Dùng bò đực thí tình Dùng một bò đực đã được thắt ống dẫn tinh hoặc mổ bắt chéo dương vật sang bên nên nó không làm cho bò cái thụ thai để phát hiện được con cái động dục.. Buồng trứng
Trang 1Chuong 4
THU TINH NHAN TAO
I PHAT HIEN ĐỘNG DỤC VÀ XÁC ĐỊNH THỜI GIAN PHỐI THÍCH HỢP
1 Các phương pháp phát hiện động dục
a Quan sat truc tiếp
Thả bò ra bãi chăn hoặc một khoảng trống để quan sát các dấu hiệu động dục Tốt nhất là quan sát vào sáng sớm và chiều tối Độ dài mối lần quan sát phụ thuộc vào số lượng øia súc trong đàn (thông thường từ 15 đến 30 phút) Có thể quan sát thấy các dấu hiệu động dục sau đây:
- Âm hộ sưng và ẩm ướt, niêm mạc đường sinh dục xung huyết và không dính
- Từ cổ tử cung chảy ra dịch trong suốt và dẻo Có thể thấy dịch 1-2 ngày trước khi ộng dục thực sự
- Lông ở phần mông xù lên
Các biến đối về hành vi của bò cái có thể thấy là:
- Bồn chồn, mãn cảm, hay chú ý đến sự xuất hiện của người hay của gia súc khác
- Kêu rống, đặc biệt là vào
- Nếu quan sát vào ban đêm
trong khi những con khác nằm
- Nhay lên những con khác
- Dung yén khi co mot gia
ban dém
thay gia sic ở tư thế đứng
nhưng chưa chịu đực
súc khác nhảy lên (chịu đực)
con khác
dục (hành vi đặc trưng như
- Liếm và húc đầu lên những
- Hit va ngui co quan sinh
con duc)
- An kém ngon miéng va san lượng sữa có thể giảm
Hình 4-I: Các hành vi động dục và hiện tượng “chịu đực”
Trang 2Chỉ tiêu duy nhất chắc chắn 100% động dục là phản xạ đứng yên của gia súc động
dục khi bị gia súc khác nhấy lên Một con bò cái nhẩy lên một con bò cái khác thường là dấu hiệu nó sắp động dục hoặc động dục đã trôi qua một vài ngày Có thể có trường hợp những gia súc đang chửa cũng thể hiện dấu hiệu động dục, tuy nhiên khi bị những con khác nhấy lên thì chúng không có phản xạ đứng yên (khoảng 5% bò sữa đang chửa có biểu hiện động dục với những hành vi như nêu trên, nhưng không xảy ra rụng trứng)
b Dùng bò đực thí tình
Dùng một bò đực đã được thắt ống dẫn tinh hoặc mổ bắt chéo dương vật sang bên
(nên nó không làm cho bò cái thụ thai) để phát hiện được con cái động dục Phương pháp này tốt, tin cậy và cho hiệu quả cao Tuy nhiên, chỉ nên áp dụng trong chăn nuôi trang trại, vì tốn kém do phải nuôi con bò đực thí tình
Có thể dùng đực thí tình với chén sơn đánh đấu Bò đực thí tình được buộc một cái chén thủng đáy đựng chất màu và sẽ bôi màu lên mông những bò cái động dục mà nó đã nhảy TỈ lệ bò thí tình dùng trong đàn bò cái cũng bằng với tỉ lệ bò đực được sử dụng (4%)
c Dùng các dụng cụ hỗ trợ phát hiện động dục
Những dụng cụ sau đây sẽ giúp dễ nhận biêt bò động dục:
° Chỉ thị màu Đây là chất keo dính trên xốp nhuộm màu gắn lên mông bò
cái và có thể đổi màu khi bò cái động dục được con khác nhảy nhiều lần
