Trong quá trình giảng dạy môn Ngữ văn ở trường THCS nói chung, đặcbiệt là năm học 2017 - 2018 khi dạy môn Ngữ văn lớp 6, tôi thấy phần truyệntruyền thuyết không chỉ có giá trị là những b
Trang 11 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài
Kỹ năng sống là yếu tố cần thiết trong mọi thời đại đặc biệt là trong thời kìhội nhập Xuất phát từ nhu cầu đó Bộ Giáo dục và Đào tạo lồng ghép kỹ năngsống vào trong chương trình học của học sinh
Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, để thế hệ trẻ đáp ứng nguồnnhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đáp ứngyêu cầu hội nhập quốc tế và nhu cầu phát triển của người học, người giáo viênphải làm sao hướng học sinh đến cách tiếp cận kỹ năng sống Kỹ năng sống thực
chất là: học để biết, học để làm, học để tự khẳng định mình và học để cùng
chung sống Phải chăng vấn đề lồng ghép kỹ năng sống vào giảng dạy bộ môn
Ngữ văn cũng nhằm mục đích là tăng cường kỹ năng làm việc theo nhóm, rènluyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lạiniềm vui, hứng thú học tập cho học sinh
Trong quá trình giảng dạy môn Ngữ văn ở trường THCS nói chung, đặcbiệt là năm học 2017 - 2018 khi dạy môn Ngữ văn lớp 6, tôi thấy phần truyệntruyền thuyết không chỉ có giá trị là những bài học giáo dục quý báu, mà còn là
cả một kho kỹ năng sống nếu người giáo viên biết cách khai thác Những vấn đềtrên tuy không khó lắm nhưng để thực hiện được thì đòi hỏi người giáo viênphải có cái tâm nghề nghiệp, phải thật sự tâm huyết với nghề và hết lòng vì họcsinh thân yêu mới có khả năng giáo dục các em tự tìm tòi, học hỏi, tự vận dụngnhững điều đã học vào thực tế cuộc sống Đó chính là lí do tôi chọn đề tài
“ Lồng ghép giáo dục một số kỹ năng sống cho học sinh lớp 6 trường THCSNga Thủy qua tiết dạy truyện truyền thuyết ”
1.2 Mục đích nghiên cứu
Đề tài mong giúp các em học sinh trước hết hiểu và thấy được cái hay, ýnghĩa của những câu truyện truyền thuyết đã học, hứng thú với tiết học về truyệntruyền thuyết nói riêng và với giờ học Ngữ văn nói chung Thấy hết được tácdụng của môn Ngữ văn với việc hình thành nhân cách và phát triển toàn diệncủa học sinh
Trong giai đoạn hiện nay, dạy học phải bám sát mục tiêu là phải phát huytính tích cực, chủ động của học sinh, đòi hỏi người học sinh phải tự mình khámphá, chinh phục kiến thức, không chỉ có thế, qua những kiến thức đó, người giáoviên cần phải hướng các em học sinh làm sao hình thành được cho các emnhững kỹ năng cơ bản trong cuộc sống như kỹ năng tư duy sáng tạo, kỹ nănghợp tác, kỹ năng giao tiếp,…
Bên cạnh đó giúp học sinh có kỹ năng làm chủ bản thân, có trách nhiệmbiết ứng xử linh hoạt, hiệu quả và tự tin trong các tình huống giao tiếp hằngngày; có suy nghĩ và hành động tích cực, có quyết định đúng đắn; có quan hệtích cực và hợp tác, biết bảo vệ mình và người khác trước những nguy cơ ảnhhưởng đến sự an toàn và lành mạnh của cuộc sống
Trang 21.3 Đối tượng nghiên cứu
