Quản lý hoạt động thực tập tốt nghiệp của sinh viên ở các trường cao đẳng y dược theo định hướng phát triển năng lực thực hiện

Đánh giá khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề luận án tập trung giải quyết 27 Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THỰC TẬP TỐT NGHIỆP

nghiên cứu của riêng tác giả Các tài liệu,

số liệu trích dẫn trong luận án đều trung thực và có xuất xứ rõ ràng.

Tác giả luận án

Bùi Thị Hà Bích

1.2 Những công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động thực hành, thực

1.3 Đánh giá khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học

đã công bố và những vấn đề luận án tập trung giải quyết 27

Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THỰC TẬP TỐT

NGHIỆP CỦA SINH VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y DƯỢC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC

2.1 Những vấn đề lý luận về hoạt động thực tập tốt nghiệp của sinh viên ở các

trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triển năng lực thực hiện 36 2.2 Những vấn đề lý luận về quản lý hoạt động thực tập tốt nghiệp của sinh viên ở

các trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triển năng lực thực hiện 54

Chương 3 CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THỰC TẬP

TỐT NGHIỆP CỦA SINH VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG

Y DƯỢC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

3.1 Khái quát chung về các trường cao đẳng Y dược khu vực phía Bắc 74

3.3 Thực trạng hoạt động thực tập tốt nghiệp của sinh viên ở các trường

cao đẳng Y dược theo định hướng phát triển năng lực thực hiện 80 3.4 Thực trạng quản lý hoạt động thực tập tốt nghiệp của sinh viên ở các

trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triển năng lực thực hiện 94 3.5 Khái quát ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của thực trạng quản lý hoạt

động thực tập tốt nghiệp của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược

Chương 4 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THỰC TẬP TỐT

NGHIỆP CỦA SINH VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y DƯỢC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC

4.1 Biện pháp quản lý hoạt động thực tập tốt nghiệp của sinh viên ở các trường cao

đẳng Y dược theo định hướng phát triển năng lực thực hiện 118

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ

TT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt

1 Cách mạng công nghiệp lần thứ tư CMCN 4.0

DANH MỤC CÁC BẢNG

STT Bảng Nội dung Trang

1 Bảng 3.1 Nhận thức của giảng viên và cán bộ quản lý về vị

trí, vai trò của hoạt động TTTN

2 Bảng 3.2 Mức độ nhận thức của sinh viên về vị trí, vai trò của

hoạt động TTTN

3 Bảng 3.3 Nhận thức của giảng viên, cán bộ quản lý sinh

viên và sinh viên về sự cần thiết tổ chức hoạt động TTTN

4 Bảng 3.4 Nhận thức của sinh viên về sự cần thiết tổ chức hoạt

động TTTN

5 Bảng 3.5 Đánh giá của giảng viên, cán bộ quản lý sinh viên

về thái độ, trách nhiệm của sinh viên tham gia cáchoạt động TTTN

6 Bảng 3.6 Đánh giá thái độ, trách nhiệm của sinh viên khi

tham gia các hoạt động TTTN

7 Bảng 3.7 Đánh giá của cán bộ quản lý sinh viên, giảng viên

và sinh viên về chuẩn bị hoạt động TTTN cho sinh viên của giảng viên

8 Bảng 3.8 Đánh giá của cán bộ quản lý sinh viên, giảng viên và

sinh viên về công tác quản lý hoạt động TTTN củasinh viên của đội ngũ giảng viên

9 Bảng 3.9 Đánh giá của cán bộ quản lý sinh viên, giảng viên

và sinh viên về hoạt động TTTN của sinh viên

10 Bảng 3.10 Đánh giá của cán bộ quản lý sinh viên, giảng viên

về việc xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt độngTTTN của sinh viên

11 Bảng 3.11 Đánh giá quản lý thực hiện mục tiêu, nội dung,

quy trình trong quá trình tổ chức hoạt động TTTNcủa sinh viên các trường cao đẳng Y Dược

12 Bảng 3.12 Đánh giá mức độ quản lý hình thức, phương pháp

tổ chức hoạt động TTTN của sinh viên các trườngcao đẳng Y dược

13 Bảng 3.13 Đánh giá kết quả thực hiện của cán bộ, giảng viên

tham gia hoạt động thực tập tốt nghiệp của sinh viên

14 Bảng 3.14 Đánh giá mức độ phối hợp giữa các lực lượng

tham gia hoạt động TTTN của sinh viên

15 Bảng 3.15 Đánh giá kết quả quản lý cơ sở vật chất, phương tiện

kỹ thuật phục vụ hoạt động TTTN của sinh viên

16 Bảng 3.16 Tổng hợp kết quả kiểm tra, đánh giá hoạt động

TTTN của sinh viên các trường cao đẳng Y dược

17 Bảng 3.17 Tổng hợp kết quả khảo sát các yếu tố tác động

đến quản lý hoạt động TTTN của sinh viên cáctrường cao đẳng Y dược theo định hướng pháttriển NLTH

18 Bảng 4.1 Tổng hợp các đối tượng khảo sát

19 Bảng 4.2 Tổng hợp kết quả khảo sát về sự cần thiết của các

biện pháp được đề xuất

20 Bảng 4.3 Tổng hợp kết quả khảo sát về tính khả thi của các

biện pháp được đề xuất

21 Bảng 4.4 Tổng hợp so sánh tương quan kết quả khảo sát

tính cần thiết và tính khả thi của các biện phápquản lý hoạt động TTTN theo định hướng pháttriển NLTH

22 Bảng 4.5 Điểm trung bình chung tích lũy của sinh viên các

26 Bảng 4.9 Kết quả sinh viên tự đánh giá năng lực quản lý số

lượng, chất lượng thuốc theo chuyên môn, chức trách

27 Bảng 4.10 Kết quả sinh viên tự đánh giá năng lực tư vấn điều

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ ST

1 Biểu đồ 4.1 Biểu thị kết quả đánh giá sự cần thiết của các

biện pháp được đề xuất

2 Biểu đồ 4.2 Biểu đồ biểu thị kết quả đánh giá tính khả thi

của các biện pháp được đề xuất

3 Biểu đồ 4.3 So sánh tương quan kết quả khảo sát tính cần thiết

và tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạtđộng TTTN theo định hướng phát triển NLTH

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài luận án

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng xác định:

“Giáo dục là quốc sách hàng đầu Phát triển giáo dục và đào tạo nhằm nâng caodân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dụcchủ yếu từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chấtngười học; học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn” [31, tr.114] Để thựchiện chủ trương đó, nhà trường cần thực hiện đồng bộ các biện pháp đổi mớichương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, xây dựng đội ngũ giáo viên;tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý GD - ĐT trên cơ sở tăng cường tính tự chủ, tựchịu trách nhiệm của cơ sở giáo dục, đào tạo; làm tốt công tác quản lý mục tiêu,chất lượng GD - ĐT

Hiện nay, nền kinh tế - xã hội của toàn thế giới đang phát triển mạnh mẽ,Việt Nam cũng đang hòa nhịp với tốc độ phát triển ấy Chính việc phát triển

đó đòi hỏi lĩnh vực y tế cũng phải phát triển để theo kịp sự phát triển kinh

tế-xã hội và nhu cầu phục vụ y tế của người dân Vì vậy, để phát triển nguồn nhânlực y tế, cần phải đào tạo được đội ngũ y bác sĩ có trình độ trí tuệ cao, có phẩmchất, năng lực tốt, tận tâm với nghề, đáp ứng kịp với sự phát triển của thực tiễn xãhội; đồng thời, đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế trong điều kiện toàn cầuhóa, nhất là tác động của cuộc CMCN 4.0 Đặc biệt, việc đào tạo đội ngũ cán bộ y

tế phục vụ cho công tác chẩn đoán, điều trị một cách toàn diện, chính xác chongười bệnh là vấn đề luôn được đặt ra bức thiết cho ngành y dược và cộng đồng

xã hội trong điều kiện hiện nay

Thực tập tốt nghiệp của sinh viên các trường cao đẳng Y dược là mộtkhâu quan trọng trong quá trình đào tạo, góp phần quyết định trình độ nănglực, chất lượng chuyên môn nghề nghiệp của sinh viên ngành Y dược saukhi tốt nghiệp ra trường Nhận thức sâu sắc vấn đề đó, những năm qua, cáctrường cao đẳng Y dược trong toàn quốc đã đề ra nhiều chủ trương, biện

pháp lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động TTTN và quản lý hoạt động TTTN củasinh viên các trường cao đẳng Y dược; sau khi tốt nghiệp sinh viên có đủkhả năng đáp ứng được nhu cầu đòi hỏi về trình độ chuyên môn của ngànhnghề cũng như nhu cầu phục vụ cho xã hội Nhờ vậy, hoạt động TTTN vàquản lý hoạt động TTTN của sinh viên các trường cao đẳng Y dược đã cónhiều bước chuyển biến rõ rệt: Chất lượng đào tạo không ngừng nâng lên,đáp ứng kịp nhu cầu của các bệnh viện, Trung tâm cơ sở y tế trong bốicảnh hội nhập quốc tế và toàn cầu hóa hiện nay Các nội dung quản lý hoạtđộng TTTN của sinh viên các trường cao đẳng Y dược đã được các trườngtiến hành đúng theo quy định, chất lượng và hiệu quả ngày càng cao.