° Sơn đuôi Bôi một lớp sơn ở cuống đuôi bò cái Lớp sơn này sẽ bị xoá khi
bò cái động dục được những con khác nhảy lên
d Sờ nắn qua trực tràng
Biện pháp này đơn giản, ít tốn kém, bảo đảm độ chính xác cao Tuy nhiên, ít người chăn nuôi có thể tự làm được mà phải nhờ đến cán bộ kỹ thuật có tay nghề chuyên môn cao
e Biện pháp dùng bò cái kích dục bằng xử lý với testosteron
Bò cái kích dục cũng là công cụ rất tốt để phát hiện động dục nhưng chúng thường
có các hoạt động sinh dục không đều đặn, do vậy sử dụng chúng không chắc chắn
Một bò cái được xử lý với các hocmôn sinh dục đực sẽ có hành vi như bò đực Xử lý bằng cách tiêm 10 mũi liều 200 mg propionat testosteron, cứ hai ngày một lần, sau đó tiêm dưỡng 500-1000 mg, tuỳ theo mức độ ham muốn sinh dục của bò cái
f Xác định hàm lượng progesferon trong sữa
Hàm lượng progesteron trong sữa lớn hơn trong máu và hiện nay phương pháp miễn dịch phóng xạ (RIA) được sử dụng rất rộng rãi để xác định hàm lượng hócmôn này
Để tiến hành xét nghiệm, bò cái phải trong thời gian tiết sữa Nếu như hàm lượng tăng (4 đến 6 ng/ml) vao thời điểm động dục dự kiến, bò cái chắc chắn không động dục Nhưng nếu hàm lượng progesteron thấp, gia súc có thể đang động dục
Hạn chế của phương pháp là phức tạp và chi phí lớn Tuy nhiên, ở những cơ sở chăn nuôi bò sữa lớn và có sự quản lý tốt đàn bò (với việc áp dụng công nghệ thông tin), có thể
áp dụng biện pháp này và thông qua đó để thụ tính nhân tạo mà không cần quan sát các dấu hiệu động dục
Trang 32 Xác định thời điểm phối giống thích hợp
Trứng chỉ được thụ thai nếu gặp tinh trùng ở đoạn 1/3 phía trên của ống dân trứng (Hình 4-2) Tĩnh trùng mất 10-14 giờ để lên tới 1/3 phía trên của ống dẫn trứng Thời gian
di chuyển của trứng qua đoạn này khoảng 6-12 giờ
Buồng trứng Mức độ thấp của cholesterol và
glycosaminoglycans với sự hiện điện của Calcium cung cap một ngoại cảnh cho phản ứng acrosome Ống dẫn trưng
chua tinh tring trong eo
U tinh trùng với tỉnh thanh làm thay thể lớp bao phủ bề mặt Tước bỏ năng lực thu tinh ƒ \
và các phân tử khác tử bê mặt tinh trùng
H2 a ' Kiện toàn năng lực
— Am đạo oo ⁄ a Tay bỏ cholesterol, _ Cô tử cung ~x ⁄ ⁄⁄4 8lycosaminoglycans
Tỉnh trủng er “8 aoe Dịch nhầy cỗ tử cung wt Chất tiết củ Uaticung |
có chứa nhiêu tay bo unt thanh va tinh „ Nhờ sự giúp đỡ của ưu thé estrogen trong cholesterol trung không hoạt động việc tẩy bỏ các thành phần bề mặt tỉnh trùng glycosaminoglycans
và các phần tử khác
Hình 4-2: Sự di chuyển và các sự kiện xảy ra đối với tinh trùng trong đường sinh dục cái Căn cứ vào thời điểm rụng trứng, thời gian di chuyển của tính trùng và trứng thì về
