Tài liệu luận văn Giải Pháp Quản Lý Nợ Thuế Tại Cục Thuế Tỉnh Phú Yên

Phương pháp nghiên cứu - Sử dụng các phương pháp nghiên cứu trong đó chủ yếu là phương pháp phân tích và tổng hợp, các phương pháp định tính dựa trên cơ sở nguồn dữ liệu thứ cấp thu thậ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

PGS.TS Hồ Viết Tiến

Tp Hồ Chí Minh - Năm 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn là đề tài nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Hồ Viết Tiến Tôi cũng xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cám ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đã được chỉ rõ nguồn gốc

Tác giả luận văn

Hồ Thị Phương Linh

MỤC LỤC

TRANG PHỤ BÌA

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ VÀ ĐỒ THỊ

DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

LỜI MỞ ĐẦU 1

1 Lý do cho ̣n đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Cấu trúc của luận văn 3

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ CỤC THUẾ TỈNH PHÚ YÊN VÀ VẤN ĐỀ VỀ QUẢN LÝ NỢ THUẾ 4

1.1 Giới thiệu về Cục Thuế tỉnh Phú Yên 4

1.2 Vấn đề quản lý thuế tại Cục Thuế tỉnh Phú Yên 4

1.2.1 Các vấn đề cần quan tâm tại Cục Thuế tỉnh Phú Yên 4

1.2.1.1 Công tác quản lý đăng ký thuế, kê khai thuế và kế toán thuế 4

1.2.1.2 Công tác kiểm tra, thanh tra và chống thất thu ngân sách: 5

1.2.1.3 Tăng cường công tác quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế: 5

1.2.1.4 Công tác tuyên truyền hỗ trợ NNT 6

1.2.2 Lựa chọn vấn đề quản lý nợ thuế tại Cục Thuế tỉnh Phú Yên 6

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NỢ THUẾ TẠI CỤC THUẾ TỈNH PHÚ YÊN 9

2.1 Nội dung quản lý thuế 9

2.2 Nội dung quản lý nợ thuế 10

2.3 Thực trạng công tác quản lý nợ thuế tại Cục Thuế tỉnh Phú Yên 13

2.3.1 Thực trạng công tác quản lý nợ thuế 13

2.3.1.1 Công tác xây dựng chỉ tiêu thu tiền thuế nợ 16

2.3.1.2 Công tác phân loại nợ thuế, lập nhật ký, sổ tổng hợp theo dõi tiền thuế nợ 17 2.3.1.3 Công tác đôn đốc thu nộp 19

2.3.1.4 Công tác cưỡng chế nợ thuế: 21

2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân 23

2.3.2.1 Hạn chế 23

2.3.2.2 Nguyên nhân dẫn đến hạn chế 24

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NỢ THUẾ TẠI CỤC THUẾ TỈNH PHÚ YÊN 28

3.1 Định hướng và nhiệm vụ của Cục Thuế tỉnh Phú Yên trong giai đoạn 2016 - 2020 28

3.1.1 Nhiệm vụ thu NSNN Cục Thuế tỉnh Phú Yên trong giai đoạn 2016 – 2020 28

3.1.2 Định hướng của Cục Thuế tỉnh Phú Yên trong giai đoạn 2016 - 2020 29

3.2 Giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý nợ thuế tại Cục Thuế tỉnh Phú Yên 30

3.2.1 Đẩy mạnh công tác quản lý, đôn đốc và cưỡng chế nợ thuế 30

3.2.2 Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục với NNT 30

3.2.3 Đảm bảo sự phối hợp nhịp nhàng giữa bộ phận quản lý nợ và các bộ phận có liên quan trong công tác quản lý nợ thuế 31

3.2.4 Tiếp tục kiện toàn bộ máy quản lý nợ thuế của Cục Thuế 32

3.2.5 Tăng cường trách nhiệm của bộ phận quản lý nợ và công chức thuế trong quản lý nợ thuế 32

CHƯƠNG 4: KẾ HOẠCH THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NỢ THUẾ TẠI CỤC THUẾ TỈNH PHÚ YÊN 34

4.1 Tăng cường công tác quản lý, đôn đốc và cưỡng chế nợ thuế 34

4.2 Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục với NNT 35

4.3 Tăng cường sự phối hợp giữa bộ phận quản lý nợ thuế và các bộ phận có liên

quan khác trong quản lý nợ và đôn đốc thu nộp thuế 37

4.4 Tiếp tục kiện toàn bộ máy quản lý nợ thuế của Cục Thuế 38

4.5 Tăng cường trách nhiệm của bộ phận quản lý nợ và công chức thuế trong quản lý nợ thuế 39

CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 41

5.1 Kết luận 41

5.2 Kiến nghị 41

5.2.1 Kiến nghị với Bộ tài chính và Tổng Cục thuế 41

5.2.2 Kiến nghị với UBND tỉnh Phú Yên 42

5.2.3 Kiến nghị với các cơ quan, tổ chức liên quan 43 TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

CQT : Cơ quan thuế

CNTT : Công nghệ thông tin

GTGT : Giá trị gia tăng

KBNN : Kho bac nhà nước

NSNN : Ngân sách Nhà nước

NNT : Người nộp thuế

QLN&CCNT: Quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế

TNDN : Thu nhập doanh nghiệp

SXKD : Sản xuất kinh doanh

UBND : Uỷ ban nhân dân

2.6 Kết quả cưỡng chế nợ theo từng biện pháp thực hiện giai đoạn

DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ

LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do cho ̣n đề tài

Thuế là nguồn thu chủ yếu của NSNN, tiền thu từ thuế đảm bảo duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước cũng như đảm bảo an sinh xã hội Vì thế, thuế luôn là mối quan tâm hàng đầu của nhà nước Vậy nên, hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách

là một trong những nhiệm vụ hàng đầu để thực hiện các mục tiêu chiến lược trong phát triển kinh tế- xã hội, bảo đảm an ninh xã hội và tăng phúc lợi cho người dân