Đề tài Lồng ghép giáo dục một số kỹ năng sống cho học sinh lớp 6 trường THCS Nga Thủy qua tiết dạy truyện truyền thuyết”, chỉ tập trung nghiên cứu vào rèn một số kỹ năng sống cho học sinh lớp 6 trường THCSNga Thủy qua các tiết dạy truyện truyền thuyết
1.4 Phương pháp nghiên cứu
* Phương pháp nghiên cứu lý thuyết, lý luận: Nhằm hệ thống hóa, khái quáthóa những vấn đề lý luận có tính liên quan đến khả năng tiếp nhận các kiến thứcNgữ văn nói chung và phần truyện truyền thuyết nói riêng trong Ngữ văn lớp 6bằng cách sưu tầm tài liệu, sách báo, truy cập Internet…
* Phương pháp phân tích sản phẩm hoạt động của học sinh: Thông qua cácbài kiểm tra, bài tập củng cố, bài về nhà, những đề cương của học sinh, từ đóthu thập được thông tin nhằm hỗ trợ cho phương pháp điều tra
* Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: Đây là phương pháp thu nhận thông tinnhằm có hướng tìm hiểu và phân tích sâu hơn về các vấn đề xoay quanh truyện truyềnthuyết, kĩ năng sống cho học sinh
* Phương pháp thống kê toán học: Thống kê kết quả mà học sinh thu được sau đềtài và so sánh, đối chiếu với trước khi làm đề tài này
1.5 Những điểm mới của sáng kiến kinh nghiệm
Sáng kiến này được làm, áp dụng đầu tại trường THCS Nga Thủy và đã đem lạihiệu quả cao
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Vấn đề tích hợp, lồng ghép trong dạy học môn Ngữ văn trung học cơ sở làmột trong những nội dung đổi mới về nội dung và phương pháp dạy học trongchương trình sách giáo khoa mới mà chúng ta đã thực hiện trong những nămqua Tích hợp các nội dung giảng dạy đối với các bộ môn khoa học xã hội làmối liên hệ bên trong, mối liên hệ bản chất của nội dung, luôn tiềm ẩn và rất linhhoạt Trong chương trình giảng dạy, giáo viên Ngữ văn không chỉ cần có sự tíchhợp nội dung kiến thức, kỹ năng của ba phân môn Văn – Tiếng Việt – Tập làmvăn mà còn phải tích hợp nội dung kiến thức, kỹ năng của các môn học khác cóliên quan, các vấn đề trong thực tiễn đời sống và đặc biệt là các nội dung giáodục thái độ tư tưởng cho học sinh một cách linh hoạt, uyển chuyển và tinh tế
Trong “ Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam giai đoạn 2009-2020”
(Dự thảo lần thứ 14) nêu rõ: “Giáo dục và đào tạo có sứ mạng đào tạo con ngườiViệt Nam phát triển toàn diện góp phần xây dựng nền văn hóa tiên tiến của đấtnước trong bối cảnh toàn cầu hóa, đồng thời tạo lập nền tảng và động lực côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Giáo dục và Đào tạo phải góp phần tạo nênmột thế hệ người lao động có tri thức, có đạo đức, có bản lĩnh trung thực, có tưduy phê phán, sáng tạo, có kỹ năng sống, kỹ năng giải quyết vấn đề và kỹ năngnghề nghiệp để làm việc hiệu quả ở môi trưởng toàn cầu hóa, vừa hợp tác vừacạnh tranh” Có thể khẳng định, mục tiêu giáo dục toàn diện không thể đạt đượcnếu không giáo dục kỹ năng sống Hơn nữa, rèn luyện kỹ năng sống cho học
Trang 3sinh được xác định là một trong những nội dung cơ bản của phong trào thi đua
“Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”