lý thuyết thời điểm phối giống tốt nhất là vào cuối giai đoạn chịu đực (nếu nhảy trực tiếp), tức là vào lúc buồng trứng có noãn bào mọng nước, sắp rụng, cổ tử cung mở to, niêm dịch trắng đục, chịu đực cao độ; nếu TTNT thì nên tiến hành vào đầu giai đoạn hậu động dục
(Hình 4-3)
4 Thời gian dẫn tỉnh ;
¿ - ốtnhất ¡
i
|
xấu "| ; :
——— Thdigian(h) —>
Hinh 4-3: Thoi gian dan tinh thich hop cho bo cai Tuy nhiên, thời gian bắt đầu và kết thúc động dục là rất khó xác định Phương pháp
áp dụng đơn giản nhất trong thực tế để xác định thời điểm phối tính là sử dụng quy luật sáng - chiều: sáng phát hiện động dục thì chiều cho phối lần Ï và sáng hôm sau cho phối lần 2: chiêu phát hiện động hớn thì sáng hôm sau phối lần l và chiêu hôm sau phối lại lan 2
Khoảng 2/3 số bò bát đầu động dục vào ban đêm nên sẽ nhìn thấy động dục vào buổi sáng sớm
Tuy vậy, với bò tơ và một số bò Bos Ind/cws, nhiều tác giả không thừa nhận quy luật sáng - chiều Họ đề nghị những giống bò đó cần được dẫn tinh ngay sau khi quan sát thấy động dục
Trang 4Một số phương pháp có thể trợ giúp cho việc xác định thời gian phối thích hợp dã được nhiên cứu:
- Phương pháp do độ dân điện âm đạo khi động dục
Trên cơ sở nghiên cứu về độ dẫn điện khác nhau của niêm mạc túi cùng âm đạo ng- ười ta thấy rằng lúc "chịu đực” là lúc niêm mạc túi cùng âm đạo có độ dẫn điện cao nhất, điện trở thấp nhất và như thế có thể dùng ôm kế xác định được thời điểm dẫn tinh hiệu quả nhất Đó là vì, khi "chịu đực” nồng độ Na”, K* trong dịch ở túi cùng âm đạo cao nhất -_ Phương pháp kết tỉnh cành dương xỉ của niêm mạc cổ tử cung
Khi chịu đực, do nồng độ Na" và K” cao nhất nên chúng làm kết tinh protein trong
dich nhay cổ tử cung Do vậy, có thể dùng kính hiển vi quan sát sự kết tỉnh cành dương xi
của tiêu bản dịch nhầy cổ tử cung đã hong khô Phương pháp này tuy công kềnh nhưng có thể xác định được tình trạng bệnh lý của tử cung con cái Hiện nay phương pháp này ít đ- ược sử dụng
- Phuong pháp ảo nhiệt độ
Lúc rụng trứng là lúc thân nhiệt tăng lên 0,3-0,5°C, sau đó lập tức trở lại thân nhiệt bình thường Phương pháp này ít được ứng dụng vì quá công phu và không chắc chắn
H CÔNG NGHỆ THỤ TINH NHÂN TẠO
1 Sản xuất và bảo quản tỉnh
Hiện nay trong thụ tĩnh nhân tạo cho bò thường sử dụng tinh đông lạnh mà không dùng tính tươi nữa Tỉnh được đông lạnh trong các cọng chất dẻo (thường gọi là tĩnh cọng rạ) hoặc dưới dạng viên tính Việc sản xuất tinh đông viên không đòi hỏi thiết bị tính vị như sản xuất tính cọng rạ, nhưng có khó khăn trong việc phân biệt tinh cua từng con bò đực Chính vì vậy, hiện nay, trong thụ tinh nhân tạo sử dụng phổ biến tỉnh cọng rạ với loại cong tinh có dung tích 0,25 hoặc 0,50 ml Cac cong tinh này được bảo quản dé dàng trong các giỏ tính, ngâm trong nitơ lỏng Việc sử dụng các cọng tỉnh có mầu sắc khác nhau cho phép phân biệt chúng dễ dàng và trên mỗi cọng tinh có ghi các chỉ dẫn cần thiết dé phan biệt từng con bò đực cũng như từng lô sản xuất