Để hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách được giao, hàng năm ngành thuế Phú Yên

đã không ngừng phấn đấu, triển khai đồng bộ, có hiệu quả nhiều biện pháp quản lý thu, huy động được nguồn thu lớn, ổn định cho ngân sách Đồng thời, ngành thuế Phú Yên đã tích cực tham gia và triển khai kịp thời các chính sách của Nhà nước, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp và NNT thực hiện hoạt động SXKD và tuân thủ chính sách pháp luật thuế Những hoạt động này không chỉ đóng góp cho

sự phát triển của tỉnh mà còn cho cả sự nghiệp phát triển của toàn ngành thuế, cũng như góp phần cho sự phát triển kinh tế, xã hội của đất nước nói chung

Tuy vậy, hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp những năm gần đây còn gặp không ít khó khăn về tài chính, những rủi ro hoặc sự cố bất thường gây ảnh hưởng đến việc thực hiện nộp thuế đúng thời hạn theo quy định của pháp luật, dẫn đến nợ đọng thuế, gây ảnh hưởng không nhỏ đến việc thực hiện nhiệm vụ thu ngân sách nói trên Và tại Cục thuế tỉnh Phú Yên cũng không nằm ngoài thực trạng này Bên cạnh đó, một số tổ chức, cá nhân vẫn còn tâm lý chây ỳ, muốn chậm trễ, chiếm dụng tiền thuế, thậm chí còn có hiện tượng trốn thuế làm phát sinh số thuế nợ đọng Hiện tượng nợ đọng thuế của các doanh nghiệp đã gây khó khăn trong công tác quản lý thu thuế của Cục Thuế Thực tế đó đã đặt ra yêu cầu cần phải quản lý thuế tốt hơn nhằm nâng cao ý thức tự giác trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế của các doanh nghiệp và tăng cường nguồn thu vào NSNN Vì vậy ngay từ đầu năm, công tác QLN&CCNT đã được lãnh đạo và công chức thuế của Cục Thuế tỉnh Phú Yên xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong công tác quản lý thu thuế

Cục Thuế tỉnh Phú Yên luôn đặt ra nhiệm vụ quản lý nợ thuế dưới 5% tổng

số thu NSNN, nhưng những năm gần đây số nợ thuế có xu hướng tăng cao, không đạt được theo mục tiêu đặt ra Trước tình hình đó, việc tăng cường công tác QLN&CCNT trên địa bàn tỉnh trong thời gian tới đang là vấn đề cấp bách, đòi hỏi phải có những biện pháp khả thi để thực hiện tốt công tác này nhằm mang lại hiệu quả cao, đảm bảo sự công bằng, bình đẳng giữa NNT với nhau, chống thất thu NSNN, góp phần ổn định nguồn thu NSNN tại địa phương

Xuất phát từ thực tiễn nêu trên, tôi đã lựa chọn đề tài: “Giải pháp quản lý nợ thuế tại Cục Thuế tỉnh Phú Yên” là cần thiết và có ý nghĩa thiết thực

2 Mu ̣c tiêu nghiên cứu

- Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về Quản lý nợ

- Đánh giá thực trạng nợ thuế, công tác Quản lý nợ tại Cục Thuế tỉnh Phú Yên

- Đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý nợ thuế tại Cục Thuế tỉnh Phú Yên

3 Đối tươ ̣ng, phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu là: Công tác Quản lý nợ

- Phạm vi nghiên cứu là: Công tác Quản lý nợ tại Cục Thuế tỉnh Phú Yên

giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2017

4 Phương pháp nghiên cứu

- Sử dụng các phương pháp nghiên cứu trong đó chủ yếu là phương pháp phân tích và tổng hợp, các phương pháp định tính dựa trên cơ sở nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo thống kê chuyên ngành tài chính, thuế; được minh họa bằng

số liệu tổng hợp từ thực tế, kết hợp phương pháp so sánh để phân tích, đánh giá công tác Quản lý nợ tại Cục Thuế

- Đối tượng điều tra, khảo sát để thu thập thông tin là: Cơ quan quản lý thu thuế, Cán bộ thuế thuộc cơ quan quản lý thuế Cục Thuế tỉnh Phú Yên và đối tượng nộp thuế

5 Cấu trúc của luận văn

Luận văn gồm có các phần chính sau:

Chương 5 Kết luận và kiến nghị

Tài liệu tham khảo

Phụ lục

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU VỀ CỤC THUẾ TỈNH PHÚ YÊN VÀ VẤN ĐỀ VỀ QUẢN LÝ