Đứng trước sự phát triển nhanh chóng của nhiều lĩnh vực xã hội thì giáodục thời đại mới đã và đang phấn đấu đổi mới về nội dung, chất lượng vàphương pháp sao cho đạt được 2 mục tiêu lớn là đào tạo nguồn nhân lực và đàotạo kỹ năng sống cho học sinh Tuy nhiên bên cạnh những thành tựu đạt đuợccủa toàn ngành thì gần đây chúng ta thường thấy thực trạng một số trẻ vị thànhniên có xu hướng gia tăng về bạo lực học đường, về phạm tội, dễ mắc các tệ nạn
xã hội, sống ích kỷ, vô tâm, khép mình, Vì vậy, rèn kỹ năng thực hành, kỹnăng giao tiếp, kỹ năng giải quyết vấn đề, khả năng tự phục vụ bản thân là nhucầu cần thiết…Hơn thế nữa đứng trước thềm hội nhập quốc tế đòi hỏi thế hệ trẻphải tự tin; phải nắm bắt kịp thời các cơ hội cũng như phải có một số kỹ năng:
kỹ năng tư duy sáng tạo, kỹ năng hợp tác, kỹ năng giao tiếp,… giỏi lập trình,giỏi tiếng Anh…
Kỹ năng sống, một vấn đề không mới trong giai đoạn hiện nay đối với giáodục, còn truyền thuyết cũng là mảng truyện dân gian rất đỗi quen thuộc đối vớivăn học nói chung Nhưng để lồng ghép kỹ năng sống trong khi dạy truyệntruyền thuyết lại là đề tài chưa hề được thực hiện, mặc dù khi đọc mỗi câutruyện truyền thuyết, nếu bình tâm ngẫm nghĩ, chúng ta sẽ không chỉ thấy đượcrất nhiều bài học giáo dục mà còn biết thêm không ít các kỹ năng sống chomình Tất cả các kỹ năng mà truyện có thể đề cập đến đều là các kỹ năng tốithiểu cho mỗi cá nhân, hơn thế nữa nó còn rất cần thiết cho một con người thờihiện đại
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
a Thuận lợi
Trong những năm giảng dạy môn Ngữ văn ở trường THCS, vấn đề tích hợp
kỹ năng sống vào bộ môn không phải là điều mới mẻ, giáo viên đã và đang đứnglớp cũng đã có thực hiện, nhưng trong giai đoạn trước, bản thân người giáo viênchỉ thực hiện theo cảm tính, chưa đi sâu vào nội dung giáo dục kỹ năng sống chohọc sinh Nhưng trong thời gian gần đây, xác định được mục tiêu giáo dục cũngnhư Bộ giáo dục và Đào tạo cũng đã phát động phong trào “Xây dựng trườnghọc thân thiện, học sinh tích cực” nên vấn đề giáo dục kỹ năng sống cho họcsinh được quan tâm hơn nhiều vì lứa tuổi học sinh là lứa tuổi đang hình thànhnhững giá trị nhân cách, giàu ước mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phásong còn thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội, còn thiếu kinh nghiệm sống, dễ bị lôikéo, kích động Đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cơ chế thị trườnghiện nay, thế hệ trẻ thường xuyên chịu tác động đan xen của những yếu tố tíchcực và tiêu cực, luôn được đặt vào hoàn cảnh phải lựa chon những giá trị, phảiđương đầu với những khó khăn, thách thức, những áp lực tiêu cực Nếu khôngđược giáo dục kỹ năng sống, nếu thiếu kỹ năng sống, các em sẽ bị lôi kéo vàocác hành vi tiêu cực, bạo lực và lối sống ích kỉ, lai căng, thực dụng, dễ bị pháttriển lệch lạc về nhân cách Chính vì vậy vấn đề giáo dục kỹ năng sống và lông
Trang 4ghép giáo dục kỹ năng sống vào các môn học trong đó có môn Ngữ văn rất đượcquan tâm.
- Lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho đối tượng học sinh lớp 6 – một lớpđối tượng khá non nớt nhưng cũng đủ nhận thức để rèn luyện các kỹ năng chobản thân mình là khá phù hợp
- Phần truyện truyền thuyết, các câu chuyện gần gũi, thú vị nên HS khá dễtiếp thu Khi lồng ghép giáo dục kỹ năng sống, chắc chắn sẽ được học sinh tiếpnhận một cách hứng thú và không bị gò ép mang tính áp đặt
b Khó khăn
- Vấn đề thời gian cũng là vấn đề quan trọng trong việc lồng ghép kỹ năngsống vào tiết dạy,đôi khi hết giờ mà học sinh chưa thực hiện được một kỹ năngnào Vì nếu quá chú trọng vào giáo dục kỹ năng sống thì lại chậm tiến độ bàidạy theo Phân phối chương trình, mà dạy cho kịp nội dung bài đôi khi lại rất khólồng ghép kỹ năng sống
- Khi thực hiện nhiệm vụ lồng ghép giáo dục kỹ năng sống vào các mônhọc, đặc biệt với môn Ngữ văn, giáo viên còn gặp nhiều khó khăn (chưa có tàiliệu cho giáo viên và học sinh, kế hoạch thực hiện, tiêu chí đánh giá,…)
- Tổ chức giáo dục kỹ năng sống có những đặc thù riêng khác với các hoạtđộng giáo dục khác, nội dung giáo dục không chỉ diễn ra trong môn học mà cònthông qua một số hoạt động khác (hoạt động ngoài giờ lên lớp, câu lạc bộ, )cho nên phải tính đến cơ sở vật chất, kinh phí thực hiện, điều này cũng không dễthực hiện
- Ðã có một vài dự án, đề tài nghiên cứu tổ chức tập huấn cho đội ngũ giáoviên cốt cán, song nhìn chung đại bộ phận giáo viên chưa được tiếp cận vớiphương thức tiến hành giáo dục kỹ năng sống một cách đầy đủ và bài bản
2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
Như phần trên tôi đã trình bày, dạy phần truyện truyền thuyết lồng ghépgiáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp 6 là tương đối khó Tuy nhiên, với sựchuẩn bị kĩ lưỡng bài dạy, nghiên cứu, tìm tòi bước đầu tôi đã thực hiện khá tốtmột số giờ học, giúp các em không chỉ hứng thú với bài mà còn có thêm một số
kỹ năng, tạo được những sản phẩm nhất định từ các kỹ năng học được Tôi xinmạnh dạn trình bày một số giải pháp và ứng dụng dạy một bài cụ thể:
I Nắm được một số khái niệm
Trước hết giáo viên cần hiểu rõ được thế nào là kỹ năng sống, thế nào làtruyện truyền thuyết để từ đó giáo viên có thể lựa chọn dạy lồng ghép kỹ năngsống phù hợp cho từng bài cụ thể
1 Kỹ năng sống ( KNS )
Khái niệm KNS được hiểu theo nhiều cách khác nhau Theo tồ chứcUNESCO định nghĩa " kỹ năng sống" là: khả năng thích nghi và hành vi tíchcực cho phép cá nhân có đầy đủ khả năng đối phó có hiệu quả với nhu cầu và
Trang 5thách thức của cuộc sống hằng ngày Nói một cách dễ hiểu, đó là khả năng nhậnthức của bản thân (giúp mỗi người biết mình là ai, sinh ra để làm gì, điểm mạnh,điểm yếu của bản thân, mình có thể làm được làm gì?)
Bản chất của KNS là kỹ năng làm chủ bản thân và kỹ năng xã hội cầnthiết để cá nhân tự lực trong cuộc sống, học tập và làm việc hiệu quả
2 Truyện truyền thuyết
Theo Sách giáo khoa Ngữ văn lớp 6, “Truyền thuyết là loại truyện dân gian
kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ, thường cóyếu tố tưởng tượng, kì ảo Truyền thuyết thể hiện thái độ và cách đánh giá củanhân dân đối với các sự kiện và nhân vật lịch sử được kể.”