Một cọng tình 0,25 ml chứa trung bình 30.000.000 tình trùng Trong khi thực hiện các thao tác đông lạnh và giải đông thì khoảng từ 10 đến 40 % số tính trùng bị chết Sau khi giải đông cần có ít nhất 33% số tỉnh trùng còn sống và phải có chuyển động tiến thẳng Nhưng cũng cần lưu ý là trong trường hợp này, chuyển động tiến thắng không bao giờ mạnh như trường hợp tinh dịch tươi
Về môi trương pha loãng và bảo quản tính dịch cũng như quy trình sản xuất tinh đông viên và tính cọng rạ cần tham khảo thêm chỉ tiết ở các sách chuyên khảo và giáo trình chuyên môn (xem phần Tài liệu tham khảo)
2 Giải đông tỉnh
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ sống tối đa của tinh tring đạt được khi mà quy trình giải đông là quá trình đảo ngược của quy trình sản xuất và đông lạnh tính Các bước của quy trình sản xuất và đông lạnh là giảm từ từ nhiệt độ xuống -196°C
Trang 5Để đạt được sự đảo ngược này, có nghĩa phải nâng nhanh nhiét do tir -196°C 1én 5°C, một dung dịch giải đông phải được sử dụng Ty 1é thu thai sẽ bị giảm thấp nếu tinh dịch không được giải đông một cách đúng đắn
Các phương pháp giai đông tỉnh như sau:
- Với tinh viên: Bê ống nước muối sinh lý sao cho rộng miệng và tách mảnh vỡ rơi vào trong nước sinh lý Mở nắp bình tinh, nâng cóng đựng tính lên ngang miệng bình Gắp một viên tinh, tha ngay vào ống nước muối sinh lý, hạ ống tinh, đậy bình tỉnh và trộn đều viên tinh da tan bằng cách dùng ống bơm tỉnh đảo nhẹ Nắm ống tỉnh trong lòng ban tay Hút tinh vào ống bơm
- Với tinh cọng rạ: Dùng cốc giải đông, pha nước có nhiệt độ 37-38°C, gắp cong tinh cần phối thả chìm ngang vào cốc giải đông tối thiểu trong 30 giây Đừng để ngập cọng rạ hoàn toàn, để phía đầu cọng rạ nạp tinh lộ ra lcm nhằm tránh nước vào trong trường hợp bị lỗi trong lúc sản xuất Lau khô, nạp vào súng bắn tỉnh, để đầu hàn bịt thò ra ngoài 0,3- 0,4cm Cắt phần hàn bẹt của cọng rạ Lắp vỏ súng bắn tinh vào súng bắn tinh Khi lắp phải khéo léo đơm miệng cọng ra đã cắt vào núm hạt vỏ súng bắn tinh that khit, day hat vo cong
rạ tới cùng Cố định vỏ sting ban tinh vào súng bắn tinh bằng vòng cố định, xoáy theo chiều kim đồng hồ 1-2 vòng vỏ súng bắn tinh vào gờ xoáy của súng bắn tỉnh
Yêu cầu phải lắp kín dé tinh dịch không bị chảy ra vỏ súng bắn tỉnh
- Với tỉnh ampul: Dùng cốc đựng nước lạnh 5-I0°C để giải đông tỉnh Lau khô, nâng nhiệt độ tinh lên bằng lòng bàn tay hoặc nước 35-37°C Nạp tinh vào dung cu dan tinh
3 Sử dụng súng bắn tỉnh