NỢ THUẾ

1.1 Giới thiệu về Cục Thuế tỉnh Phú Yên

- Thực hiện cải cách bước I, ngành Thuế được tổ chức lại theo hệ thống chuyên ngành từ trung ương đến địa phương, chính thức đi vào hoạt động ngày 01/10/1990 theo Nghị định số 281/HĐBT ngày 07/8/1990 của Hội đồng bộ trưởng (nay là Chính phủ) Cục Thuế Phú Yên được thành lập trên cơ sở hợp nhất 3 tổ chức thu ngân sách: Chi cục Thuế Công Thương Nghiệp, bộ phận Thu Quốc Doanh và Ban Thuế Nông Nghiệp Ban đầu, tổ chức bộ máy gồm 07 Phòng và 07 Chi cục Thuế Đến năm 1997, Cục Thuế Phú Yên có 09 phòng, 01 Tổ và 07 Chi cục Thuế

- Khi bước vào cải cách thuế bước II, triển khai thực hiện hiệu quả các Luật thuế mới, ngành Thuế Phú Yên đã khẩn trương tổ chức lại bộ máy của ngành theo đúng quy định tại Thông tư số 110/TT-BTC ngày 03/8/1998 của Bộ Tài chính, lúc này tổ chức bộ máy của ngành gồm: 10 phòng, 01 tổ và 07 Chi cục Thuế

- Do thay đổi địa giới hành chính để đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, yêu cầu hội nhập ngày càng sâu rộng, ngành Thuế Phú Yên liên tục thực hiện chiến lược cải cách và hiện đại hóa hệ thống thuế Đến nay,

tổ chức bộ máy của ngành gồm: 10 Phòng chức năng và 09 Chi cục Thuế trực

thuộc ( Nguồn: www.phuyen.tct.vn – Cục Thuế Phú Yên)

1.2 Vấn đề quản lý thuế tại Cục Thuế tỉnh Phú Yên

1.2.1 Các vấn đề cần quan tâm tại Cục Thuế tỉnh Phú Yên

1.2.1.1 Công tác quản lý đăng ký thuế, kê khai thuế và kế toán thuế

Công tác kiểm kê, rà soát mã số thuế luôn được cơ quan thuế quan tâm và chú trọng, đảm bảo kiểm soát, nắm bắt kịp thời người nộp thuế, để đưa vào diện theo dõi, quản lý thuế; tăng cường việc rà soát thông tin người nộp thuế trên ứng dụng, kịp thời đôn đốc người nộp thuế bổ sung thông tin thay đổi để cập nhật thông tin phục vụ cho công tác quản lý thuế

Công tác quản lý khai thuế quy định trong Quy trình quản lý khai thuế, nộp thuế và kế toán thuế được thực hiện chặt chẽ, đa số DN đều nộp tờ khai thuế, tờ khai quyết toán định kỳ đúng hạn, ít sai sót, tỷ lệ tờ khai nộp đúng hạn đạt trên 98% Các trường hợp không nộp hồ sơ khai thuế chủ yếu là do DN bỏ địa điểm kinh doanh, chờ làm thủ tục giải thể; các trường hợp chậm nộp hồ sơ khai thuế, hồ sơ khai thuế thiếu sót đều được thông báo nhắc nhở và xử phạt đúng quy định

1.2.1.2 Công tác kiểm tra, thanh tra và chống thất thu ngân sách:

Công tác thanh tra, kiểm tra thuế luôn được quan tâm, Lãnh đạo ngành Thuế Phú Yên đã bố trí, sắp xếp hợp lý công việc nhằm tập trung nguồn lực cho công tác thanh tra, kiểm tra thuế Cùng với thực hiện kế hoạch thanh tra, kiểm tra việc tổng hợp phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi gian lận và chiếm đoạt tiền thuế cũng được chú trọng Thường xuyên nghiên cứu, nâng cao chất lượng phân tích hồ sơ khai thuế, nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra Bên cạnh

đó đã tập trung thanh tra, kiểm tra các doanh nghiệp, cá nhân sử dụng hóa đơn bất hợp pháp, các doanh nghiệp có rủi ro cao về thuế, doanh nghiệp nhiều năm chưa được thanh tra, kiểm tra, đồng thời triển khai nhiều biện pháp tăng cường công tác chống thất

thu thuế trên nhiều lĩnh vực

1.2.1.3 Tăng cường công tác quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế:

Ngành thuế Phú Yên đã triển khai thực hiện nhiều biện pháp quản lý nợ thuế; các địa phương thành lập Ban chỉ đạo đôn đốc thu hồi nợ đọng thuế; Xây dựng và giao chỉ tiêu thu nợ thuế đến từng Đơn vị, tăng cường áp dụng các biện pháp đôn đốc thu nợ và cưỡng chế nợ thuế theo đúng quy định, quy trình quản lý thu nợ và cưỡng chế nợ thuế; Hàng tháng, xây dựng kế hoạch thu tiền thuế nợ chi tiết đối với từng người nộp thuế, từng khoản thu, sắc thuế, từng địa bàn, khu vực kinh tế, đồng thời, đề ra các biện pháp thực hiện kế hoạch có hiệu quả để đạt được chỉ tiêu.đã đề ra nhiều giải pháp trong công tác quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế nhằm hạn chế đến mức thấp nhất các khoản nợ thuế phát sinh mới, phấn đấu thực hiện đạt chỉ tiêu thu nợ do Tổng cục Thuế giao, góp phần hoàn thành vượt mức dự toán thu ngân sách nhà nước