II Nắm được nguyên tắc giáo dục kỹ năng sống và các kỹ năng sống cơ bản
Việc nắm được nguyên tắc giáo dục kỹ năng sống và các kỹ năng sống cơbản đã giúp giáo viên hướng dẫn học sinh hiểu rõ nội dung từng kỹ năng, để khihọc các truyện truyền thuyết các em chỉ ra được những kỹ năng sống cụ thểtrong từng văn bản và áp dụng vào thực tiễn
* Nguyên tắc giáo dục kỹ năng sống 5 chữ T: Tương tác, trải nghiệm, tiến
trình, thay đổi hành vi, thời gian
* Các kỹ năng sống cơ bản:
a Kỹ năng giao tiếp: Là kỹ năng làm việc có hiệu quả với một tập thể, cánhân; ứng xử của mỗi người khi tiếp xúc với người khác; thái độ cảm thông và ýthức hợp tác của mỗi người; khả năng bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc đối với ngườikhác
b Kỹ năng tự nhận thức bản thân: Là khả năng hiểu về chính bản thân
mình: khả năng, sở thích, sở trường, điểm yếu ý thức được mình đang làm gì
để giao tiếp , ứng xử phù hợp, hiệu quả với người khác, cảm thông với mọi ười, có quyết định đúng đắn phù hợp với bản thân
ng-c Kỹ năng xác định giá trị: Giá trị là những gì con người cho là quan
trọng ( Về vật chất, tinh thần) , kĩ năng xác định giá trị là khả năng con
ngư-ời hiểu rõ những giá trị của bản thân mình
d Kỹ năng suy nghĩ sáng tạo: Cách thức, phương pháp tự tư duy độc lập
để tìm ra giải pháp tối ưu trong các tình huống cuộc sống
e Kỹ năng ra quyết định: Bao gồm 3 bước:
+ Thu thập thông tin càng đầy đủ càng tốt
+ Đưa ra hệ thống các giải pháp
+ Chọn giải pháp tối ưu hoặc phù hợp nhất với điều kiện của bản thân
f Kỹ năng làm chủ bản thân:Tuân theo những quy luật chung, cơ bản đểtìm ra chỗ dựa vững chắc cho bản thân Từ đó có được sự kiên định để làm chủbản thân
Trang 6g Kỹ năng ứng phó với tình huống căng thẳng: Là khả năng con người
bình tĩnh, sẵn sàng đón nhận những tình huống căng thẳng như là sự tất yếu củacuộc sống, hiểu nguyên nhân và ứng phó tích cực khi bị căng thẳng
h Kỹ năng hợp tác: Kỹ năng hợp tác là kỹ năng cần thiết của mỗi cá nhân,
được hình thành trong quá trình tham gia hoạt động trong một nhóm (có thể từ 2người trở lên) để cùng nhau hoàn thành một công việc
III Nắm rõ các tác phẩm trong phạm vi nghiên cứu của đề tài
Để lồng ghép giáo dục kỹ năng sống vào tiết dạy truyện truyền thuyếtkhông thể không nắm được nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa của các văn bản Từ
đó giúp giáo viên lựa chọn lồng ghép một số kỹ năng sống cần thiết, phù hợpcho học sinh trong từng bài khác nhau
1 Truyện Con Rồng cháu Tiên
* Đặc điểm nội dung
- Giải thích, ca ngợi nguồn gốc cao quý của dân tộc
- Ngợi ca công lao củaLạc Long Quân, Âu Cơ
2 Truyện Bánh chưng, bánh giầy
* Đặc điểm nội dung
- Truyện thể hiện hình ảnh con người trong công cuộc dựng nước:
+ Vua Hùng chú trọng tài năng, không coi trọng thứ bậc con trưởng và conthứ, thể hiện sự sang suốt và tinh thần bình đẳng
+ Lang Liêu: có lòng hiếu thảo, chân thành, được thần linh mách bảo, dânglên vua Hùng sản vật của nghề nông