Loại súng nhỏ có vỏ nhựa bọc súng chỉ phù hợp cho cọng rạ nhỏ Súng loại trung bình có vỏ nhựa bọc chỉ phù hợp cho cọng ra loại trung bình Loại vỏ đa năng có thể được dùng chung cho cả với cọng rạ nhỏ và trung bình và sử dụng với súng đa năng, súng nhỏ hoặc súng trung bình
Pit-ton Nòn g sún g
a
| Đầu chốt
Nút bông
Hình 4-3: Súng bắn tinh
aq Nạp tĩnh vào súng:
1 Xác định giỏ chứa cọng rạ cần tìm trong bình đựng tỉnh bằng cách xem bảng danh mục tĩnh
Trang 6Cdc cong ra chỉ giải đông môi lần một cái, tỉnh dịch phải được phối cho bò càng sớm càng tốt ngay sau khi lấy ra khoi nito long
2 Đặt và chuẩn bị hộp dụng cụ Kiểm tra nhiệt độ dung dịch giải đông: nó phải vào khoảng 35”C (tham khảo các phương pháp giải đông ở trên)
3 Nâng các móc (quai) của giỏ đựng tinh từ rãnh khía và để nó ở ngang nách cổ bình
4 Lấy cọng ra từ cóng đựng tỉnh bằng panh kẹp (Hình 4-4) Dùng panh kẹp vào
phần đầu phía nạp tinh một cách chắc chắn, lắc mạnh 2-3 lần và đặt ngay vào dung dịch
giai dong
Vay cong tinh để loại bỏ nitơ lỏng từ nút bông ở phía đầu kia và làm giảm đến mức tối thiểu sự hư hỏng do bị nổ hoặc cọng ra bị nứt gãy
Phần đầu cọng rạ phía nạp tỉnh luôn để phía trên của cóng giải đông
Để tránh sự nguy hiểm không đáng có đối với tinh trùng cần lưu ý rằng các cọng rạ
sẽ không an toàn khi để lộ ra ngoài và một khi đã lấy ra khỏi nitơ lỏng là phải được sử dụng Khi chọn và di chuyển tinh nên làm càng thấp bên dưới cổ bình dựng tỉnh càng yên tâm hơn, tốt hơn là phía dưới đường ngang đầu tiên
USE FORCEPS TO REMOVE STRAWS
Hinh 4-4: Dung panh kep dé lay cong ra
Khi sắp xếp và chuyển tinh từ bình bảo quản nitơ phải luôn sử dụng panh kẹp Nếu cầm bằng tay sẽ nguy hiểm do tay bị bỏng lạnh và cũng gây nguy hại cho tinh trùng do
nhiệt từ tay truyền sang
5 Dat tra lai gid đựng tính đúng vị trí của chúng và đậy nắp bình lại
\ A <i) a ï Giấy lau
SSA
tron giua ngon tay Cal va ngón tay trỏ nhằm làm lỏng
Trang 7nút, tạo điều kiện dễ dang trong khi bơm tinh Kiểm tra lại tên và số hiệu bò đực trén cong
ra
7 Lap cong ra vao sting dan tinh (dé phia dau nạp tinh hướng lên trên) Nòng súng dẫn tinh (pit tông) được đẩy lên một chút Cấm cong ra theo mot phương thăng đứng và dùng kéo gõ nhẹ nhàng vào đầu cọng rạ phía nạp tinh Như vậy sẽ làm những bọt khí chạy
lên trên về phía nút kẹp
8 Lau kéo dé tránh sự nhiễm bẩn do lần cắt cọng rạ trước Giữ súng đã được lắp
cong ra theo phương thắng đứng, ngang tầm mắt rồi dùng kéo cắt ngang với góc 907 so với trục của cọng ra qua bọt khí, phía dưới đầu kẹp Cọng rạ sẽ nhô ra từ đầu của súng dẫn tinh ít nhất lcm Việc cat cong ra chinh xác sẽ đảm bảo bịt kín hoàn toàn giữa cọng rạ và
vỏ súng, nơi mà nòng súng đẩy qua Lau lưỡi kéo sau khi cắt cọng rạ nhằm tránh sự nhiễm bẩn cho lan cat cong ra sau
