Đái dầm ở trẻ em - Chữa thế nào?Đái dầm là một rối loạn bài tiết nước tiểu không theo ý muốn xảy ra khi ngủ có thể bị khi ngủ đêm hoặc ngủ ngày.. - Chậm phát triển hệ thần kinh trung ươn
Trang 1Đái dầm ở trẻ em - Chữa thế nào?
Đái dầm là một rối loạn bài tiết nước tiểu không theo ý muốn xảy ra khi
ngủ (có thể bị khi ngủ đêm hoặc ngủ ngày) Đái dầm là hiện tượng gặp khá phổ
biến ở trẻ em: ở lứa tuổi 5 tuổi gặp từ 10-20%, đến 10 tuổi tỉ lệ đái dầm là 3-4 %,
trẻ trai bị nhiều hơn trẻ gái Những trẻ có rối loạn tăng hoạt động bị đái dầm tăng
gấp 2,7 lần Đến tuổi trưởng thành vẫn còn khoảng 1% người bị đái dầm
Những nguyên nhân gây đái dầm
Trang 2- Yếu tố di truyền: Gia đình bố mẹ không có tiền sử đái dầm lúc nhỏ sẽ có
trẻ bị đái dầm với tỷ lệ 15%, nếu chỉ có bố hoặc mẹ bị - tỷ lệ con bị là 44%, nếu cả
bố và mẹ đều bị đái dầm - tỷ lệ con bị là 77%
- Rối loạn giấc ngủ: Khó thức tỉnh từ giấc ngủ sâu khi bàng quang căng đầy
nước tiểu
- Chậm phát triển hệ thần kinh trung ương làm giảm khả năng kiểm soát nín
tiểu của bàng quang khi trẻ ngủ
- Yếu tố nội tiết: Không đủ hormon bài niệu ADH (hormon này có tác dụng
làm giảm số lượng bài tiết nước tiểu từ thận)
- Nhiễm trùng tiết niệu
- Dị dạng đường tiết niệu: Bất thường van niệu quản ở trẻ trai hoặc bất
thường niệu đạo ở trẻ gái Bàng quang nhỏ hơn bình thường làm giảm khả năng
giữ được nước tiểu lâu trong bàng quang
- Bất thường cột sống
- Yếu tố tâm lý: Một số trẻ đái dầm do có lo âu sau sang chấn tâm lý ở nhà
hoặc ở trường
- Do gia đình ít luyện tập cho trẻ đi tiểu trước khi ngủ
- Nhiều trường hợp không tìm ra nguyên nhân chính
Nguyên nhân thực tổn (dị dạng, nhiễm trùng) chỉ chiếm 5% các trường hợp
đái dầm, còn lại 95% là do rối loạn chức năng
Trang 3Lứa tuổi trẻ đạt được khả năng kiểm soát bàng quang
Nước tiểu được bài tiết ra từ thận được lưu giữ trong bàng quang Đối với
trẻ nhỏ, việc tiểu tiện diễn ra tự động do sự co cơ thành bàng quang và giãn cơ cổ
bàng quang theo chu kỳ thường là 2 - 3 giờ trẻ tiểu tiện 1 lần Đến khi 2 - 3 tuổi trẻ
có thể kiềm chế nín tiểu lâu hơn vào ban ngày Cùng với sự phát triển theo lứa
tuổi, trẻ dần dần học được là nếu đi tiểu đúng lúc sẽ được mọi người mong đợi và
khen ngợi Sau khi đã kiểm soát việc tiểu tiện ban ngày, dần dần trẻ có thể kiểm
soát cả lúc ngủ Tới thời điểm này bộ não của trẻ sẽ chỉ huy cần phải làm gì do có
mối liên hệ giữa não và bàng quang về thông điệp nín tiểu
Đái dầm có liên quan đến sự chậm trưởng thành chức năng của bàng quang
Trẻ có khả năng kiểm soát bàng quang ở những độ tuổi khác nhau, nhưng phần lớn
trẻ không bị đái dầm sau 5 tuổi Việc điều trị trẻ em đái dầm trước 5 tuổi là chưa
cần thiết
Đánh giá trẻ đái dầm
Trước hết, bác sĩ sẽ hỏi gia đình về thói quen đi vệ sinh vào ban ngày và