Tuy vậy, trên thực tế hoạt động TTTN và quản lý hoạt động TTTN củasinh viên các trường cao đẳng Y dược vẫn còn những hạn chế, bất cập nhấtđịnh, như: Quá trình thực hiện còn biểu hiện xem nhẹ, khoán trắng cho độingũ cán bộ quản lý, giảng viên và sinh viên; công tác giám sát, kiểm tra hoạtđộng TTTN của sinh viên có thời điểm chưa thật sự được coi trọng đúngmức, có thời điểm tiến hành chưa chặt chẽ, thiếu khoa học; một số cán bộquản lý, giảng viên còn hạn chế về phương pháp, tác phong làm việc, cònthiếu và yếu về kỹ năng chuyên môn nghề nghiệp, nhất là các nội dung liênquan tới quản lý hoạt động TTTN của sinh viên

Cùng với đó, công tác hướng dẫn, đánh giá TTTN của sinh viên có thờiđiểm còn thiếu chặt chẽ, thiếu khách quan, công bằng và chưa thật sự khoa học.Các nội dung quản lý hoạt động TTTN của sinh viên các trường cao đẳng Ydược chưa thật toàn diện, thiếu đồng bộ, còn có biểu hiện xem nhẹ một số nộidung Một bộ phận sinh viên nhận thức về nghề nghiệp còn hạn chế, xác địnhmục tiêu, động cơ học tập chưa đầy đủ, đúng đắn, có sinh viên còn biểu hiệnxem nhẹ hoạt động TTTN, do vậy, chưa có sự đầu tư đúng mức cho nhiệm vụquan trọng này những hạn chế, khuyết điểm đó có cả nguyên nhân kháchquan và nguyên nhân chủ quan, song nguyên nhân sâu xa và trực tiếp đó làcông tác quản lý hoạt động TTTN của sinh viên còn chưa được các tổ chức, các

lực lượng quan tâm đúng mức, chưa có nhiều biện pháp sáng tạo, hiệu quả đểkhắc phục những hạn chế thiếu sót nêu trên Vì vậy, quản lý hoạt động TTTNcủa sinh viênở các trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTHđang là vấn đề quan trọng đặt ra cấp thiết trước yêu cầu đổi mới căn bản vàtoàn diện GD-ĐT hiện nay

Từ những lý do trên, tác giả chọn vấn đề: “Quản lý hoạt động thựctập tốt nghiệp của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định

hướng phát triển năng lực thực hiện” làm đề tài luận án tiến sĩ chuyên

Nhiệm vụ nghiên cứu

Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài, từ đó rút ranhững vấn đề luận án cần tiếp tục giải quyết

Nghiên cứu lý luận, khảo sát, phân tích thực trạng hoạt động TTTN vàquản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theođịnh hướng phát triển NLTH

Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường caođẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH

Thử nghiệm tính khả thi của các biện pháp đưa ra

3 Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu

Hoạt động thực tập tốt nghiệp của sinh viên

Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theođịnh hướng phát triển NLTH

Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi về nội dung: Chủ yếu đi sâu nghiên cứu vấn đề quản lý hoạt động

TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH(tập trung nghiên cứu chủ yếu về thực tập của sinh viên ngành Y)

Phạm vi về thời gian: Các số liệu điều tra, khảo sát, minh chứng được sử

dụng trong đề tài luận án chủ yếu từ năm 2015 đến nay

Phạm vi về địa bàn nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành chủ yếu ở

các trường cao đẳng Y Dược khu vực phía Bắc (Trường Cao đẳng Y dượcPasteu; Trường Cao đẳng Y tế Hà Nội; Trường Cao đẳng Y Hải Phòng;Trường Cao đẳng Y tế Thái Bình; Trường Cao đẳng Y tế Thái Nguyên)

4 Giả thuyết khoa học

Chất lượng đào tạo sinh viên Ngành y ở các trường cao đẳng Y dược phụthuộc vào nhiều yếu tố, trong đó quản lý hoạt động TTTN ở các trường caođẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH giữ vai trò rất quan trọng

Nếu đề xuất và tổ chức thực hiện đồng bộ các biện pháp quản lý hoạt động

TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triểnNLTH thì hoạt động TTTN của sinh viên sẽ được quản lý một cách chặt chẽ,khoa học, góp phần trực tiếp nâng cao chất lượng đào tạo sinh viên Ngành y ởcác trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận

Đề tài được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vậtbiện chứng của chủ nghĩa Mác - Lênin; quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh,quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam Đồng thời, dựa trên phươngpháp luận nghiên cứu khoa học quản lý giáo dục, tác giả vận dụng cácquan điểm tiếp cận, như: Lịch sử - logic, hệ thống - cấu trúc, tiếp cậnNLTH và tiếp cận lý luận quản lý giáo dục như, tiếp cận chức năng quảnlý; lý luận quản lý, quản lý hoạt động TTTN cho đối tượng đang đào tạo

cán bộ Y dược làm cơ sở cho việc nghiên cứu, giải quyết nhiệm vụ khoahọc của đề tài.

Tiếp cận hệ thống-cấu trúc: Hoạt động TTTN của sinh viên ở các

trường cao đẳng Y dược được xem xét, nghiên cứu với tư cách là một bộphận, một khâu quan trọng đặt trong chỉnh thể thống nhất của quá trìnhđào tạo Theo đó, cần nghiên cứu quản lý hoạt động này trong mối quan

hệ thống nhất với các bộ phận, các yếu tố khác của quá trình quản lý giáodục, đào tạo ở các trường cao đẳng Y dược Đồng thời, tính đến các điềukiện khách quan, chủ quan ảnh hưởng đến hiệu quả quá trình quản lý hoạtđộng TTTN cho sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược

Tiếp cận lịch sử-logic: Quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các

trường cao đẳng Y dược được xem xét, nghiên cứu theo thời gian, trongđiều kiện hoàn cảnh cụ thể và trong mối quan hệ giữa các hoạt động củaquá trình giáo dục, đào tạo Mỗi giai đoạn phải gắn với mục tiêu đào tạo ởcác nhà trường, với xu thế và phát triển của khoa học giáo dục

Tiếp cận thực tiễn: Từ thực tiễn về công tác quản lý đào tạo sinh

viên ở các trường cao đẳng Y dược, đặc điểm đối tượng, địa bàn nghiêncứu và điều kiện thực hiện cụ thể để tìm ra những mâu thuẫn, khó khăntrong quản lý hoạt động TTTN cho sinh viên; trên cơ sở đó đề xuất cácbiện pháp nâng cao hiệu quả quản lý giáo dục

Cùng với đó, tác giả dựa trên cơ sở phương pháp luận:

Tiếp cận hoạt động: Nghiên cứu quản lý hoạt động TTTN của sinh

viên Ngành y trong mối quan hệ với các yếu tố cấu thành như mục tiêu,cách thức và các lực lượng, chủ thể tiến hành Đồng thời, gắn với thựchiện chương trình, nội dung đào tạo hướng vào phát triển NLTH cho sinhviên thông qua những hoạt động trong chương trình đào tạo, tỏng đó cóhoạt động TTTN

Tiếp cận năng lực: Quản lý hoạt động TTTN của sinh viên là hướng

đến rèn luyện cho sinh viên có kỹ năng, năng lực nghề nghiệp chuyên

môn đáp ứng yêu cầu công việc sau khi tốt nghiệp Chính vì vậy, cần coitrọng phát triển năng lực nghề nghiệp của sinh viên, trên cơ sở đó đề xuấtnhiệm vụ, biện pháp quản lý phù hợp với mục tiêu, yêu cầu đào tạo.

Phương pháp nghiên cứu

Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận

Bao gồm các phương pháp chủ yếu như: Phân tích, tổng hợp, logic - lịch sử,

so sánh, hệ thống hóa, khái quát hóa các nguồn tài liệu lý luận về hoạt động TTTN,quản lý hoạt động TTTN, các công trình, tài liệu liên quan đến vấn đề quản lý hoạtđộng TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướng pháttriển NLTH để xác định cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn cho vấn đề nghiên cứu

Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp quan sát: Quan sát thực tiễn hoạt động TTTN và quản lýhoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướngphát triển NLTH; đồng thời, quan sát thực tiễn hoạt động TTTN của sinh viên

Y dược tại các đơn vị cơ sở; thông qua đó, thu thập những thông tin có liênquan tới vấn đề nghiên cứu

Phương pháp phỏng vấn: Thông qua hoạt động trò chuyện, tiếp xúcvới các sinh viên TTTN, với cán bộ quản lý và giảng viên các trường caođẳng Y dược nhằm tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng, những vấn đề đặt ratrong hoạt động TTTN và quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở cáctrường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH; những ý kiếntrực tiếp của chủ thể và đối tượng quản lý hoạt động TTTN sẽ hỗ trợ chongười nghiên cứu trong quá trình thực hiện đề tài

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Thực hiện tổng kết kinh nghiệm quản lýhoạt động TTTN của các lực lượng chức năng các trường cao đẳng Y dược

Phương pháp điều tra bằng phiếu thăm dò ý kiến: Điều tra bằng phiếuhỏi đối với cán bộ quản lý, giảng viên và sinh viên các trường cao đẳng Ydược Thông qua việc sử dụng phiếu trưng cầu ý kiến với hệ thống các câuhỏi (có chủ ý) dành cho từng đối tượng khác nhau Phương pháp này sẽ thuthập những thông tin phản ánh thực trạng hoạt động TTTN và quản lý hoạt

động TTTN của sinh viên các trường cao đẳng Y dược theo định hướng pháttriển NLTH, nhất là thực tiễn quản lý hoạt động TTTN của sinh viên tại cácbệnh viện, Trung tâm y tế Đây là những cơ sở quan trọng, cần thiết cho việc

đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trườngcao đẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH

Phương pháp chuyên gia: Tiến hành xin ý kiến của các chuyên gia về việcphối hợp giữa các đơn vị cơ sở với các trường cao đẳng Y dược trong quản lýhoạt động TTTN của sinh viên theo định hướng phát triển NLTH Đồng thời,xin ý kiến chuyên gia về tính khả thi của các biện pháp được đề xuất

Phương pháp nghiên cứu sản phẩm: Nghiên cứu hồ sơ TTTN của sinh viên

ở các trường cao đẳng Y dược để xem những nhận xét, đánh giá về kết quảTTTN của sinh viên, công tác quản lý hoạt động TTTN của sinh viên theo địnhhướng phát triển NLTH phục vụ cho vấn đề nghiên cứu

Nhóm các phương pháp nghiên cứu hỗ trợ: Sử dụng toán thống kê để tổng

hợp, tính toán, phân tích các số liệu điều tra, lập bảng, vẽ đồ thị trong đánh giáthực trạng và khảo nghiệm tính cấp thiết, tính khả thi của các biện pháp

6 Những đóng góp mới của luận án

Luận án khái quát, luận giải, làm rõ hơn những vấn đề lý luận về hoạtđộng TTTN và quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng

Y dược theo định hướng phát triển NLTH, như: Xây dựng, làm rõ khái niệm,xác định rõ nội dung quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường caođẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH Xác định những yếu tố tácđộng đến quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Ydược theo định hướng phát triển NLTH

Đề xuất hệ thống biện pháp có tính khả thi giúp cho các chủ thể vận dụngthực hiện có hiệu quả vào quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trườngcao đẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

Đề tài luận án góp phần bổ sung, phát triển lý luận quản lý hoạt độngthực hành, thực tập ở các trường cao đẳng Y dược, nhất là vấn đề quản lý

đào tạo nguồn nhân lực, trọng tâm là quản lý hoạt động TTTN của sinh viên

ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH; trực tiếpnâng cao chất lượng, trình độ, năng lực phẩm chất nghề nghiệp của sinh viên

Y dược, đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng công tác khám, chữa bệnhhiện nay Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ là cơ sở giúp chủ thể quản lý cáccấp dựa vào đó để đánh giá đúng hoạt động TTTN của sinh viên và quản lýhoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo địnhhướng phát triển NLTH

Đề tài luận án có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho đội ngũ cán bộquản lý giáo dục và giảng viên ở các trường đại học, cao đẳng Y dược trongcông tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học

8 Kết cấu của luận án

Luận án được kết cấu gồm mở đầu; 4 chương, kết luận, kiến nghị, danh

mục tài liệu tham khảo và phụ lục.