9 Rut vỏ ống dẫn tính từ túi bảo vệ rồi đặt vào nòng súng (tay chỉ được cầm vào đầu vỏ đã được chẻ một chút để giữ cho vỏ súng sạch), di chuyển vòng khoá lên phía trên đoạn hình búp măng sau đó đẩy vỏ ống dẫn tỉnh vào sâu đoạn hình búp măng và ấn vòng khoá cho đến đầu cuối của cọng rạ, bên trong đính của vỏ súng sao cho ngang bằng (không bị lệch) Xoay vòng khoá và đẩy nó vào trong đoạn hình búp măng rồi cố định vỏ súng Ở vị trí ấy
10 Đẩy pit tông vào cho đến khi tinh dịch có thể nhìn thấy tại đầu cuối của vỏ
súng Như vậy sẽ rút hẹp khoảng cách giữa các ngón tay và ngón cái khi ấn pít tông trong khi dan tinh
Không được lắp hơn 2 súng dân tỉnh trong cùng một lúc
11 Phối tỉnh cho bò (xem chỉ tiết ở phần dưới)
b Tháo súng sau khi dân tỉnh
1 Nới lỏng vòng khoá Đừng để nó trượt vào phần bị bẩn của vỏ súng
2 Rút vỏ súng ra khỏi nòng súng, cọng rạ sẽ được lẩy ra cùng với vỏ súng
3 Kiểm tra lại tên, số ghi đợt sản xuất của bò đực và ghi chép vào hồ sơ quản lý phối giống
4 Vut bo vỏ súng, cong ra va xử lý theo quy định hợp vệ sinh
4 Dan tinh cho bo
Những thử nghiệm đầu tiên về thụ tỉnh nhân tạo cho bò đã bơm tính vào âm đạo, song tỷ lệ thụ thai thấp Một vài cải tiến về sau đã thành công với việc TTNT theo phương pháp panh mỏ vịt và tinh dịch được bơm vào trong cổ tử cung Tuy nhiên, áp dụng kỹ thuật trực tràng-âm đạo thì tỷ lệ thụ thai nhìn chung mới được tăng lên rõ rệt Trong kỹ thuật trực tràng-âm đạo, dụng cụ thụ tỉnh được đưa vào phía trong âm đạo và được dẫn qua cổ tử cung nhờ sự điều khiển của bàn tay đeo găng đưa vào trong trực tràng
Trang 8Quy trình dẫn tỉnh cọng ra theo phương pháp trực tràng-âm đạo có thể áp dụng như sau:
I1 Cố định con cái cần phối vào giá cố định Lắp các dụng cụ dẫn tinh (xem phan trên)
2 Đeo găng tay và bôi trơn găng tay bằng chất bôi trơn, nước hoặc xà phòng Cố gang giữ tay cầm dụng cụ dẫn tinh càng khô càng tốt (đừng bao giờ lắp súng dẫn tinh với tay đeo găng)
3 Giữ súng (hay dẫn tỉnh quản) đã nạp tĩnh bằng mồm Như vậy cả hai tay đều được tự do Tránh để tiếp xúc giữa súng dẫn tỉnh với bất kỳ vật nào gần vùng dẫn tinh Sự
nhiễm bấn có thể gây nên nhiễm trùng và làm giảm cơ hội thụ thai
4 Nâng đuôi bò lên, chụm đầu các ngón tay thành hình nón với chuyển động xoáy nhẹ nhàng đưa bàn tay đeo găng vào trong trực tràng Moi phân ở trực tràng ra, xem xét thêm niêm dịch, niêm mạc âm đạo, cổ tử cung Xác định đúng vị trí cổ tử cung
Lưu ý: Không được dùng sức cho tay bằng được vào trong trực tràng vì như vậy có
thể làm thủng hoặc rách, kết quả có thể dẫn đến chết bò
5 Kiểm tra để chắc chắn rằng bò không có chửa
6 Nhẹ nhàng thả cổ tử cung và tử cung Loại bỏ tất cả các vết phân và nước từ âm