- Những thành tựu văn minh nông nghiệp buổi đầu dựng nước: cùng vớisản phẩm lúa gạo là những phong tục và quan niệm đề cao lao động làm hìnhthành nét đẹp tròg đời sống văn hóa của người Việt
* Nghệ thuật
- Sử dụng chi tiết tưởng tượng kì ảo
- Lối kể chuyện dân gian theo trình tự thời gian
* Ý nghĩa văn bản
Bánh chưng, bánh giầy là câu chuyện suy tôn tài năng, phẩm chất conngười trong việc xây dựng đất nước
Trang 73 Truyện Thánh Gióng
* Nội dung
- Tác phẩm xây dựng hình tượng người anh hùng trong công cuộc giữ nước
- Thánh Gióng
- Sự sống của Thánh Gióng trong lòng dân tộc:
+ Thánh Gióng bay về trời, trở về với cõi vô biên bất tử
+ Dấu tích của những chiến công còn mãi
* Nghệ thuật
- Xây dựng người anh hùng cứu nước trong truyện mang màu sắc thần kìvới những chi tiết nghệ thuật kì ảo, phi thường- hình tượng biểu tượng cho ý chí,sức mạnh của cộng đồng người Việt trước hiểm họa xâm lăng
- Cách thức xâu chuỗi những sự kiện lịch sử trong quá khứ với những hìnhảnh thiên nhiên đất nước: truyền thuyết Thánh Gióng còn lí giải về ao hồ, núiSóc, tre đằng ngà
* Ý nghĩa văn bản
Thánh Gióng ca ngợi hình tượng người anh hùng đánh giặc tiêu biểu cho sựtrỗi dậy của truyền thống yêu nước đoàn kết, tinh thần anh dũng, kiên cương củadân tộc ta
4 Truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh
* Nội dung
- Truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh đã nêu hoàn cảnh và mục đích của việc vuaHùng kén rể
- Cuộc thi tài giữa Sơn Tinh và Thủy Tinh
- Đằng sau câu chuyện mối tình Sơn Tinh, Thủy Tinh và nàng Mị Nương làcốt lõi lịch sử nằm sâu trong các sự việc được kể phản ánh hiện thực: cuộc sốnglao động vật lộn với thiên tai, lũ lụt hằng năm của cư dân đồng bằng Băc Bộ;khát vọng của người Việt cổ trong việc chế ngự thiên tai, lũ lụt, xây dựng, bảo
Trang 8- Nguồn gốc lịch sử của địa danh hồ Hoàn Kiếm.
IV Biết cách lồng ghép khi dạy truyện truyền thuyết và rút ra được những kỹ năng sống cơ bản trong các truyền thuyết
- Có thể lồng ghép trong khi giảng bài Nghĩa là khi giáo viên dạy đến nộidung nào, có khả năng liên hệ đến kĩ năng sống, giáo viên có thể rút ra kết luậnhoặc gợi mở để học sinh nhận thấy kĩ năng sống đó
- Kĩ năng sống cũng có thể được tích hợp trong phần Luyện tập, củng cốcuối bài Sau khi đã giảng xong nội dung chính của bài, giáo viên có thể gợi mở
để học sinh từ đó rút ra các kĩ năng sống có liên quan
- Tích hợp giáo dục kĩ năng sống không chỉ sử dụng trong các văn bảntruyện truyền thuyết ở lớp 6, mà còn có thể áp dụng với rất nhiều văn bản kháctrong chương trình Ngữ văn THCS nói chung
- Như vậy để một tiết dạy học Ngữ văn nói chung, tiết dạy truyện truyềnthuyết lồng ghép nội dung giáo dục kĩ năng sống nói riêng thành công đòi hỏingười giáo viên phải có sự vận dụng sáng tạo, linh hoạt các phương pháp mớivào từng bài soạn,từng tiết dạy cụ thể:
+ Giáo viên phải xây dựng kế hoạch, chương trình cụ thể cho môn mìnhdạy, tích hợp kĩ năng sống trong bài nào? Tiết nào?