1.2.1.4 Công tác tuyên truyền hỗ trợ NNT

Cục Thuế Phú Yên đã thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế và cộng đồng xã hội dưới nhiều hình thức: báo hình, báo nói, báo viết, tư vấn trực tiếp, trả lời bằng văn bản, trong đó tập trung phổ biến các chính sách thuế và quản lý thuế mới đến người nộp thuế, đặc biệt là những nội dung về cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế

Phối hợp cùng với VTV Phú Yên, Báo Phú Yên, Đài Phát thanh truyền hình Tỉnh, Bản tin Ban Tuyên giáo thực hiện phóng sự, viết tin bài tuyên truyền chính sách mới, tập huấn cho CBCC ngành, tập huấn cho NNT, phát và tiếp nhận tờ khai, công tác phối hợp với UBND xã, Phường đồng thời ghi nhận ý kiến của hộ kinh doanh về công tác lập bộ Công tác tuyên truyền được triển khai mạnh mẽ ở tất cả các cấp trong toàn ngành Thuế

1.2.2 Lựa chọn vấn đề quản lý nợ thuế tại Cục Thuế tỉnh Phú Yên

Trong những năm qua, Cục Thuế tỉnh Phú Yên luôn nỗ lực phấn đấu khai thác triệt để các nguồn thu vào NSNN Tuy địa bàn còn nhiều khó khăn như: SXKD của các thành phần kinh tế còn gặp nhiều khó khăn do năng lực cạnh tranh chưa cao trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và ảnh hưởng của thị trường, rất ít doanh nghiệp có bước đột phá đáng kể, còn lại hầu hết chỉ duy trì hoạt động ở mức cầm chừng, chưa có nhiều thay đổi; một số doanh nghiệp thua lỗ, khó khăn về tài chính chưa thể cải thiện được tình hình Bên cạnh đó, đầu năm thời tiết khô hạn gay gắt, cuối năm tình hình mưa lụt lớn diễn ra trên diện rộng, kéo dài và liên tục ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp, đời sống người nông dân, sức mua của xã hội sụt giảm Nhưng với sự chỉ đạo thường xuyên về mọi mặt của chính quyền địa phương;

sự chỉ đạo kịp thời về nghiệp vụ của Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế; sự phối hợp chặt chẽ của các ngành, các cấp; đặc biệt là sự đồng thuận của cộng đồng doanh nghiệp

đã nỗ lực vượt qua khó khăn, phát triển sản xuất kinh doanh, cùng với sự quyết tâm phấn đấu của toàn thể công chức ngành Thuế tỉnh, nhiệm vụ công tác thuế từ năm

2013 đến năm 2017 đã đạt được những kết quả quan trọng, góp phần vào việc cân

đối thu chi NSNN trên địa bàn Tỉnh, kết quả cụ thể như sau:

Bảng 1.1: Dự toán và kết quả thực hiện thu NSNN từ năm 2013 đến 2017

dự toán năm 2017, tăng 14,64% so với cùng kỳ năm 2016 Đây là kết quả đáng ghi nhận về công tác thu thuế của Cục Thuế tỉnh Phú Yên

Bên cạnh đó, tổng số thuế nợ cũng tăng dần theo từng năm Năm 2013 tổng

nợ là 282,19 tỷ đồng, năm 2014 là 294,01 tỷ đồng, tăng 4,19% so với cùng kỳ năm

2013 Năm 2016 tăng đột biến lên 335,85 tỷ đồng, tỷ lệ tăng nợ đến 10,84% so với cùng kỳ năm 2015 Đến năm 2017 tỷ lệ tăng nợ giảm xuống còn 2,01% nhưng tổng

số thuế nợ vẫn ở mức 342,61 tỷ đồng

Tỷ lệ nợ trên tổng thu NSNN cũng ở mức cao, trên mức 9%, tuy nhiên, tỷ lệ này có xu hướng giảm qua các năm Trong đó, tỷ lệ nợ/tổng thu ngân sách của năm

2013 là 14,6% nhưng đến năm 2017 tỷ lệ này tiếp tục giảm xuống còn 9,32%

Trong những năm gần đây, công tác quản lý nợ thuế tại Cục Thuế tỉnh Phú Yên được quan tâm hơn thông qua việc theo dõi, đôn đốc thường xuyên và tích cực thực hiện các biện pháp xử lý tiền nợ thuế Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp những

năm gần đây còn gặp không ít khó khăn, hoạt động SXKD chưa đạt hiệu quả cao; một bộ phận doanh nghiệp bị thua lỗ kéo dài, mất cân đối về tài chính và lâm vào tình trạng giải thể, phá sản dẫn đến một số doanh nghiệp không có khả năng nộp thuế đúng hạn Bên cạnh đó, một số tổ chức, cá nhân vẫn còn tâm lý chây ỳ, muốn chậm trễ,dây dưa kéo dài không thực hiện nộp tiền vào NSNN dù CQT đã nhiều lần thông báo, nhắc nhở, thực hiện cưỡng chế Do đó số nợ tiền thuế qua các năm cũng dần gia tăng Hiện tượng nợ đọng thuế của các doanh nghiệp đã gây khó khăn trong công tác quản lý thu thuế của Cục Thuế Chính vì thế, mặc dù Cục Thuế đã thực hiện các bước quản lý nợ thuế theo đúng quy trình nhưng số nợ thuế vẫn tăng qua từng năm