hộ với khăn giấy hoặc vải mềm Mở các ngón tay đeo găng và kéo tay về phía sau Đồng
thời đẩy cổ tay xuống và sang phía bên trái để mở mép âm hộ Súng dẫn tinh lúc này có thể đưa vào và nguy cơ nhiễm khuẩn sẽ ở mức thấp nhất
7 Đầu súng dẫn tinh phải được đưa vào với góc nghiêng xuống 30” để đưa vào dọc theo mép trên của âm hộ nhằm tránh đưa nhầm vào lỗ niệu đạo và bóng đái vì lỗ này nằm phía đáy của âm đạo
3 Nhẹ nhàng đưa súng dẫn tinh về phía trước đến khi chạm vào một vật cứng, dấu
hiệu đã tới cổ tử cung Nếu súng dan tinh bị giữ trong nếp gấp âm đạo, lúc này có thể đẩy
cổ tử cung ra xa vào phía trong để duõi thang nếp gấp đó
Hình 4-6: Phương pháp dẫn tinh trực tràng-âm dao
9 Bằng cách điều chỉnh cổ tử cung và nhẹ nhàng ấn lên súng, có thể dẫn đầu súng qua cổ tử cung và vào trong tử cung Đầu súng có thể sờ thấy qua thành mỏng của tử cung Súng dẫn tinh không được đưa quá xa về phía trước mà chỉ để vừa qua cổ tử cung (tối đa là lcm)
Trang 9Với những bò phối giống lại, vị trí của súng chỉ ở giữa cổ tử cung bởi vì một số bò
có chửa có thể động dục lại sau 3 và 6 tuần Nếu phối tinh sâu vào trong tử cung có thể nguy hiểm trong trường hợp này Dẫn tỉnh ở giữa cổ tử cung là an toàn hơn
10 Bơm từ từ một nửa tới 2/3 lượng tinh vào thân tử cung, phần tính còn lại ở giữa
cổ tử cung (Hình 4-7) (Đối với những bò phối lại lại, bơm toàn bộ tỉnh vào giữa cổ tử
cun®)
Bơm tỉnh vào thân tử cung Bơm tinh vào cổ tử cung !
Tỉnh
Nơi thụ tinh
Hình 4-7: VỊ trí bơm tinh
11 Rút súng ra khỏi đường sinh dục và mátxa tử cung, cổ tử cung vài giây nhằm kích thích tiết oxy(oxin Thao tác thô bạo sẽ làm cho bò khó chịu, gây tiết adrenalin lam mat tac dung cua oxytocin
12 Nới lỏng vòng khoá của súng, nhưng đừng để nó trượt vào phần bị bẩn của vỏ súng Rút vỏ súng ra khỏi nòng súng Cong rạ sẽ lấy ra cùng với vỏ súng Không được vứt
bỏ vỏ súng cùng cọng rạ cho đến khi ghi chép xong số sách Đốt vỏ sting va cong ra để
phòng tránh lây nhiễm bệnh
13 Tha bò ra khỏi giá hoặc đường rào ngăn
14 Tiến hành các biện pháp vệ sinh cá nhân như rửa trong nước sát trùng, làm sạch ủng Bảo dưỡng dụng cụ đúng cách Tháo súng để lau chùi vệ sinh bằng cồn methylen Chú ý: Bạn đọc có thể xem thêm quy trình dẫn tỉnh viên ở Phụ lục 1
5 Vệ sinh
a Đề phòng lây lan giữa các trại với nhau
se áo quân bảo hộ Luôn luôn đi ủng cao su và mặc quần áo bảo hộ hoặc áo choàng khi đi lại trong trại Nếu những trang phục này bị bẩn, cần giặt sạch Tại những trang trại
có bệnh, cần dùng túi nilon (sử dụng 1 lần) để bọc ngoái ủng
eCo rửa Cọ rửa xô, thùng và ủng, đặc biệt chú ý đến phần đế
e Chất hoá học Dùng xà phòng và (hoặc) thuốc sát trùng để làm tăng hiệu quả các
biện pháp tay uế
e Khăn lau Dùng giấy lau sử dụng | lần