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.1 Những công trình nghiên cứu về hoạt động thực hành, thực tập của sinh viên

N.I.Boondưrep (1980), Chuẩn bị cho sinh viên làm công tác giáo dục ở trường phổ thông [3] đã nhấn mạnh vai trò, tầm quan trọng của kỹ năng sư

phạm đối với nghề thầy giáo Điểm nổi bật của công trình đó là đã làm rõđược vai trò, tầm quan trọng của hoạt động thực hành đối với việc hình thành

kỹ năng của người học; các yêu cầu đưa ra đảm bảo tính bao quát, sát thực vàphản ánh đúng những vấn đề đang tồn tại, hạn chế của hoạt động thực hànhđối với sinh viên Một số yếu tố chi phối tới hoạt động thực hành, thực tậpcủa sinh viên được trình bày và luận giải tương đối thuyết phục trong cuốn tàiliệu; đặc biệt, các biện pháp đề xuất đều có giá trị thiết thực, có tính khả thi vàtính thực tiễn cao Đây đều là những tư liệu phong phú để tác giả chắt lọc,phát triển trong hoàn thiện đề tài luận án của mình Tuy nhiên, công trình chưa

đề cập nhiều tới các vấn đề có liên quan tới quản lý hoạt động TTTN của sinhviên, nhất là hoạt động TTTN của sinh viên Y dược, do vậy, các tư liệu thamkhảo, chắt lọc phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài luận án quản lý hoạt độngTTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triểnNLTH còn ít Ngoài ra, cách trình bày trong cuốn sách còn có nhiều chỗ tảnmạn, chưa mang tính hệ thống, các biện pháp đưa ra mới chỉ dừng lại ở sự kháiquát, nêu vấn đề là chủ yếu, chưa tập trung phân tích sâu các biện pháp cụ thể,nhất là cách thức triển khai các biện pháp

Katie Tonarely (2010), Tầm quan trọng của thực hành lâm sàng trong giáo dục Điều dưỡng [89] Trong công trình tác giả đã tập trung

nghiên cứu về tầm quan trọng của thực hành lâm sàng trong công tác giáodục điều dưỡng Tác giả đã phân tích tương đối rõ về vai trò và trình tự,

nguyên tắc trong thực hành lâm sàng trong giáo dục điều dưỡng, theo tác giảnếu thực hiện tốt hoạt động thực hành lâm sàng trong giáo dục điều dưỡng sẽgóp phần quan trọng để nâng cao kiến thức, kỹ năng tay nghề cho nhân viênđiều dưỡng Tác giả cũng đề cập những nội dung cần thực hiện trong quátrình thực hành lâm sàng, đây là nội dung đòi hỏi khả năng vận dụng tổng hợpcác kiến thức, kỹ năng để giải quyết những tình huống cụ thể đặt ra đối vớingười điều dưỡng, do đó phải có công tác chuẩn bị kỹ lưỡng… Tuy nhiên,trong công trình chưa bàn nhiều tới hoạt động TTTN và quản lý hoạt độngTTTN Trong công trình trên, tác giả cũng chỉ mới đề xuất mang tính địnhhướng, gợi mở một số nội dung, phương hướng để cải thiện, nâng cao chấtlượng thực hành lâm sàng trong giáo dục Điều dưỡng, chưa đề cập sâu vềnhững biện pháp cụ thể trong nâng cao chất lượng thực hành lâm sàng.

Kimiko Fujita (2000), Ảnh hưởng của các hoạt động thực hành đến kết quả học tập của học sinh trung học cơ sở [92] Trong công trình tác

giả đã tập trung nhấn mạnh tới tầm quan trọng của hoạt động thực hànhđến kiến thức, kỹ năng của người học Theo tác giả, trên cơ sở những kiếnthức lý thuyết đã được trang bị trên lớp, để kiến thức đó được phát triển

đa dạng, được hoàn thiện cần phải tăng cường tổ chức hoạt động thựchành cho người học để các em được trải nghiệm thực tiễn phong phú.Trên cơ sở đó, kiến thức được kiểm chứng tính đúng đắn, bổ sung nhữngthiếu hụt, đồng thời giúp người học phát triển kỹ năng quan trọng để cóthể giải quyết các vấn đề đặt ra của cuộc sống Mặc dù tác giả không trựctiếp đề cập tới hoạt động TTTN và quản lý hoạt động TTTN của sinh viêncác trường cao đẳng Y dược; tuy nhiên, những nội dung tác giả đưa ra,luận giải về hoạt động thực hành, nhất là các biện pháp đề xuất đều rấthữu ích, có tính thực tiễn cao, là nguồn tài liệu thiết thực để nghiên cứu

về hoạt động TTTN của sinh viên ngành Y dược

Roger Gower, Diane Phillips và Steve Walters (1995), trong cuốn sách

“Sổ tay thực hành giảng dạy” [35] đã tập trung luận giải rõ vị trí, vai trò,

tầm quan trọng của luyện tập dạy học; chỉ rõ thứ tự các bước của hoạt độngdạy học một cách cụ thể nhằm giúp cho sinh viên sư phạm luyện tập nâng cao

kỹ năng thực hành sư phạm trong thực tiễn giảng dạy Đồng thời, cuốn sáchcòn định hướng cho hoạt động hướng dẫn của người giáo viên trong các nhàtrường đại học sư phạm Điểm nổi bật của công trình là tác giả đã nêu ra vàluận giải khá thuyết phục về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của hoạt động thựchành đối với việc hoàn thiện kiến thức, nâng cao kỹ năng nghiệp vụ, tay nghề

sư phạm của sinh viên Các yêu cầu mang tính nguyên tắc trong thực hànhđược tác giả đưa ra và luận giải tương đối sát và đúng góc độ nghiên cứu Đặcbiệt, công trình là sản phẩm của sự tổng kết kinh nghiệm, kiến thức và tâmhuyết của tác giả, do vậy, những đơn vị kiến thức trình bày trong cuốn sổ tayđều rất thiết thực, mang tính thực tiễn cao Cách tiếp cận, cách phân tích, luậngiải vấn đề nghiên cứu trong công trình cũng rất chặt chẽ, mạch lạc, vănphong đậm chất khoa học, đây đều là những tư liệu hữu ích để tác giả thamkhảo, kế thừa có chọn lọc trong hoàn thành đề tài luận án

Tuy nhiên, vì cuốn sổ tay viết theo lối kinh nghiệm nên đơn vị kiến thứctrình bày còn tản mạn, chưa mang tính hệ thống, tính khái quát không cao.Trong cuốn sách chủ yếu trình bày về kinh nghiệm thực hành sư phạm củangười giáo viên nên nội dung, các khâu, các bước hoàn toàn khác xa với hoạtđộng TTTN của sinh viên Y dược Chính vì vậy, trong cuốn sách không bàntới quản lý hoạt động TTTN của sinh viên Y dược theo định hướng phát triểnNLTH Để kế thừa, vận dụng vào đề tài của mình, cần chắt lọc những nộidung liên quan tới các khâu, các bước, các nguyên tắc trong quá trình thựchành, thực tập của sinh viên cũng như trong quản lý hoạt động này để đạt hiệuquả cao, tất nhiên nó phải gắn tới quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ởcác trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH

Scanlan Judith, Gessler Sandra và Care (2001), Giải pháp cho tình trạng sinh viên chưa đạt yêu cầu trong thực tập đã nêu lên và phân tích khá

rõ một số nội dung cũng như nguyên nhân của tình trạng sinh viên chưa đạtyêu cầu trong hoạt động thực tập; trong đó, điểm nổi bật của công trình là cáctác giả đã đưa ra được một số yêu cầu quan trọng mang tính nguyên tắc trong

tổ chức và thực hiện nhiệm vụ thực tập của sinh viên Những yêu cầu nàyđược các tác giả nhận định và phân tích một cách sát đúng và trúng trọng tâmnhững vấn đề thực tế đặt ra nhằm đảm bảo cho hoạt động thực tập của sinhviên diễn ra được thuận lợi, hiệu quả Các nội dung trọng tâm bàn về tìnhtrạng thực tập của sinh viên được phân tích, luận giải tương đối chặt chẽ vàđầy đủ, có hệ thống số liệu minh chứng thuyết phục, thể hiện tính khoa học,logic Trên cơ sở đó, tác giả đã đề xuất những biện pháp sát thực tiễn, có tínhkhả thi nhằm khắc phục những hạn chế của sinh viên trong quá trình thực tập,nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo nghề cho nhân viên y tế