+ Trên cơ sở sách giáo khoa, sách giáo viên, tài liệu giáo viên xây dựng hệthống câu hỏi phù hợp theo đúng chuẩn kiến thức – kĩ năng, bám sát vào đặctrưng bộ môn, bám sát yêu cầu, nguyên tắc tích hợp không được biến giờ dạyNgữ văn thành tiết hoạt động ngoài giờ hay ngoại khóa về kĩ năng sống
+ Giáo viên không ngừng tìm tòi, tham khảo tài liệu để thiết kế một hệthống câu hỏi hợp lí nhằm phát huy tính tích cực và sáng tạo của học sinh + Trong bài soạn cần xác định rõ nội dung cần tích hợp, tích hợp trongphần nào của bài, liên hệ cụ thể như thế nào cho hợp lí và có hiệu quả
+ Giáo viên phải có sự vận dụng linh hoạt từng kiểu bài, đa dạng hóa cáckiểu dạy học,các kĩ thuật dạy học phù hợp
Trang 9+ Tăng cường áp dụng công nghệ thông tin vào dạy học để tiết học Ngữvăn sinh động, không nhàm chán.
Sau khi nắm được cách lồng ghép giáo dục KNS khi dạy truyện truyền thuyết, giáo viên cần hiểu rõ nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa của các văn bản.
Từ đó giáo viên giúp học sinh rút ra được một số KNS và áp dụng các KNS để giải quyết các tình huống ngoài thực tế.
1 Văn bản : Con Rồng cháu Tiên( Đọc thêm )
- Kỹ năng nhận thức:
+ Trong truyện có kể về việc Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng, trăm trứng nở
ra trăm người con, để từ đó học sinh nhận thức được nguồn gốc, giống nòi củamình là con cháu của Lạc Long Quân, Âu Cơ, con cháu của vua Hùng Biết tựhào và suy tôn nguồn gốc, giống nòi của mình, biết hướng về cội nguồn, nhớNgày Giỗ tổ 10/3
+ Sau khi chia con Lạc long Quân nói: “Nay ta đưa năm mươi con xuốngbiển, nàng đưa năm mươi con lên núi, chia nhau cai quản các phương Kẻ miềnnúi, người miền biển, khi có việc gì thì giúp đỡ lẫn nhau, đừng quên lời hẹn”.Chi tiết này học sinh nhận thức được mỗi người Việt Nam đều là con cháu VuaHùng, dù ở bất cứ vùng, miền nào, nhận thấy mối quan hệ của mình với mọingười nên phải đoàn kết, thống nhất cộng đồng, yêu thương nhau
- Kỹ năng giao tiếp: học sinh biết cách cư xử đúng mực trong các mối
quan hệ trong cộng đồng người Việt, không phân biệt vùng miền, dân tộc
- Kỹ năng hợp tác: Lạc Long Quân nói: “Nay ta đưa năm mươi con xuống
biển, nàng đưa năm mươi con lên núi, chia nhau cai quản các phương Kẻ miềnnúi, người miền biển khi có việc gì thì giúp đỡ lẫn nhau.”, cho thấy trong cộngđồng cần có sự hợp tác, giúp đỡ nhau
- Kỹ năng xác định giá trị: biết xác định giá trị của bản thân trong cộng
đồng Trước kia Lạc Long Quân nói: “Nay ta đưa năm mươi con xuống biển,nàng đưa năm mươi con lên núi, chia nhau cai quản các phương”, còn bản thânmỗi người ngày nay cần xác định giá trị bản thân mình trong việc góp phần xâydựng và bảo vệ tổ quốc trên bất cứ vùng, miền nào của đất nước
2 Văn bản: Bánh chưng bánh giầy( Đọc thêm )
- Kỹ năng tư duy sáng tạo: Qua việc Lang Liêu đã sáng tạo , tự tay mình