ban đêm của trẻ Mặc dù phần lớn trẻ đái dầm đều khỏe mạnh nhưng trẻ vẫn cần
được khám toàn diện, làm xét nghiệm tổng phân tích nước tiểu, một số trẻ có thể
cần siêu âm hoặc chụp Xquang hệ thận tiết niệu
Bác sĩ có thể hỏi trẻ và gia đình về những việc xảy ra ở nhà và ở trường
Bác sĩ hỏi về cuộc sống gia đình vì việc điều trị phụ thuộc nhiều vào sự thay đổi
tại nhà Nhiều trẻ cảm thấy có lỗi và bối rối rụt rè, kém tự tin, kém hòa nhập khi bị
Trang 4mắc chứng đái dầm Do trẻ đái dầm nên nhiều gia đình phải thức dậy ban đêm để
dọn vệ sinh hoặc gọi trẻ dậy đi tiểu nên có thể làm gia đình thiếu ngủ Nếu thiếu
ngủ kéo dài sẽ làm cho trẻ học tập kém tập trung chú ý, gia đình thiếu ổn định
hoặc không vui vẻ Vì vậy trẻ có thể cần được làm thêm một số trắc nghiệm tâm lý
để đánh giá hành vi cảm xúc
Điều trị
Hầu hết trẻ em tự khỏi đái dầm Tuy nhiên cha mẹ và bác sĩ có thể quyết
định trẻ cần phải điều trị Có hai phương pháp điều trị: điều trị tâm lý và thuốc
Điều trị tâm lý bao gồm trị liệu hành vi nhằm huấn luyện trẻ không đái dầm và tư
vấn tâm lý
Một số biện pháp trị liệu hành vi có thể áp dụng là:
- Trẻ hạn chế uống nước vào buổi tối
- Đi tiểu trước khi đi ngủ
- Đánh thức trẻ dậy đi tiểu vào ban đêm với khoảng thời gian lùi dần về
sáng Chú ý là khi trẻ tỉnh ngủ hẳn mới cho trẻ đi tiểu
- Cho trẻ tự theo dõi đái dầm bằng vẽ tranh: vẽ đám mây mưa khi bị đái
dầm, vẽ mặt trời khi không bị đái dầm Gia đình khen thưởng, động viên kịp thời,
phù hợp khi thấy trẻ có tiến bộ sau mỗi ngày, mỗi tuần…
- Yêu cầu trẻ tự dọn vệ sinh, thay ga giường, chiếu khi bị đái dầm
Trang 5- Tập luyện bàng quang: hướng dẫn trẻ chủ động nín giữ nước tiểu lâu hơn
trong bàng quang, tập đái ngắt quãng
Tư vấn tâm lý: giải quyết những sang chấn tâm lý nếu có Giải thích cho gia
đình và trẻ không quá lo về chứng bệnh này vì việc đái dầm không phải do trẻ cố ý
mà chỉ đơn giản là trẻ không thể kiểm soát được cơ bàng quang khi ngủ Gia đình
luôn động viên trẻ, chấp nhận trẻ, không đánh mắng trừng phạt Tạo cho trẻ cảm
thấy được tôn trọng, được yêu thương sẽ làm cho trẻ cảm thấy tự tin, giảm lo lắng
cũng chính là tác nhân tốt để điều trị đái dầm có hiệu quả
Thuốc điều trị đái dầm
Nếu trẻ trên 7 tuổi và điều trị hành vi không có kết quả có thể cho trẻ uống
amitriptilin (là thuốc chống trầm cảm 3 vòng) liều thấp Tuy nhiên một số trẻ uống
thuốc này có thể bị tác dụng phụ như buồn ngủ, khô miệng, chóng mặt… và chống
chỉ định nếu có rối loạn dẫn truyền tim
Một số gia đình cũng có thể tìm đến những phương pháp điều trị khác nhau
để chữa trị đái dầm như uống thuốc nam, châm cứu… nhưng chưa thấy rõ hiệu
quả điều trị
Việc điều trị đái dầm cần có sự kết hợp chặt chẽ giữa bác sĩ, gia đình và trẻ