Số nợ gia tăng làm cho NSNN ngày càng thất thu Thực tế đó đã đặt ra yêu cầu cần phải quản lý thuế tốt hơn nhằm nâng cao ý thức tự giác trong việc thực hiện nghĩa

vụ thuế của các doanh nghiệp và tăng cường nguồn thu vào NSNN Xuất phát từ sự cần thiết phải quản lý thuế nợ thuế trên địa bàn tỉnh đòi hỏi phải có những biện pháp khả thi cấp thiết để khắc phục những mặt hạn chế đó nhằm tăng cường công tác quản lý nợ thuế

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NỢ THUẾ TẠI CỤC THUẾ TỈNH

PHÚ YÊN 2.1 Nội dung quản lý thuế

Một là, Đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế, ấn định thuế

Đăng ký thuế là việc người nộp thuế thực hiện khai báo sự hiện diện của mình và nghĩa vụ phải nộp một (hoặc một số) loại thuế với cơ quan quản lý thuế

Khai thuế là việc người nộp thuế tự xác định số thuế phải nộp phát sinh trong

kỳ kê khai theo qui định của từng luật thuế, Pháp luật thuế Người nộp thuế sử dụng

hồ sơ khai thuế của từng loại thuế theo qui định của Luật quản lý thuế để kê khai số thuế phải nộp với cơ quan thuế và tự chịu trách nhiệm về tính chính xác của các số liệu trong h ồ sơ khai thuế

Ấn định thuế là việc cơ quan thuế xác định số thuế phải nộp và yêu cầu người nộp thuế chấp hành nộp thuế theo quyết định ấn định thuế của cơ quan thuế trong trường hợp người nộp thuế không kê khai hoặc kê khai thuế không đầy đủ, trung thực

Hai là, thủ tục hoàn thuế, miễn thuế, giảm thuế

Cơ quan thuế thực hiện hoàn thuế đối với các tổ chức cá nhân thuộc diện được hoàn thuế giá trị gia tăng, hoàn thuế xuất khẩu, nhập khẩu, hoàn thuế thu nhập

cá nhân theo quy định của pháp luật thuế và các loại thuế khác có số tiền thuế đã nộp và NSNN lớn hơn số tiền thuế phải nộp

Cơ quan thuế thực hiện miễn thuế, giảm thuế đối với các trường hợp thuộc diện miễn thuế, giảm thuế được quy định tai các văn bản pháp luật về thuế

Ba là, xoá nợ tiền thuế, tiền phạt

Cơ quan thuế quản lý trực tiếp lập hồ sơ xoá nợ tiền thuế, tiền phạt gửi đến

cơ quan thuế cấp trên các trường hợp được xóa tiền nợ thuế, tiền phạt:

- Doanh nghiệp bị tuyên bố phá sản đã thực hiện các khoản thanh toán theo quy định của pháp luật phá sản mà không còn tài sản để nộp tiền thuế, tiền phạt

- Cá nhân được pháp luật coi là đã chết, mất tích, mất năng lực hành vi dân

sự mà không có tài sản để nộp tiền thuế, tiền phạt còn nợ

Bốn là, kiểm tra thuế, thanh tra thuế

Kiểm tra thuế, thanh tra thuế là hoạt động giám sát của CQT đối với các hoạt động, giao dịch liên quan đến phát sinh nghĩa vụ thuế và tính hình thực hiện thủ tục hành chính thuế, chấp hành nghĩa vụ nộp thuế của NNT, nhằm đảm bảo pháp luật thuế được thực thi nghiêm chỉnh trong đời sống kinh tế - xã hội

Năm là, quản lý thu nợ thuế

“Quản lý nợ thuế là hoạt động của CQT nhằm đôn đốc số tiền thuế đã kê khai nhưng chưa nộp vào NSNN (còn gọi là tiền thuế nợ)” (Học viện tài chính,

2010, tr.323) Đó chính là quá trình CQT tổ chức và thực thi các quy trình quản lý

thu thuế sao cho đôn đốc số tiền thuế nợ nộp ngân sách ở mức cao nhất với chi phí thấp nhất

Sáu là, giải quyết khiếu nại, tố cáo về thuế

Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức đề nghị

cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình

Tố cáo là việc công dân báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe doạ gây thiệt hại lợi ích của Nhà nước, quyền lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức

2.2 Nội dung quản lý nợ thuế

Toàn bộ nội dung và quy trình quản lý nợ thuế áp dụng cho các cấp CQT hiện hành ở Việt Nam thể hiện khái quát qua sơ đồ sau:

Bước 1: Xây dựng

chỉ tiêu thu tiền

thuế nợ

- Xác định, lập chỉ tiêu thu tiền thuế nợ

- Triển khai thực hiện chỉ tiêu thu tiền thuế nợ

Bước 2: Đôn đốc

thu và xử lý tiền

thuế nợ

- Phân công công chức quản lý nợ

- Phân loại tiền thuế nợ và lập sổ theo dõi nợ

- Thực hiện đôn đốc thu nộp

- Lập và gửi báo cáo

- Lưu trữ tài liệu về quản lý nợ

- Đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch thu nợ

Hình 2.1 Sơ đồ quy trình quản lý nợ thuế tại các cơ quan thuế

Dựa vào sơ đồ trên, ta thấy quy trình quản lý nợ thuế được chia thành các bước sau:

Bước 1: Xây dựng chỉ tiêu thu tiền thuế nợ:

(1.1) Xác định, lập chỉ tiêu thu tiền thuế nợ

- Số tiền thuế nợ năm thực hiện dựa vào số liệu tại thời điểm 31/10 hàng năm

- Lập chỉ tiêu thu tiền thuế nợ năm kế hoạch

1.2) Triển khai thực hiện chỉ tiêu thu tiền thuế nợ

Triển khai thực hiện chỉ tiêu thu tiền thuế nợ trên cơ sở phê duyệt của cơ quan có thẩm quyền

Bước 2: Đôn đốc thu và xử lý tiền thuế nợ

(2.1) Phân công quản lý nợ thuế

Phân công quản lý nợ thuế cho công chức quản lý nợ thực hiện theo loại hình doanh nghiệp, sắc thuế, ngành nghề, địa bàn

(2.2) Phân loại tiền thuế nợ và lập sổ theo dõi nợ

Căn cứ vào tiêu chí theo quy trình Quản lý nợ thuế do Tổng cục thuế ban hành, công chức phân loại các khoản nợ theo nguyên nhân, tình trạng và tuổi nợ

- Lập nhật ký và sổ tổng hợp theo dõi tiền thuế nợ

Ngay sau khi hoàn thành việc phân loại nợ thuế, công chức quản lý nợ lập nhật ký theo dõi tiền thuế nợ đối với từng NNT

(2.3) Thực hiện đôn đốc thu nộp:

Sau khi khóa sổ thuế, công chức quản lý nợ thực hiện đôn đốc thu nợ thuế + Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày hết hạn nộp thuế, công chức quản lý nợ tiến hành đôn đốc thu nộp bằng hình thức gọi điện thoại, nhắn tin, gửi thư điện tử cho NNT

+ Hàng tháng, công chức quản lý nợ lập thông báo và ban hành thông báo tiền thuế nợ, tiền phạt và tiền chậm nộp với các khoản nợ trên 30 ngày

+ Trong thời gian từ 31 đến 90 ngày kể từ ngày hết hạn nộp thuế theo quy định, CQT đã ban hành thông báo 07/QLN mà NNT vẫn chưa nộp tiền thuế vào NSNN thì bộ phận quản lý nợ cần liên hệ với NNT để nắm thông tin về tình hình SXKD, tài chính, nguyên nhân nợ thuế, báo cáo với phụ trách bộ phận QLN&CCNT và có thể mời người nợ thuế lên làm việc tại CQT lập biên bản ghi nhận kết quả làm việc và cam kết nộp

+ Với khoản nợ trên 90 ngày mà người nợ thuế chưa nộp tiền thuế nợ và tiền phạt chậm nộp hoặc nộp chưa đủ số thuế còn thiếu thì CQT sẽ tiến hành các biện pháp cưỡng chế nợ thuế phù hợp theo quy định của luật thuế

Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện công tác thu nợ

(3.2) Lưu hồ sơ:

- Báo cáo: bộ phận quản lý nợ lưu trữ các báo cáo của CQT đã gửi lên CQT cấp trên

(3.3) Tổng kết, đánh giá kết quả quản lý nợ thuế

Trên cơ sở các báo cáo, lãnh đạo CQT tiến hành tổng kết, đánh giá kết quả quản lý nợ thuế, để từ đó có biện pháp nâng cao công tác quản lý nợ thuế

2.3 Thực trạng công tác quản lý nợ thuế tại Cục Thuế tỉnh Phú Yên

2.3.1 Thực trạng công tác quản lý nợ thuế

Trước thời điểm Luật Quản lý thuế có hiệu lực thi hành thì CQT các cấp chưa có bộ phận thu nợ Do đó, việc đôn đốc thu nợ được thực hiện riêng lẻ ở nhiều

bộ phận khác nhau từ bộ phận tin học và kế toán thuế đến bộ phận thanh tra, kiểm tra thuế Chính vì thế mà ở giai đoạn này, luôn phát sinh chênh lệch về số liệu theo dõi nợ của từng NNT giữa các bộ phận của CQT Những phát sinh chênh lệch nợ thuế này thường không được điều chỉnh kịp thời giữa các bộ phận dẫn đến việc theo dõi nợ thực tế không chính xác

Kể từ thời điểm Luật Quản lý thuế có hiệu lực thi hành, cùng với việc tổ chức bộ máy theo mô hình chức năng, quản lý nợ thuế đóng vai trò là một trong những chức năng quan trọng trong mô hình tổ chức mới Hiện nay, số liệu nợ thuế toàn quốc được theo dõi và quản lý tại Vụ quản lý nợ tại Tổng cục, ở cấp cục thuế được quản lý và tổng hợp tại bộ phận quản lý nợ thuế, số liệu về nợ thuế qua các năm cũng đã có sự thống nhất từ trung ương tới địa phương Cùng với đó, công tác quản lý nợ thuế cũng được quan tâm hơn và trở thành một khâu quan trọng trong quản lý thuế để đảm bảo số thu NSNN

Trong những năm gần đây, công tác quản lý nợ thuế tại Cục Thuế tỉnh Phú Yên được quan tâm hơn thông qua việc theo dõi, đôn đốc thường xuyên và tích cực thực hiện các biện pháp xử lý tiền nợ thuế