Tuy nhiên, trong toàn bộ công trình các tác giả chưa đề cập nhiều tớihoạt động TTTN của sinh viên ngành Y dược, nhất là nội dung quản lý hoạtđộng TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướng pháttriển NLTH chưa được đề cập đến Cùng với đó, hoạt động thực tập của sinhviên chưa được nghiên cứu một cách có hệ thống, cơ bản và chuyên sâu để làm

rõ các khâu, các bước trong quy trình thực tập của sinh viên; do đó, nhiều vấn đềcốt lõi, quan trọng về hoạt động thực tập của sinh viên chưa được phân tích làm

rõ Trong số các biện pháp đưa ra, có một số biện pháp còn chung chung, chưa

rõ nét, tính thực tiễn và tính khả thi không cao Mặc dù vẫn còn những hạn chếnhất định, song những phân tích, luận giải tương đối phong phú về tình trạngthực tập của sinh viên là những tư liệu thiết thực để tác giả nghiên cứu, phát triểnthêm phục vụ trong quá trình nghiên cứu hoàn thiện đề tài luận án của mình

Bộ Giáo dục và Đào tạo (2008), “Sinh viên với đào tạo đáp ứng nhucầu xã hội, nhu cầu đất nước” [7] tổ chức ngày 20/08/2008 tại Hà Nội; cácbài tham luận tại Hội thảo đã tập trung làm rõ một số nội dung cơ bản xungquanh việc ngành giáo dục cần chủ động xây dựng quy trình, chương trình,

nội dung chú trọng hoạt động thực hành, chuẩn bị kỹ năng nghề nghiệp chongười học; các cơ sở đào tạo cần có kế hoạch cụ thể, đồng thời, tăng cường

tổ chức các hoạt động, các loại hình câu lạc bộ phong phú, đa dạng và phùhợp với từng đối tượng sinh viên, thông qua đó, giúp sinh viên có điềukiện, môi trường thuận lợi để bổ sung kiến thức, rèn luyện các kỹ năng liênquan đến nghề nghiệp, phát huy năng lực của bản thân sau khi ra trường.Điểm thành công của Hội thảo là đã đưa ra được những quan niệm kháđúng đắn, đầy đủ về hoạt động thực hành, thực tập; đánh giá đúng vị trí,vai trò, tầm quan trọng của hoạt động thực hành, thực tập đối với sự pháttriển kiến thức, nâng cao kỹ năng tay nghề của sinh viên, giúp họ tự tinhoàn thành tốt vai trò, nhiệm vụ sau khi ra trường Cùng với đó, buổi hộithảo đã tập trung phân tích, luận giải tương đối sâu sắc thực trạng vấn đềthực hành, thực tập của sinh viên hiện nay với nhiều góc độ, khía cạnhkhác nhau; chỉ rõ vấn đề yếu nhất của sinh viên hiện nay là thiếu hụt các kỹnăng thực hành nghề nghiệp một cách nghiêm trọng; về cơ bản sinh viên ít

có điều kiện thực hành nên khi bước vào công việc không tự tin, khó hòanhập với môi trường mới sau khi ra trường Đồng thời, Hội thảo chỉ rõ đượcmột số nguyên nhân chủ yếu có tính nan giải dẫn tới những hạn chế, yếukém trong vấn đề thực hành, thực tập của sinh viên; trong đó, nguyên nhânchính vẫn là do cơ chế, chính sách, qui định về vấn đề thực hành, thực tậpcòn nhiều bất cập, trong đó, quy trình, chương trình, nội dung đào tạo trongcác trường cao đẳng, đại học Y dược chưa thật sự phù hợp, còn nặng về lýthuyết, ít chú trọng tới thực hành nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng nghềnghiệp cho người học Các nội dung được đề cập, làm rõ trong Hội thảo liênquan tới vấn đề thực hành, thực tập là nguồn tài liệu tham khảo tốt giúp tácgiả bổ sung, hoàn thiện phần nghiên cứu đề tài luận án của mình

Tuy nhiên, trong nội dung của Hội thảo chưa đề cập nhiều tới nội dungquản lý hoạt động thực hành, thực tập, chưa làm rõ vai trò của các chủ thểđối với hoạt động thực hành, thực tập và nhất là quản lý hoạt động TTTN

của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triểnNLTH Một số nguyên nhân dẫn tới những hạn chế, bất cập trong vấn đềthực hành, thực tập của sinh viên trình bày chưa đầy đủ Đặc biệt, các nhân

tố chi phối tới hoạt động thực hành, thực tập của sinh viên chưa được Hộithảo đề cập nhiều, chưa làm rõ được nội dung quan trọng này Một số yêucầu đề ra trong hoạt động thực hành, thực tập của sinh viên chưa sát thực,thiếu tính bao quát và luận giải chưa rõ Do đó, một số biện pháp đưa ratrong hội thảo còn mang tính định hướng, đón đầu trước sự vận động, pháttriển của xã hội và đất nước Các biện pháp đề ra chủ yếu theo góc độ giảiquyết từng lĩnh vực cụ thể theo cách tiếp cận của từng cá nhân các nhà khoahọc, chưa mang tính hệ thống, đồng bộ; đặc biệt, chưa có nhiều biện phápmang tính đột phá nhằm giải quyết thực trạng đặt ra, nâng cao chất lượngthực hành, thực tập của sinh viên trước yêu cầu, nhiệm vụ mới của ngành y,nhu cầu khám, chữa bệnh của các tầng lớp nhân dân

Hội thảo khoa học cấp ngành với chủ đề “Chất lượng thực tập với sựphát triển kiến thức, kỹ năng của sinh viên ngành y” ngày 18/07/2011 tại HàNội [14] do Bộ Y tế tổ chức đã đi sâu phân tích, luận giải làm rõ vị trí, vai trò,tầm quan trọng của hoạt động thực tập đối với sự phát triển, hoàn thiện kiếnthức lý thuyết đã được trang bị trên lớp của sinh viên ngành y Điểm nổibật trong số các nội dung được đề cập tại buổi hội thảo đó là đã nêu ra vàlàm rõ thực trạng hoạt động thực tập của sinh viên nói chung và sinh viênngành y nói riêng trên cả hai phương diện ưu điểm và hạn chế Đặc biệt,buổi hội thảo có các bài tham luận sâu sắc của các chuyên gia, các nhàkhoa học đầu ngành trong lĩnh vực Y tế đã tập trung làm rõ những tồn tạimang tính hệ thống về hoạt động thực tập của sinh viên ngành y Các ýkiến thảo luận cũng đã chỉ ra được những nguyên nhân sát thực và khá toàndiện của những tồn tại bấy lâu nay về chất lượng thực tập của sinh viênngành y Các biện pháp được đưa ra trong buổi hội thảo đều rất thực tế, cụ

thể, sát với đối tượng Tuy nhiên, buổi hội thảo chưa đề cập nhiều tới quản

lý hoạt động thực tập, chưa bàn cụ thể tới các nội dung quản lý hoạt độngthực tập của sinh viên; chưa đề cập tới nội dung quản lý hoạt động TTTNcủa sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triểnNLTH Các ý kiến tham luận và các nội dung được đề cập trong buổi hộithảo sẽ được tác giả chắt lọc, kế thừa và phát triển có chọn lọc trong quá trìnhnghiên cứu, hoàn thiện đề tài luận án của mình

Phan Thị Hồng Thái-Nguyễn Đức Giang (2016), “Hệ thống tiêu chuẩn

và tiêu chí đánh giá năng lực tực học theo tiếp cận năng lực thực hiện và quytrình tổ chức hoạt động tự học cho sinh viên sư phạm trong đào tạo theo hệthống tín chỉ” [66] Trong công trình tác giả đã tập trung làm rõ về vai trò, nộidung hệ thống tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá năng lực tự học theo tiếp cậnNLTH và quy trình tổ chức hoạt động tự học cho sinh viên sư phạm trong đàotạo theo hệ thống tín chỉ Đây là hướng tiếp cận nghiên cứu rất được quan tâmtrong đào tạo sinh viên sư phạm ở các trường dân sự Trong công trình tác giảđặc biệt quan tâm và nhấn mạnh tầm quan trọng của năng lực tự học của sinhviên theo hướng tiếp cận NLTH: Hoạt động dạy và học là hai thành tố củaquá trình dạy học, chúng có mối quan hệ thống nhất biện chứng với nhau Tựhọc là bộ phận của hoạt động học tập Để hoạt động tự học của sinh viên diễn

ra hiệu quả cần có sự sắp xếp hoạch định, hướng dẫn sinh viên thực hiện mộtcách chủ động, sáng tạo… tổ chức tự học theo tiếp cận năng lực thực hiện là

tổ chức tự học đầu ra trong đào tạo giáo viên Việc tổ chức tự học phải giúpngười học hoàn thành được các công việc theo tiêu chuẩn và tiêu chí nghềnghiệp Các tiêu chuẩn và tiêu chí này được xây dựng, thẩm định và công bốcho người học Việc đánh giá NLTH của sinh viên dựa trên những tiêu chuẩn,tiêu chí này với những bằng chứng cụ thể

Điểm nổi bật trong công trình là tác giả đã xây dựng được hệ thống tiêuchuẩn và tiêu chí đánh giá NLTH của sinh viên Về tiêu chuẩn đánh giá

NLTH của sinh viên trong các trường đại học sư phạm tác giả đã đề xuất 7tiêu chuẩn Đồng thời, tác giả cũng đã xây dựng được quy trình tổ chức tự họctheo tiếp cận NLTH trong các trường đại học sư phạm, gồm các bước: Chuẩn

bị dạy học; tổ chức tự học Trong mỗi bước tác giả đều trình bày cụ thể cáchthực hiện, nội dung cần triển khai và dự kiến kết quả đạt được Đây là côngtrình nghiên cứu tương đối cụ thể theo hướng tiếp cận NLTH, do đó là tài liệuthiết thực cho tác giả trong quá trình nghiên cứu đề tài của luận án

J.J.Guilbert (1992), Sổ tay giáo dục dành cho cán bộ y tế [36], với quan

điểm thực tập là trọng tâm của giáo dục Y học và lấy người học làm trungtâm, tác giả đã nêu ra và giải quyết tương đối rõ những vấn đề cơ bản liênquan tới hoạt động thực hành của sinh viên ngành y, như: Xây dựng một kếhoạch thực hành; theo dõi kiểm tra, đánh giá quá trình thực hiện kế hoạchthực hành; quản lý việc lượng giá các kỹ năng thực hành của sinh viên; quản

lý đánh giá phương pháp hướng dẫn thực hành của giảng viên, phương phápđánh giá cuối đợt thực tập của sinh viên… Điểm thành công trong cuốn sách