e Giảm thiểu trang thiết bị Giảm đến mức thấp nhất việc đưa các trang bị vào nơi vắt sữa hoặc chuồng nuôi bò Càng đưa nhiều thứ vào trại, càng tăng khả năng lan truyền các tác nhân gây bệnh Nên dùng một thùng đựng đồ nghề để mang tất cả dụng cụ cần thiết, từ xô thùng đến bàn chải
b Đề phòng lây lan giữa các con vát
e Co rửa Khi dẫn tính nhiều hơn I con bò cái, người dẫn tính viên nên giặt sạch găng hoặc dùng một găng mới cho mỗi lan dan tinh
Trang 10e Chi dting 1 lần đối với dụng cụ sử dụng 1 lần Không nên chia cong ra hoac ding lại bao súng hoặc ống dẫn tỉnh
c Đề phòng lây lan từ con vật sang người
e Găng tay Nên sử dụng găng tay dài dùng cho khám sản khoa Nếu không mang găng tay, có nhiều khả năng xảy ra lây lan nghiêm trọng, mặc dù rửa tay cần thận bằng xà phòng và (hoặc) chất sát trùng ngay sau khi dẫn tính Qua những vết thương và sây da
trên tay, có thể dễ dàng bị lây nhiễm các bệnh như sẩy thai truyén nhiém (Brucellosis)
hay bệnh xoắn khuẩn gây vàng da (Leptospirosis)
e Không hút thuốc Hút thuốc trong khi đang cầm nắm các dụng cụ đã bị nhiễm
trùng rất dễ gây nhiễm trùng cho người
d Đề phòng lây lan vào cổ tử cung và tử cung
e Rửa âm môn Cần chú ý rửa âm môn cẩn thận trước khi đưa súng dẫn tỉnh vào đường sinh dục bò cái Khi âm môn bị nhiễm bẩn nhiều, sau khi rửa, dùng một cục bông
xơ, hoặc giấy, lau sạch âm hộ lần cuối Khi rửa, phải đảm bảo cho các âm môn khép kín
để đề phòng phân lọt vào âm đạo
e Mở âm môn Dù âm môn đã được rửa chu đáo đến đâu thì vùng này cũng không bao giờ vô trùng Vì thế mà các mép của âm môn phải được tách rộng ra để cho đầu súng dan tinh di qua tự do
Nói chung khi mở âm môn, có thể dùng cổ tay ép trực tiếp xuống dưới và sang trái Với một số bò cái, cần phải kéo cổ tử cung về phía sau và (hoặc) vuốt nhẹ thành trực tràng
trước khi ấn cổ tay
Nếu những cách trên không mở được âm hộ và cũng không có ai giúp đỡ, hãy đặt một mảnh giấy hoặc một mảnh bông xơ vào trong âm hộ sao cho nó hơi hé mở để có một lối vào sạch sẽ cho đầu súng dẫn tỉnh
e Những chú ý khác
e Không cho chó mèo chạm vào dụng cụ dẫn tinh
e Khong để cho súng dẫn tính chạm vào tường chuồng bò, cột, chấn song, lông đuôi, Vv.V
e Thường xuyên làm sạch súng dẫn tinh Tháo ra và rửa trong cồn methylic hoặc đun sôi trong 10 phút Đợi cho khô mới được lắp trở lại Không được rửa trong nước lã hoặc thuốc tẩy uế, nếu không, súng dễ bị dính chặt hoặc bị ăn mòn
6 Những sai sót thường gặp trong TINT
Nhiều dẫn tỉnh viên (cả mới lẫn lâu năm) thường mắc phải những sai sót nghiêm trọng sau đây:
a Để lộ tỉnh ra ngoài quá lâu
Tinh đông lạnh cần bảo tổn nghiêm ngặt ở nhiệt độ -80°C Nếu nhiệt độ của liều tinh được nâng lên cao hơn nhiệt độ này rồi được đông lạnh trở lại, tinh tring sé bi hong