“chọn thứ gạo nếp thơm lừng, trắng tinh, hạt nào hạt nấy tròn mẩy, đem vo thậtsạch, lấy đậu xanh, thịt lợn làm nhân, dùng lá dong trong vườn gói thành hìnhvuông, nấu một ngày, một đêm thật nhừ Để đổi vị, đổi kiểu, cũng thứ gạo nếp
ấy, chàng đồ lên, giã nhuyễn, nặn hình tròn”, giúp các em nhận thức đượctrong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng cần phải bình tĩnh suy xét, suy nghĩ, tư duysáng tạo Biết tận dụng những gì quen thuộc, gần gũi trong đời sống, sáng tạongay trong những điều bình thường trong cuộc sống quanh ta
Trang 10- Kỹ năng nhận thức:
+ Học sinh biết được nguồn gốc của Bánh chưng, bánh giầy; ý nghĩa củatục ngày tết làm bánh chưng, bánh giầy Thiếu bánh chưng, bánh giầy là thiếuhương vị ngày tết
+ Nhận thức được vai trò quan trọng của lao động, sáng tạo trong đời sống,trong nghề nông và việc cần thiết phải lao động chăm chỉ
+ Nhận thức được tình cảm: lòng thương cảm của mình với những người
có hoàn cảnh khó khăn, éo le như Lang Liêu
+ Biết trân trọng giá trị các sản phẩm được làm ra từ chính sức lao độngcủa con người
- Kỹ năng xác định giá trị: xác định giá trị của bản thân trong việc giữ gìn
và phát huy phong tục làm bánh chưng, bánh giầy trong ngày tết chính là giữ gìnnét đẹp , bản sắc văn hóa dân tộc
- Kỹ năng giao tiếp:
+Trong gia đình anh em cần giúp đỡ, chia sẻ với nhau, cùng nhau thi đua ,phát triển chứ không như mấy anh của Lang Liêu chỉ biết ích kỷ nghĩ cho mình
3 Văn bản Thánh Gióng
- Kỹ năng nhận thức:
+ Qua nhân vật Thánh Gióng, học sinh nhận thức được việc bảo vệ, xây
dựng đất nước là nhiệm vụ quan trọng và tinh thần yêu nước xuất phát từ sự tựnguyện, cống hiến hết mình cho đất nước, không màng đến vinh hoa, phú quý,lợi ích riêng của bản thân mình(chi tiết Gióng bay về trời)
+Biết nhớ công ơn của đức thánh làng Gióng, nhớ về hội làng Gióng được
tổ chức vào tháng tư hằng năm
- Kỹ năng tư duy sáng tạo: Qua chi tiết “Bỗng roi sắt gãy Tráng sĩ bèn
nhổ những những cụm tre cạnh đường quật vào giặc Giặc tan vỡ”, học sinh thấyđược trong hoàn cảnh khó khăn, nguy nan nhất cũng phải bình tĩnh, sáng tạonghĩ ra cách giải quyết để cứu nguy, biết biến nguy thành thuận, biết biến bạithành thắng
- Kỹ năng giao tiếp: Trong cộng đồng người Việt cần biết giúp đỡ, chia sẻ,
hợp tác nhất là trong những lúc đất nước nguy nan, cần lắm sự đồng lòng, chungsức của toàn dân, phát huy sức mạnh của cộng đồng, sức mạnh của tinh thầnđoàn kết
- Kỹ năng xác định giá trị: Mỗi người cần xác định giá trị, trách nhiệm
của bản thân mình trong xây dựng và bảo vệ tổ quốc Với mỗi học sinh cần rasức học tập, tu dưỡng, rèn luyện đạo đức ; kính thầy, yêu bạn;yêu thương ,kínhtrọng ông bà, cha mẹ, anh chị em; giúp đỡ, chia sẻ với người khó khăn, gópphần xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp
4 Văn bản Sơn Tinh , Thủy Tinh
- Kỹ năng nhận thức:
+ Biết ơn trước công lao dựng nước của các vua Hùng