đó là tác giả đã đề cập và luận giải khá sâu sắc về yêu cầu, nội dung của những

kỹ năng đã đạt được và những gì chưa đạt của đợt thực hành, từ đó, rút kinhnghiệm cho những đợt thực hành, thực tập tiếp theo Đặc biệt, trong công trình,tác giả đã nêu ra và phân tích khá đầy đủ, kỹ lưỡng các nhân tố chi phối tớihoạt động thực hành của cán bộ y tế; đồng thời, đề cập khá toàn diện tới côngtác quản lý thực hành của các chủ thể Đây là tài liệu quan trọng, làm cơ sở đểtác giả nghiên cứu, kế thừa có chọn lọc phục vụ trong nghiên cứu đề tài luận ánquản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theođịnh hướng phát triển NLTH của mình đạt chất lượng tốt

Tuy nhiên, công trình trên chưa bàn sâu về quản lý hoạt động thực tập củasinh viên ngành Y dược, nhất là không đề cập tới quản lý hoạt động TTTNcủa sinh viên ngành Y dược; cách phân tích, luận giải các vấn đề liên quan tớithực hành của sinh viên chưa có tính hệ thống, tính khái quát chưa cao; chưa

làm rõ nét vị trí, vai trò và trách nhiệm của các chủ thể quản lý hoạt động thực hành.Các khái niệm, quan niệm trong cuốn sách chưa được tác giả củng cố và trình bàyđầy đủ, phần luận giải chưa thật sự tường minh; do vậy, các nội dung cốt lõi đượctrình bày trong cuốn sổ tay nhìn chung chưa rõ, nội dung phân tích chưa thực sựthuyết phục Đặc biệt, trong cuốn sách, các tác giả chưa cụ thể hóa một cách khoahọc, chi tiết các khâu, các bước thực hành để sinh viên thuận lợi trong quá trìnhhiện thực hóa trong thực tiễn thực tập; một số nội dung luận giải về hoạt động thựctập của sinh viên chưa gắn sát với yêu cầu thực tế trong thăm khám, điều trị bệnh,nhất là trước sự phát triển mạnh mẽ của các bệnh viện, các trung tâm y tế.

Fred Abbatt và Rosamary Mc Mahon (1985), Giảng dạy nhân viên chăm sóc sức khỏe [1] đã luận giải khá sâu sắc về cách thức, biện pháp để

người giảng viên biết cụ thể sinh viên cần học và cần trang bị những gìcho nghề nghiệp của mình Điểm nổi bật của cuốn tài liệu đó là các tác giả

đã đi từ những kỹ thuật phân tích các nhiệm vụ đưa tới sự phân biệt rõràng giữa các điều cần học khác nhau, kiến thức thái độ hay kỹ năng thaotác tay nghề Cùng với đó, việc đưa ra và làm rõ một số định nghĩa trungtâm, luận giải khá rõ những nội dung cần phải học, cần được trang bịnhằm cung cấp cơ sở để nhà quản lý xây dựng kế hoạch chung cho cácchương trình khóa học, kế hoạch đánh giá và lựa chọn các phương phápgiảng dạy cũng như kế hoạch quản lý đều là nguồn tài liệu tham khảo tốt

để tác giả phục vụ cho nghiên cứu đề tài Cuốn tài liệu cũng nêu ra vàphân tích khá rõ các nội dung, biện pháp nhằm giúp nhân viên nâng caokiến thức, kỹ năng chăm sóc sức khỏe, nhất là các nguyên tắc trong quátrình thực hành chăm sóc người bệnh Đặc biệt, phương pháp phân tích,luận giải vấn đề, cách thức triển khai các nội dung kiến thức trong cuốntài liệu tương đối khoa học, chặt chẽ và có tính thuyết phục cao… đây đều

là những điểm nổi bật trong cuốn tài liệu mà tác giả có thể tham khảo, kếthừa trong quá trình triển khai, hoàn thiện đề tài luận án của mình

Tuy nhiên, bên cạnh những điểm đã đạt được, điểm còn hạn chế củacuốn tài liệu ở chỗ, một số luận điểm được trình bày trong tài liệu chưathật sự logic, thiếu tính hệ thống, tính khái quát chưa cao Cuốn tài liệuchỉ tập trung bàn về vấn đề trang bị các kiến thức, kỹ năng tay nghề trongchăm sóc sức khỏe của nhân viên y tế nói chung, không đi bàn sâu về hoạtđộng thực hành, thực tập, nhất là không đề cập tới quản lý hoạt động TTTNcủa sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triểnNLTH Cách viết của cuốn tài liệu theo dạng cuốn sách tham khảo, khôngphải là cách triển khai của một đề tài luận án, do đó, kết cấu và cách thứcluận giải một số vấn đề chưa thực sự tường minh

1.2 Những công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động thực hành, thực tập của sinh viên

Darling Hammond, L.,& Haselkom E (2009), Nâng cao chất lượng quản lý hoạt động thực tập của sinh viên sư phạm [87] Trong toàn bộ công

trình tác giả đã tập trung làm rõ các vấn đề liên quan tới quản lý hoạt độngthực tập và nâng cao chất lượng quản lý hoạt động thực tập của sinh viên sưphạm Các nội dung liên quan tới quản lý hoạt động thực tập của sinh viên sưphạm cũng được tác giả thống kê và làm rõ Theo tác giả, hoạt động thực tậpcủa sinh viên ngành sư phạm có tầm quan trọng đặc biệt, trực tiếp ảnh hưởngtới trình độ kiến thức, kỹ năng sư phạm của họ Do vậy, hoạt động này phảiđược chú trọng và đầu tư đúng mức Trong đó, việc nâng cao chất lượng quản

lý hoạt động thực tập của sinh viên sư phạm trực tiếp góp phần nâng cao chấtlượng, hiệu quả của hoạt động này Tác giả có đề cập và khái quát tương đốithuyết phục các đặc trưng về hoạt động thực tập của sinh viên sư phạm, đồngthời nêu ra các yêu cầu mang tính nguyên tắc trong quản lý hoạt động thựctập của sinh viên sư phạm Tác giả cũng đề xuất một số biện pháp có tính thựctiễn và tính khả thi trong nâng cao chất lượng quản lý hoạt động thực tập củasinh viên sư phạm Tuy tác giả không đề cập tới hoạt động TTTN của sinh

viên ngành Y và quản lý hoạt động TTTN của sinh viên Ngành y, song cáchluận giải và cách tiếp cận, giải quyết vấn đề liên quan tới công tác quản lýhoạt động thực tập của sinh viên trong môi trường sư phạm rất có giá trị đốivới tác giả trong tham khảo để triển khai đề tài của mình.

Thomas Deissinger, Slilke Hellwig (2011), Vai trò của công tác quản lý hoạt động thực hành, thực tập trong hình thành năng lực thực hành cho sinh viên sư phạm [97] Trong toàn bộ công trình tác giả tập trung bàn sâu về nội

dung, vai trò của công tác quản lý hoạt động thực hành, thực tập đối với hìnhthành năng lực thực hành cho sinh viên sư phạm Tác giả nhấn mạnh: Quátrình từ tiếp thu kiến thức đến hình thành kỹ năng, kỹ xảo của người giáo viên

là cả một quá trình dài, tương đối phức tạp do chịu sự tác động của nhiều yếu

tố, trong đó việc tổ chức hiệu quả các hoạt động thực hành, thực tập chongười học là cách mang lại hiệu quả thiết thực Tác giả cũng đã nêu ra các nộidung trong công tác quản lý hoạt động thực hành, thực tập của sinh viên, cácyêu cầu để tổ chức chặt chẽ, khoa học và hiệu quả hoạt động này Đặc biệt,tác giả cũng đã đề xuất một số biện pháp tương đối sát thực tiễn, có tính thiếtthực trong nâng cao chất lượng hoạt động thực hành, thực tập của sinh viên sưphạm Tuy nhiên, trong công trình không bàn tới hoạt động TTTN và quản lýhoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo địnhhướng phát triển NLTH Đối tượng nghiên cứu trong công trình trên là sinhviên sư phạm, khác với đối tượng mà tác giả đang nghiên cứu là sinh viên ởcác trường cao đẳng Y dược

Nguyễn Xuân Khang (2006) về Một số biện pháp quản lý thực tập lâm sàng [49] đã tập trung trình bày, luận giải khá sâu sắc, mang tính cơ bản và hệ

thống về quản lý thực tập lâm sàng Điểm nổi bật về nội dung trong cuốn sách

đó là phần thực trạng quản lý thực tập lâm sàng được tác giả trình bày tươngđối phong phú, đa dạng; do những tư liệu, số liệu, các tình huống được tác giảthu thập, tổng hợp từ chính thực tiễn hoạt động quản lý thực tập lâm sàng qua

nhiều năm nên có tính thuyết phục và độ tin cậy khá cao Những kinh nghiệmtrong quản lý thực tập lâm sàng được tác giả đúc rút và trình bày khá chặtchẽ, mạch lạc và có hệ thống trong cuốn sách rất thiết thực cho những ngườinghiên cứu về vấn đề này, như: Đề cao tính kế hoạch trong quản lý thực tập lâmsàng; đảm bảo nguyên tắc và giữ vững kỷ luật trong quản lý thực tập lâm sàng Đặc biệt, điểm nổi bật trong cuốn sách là trên cơ sở trình bày và đánh giá đúngthực trạng trên cả hai mặt ưu điểm và hạn chế về hoạt động quản lý thực tập lâmsàng, chỉ ra các nhân tố tác động tới hoạt động này; tác giả cuốn sách đã đề xuất

hệ thống các biện pháp rất thiết thực, sát thực tiễn, có tính khả thi cao, trong đó,

có biện pháp mang tính đột phá; cách triển khai từng biện pháp cũng rất mạchlạc, chặt chẽ; văn phong sử dụng trong sáng, dễ hiểu, nhất là hệ thống các thuậtngữ chuyên ngành được tác giả trình bày phù hợp, chặt chẽ