Bảng 2.1: Số liệu nợ NSNN chi tiết từ năm 2013 đến 2017

ĐVT: Tỷ đồng

2013 2014 2015 2016 2017

1 Thuế thu nhập cá nhân 0,68 0,37 3,37 3,42 3,99

2 Thuế thu nhập doanh nghiệp 16,50 16,73 27,73 13,49 12,82

3 Thuế tài nguyên 7,62 9,03 12,92 7,93 5,87

4 Các khoản thu từ đất 32,31 43,74 28,66 41,29 34,94

5 Thuế giá trị gia tăng 148,55 131,12 141,22 133,68 130,04

6 Thuế tiêu thụ đặc biệt 10,17 2,24 0,56 7,93 0,67

“Nguồn: Phòng QLN &CCNT- Cục Thuế tỉnh Phú Yên từ năm 2013 đến 2017”

Qua số liệu trên ta thấy, nợ thuế GTGT luôn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số

nợ thuế của các năm, đă ̣c biê ̣t năm 2015, con số này tăng lên đến 141,22 tỷ đồng, chiếm tới 46,61% tổng số nợ thuế Điều này cho thấy số thuế nợ không chỉ phản ánh nền kinh tế khó khăn mà còn phản ánh tình trạng NSNN bị chiếm dụng Như chúng ta biết, thuế GTGT là sắc thuế gián thu, nghĩa là tiền thuế được cộng vào giá bán hàng hóa, dịch vụ mà người mua phải trả khi mua hàng Về mặt lý thuyết, người bán chỉ là người thu tiền thuế hộ NSNN do đó loại thuế này phải có số tiền

nợ đọng ít Tuy nhiên, thực tế con số nợ đọng thuế GTGT cho thấy doanh nghiệp đã

cố tình chiếm dụng phần tiền thuế đã thu của người mua để giải quyết những khó khăn về vốn, đáp ứng nhu cầu phục vụ SXKD Tuy nhiên, có thể nói việc nợ thuế GTGT tăng cao cũng phần nào phản ánh tình hình khó khăn của nền kinh tế nói chung Bởi vì, theo quy tắc ghi nhận của CQT, thời điểm ghi nhận doanh thu tính thuế là thời điểm xuất hóa đơn bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ mà không phân biệt

đã thu được tiền hay chưa Như vậy, khi chưa thu được tiền bán hàng hóa, cung cấp

dịch vụ thì NNT vẫn phải ghi nhận thuế GTGT đầu ra Điều này phần nào gây khó khăn cho doanh nghiệp trong điều kiện nền kinh tế khó khăn, khả năng thu hồi vốn chậm, nhiều trường hợp xuất hóa đơn nhưng chưa thể thu ngay được tiền Từ tình hình khi số nợ thuế GTGT luôn ở mức cao, đi đôi với nợ thuế GTGT thì các khoản tiền phạt, tiền chậm nộp phát sinh, chiếm tỷ lệ cao trong tổng số nợ (trên 25% tổng số nợ thuế), cụ thể: Năm 2013, số nợ tiền phạt, tiền chậm nộp là 47,25 tỷ đồng, chiếm 16,74% trong tổng số thuế nợ, đến năm 2015, con số này tăng lên 80,32 tỷ đồng, chiếm tới 26,51% nhưng đến năm 2017 tiếp tục tăng lên đến 143,11 tỷ đồng, chiếm 41,77% tổng số thuế nợ Nguyên nhân tiền phạt tiền chậm nộp ngày càng tăng cao là do một bộ phận NNT chưa chấp hành tốt các quy định về pháp luật thuế, chây ì không nộp thuế đúng hạn, nợ thuế kéo dài, CQT xử phạt, tính tiền chậm nộp, dẫn đến khoản tiền phạt chậm nộp tăng lên Một số doanh nghiệp kinh doanh thua

lỗ đã tự giải thể, bỏ khỏi địa chỉ SXKD còn nợ thuế, nhiều khoản tiền thuế nợ không thể thu được nhưng cũng không thể xử lý xóa được do chính sách chưa có qui định xử lý Đối với các trường hợp này CQT vẫn phải thực hiện theo dõi, tính tiền phạt chậm nộp, làm tăng số tiền phạt tiền chậm nộp Một nguyên nhân nữa là số tiền chậm nộp của nhóm nợ có khả năng thu cũng lớn mà không thể thu được do NNT chỉ thực hiện nộp khoản nợ gốc, chưa có ý thức để nộp khoản tiền chậm nộp

Theo số liệu của phòng QLN&CCNT: Từ năm 2013 đến năm 2017 có 210 doanh nghiệp bị giải thể, trong đó có 155 doanh nghiệp còn nợ thuế với số tiền 117,37 tỷ đồng, cụ thể thể hiện qua bảng số liệu sau:

Bảng 2.2: Bảng tình hình nợ NSNN của các doanh nghiệp giải thể

Năm Số DN giải thể (DN) Số tiền thuế nợ (tỷ đồng)

Nhìn chung tình hình nợ thuế tăng cao qua các năm không chỉ hoàn toàn do những khó khăn của nền kinh tế, khó khăn trong hoạt động SXKD của doanh nghiệp, mà tình trạng này có thể do hạn chế từ công tác quản lý nợ thuế tại Cục thuế tỉnh Phú Yên trong thời gian qua Để có thể đánh giá chính xác, chúng ta cần phải xem xét kỹ công tác quản lý nợ thuế tại Cục Thuế tỉnh

