng và khách hàng.
Ngân hàng điện tử (NHĐT) đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế, thương mại, dịch vụ và du lịch, đồng thời mở rộng quan hệ kinh tế thương mại với khu vực và thế giới Đặc biệt, NHĐT đã góp phần quan trọng vào sự phát triển của thương mại điện tử Một trong những ưu điểm nổi bật của NHĐT là khả năng thu hút khách hàng 24/7, bất kể khoảng cách về không gian và thời gian, giúp các ngân hàng tiếp cận khách hàng hiệu quả hơn và tiết kiệm chi phí giao dịch.
Các hoạt động dịch vụ ngân hàng đầu tư (NHĐT) giúp ngân hàng nhanh chóng thích ứng với biến động thị trường, điều chỉnh phí, lãi suất và tỷ giá kịp thời Điều này không chỉ hạn chế rủi ro từ biến động giá cả mà còn mang lại lợi ích kinh tế cho cả ngân hàng và khách hàng NHĐT cung cấp những lợi ích vượt trội so với ngân hàng truyền thống.
Sự kết hợp hài hòa giữa dịch vụ ngân hàng truyền thống và ngân hàng số giúp các tổ chức tín dụng tiếp cận nhanh chóng các phương pháp quản lý hiện đại Điều này không chỉ đa dạng hóa sản phẩm và tăng doanh thu, mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng cạnh tranh trong nền kinh tế hội nhập.
Quá trình phát triển ngân hàng điện tử (NHĐT) hiện đang đối mặt với nhiều thách thức mà các tổ chức tín dụng (TCTD) cần chú ý để đạt hiệu quả cao NHĐT kết hợp giữa ngân hàng và công nghệ thông tin, cho phép mọi giao dịch giữa khách hàng và ngân hàng diễn ra trực tuyến qua mạng, với sự xuất hiện của các khái niệm như ví điện tử, tiền điện tử, chứng từ điện tử và thẻ thông minh Sự chuyển mình này đã làm thay đổi cách thức quản lý, giao dịch và mối quan hệ với khách hàng, khác biệt hoàn toàn so với ngân hàng truyền thống Tuy nhiên, nó cũng đặt ra nhiều vấn đề cần giải quyết như vốn, công nghệ, an toàn, bảo mật, quản trị và phòng ngừa rủi ro.
Xây dựng và phát triển ngân hàng số (NHĐT) yêu cầu nguồn vốn lớn cho cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, phần mềm và đào tạo nhân lực, phụ thuộc vào năng lực tài chính của từng tổ chức tín dụng (TCTD) Điều này tạo ra khó khăn trong quá trình hiện đại hóa hoạt động ngân hàng và phát triển dịch vụ NHĐT Ngoài ra, việc lựa chọn công nghệ và phần mềm ứng dụng cũng quyết định đến hiệu quả hoạt động của NHĐT.
Khi áp dụng NHĐT, việc đảm bảo an toàn và bảo mật thông tin, cũng như bảo mật nguồn dữ liệu, là yếu tố cực kỳ quan trọng, quyết định đến sự tồn tại và phát triển bền vững của tổ chức.
Rủi ro lớn nhất trong hoạt động ngân hàng điện tử (NHĐT) là sự xâm phạm và gian lận trong thanh toán, chi trả Để giảm thiểu những rủi ro này, các ngân hàng cần áp dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến, bao gồm phần mềm mã hóa và chữ ký điện tử Hệ thống pháp lý liên quan đến hoạt động của NHĐT cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn và bảo mật cho người dùng.
Hội nhập kinh tế quốc tế và các yếu tố phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử
Môi trường pháp lý là tập hợp các quy định, quy chế và nguyên tắc hoạt động do cơ quan quản lý nhà nước thiết lập, nhằm điều chỉnh các hoạt động của dịch vụ ngân hàng điện tử.
Môi trường pháp lý đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử, vì sự thừa nhận tính pháp lý của các sản phẩm dịch vụ này giúp người dân tin tưởng hơn Sự công nhận giá trị pháp lý của giao dịch điện tử, thanh toán điện tử và chứng từ điện tử là yếu tố then chốt Hệ thống pháp lý đầy đủ và chặt chẽ không chỉ thúc đẩy sự phát triển mà còn giảm thiểu rủi ro trong hoạt động ngân hàng, đồng thời bảo vệ quyền lợi của khách hàng.
Sự phát triển nhanh chóng của dịch vụ ngân hàng điện tử thường vượt xa các quy định hiện hành, tạo ra nhiều yếu tố mới chưa được điều chỉnh bởi luật pháp Chỉ trong thời gian ngắn, công nghệ và tính năng của dịch vụ ngân hàng điện tử đã không ngừng tiến bộ theo nhiều xu hướng khác nhau, trong khi các bộ luật chỉ đề cập đến những khía cạnh chung cho các hình thức thanh toán điện tử Sự phát triển nhanh này cũng dẫn đến việc xuất hiện nhiều ứng dụng mới cho dịch vụ ngân hàng điện tử, với các phương thức thực hiện chưa được quy định và giám sát bởi các luật hiện có.
Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan chức năng cần hoàn thiện thể chế chính sách và văn bản pháp luật để tạo ra một hành lang pháp lý thống nhất, ổn định, rõ ràng và minh bạch cho sự phát triển hiệu quả của dịch vụ ngân hàng điện tử Quy chế hợp lý sẽ thúc đẩy sự phát triển của dịch vụ này, trong khi môi trường pháp lý quá chặt chẽ hoặc lỏng lẻo có thể dẫn đến những tác động tiêu cực như trách nhiệm và nghĩa vụ không rõ ràng, khiến các ngân hàng phải đối mặt với rủi ro không kiểm soát Điều này sẽ khiến ngân hàng dè dặt trong kinh doanh dịch vụ, hạn chế tính chủ động sáng tạo và không tạo động lực cho sự phát triển của ngân hàng điện tử.
Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết và khắc phục những khuyết tật của thị trường, nhằm tạo ra một môi trường lành mạnh cho hoạt động của các ngân hàng Điều này giúp đảm bảo rằng các ngân hàng hoạt động theo đúng luật và giảm thiểu rủi ro thông qua các cơ chế chính sách hợp lý.
30 lệnh hành chính; sử dụng cơ chế giám sát, chế tài đảm bảo cho các ngân hàng tham gia thị trường tuân thủ “luật chơi” đã quy định
Ngân hàng điện tử là kết quả của sự phát triển kỹ thuật số và công nghệ thông tin, đòi hỏi một nền tảng công nghệ vững chắc để phát triển dịch vụ Hạ tầng công nghệ cần đảm bảo tính hiện hữu với hệ thống đạt chuẩn quốc gia và phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế, liên kết với mạng toàn cầu Bên cạnh đó, tính kinh tế của hạ tầng cũng rất quan trọng, với chi phí thiết bị và truyền thông hợp lý, giúp tổ chức và cá nhân dễ dàng chi trả, đồng thời đảm bảo giá cả dịch vụ ngân hàng điện tử không cao hơn so với ngân hàng truyền thống.
Việc xây dựng hạ tầng công nghệ ổn định cho ngân hàng điện tử không hề đơn giản, đặc biệt là khi ngân hàng có hệ thống ngân hàng lõi vững mạnh sẽ giúp giảm đáng kể chi phí triển khai Tuy nhiên, khảo sát cho thấy chi phí công nghệ đầu vào cho dịch vụ ngân hàng điện tử vẫn ở mức cao, không dưới triệu USD.
Hạ tầng công nghệ ngân hàng cần đáp ứng yêu cầu mở rộng và nâng cấp dịch vụ ngân hàng điện tử trong tương lai Một ngân hàng với hệ thống công nghệ thông tin tốt phải đảm bảo hoạt động ổn định khi gia tăng tính năng, số lượng truy cập và hỗ trợ bảo mật Tuy nhiên, tại Việt Nam, việc ứng dụng công nghệ hiện nay gặp nhiều bất cập, với trình độ công nghệ của các ngân hàng còn thấp và chênh lệch lớn giữa các ngân hàng Điều này dẫn đến tình trạng một số ngân hàng chỉ có thể áp dụng công nghệ ở mức độ thấp do hạn chế về vốn, trong khi những ngân hàng khác chưa khai thác hết tính năng của công nghệ hiện đại.
Sự thiếu hụt 31 trình và chuẩn mực nghiệp vụ đã ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng kết nối giữa các ngân hàng, từ đó cản trở sự phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử.
1.4.2.1 Nhân tố về con người
Mức sống của người dân
Mức sống đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển dịch vụ thanh toán điện tử Khi thu nhập thấp, người dân thường không quan tâm đến ngân hàng và ưu tiên sử dụng tiền mặt Do đó, cải thiện mức sống và phát triển kinh tế là yếu tố quyết định cho sự phát triển của dịch vụ ngân hàng điện tử.
Sự hiểu biết và chấp nhận các dịch vụ Ngân hàng điện tử
Thói quen sử dụng tiền mặt và sự chần chừ của khách hàng đối với dịch vụ mới là những rào cản lớn cho sự phát triển của ngân hàng điện tử Sự phổ biến của các dịch vụ này phụ thuộc vào mức độ chấp nhận của khách hàng hơn là chỉ từ phía nhà cung cấp Mặc dù các dịch vụ ngân hàng điện tử mang lại nhiều lợi ích, việc chỉ có dịch vụ tốt thôi là chưa đủ Để thúc đẩy sự phát triển của ngân hàng điện tử, các ngân hàng cần nâng cao nhận thức của khách hàng về sự tồn tại của những dịch vụ này và cung cấp hướng dẫn sử dụng chi tiết.
Nguồn nhân lực của Ngân hàng
Các hệ thống thanh toán điện tử cần một đội ngũ lao động có trình độ cao về công nghệ thông tin và truyền thông để phát triển các ứng dụng đáp ứng nhu cầu hỗ trợ và chuyển giao kiến thức kỹ thuật Việc thiếu kỹ năng làm việc trên Internet và với các phương tiện hiện đại có thể hạn chế khả năng hoạt động hiệu quả trong lĩnh vực này.
32 năng sử dụng tiếng anh – ngôn ngữ căn bản của Internet cũng là những trở ngại cho việc phát triển các dịch vụ thanh toán điện tử