Tác giả Nguyễn Ngọc Hùng (2006) về Các giải pháp đổi mới quản lý dạy học thực hành theo tiếp cận năng lực thực hiện cho sinh viên sư phạm kỹ thuật, luận án Tiến sĩ Quản lý giáo dục [46] đã tập trung làm rõ cơ sở lý

luận về quản lý dạy học thực hành theo tiếp cận NLTH cho sinh viên sưphạm kỹ thuật Luận án đã tập trung khảo sát, phân tích thực trạng của vấn

đề quản lý dạy học thực hành theo tiếp cận NLTH cho sinh viên sư phạm

kỹ thuật, cụ thể như: Làm rõ thực trạng hoạt động dạy học thực hành theotiếp cận NLTH cho sinh viên sư phạm kỹ thuật; thực trạng quản lý dạy họcthực hành theo tiếp cận NLTH cho sinh viên sư phạm kỹ thuật và các yếu

tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học thực hành theo tiếp cận NLTH cho sinhviên sư phạm Trên cơ sở đó, tác giả đã đề xuất các giải pháp đổi mới quản

lý dạy học thực hành theo tiếp cận NLTH cho sinh viên sư phạm kỹ thuật.Tuy nhiên, luận án không đề cập tới quản lý hoạt động TTTN của sinh viên

ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH; các nộidung trình bày trong luận án được tác giả chắt lọc, tiếp thu, kế thừa có chọnlọc để hoàn thiện đề tài luận án của mình

Các nội dung được trình bày trong cuốn sách là những tư liệu quý, nhất là

về phương pháp tiếp cận vấn đề, cách thức triển khai và luận giải vấn đề, đâyđều là cơ sở quan trọng giúp tác giả hoàn thiện thêm trong quá trình nghiên cứu

đề tài của mình, nhất là phần lý luận về quản lý thực tập Tuy nhiên, mặc dù đềcập nhiều tới vấn đề thực tập của sinh viên ngành y, song trong toàn bộ cuốnsách chưa đề cập nhiều tới quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ngành Y dượctheo định hướng phát triển NLTH; một số khái niệm, quan niệm trình bày chưarõ; chưa làm nổi bật rõ những hạn chế, bất cập mang tính nan giải về vấn đề thựctập của sinh viên ngành y trong nhiều năm qua; đặc biệt, phần trình bày về cácyếu tố tác động, chi phối tới hoạt động thực hành, thực tập của sinh viên chưasát, chưa mang tính bao quát; một số nội dung trình bày còn tản mạn, chưa mangtính hệ thống, tính khái quát trong cuốn sách còn hạn chế

1.3 Đánh giá khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề luận án tập trung giải quyết

1.3.1 Đánh giá khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố

Có thể khẳng định, cho đến nay đã có nhiều công trình khoa học của cáctác giả trong và ngoài nước nghiên cứu về đề tài quản lý hoạt động thực tậpnói chung và quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Ydược theo định hướng phát triển NLTH nói riêng có liên quan đến đề tài luận

án Mặc dù tiếp cận nghiên cứu, luận giải dưới nhiều góc độ, phạm vi và khíacạnh khác nhau, song hầu hết các công trình này đều đã tập trung làm nổi bậtnội dung vấn đề nghiên cứu theo mục tiêu, nhiệm vụ đề ra Đó là những đónggóp quan trọng, quý báu, có giá trị lớn về mặt khoa học, giúp tác giả có thểtham khảo, tìm ra “khoảng trống” chưa được nghiên cứu hoặc nghiên cứuchưa hết để kế thừa trong quá trình tổ chức, thực hiện đề tài luận án: “Quản lýhoạt động thực tập tốt nghiệp của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dượctheo định hướng phát triển năng lực thực hiện” Qua nghiên cứu các công

trình khoa học đã được nghiệm thu, công bố ở trong và ngoài nước, có thểkhái quát trên một số vấn đề chủ yếu sau:

Một là, các công trình nghiên cứu được trình bày ở phần trên về cơ bản đã

bước đầu đưa ra và làm rõ được hệ thống các quan niệm; phương pháp tiếp cận

về hoạt động thực hành, thực tập; quản lý hoạt động thực hành, thực tập; quản lýhoạt động TTTN của sinh viên ngành sư phạm, ngành Y dược trên nhiều góc độ,khía cạnh khác nhau, thể hiện tính đa dạng và phong phú trong quan điểm tiếpcận Đặc biệt, các công trình đã nghiên cứu làm rõ cơ sở sở lý luận của hoạtđộng thực hành, thực tập trong đào tạo sinh viên sư phạm; hoạt động thực hành,thực tập của sinh viên trong đào tạo nghề, các trường đào tạo nghiệp vụ, chuyênmôn kỹ thuật Quan niệm khác nhau về thực hành, TTTN của sinh viên, nghiêncứu nội dung quản lý hoạt động thực hành, thực tập, hoạt động TTTN; chỉ rõ cácnhân tố tác động đến quản lý hoạt động thực hành, thực tập của sinh viên ở cáctrường cao đẳng, đại học hiện nay

Hai là, thông qua các công trình nghiên cứu của mình, các tác giả đã

khẳng định ngành Y dược có vai trò quan trọng trong công tác chăm sóc, bảo

vệ sức khỏe cho nhân dân, nhất là trước yêu cầu ngày càng cao trong bối cảnh

có nhiều tác nhân tác động xấu tới sức khỏe con người Tuy nhiên, thực tiễncho thấy, bên cạnh những kết quả đạt được là cơ bản, ngành Y dược thời gianqua còn bộc lộ những hạn chế nhất định, nhất là về trình độ chuyên môn củamột bộ phận đội ngũ y sĩ, bác sĩ… Vì vậy, để ngành y hoàn thành tốt nhiệm

vụ mà Đảng, Nhà nước giao, để nhân dân thực sự yên tâm trong khám, chữabệnh, các tác giả đều nhấn mạnh, ngành y cần tập trung rà soát toàn bộ cáckhâu, các bước, trong phạm vi toàn ngành, phải thường xuyên đổi mới, tự

“nâng tầm” để đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới; trong đó, cần tập trung tạobước “đột phá” trong nâng cao chất lượng hoạt động thực hành, thực tập củasinh viên ở các trường Y dược, trong đó có hoạt động TTTN của sinh viên ởcác trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH Bên cạnh đó,các công trình khoa học trên cũng đã nghiên cứu về hoạt động thực hành, thực

tập, hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng, đại học trên cảnước; khái quát đặc điểm của hoạt động thực hành, thực tập, hoạt động TTTNcủa sinh viên; khảo sát đánh giá thực trạng vấn đề thực hành, thực tập vàTTTN của sinh viên để làm rõ vấn đề nghiên cứu.

Ba là, trên cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn, các công trình khoa học trên

đã đề xuất các biện pháp quản lý hoặc nâng cao hiệu quả hoạt động thựchành, thực tập nói chung và quản lý hoạt động TTTN của sinh viên nói riêngtrong quá trình đào tạo ở nhà trường Trong các công trình nghiên cứu kể trên,phần lớn đề cập đến việc quản lý hoạt động thực hành, thực tập của sinh viên

ở các nhà trường và cấp học khác nhau Mỗi đề tài nghiên cứu với phạm vi,thời gian, địa bàn và cấp độ khác nhau, đối tượng đào tạo cũng có những nétriêng nên khó áp dụng đại trà Các công trình nghiên cứu được trình bày ởtrên có nội dung đề cập rất đa dạng và phong phú, có giá trị lý luận, thực tiễn

to lớn, là nguồn tài liệu tham khảo quý báu giúp tác giả tiếp cận, nghiên cứu,

kế thừa có chọn lọc; từ đó gợi mở, định hướng những vấn đề khoa học, nhữnghướng tiếp cận mới để tác giả tiếp tục đi sâu tìm hiểu, nghiên cứu làm rõ

Bốn là, mặc dù đề cập đến vấn đề thực hành, thực tập, về quản lý hoạt

động thực hành, thực tập của sinh viên ở các trường cao đẳng, đại học nóichung đã có nhiều, nhưng những nghiên cứu lý luận về quản lý hoạt độngTTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triểnNLTH chưa nhiều Chưa có nhiều các công trình nghiên cứu chuyên khảo,các đề án, chương trình nghiên cứu khoa học cấp nhà nước, cấp Bộ Y tế hayluận án, luận văn nào trực tiếp đi sâu luận giải một cách có hệ thống, toàndiện và chuyên sâu về quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trườngcao đẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH Trên cơ sở đó, đề xuấtcác giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động thực hành, thực tập của sinh viên

ở các trường cao đẳng, đại học trên cả nước nói chung và nâng cao chấtlượng, hiệu quả quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng

Y dược theo định hướng phát triển NLTH nói riêng, đáp ứng yêu cầu ngàycàng cao trong công tác khám, điều trị bệnh của nhân dân.

Năm là, dưới các góc độ, phạm vi nghiên cứu khác nhau, các công trình

nghiên cứu ở trên mặc dù đã giải quyết được một số vấn đề lý luận và thựctiễn quản lý hoạt động thực hành, thực tập của sinh viên các trường cao đẳng,đại học Y dược Song, các công trình đã công bố chưa tập trung khai thác vấn

đề ở chiều sâu từ góc độ nhận thức đầy đủ về đặc điểm, vai trò, tầm quantrọng của quản lý hoạt động thực hành, thực tập, nhất là quản lý hoạt độngTTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triểnNLTH; đặc biệt, chưa xác lập các tiêu chí đánh giá chất lượng, hiệu quả củahoạt động thực hành, thực tập và quản lý hoạt động thực hành, thực tập, quản

lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo địnhhướng phát triển NLTH để từ đó tìm ra các giải pháp nâng cao

Sáu là, nhiều vấn đề thực tiễn trong quá trình quản lý hoạt động thực hành,

thực tập, hoạt động TTTN của sinh viên Y dược chưa được quan tâm, giải quyếtmột cách triệt để, trên cơ sở khoa học, như: Thực trạng ưu, khuyết điểm trong hoạtđộng thực tập; những mâu thuẫn, vấn đề nảy sinh từ thực trạng tổ chức hoạt độngthực tập của sinh viên Y dược Đặc biệt, những nhân tố tác động đến nâng caochất lượng hoạt động thực tập của sinh viên ở các trường Y dược hiện nay vàquản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo địnhhướng phát triển NLTH… Vẫn còn nhiều “khoảng trống” về vấn đề quản lý hoạtđộng thực hành, thực tập của sinh viên ngành Y dược nói chung và quản lý hoạtđộng TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướng pháttriển NLTH nói riêng cần được tập trung nghiên cứu làm rõ

Bảy là, các quan điểm, định hướng và giải pháp, biện pháp nâng cao chất

lượng quản lý hoạt động thực hành, thực tập và quản lý hoạt động TTTN củasinh viên ở các trường cao đẳng, đại học Y dược theo định hướng phát triểnNLTH được đề cập về cơ bản mới dừng lại ở những khám phá, phát hiện ban

đầu mang tính chung chung, chỉ là giải pháp phát huy, nâng cao trong từng lĩnhvực cụ thể, chưa thực sự mang tính hệ thống, toàn diện và chuyên sâu nhằm tạobước “đột phá” trong nâng cao chất lượng hoạt động thực hành, thực tập củasinh viên các trường Y dược nói chung và quản lý hoạt động TTTN của sinhviên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH nói riêng.