2.3.1.1 Công tác xây dựng chỉ tiêu thu tiền thuế nợ

Trong những năm gần đây, nhận thức được tầm quan trọng của công tác quản lý nợ thuế cũng như nhận thức được tầm quan trọng của việc xây dựng chỉ tiêu thu tiền thuế nợ trong hiệu quả công tác quản lý nợ, Cục Thuế tỉnh Phú Yên đã nghiêm túc thực hiện việc xây dựng chỉ tiêu thu tiền thuế nợ Sau khi kết thúc năm Ngân sách, Cục Thuế chốt số nợ đến 31/12 năm trước Can cứ tiền thuế nợ năm trước và thời điểm lập chỉ tiêu thu tiền thuế nợ, phân tích, đánh giá khả năng thu và

xử lý các khoản tiền thuế nợ, dự báo số tiền thuế nợ đến thời điểm 31/12 năm thực hiện

Sau đó, căn cứ vào số tiền thuế nợ năm thực hiện đã được xác định được và chỉ tiêu thu tiền thuế được Tổng cục thuế hướng dẫn hàng năm để đề xuất chỉ tiêu thu tiền thuế nợ cho năm kế hoạch và đề ra các biện pháp để thực hiện các chỉ tiêu thu tiền thuế nợ đã xác định, đồng thời báo cáo lên Tổng cục Thuế

Có thể nói, công tác xây dựng chỉ tiêu thu tiền thuế nợ hàng năm có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong công tác quản lý nợ tại Cục Thuế tỉnh Phú Yên Không chỉ là căn cứ để đánh giá kết quả thực hiện công tác quản lý nợ hàng năm mà còn là một căn

cứ quan trọng để giám sát, theo dõi công tác quản lý nợ Ngoài việc giao chỉ tiêu thu nợ thuế dưới 5% số thu vào NSNN, Cục Thuế tỉnh còn đặt ra mục tiêu khác như giảm 100% các khoản tiền thuế đã nộp vào NSNN đang chờ điều chỉnh và các khoản tiền thuế nợ chờ xử lý tại thời điểm cuối năm trước, thu tối thiểu 80% các khoản tiền thuế

nợ đến 90 ngày và tiền thuế nợ trên 90 ngày thời điểm cuối năm trước

Hàng năm Cục Thuế giao chỉ tiêu thu nợ tới các đơn vị quản lý thu dựa trên chỉ tiêu thu nợ Tổng cục Thuế giao Số tiền thu nợ theo chỉ tiêu có xu hướng tăng qua từng năm nhằm tăng theo số thu nộp NSNN và để đảm bảo mức nợ thuế dưới

5% số thu nộp NSNN Bên cạnh việc giao chỉ tiêu thu nợ, Cục Thuế tỉnh đề ra các biện pháp thực hiện quản lý thu nợ thuế để đạt được mục tiêu đề ra

2.3.1.2 Công tác phân loại nợ thuế, lập nhật ký, sổ tổng hợp theo dõi tiền thuế nợ

Trong những năm gần đây, Cục Thuế tỉnh Phú Yên rất chú trọng đến công tác phân loại nợ thuế Việc phân loại nợ thuế được thực hiện đều đặn hàng tháng trước khi ban hành thông báo nợ và phạt chậm nộp Hàng tháng, cán bộ quản lý nợ thực hiện rà soát dữ liệu kê khai thuế, chứng từ, biên lai nộp thuế của người nộp thuế, phát hiện ngay những trường hợp dữ liệu kê khai sai, không đúng, nộp sai mục lục ngân sách, sai mã số thuế để điều chỉnh, xử lý kịp thời các trường hợp số nợ sai,

nợ ảo để đảm bảo số liệu nợ thuế của người nộp thuế chính xác, giảm đáng kể số thuế nợ ảo

Bảng 2.3: Tỷ lệ nợ NSNN qua các năm phân loại theo tính chất nợ

ĐVT: Tỷ đồng

2013 2014 2015 2016 2017 Tổng số thuế nợ 282,19 294,01 303,00 335,85 342,61

Tiền thuế nợ khó thu 58,52 80,31 72,66 88,30 107,27 Tiền thuế nợ đến 90

30,32 Tiền thuế nợ trên 90

202,49 Tiền thuế nợ chờ xử lý 27,47 20,08 15,13 4,91 2,53

“Nguồn: Phòng QLN &CCNT- Cục Thuế tỉnh Phú Yên từ năm 2013 đến 2017”

Xét về nợ khó thu: Năm 2013 tổng số nợ khó thu là 58,52 tỷ đồng, đến năm

2014 tăng lên 80,31 tỷ đồng, đến năm 2017 tiếp tục lên là 107,27 tỷ đổng Kết quả trên cho thấy trong 5 năm trở lại đây, số nợ khó thu có xu hướng tăng dần Như đã phân tích

ở trên, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến số nợ khó thu là do tăng nợ của các hộ kinh doanh, doanh nghiệp do làm ăn thua lỗ, tài chính khó khăn nên phá sản, tự nghỉ kinh doanh, giải thể, ngừng hoạt động SXKD, bỏ địa chỉ kinh doanh, số nợ thuế này đã nợ nhiều năm nhưng hiện nay theo các quy định hiện hành chưa thể xóa được