1.3.2 Những vấn đề luận án tập trung giải quyết

Từ những khái quát chủ yếu của các công trình nghiên cứu đã nghiệmthu, công bố ở trên, tác giả xác định một số nội dung cơ bản đề tài luận án cầntập trung giải quyết, cụ thể:

* Về mặt lý luận:

Thứ nhất, tập trung làm rõ hệ thống lý luận về quản lý hoạt động TTTN

của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triểnNLTH Đây là những vấn đề không mới, song vẫn mang tính thời sự, rất đượcquan tâm, kỳ vọng, việc phân tích luận giải vấn đề quản lý hoạt động TTTNcủa sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triểnNLTH một cách có hệ thống, chuẩn xác thực sự không hề đơn giản, bởi trênthực tế vẫn còn nhiều ý kiến, quan điểm và nội dung chưa thống nhất Chính

vì vậy, tác giả thiết nghĩ, để làm rõ được vấn đề này, ngoài việc tiếp thu,nghiên cứu ý kiến, quan điểm của các nhà khoa học đi trước, luận án cần đisâu nghiên cứu, tập trung xây dựng các khái niệm cơ bản, như: Khái niệmthực tập; khái niệm thực tập tốt nghiệp; khái niệm hoạt động TTTN; kháiniệm quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dượctheo định hướng phát triển NLTH Việc phân tích, luận giải một cách khoahọc các vấn đề nêu trên có ý nghĩa rất quan trọng, là cơ sở để luận giải tầmquan trọng của hoạt động TTTN và quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ởcác trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH

Thứ hai, đề tài đi sâu nghiên cứu xây dựng nội dung cơ bản về quản lý

hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định

hướng phát triển NLTH Đây là vấn đề quan trọng, có ý nghĩa quyết định đếnthành công của luận án Bởi vì, chỉ trên cơ sở chỉ rõ nội dung cơ bản về quản lýhoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướngphát triển NLTH thì mới có cơ sở để nhận thức đúng đắn, đánh giá khách quan,chính xác những ưu điểm cũng như những hạn chế, bất cập trong quản lý hoạtđộng TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướng pháttriển NLTH Từ đó, đi sâu nghiên cứu những vấn đề nảy sinh, những khó khăn,vướng mắc trong thực tiễn quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trườngcao đẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH; đề xuất yêu cầu, giải phápnâng cao chất lượng quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường caođẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH trước yêu cầu, nhiệm vụ mới củangành Y tế.

Thứ ba, trong phạm vi nghiên cứu của đề tài luận án, tập trung phân tích

chỉ ra những yếu tố tác động đến quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở cáctrường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH Các công trìnhkhoa học trình bày ở trên cũng đã đề cập và làm rõ những yếu tố tác động đếnquản lý hoạt động thực tập của sinh viên ngành Y dược với các mức độ, phạm

vi và nội dung khác nhau Chỉ ra những thuận lợi, khó khăn, tích cực và tiêucực do các yếu tố đó mang lại Tuy nhiên, việc tiếp cận, phân tích mới chỉdừng lại trong phạm vi nhất định của từng lĩnh vực mà tác giả nghiên cứu,chưa mang tính khái quát cao, hệ thống, thể hiện sự tác động tổng thể đếnnâng cao chất lượng quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường caođẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH Do đó, đề tài cần tiếp tụcnghiên cứu, làm rõ hơn những yếu tố tác động đến nâng cao chất lượng quản

lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo địnhhướng phát triển NLTH Đặc biệt, sự tác động đó không chỉ có mặt tiêu cực,gây khó khăn, trở ngại mà còn có cả những mặt tích cực, những thuận lợi đểnâng cao chất lượng quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường caođẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH

* Về mặt thực tiễn:

Thứ nhất, trên cơ sở những vấn đề lý luận, tác giả sẽ tiến hành điều tra,

đánh giá thực trạng quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường caođẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH Trong đó, tập trung đánh giá

cụ thể, sát thực về quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường caođẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH bằng các luận điểm rõ ràng, kếthợp giữa đánh giá định lượng và đánh giá định tính Đồng thời, kết hợp chặtchẽ với hệ thống các số liệu để tăng tính thuyết phục, làm nổi bật các nội dungtrình bày Phần thực trạng tập trung đánh giá trên hai mặt (ưu điểm và hạn chế);đồng thời, trình bày và phân tích làm rõ các nguyên nhân của thực trạng đó mộtcách toàn diện Tất cả các yếu tố này nhằm mục đích tạo cơ sở để đề xuất yêucầu và biện pháp nâng cao chất lượng quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ởcác trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH ở phần tiếptheo

Thứ hai, đề tài luận án sẽ xây dựng và xác định những yêu cầu quản lý hoạt

động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướng pháttriển NLTH Đây cũng là một nội dung quan trọng mà đề tài sẽ tập trung làm rõ,xác định cho được những yêu cầu mang tính nguyên tắc, thực sự sát thực, tiêubiểu và đúng trọng tâm vấn đề, đảm bảo cho hoạt động này diễn ra thuận lợi, đạtchất lượng, hiệu quả bền vững Vấn đề quan trọng đối với phần yêu cầu quản lýhoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướngphát triển NLTH đó là, bên cạnh việc xác định các yêu cầu, cần phải xác địnhcách tiếp cận và ngôn ngữ viết phải theo đúng góc độ của các nguyên tắc Đâycũng là một nội dung quan trọng, tương đối khó mà đề tài cần phải tập trung phântích, làm rõ

Thứ ba, trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý

hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo địnhhướng phát triển NLTH, luận án sẽ đề xuất hệ thống biện pháp quản lý hoạtđộng TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướngphát triển NLTH mang tính đồng bộ, thiết thực và khả thi Mục đích việc

nghiên cứu nội dung, đánh giá đúng thực trạng quản lý hoạt động TTTN củasinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH đểtìm ra những biện pháp hữu hiệu nhất nhằm nâng cao chất lượng hoạt độngnày trong tình hình mới Chính vì vậy, đây là vấn đề có ý nghĩa quan trọng cả

về lý luận và thực tiễn Nếu các biện pháp có giá trị thực tiễn cao, phản ánhđúng hiện thực khách quan sẽ đem lại hiệu quả thiết thực trong nâng caochất lượng quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Ydược theo định hướng phát triển NLTH Ngược lại, nếu hệ thống các biệnpháp đưa ra không mang tính đồng bộ, thiếu khách quan, không phù hợpvới đặc điểm, yêu cầu của xã hội, của ngành Y tế, không sát với đối tượng

sẽ ảnh hưởng lớn tới chất lượng quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ởcác trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH Do vậy, cácbiện pháp mà luận án đưa ra phải có tính toàn diện, đồng bộ, nhưng cũngphải có trọng tâm, trọng điểm; phải xuất phát từ thực tiễn, có tính khả thi,đặc biệt, phải dựa trên cơ sở khách quan, khoa học, hướng tới giải quyếtnhững vấn đề thực tiễn đặt ra trong công tác quản lý hoạt động TTTN củasinh viên ngành y nói chung và quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ởcác trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triển NLTH nói riêng

Thứ tư, luận án tập trung kiểm chứng sự cần thiết và tính khả thi của các

biện pháp được đề xuất trong luận án thông qua thực nghiệm sự cần thiết, tínhkhả thi của các biện pháp Theo đó, luận án sẽ tập trung làm rõ sự cần thiết,tính khả thi của các biện pháp được đề xuất Trên cơ sở đưa ra và luận giảibằng các phương pháp khác nhau, luận án sẽ làm rõ sự cần thiết và tính khảthi đối với từng biện pháp nhằm tăng tính thuyết phục, thấy rõ được giá trịcủa hệ thống các biện pháp được đề xuất

Qua tổng quan các công trình nghiên cứu, tác giả sẽ tiếp thu, kế thừa cóchọn lọc các kết quả, thành tựu nghiên cứu của các nhà khoa học đã công bố

để vận dụng nghiên cứu hoàn thiện đề tài luận án, góp phần nâng cao chấtlượng quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dượctheo định hướng phát triển NLTH

- định hướng phát triển NLTH.

Quá trình tổng quan cho thấy, các nghiên cứu về hoạt động TTTN vàquản lý hoạt động TTTN mới chỉ chủ yếu tập trung vào đối tượng là sinh viêncác trường sư phạm Cũng có một số công trình nghiên cứu về hoạt động TTTNcủa sinh viên theo hướng tiếp cận năng lực Tuy nhiên, chưa có nhiều công trìnhnghiên cứu về quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Ydược theo định hướng phát triển NLTH với đầy đủ các yếu tố của quá trình quản

lý, như: Mục tiêu, nội dung, hình thức, quy trình, tổ chức thực hiện, kiểm trađánh giá kết quả hoạt động TTTN và đề xuất các biện pháp quản lý hoạt độngTTTN của sinh viên theo định hướng phát triển NLTH

Như vậy, nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn và đề xuất các biệnpháp quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theođịnh hướng phát triển NLTH trong bối cảnh đổi mới giáo dục và đào tạo để đàotạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáng ứng nhu cầu khám chữa bệnh của nhândân hiện nay là vấn đề mang tính cấp thiết, nhưng chưa được nghiên cứu mộtcách cơ bản, hệ thống và toàn diện Từ những kết quả nghiên cứu khoa học củacác tác giả ngoài nước, trong nước cùng những vấn đề khoa học chưa được giảiquyết một cách thấu đáo là cơ sở quan trọng để tác giả xây dựng cơ sở lý luận và

tổ chức nghiên cứu thực trạng cho việc xây dựng, thực hiện luận án

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THỰC TẬP TỐT NGHIỆP CỦA SINH VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y DƯỢC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN

NĂNG LỰC THỰC HIỆN 2.1 Những vấn đề lý luận về hoạt động thực tập tốt nghiệp của sinh viên ở các trường cao đẳng Y dược theo định hướng phát triển năng lực thực hiện

2.1.1 Các khái niệm cơ bản

Khái niệm thực tập

Thực tập theo định nghĩa của Từ điển LaRousse thì đây là giai đoạn họctập, nghiên cứu qua thực tế, được yêu cầu đối với học viên theo một số nghề,đây cũng là giai đoạn mà một người phải tạm thời đến làm việc tại doanhnghiệp để hoàn tất chương trình đào tạo

Theo Từ điển tiếng Việt-Viện Ngôn ngữ học: “Thực tập là làm trongthực tế để áp dụng và củng cố kiến thức lý thuyết, trau dồi thêm về nghiệp vụchuyên môn” [59, tr.1071]

Theo định nghĩa của Đại từ điển tiếng Việt (Nguyễn Như Ý Chủ biên):

“Thực tập là tập làm trong thực tế để áp dụng, nâng cao nghiệp vụ chuyênmôn Sinh viên đi thực tập ở nhà máy, sau đợt thực tập phải nộp tổng kết, báocáo cho nhà trường” [83, tr 997]

Theo Từ điển Giáo dục học, thực hành, thực tập: “Là dạng hoạt độngthực tiễn sau phần học lý thuyết nhằm mục đích cụ thể hóa và củng cố kiếnthức, phát triển kỹ năng quan sát, nhận thức, hình thành các kỹ năng, kỹ xảocần thiết cho cuộc sống tự lập trong tương lai của học sinh Thực tập một cách

có hệ thống, thường xuyên là phương thức quan trọng nhất đảm bảo nguyêntắc giáo dục lý luận liên hệ với thực tiễn” [40, tr.379]

Theo Từ điển Giáo dục học quân sự, thực tập: Là sự vận dụng tổng hợpkiến thức, kỹ năng, kỹ xảo được lĩnh hội trong quá trình học tập vào giảiquyết các nhiệm vụ đặt ra theo chức trách mà sau khi ra trường người học sẽđảm nhiệm Thực tập được tiến hành theo kiểu “nhập vai, tập làm trên cáccương vị Thực tập được diễn ra trong cả nhà trường và đơn vị và chỉ đượctiến hành trong một thời gian nhất định khi người học đã được trang bị mộtlượng tri thức cần thiết, phù hợp đáp ứng với “vai” được phân công” [13].Như vậy, qua các quan niệm nêu trên về thực tập có thể hiểu thực tậpchính là việc tập làm trong thực tế theo chức danh để vận dụng, củng cố lýthuyết, trau dồi chuyên môn nghiệp vụ, phát triển, hoàn thiện kỹ năng, kỹ xảotheo mục tiêu, yêu cầu đề ra.

Thực tập là một nội dung quan trọng trong quá trình học tập tại trường,trong quá trình thực tập người học phải vận dụng tổng hợp các kiến thức, kỹnăng, kỹ xảo được trang bị trong suốt quá trình đào tạo để hoàn thành côngviệc được giao; thông qua đó nhằm bổ sung, củng cố, hoàn thiện kiến thức, kỹnăng, kỹ xảo, góp phần nâng cao phẩm chất, năng lực chuyên môn cho ngườihọc theo mục tiêu, yêu cầu đào tạo Thông qua kết quả thực tập cũng là mộtkênh thông tin để các chủ thể quản lý giáo dục đánh giá khách quan, chínhxác chất lượng toàn bộ quá trình giáo dục, đào tạo của nhà trường Trên cơ sở

đó, nghiên cứu, rà soát, bổ sung hoàn thiện mục tiêu, chương trình, nội dung,phương thức đào tạo cũng như quá trình thực tập của người học

Từ cách tiếp cận trên, tác giả quan niệm: Thực tập là hoạt động có mục đích, có tổ chức, có kế hoạch của các lực lượng sư phạm nhằm giúp sinh viên

có điều kiện vận dụng những kiến thức lý thuyết đã được học vào thực tiễn nghề nghiệp, có thêm trải nghiệm thực tiễn để tích lũy thêm kiến thức, kỹ năng tay nghề sau khi tốt nghiệp ra trường.

Qua quan niệm về thực tập nêu trên, có thể thấy thực tập và thực hànhđều giống nhau ở chỗ cùng là vận dụng lý thuyết vào thực tiễn, thông qua

thực tiễn các hoạt động giúp người học nâng cao kiến thức, kỹ năng, pháttriển toàn diện về mọi mặt Điểm khác nhau lớn nhất giữa thực hành và thựctập đó là thực hành có thể được thực hiện thường xuyên, liên tục, còn thực tậpchỉ có thể tổ chức được trong thời điểm nhất định nằm trong chương trình đàotạo của trường, có sự tổ chức chặt chẽ, sự tham gia của nhiều lực lượng…

Khái niệm thực tập tốt nghiệp

Thực tập tốt nghiệp là một phần quan trọng trong chương trình đào tạo ởcác trường cao đẳng, đại học Chương trình TTTN được xem một nội dunghọc tập mang tính chất chuyển tiếp giữa môi trường học tập với môi trường

xã hội thực tiễn Mục tiêu của TTTN nhằm tạo điều kiện cho sinh viên có cơhội cọ sát với thực tiễn, gắn kết những lý thuyết đã học được trên giảngđường với môi trường thực tiễn bên ngoài

Qua nghiên cứu, tìm hiểu tác giả quan niệm về TTTN như sau: TTTN là một nội dung quan trọng nằm trong chương trình đào tạo chính khóa, nhằm giúp sinh viên có điều kiện vận dụng những kiến thức lý thuyết đã được học vào môi trường thực tiễn để tích lũy thêm kiến thức, rèn luyện kỹ năng tay nghề, hoàn thiện về năng lực, phẩm chất nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp.

Mục tiêu của TTTN là giúp sinh viên vận dụng những kiến thức đã họcmột cách khoa học, sáng tạo vào tình hình thực tiễn của xã hội; tạo điều kiệncho sinh viên có dịp cọ sát với thực tiễn, làm quen với môi trường làm việc;rèn luyện cho sinh viên khả năng tư duy độc lập, sáng tạo trong công việc, tựvận động và khẳng định mình trong thực tiễn để hòa nhập và phát triển

Thực tập tốt nghiệp thường được bố trí vào cuối khóa học, thườngdiễn ra ở ngoài nhà trường; để hoàn thành nhiệm vụ thực tập người họcphải phát huy cao độ tính tích cực, chủ động, sáng tạo nhằm vận dụng tổnghợp những kiến thức, kỹ năng và thái độ lĩnh hội được trong quá trình họctập vào giải quyết các công việc thực tiễn đặt ra theo nhiệm vụ được phâncông Thông qua thực tập, bản thân người học cũng tự kiểm chứng đượckhả năng của bản thân, từ đó có biện pháp để tự hoàn thiện về phẩm chất,

năng lực, đáp ứng đòi hỏi của mục tiêu, yêu cầu đào tạo và thực tiễn nghềnghiệp sau khi ra trường.

Khái niệm hoạt động thực tập tốt nghiệp

Qua nghiên cứu, tìm hiểu tác giả đồng ý với khái niệm của tác giả Trịnh

Xuân Lộc về khái niệm hoạt động TTTN, theo đó: Hoạt động TTTN được tổ chức bởi các lực lượng sư phạm có liên quan nhằm giúp sinh viên có điều kiện, môi trường vận dụng tổng hợp những kiến thức, kỹ năng đã được trang

bị vào giải quyết các vấn đề thực tiễn theo chuyên môn nghề nghiệp; thông qua đó đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo đã đặt ra [57].

Hoạt động TTTN là một hình thức tổ chức học tập nằm trong chươngtrình đào tạo chính khóa giúp sinh viên kiểm nghiệm, bổ sung thêm kiến thức,

kỹ năng, có thêm những trải nghiệm thực tiễn Hoạt động TTTN có kế hoạch

và quy trình tổ chức chặt chẽ hướng tới một mục tiêu rõ ràng, gồm nhiều lựclượng cùng tham gia Để hoạt động này có chất lượng tốt, cần phải có côngtác chuẩn bị chu đáo, phát huy vai trò, trách nhiệm của các lực lượng có liênquan nhằm tối ưu hóa các khâu, các bước của quá trình thực tập

Mục đích của hoạt động TTTN nhằm giúp sinh viên có điều kiện, cơ hội vậndụng những kiến thức lý thuyết đã được học vào thực tiễn nghề nghiệp để có thêmtrải nghiệm, nhằm tích lũy thêm kiến thức, kỹ năng tay nghề sau khi tốt nghiệp ratrường Đây cũng chính là việc hiện thực hóa phương châm giáo dục học đi đôi vớihành, lý luận gắn liền với thực tiễn, nhà trường gắn liền với cơ quan, xí nghiệp

Đặc điểm của hoạt động thực tập tốt nghiệp: Hoạt động TTTN của sinh

viên thường có một số đặc điểm chủ yếu sau:

Hoạt động TTTN thường được tiến hành vào khoảng thời gian cuối khóahọc, sau khi sinh viên đã cơ bản hoàn thành xong các học phần môn học,chuẩn bị ôn thi tốt nghiệp ra trường

Hoạt động TTTN thường diễn ra ở ngoài nhà trường, gắn liền với thựctiễn hoạt động của các đơn vị cơ sở theo ngành nghề đào tạo của sinh viên