Điền kinh chiếm một vị trí chủ yếu trong chương trình giáo dục thể chất trong trường học, được sử dụng trong các giờ chính khoá đối học sinh trung học cơ sở, song lâu nay qua thực tế bản[r]
Trang 1PHÒNG GD ĐT ĐẠI LỘC TRƯỜNG THCS KIM ĐỒNG
CHUYÊN ĐỀ
LỰA CHỌN MỘT SỐ BÀI TẬP NHẰM SỬA CHỮA NHỮNG
SAI LẦM THƯỜNG MẮC TRONG KĨ THUẬT
NHẢY XA KIỂU NGỒI CHO HỌC SINH THCS.
GIÁO VIÊN: TRỊNH LÊ PHƯƠNG
TỔ: HOÁ SINH - THỂ DỤC
NĂM HỌC: 2012 – 2013
Trang 21/ TÊN CHUYÊN ĐỀ:
LỰA CHỌN MỘT SỐ BÀI TẬP NHẰM SỬA CHỮA NHỮNG SAI LẦM
THƯỜNG MẮC TRONG KĨ THUẬT NHẢY XA KIỂU NGỒI CHO HỌC SINH THCS
2/ ĐẶT VẤN ĐỀ:
Giáo dục thể chất là một mặt của giáo dục toàn diện, đồng thời là một bộ phận không thể tách rời của sự nghiệp giáo dục của Đảng và nhà nước ta Sự nghiệp giáo dục nói chung
và giáo dục thể chất nói riêng đã góp phần hết sức quan trọng trong việc đào tạo thế hệ trẻ phát triển toàn diện, hoàn thiện về nhân cách, trí tuệ và thể chất để phục vụ sự nghiệp ‘‘ Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa đất nước’’ giữ vững và tăng cường an ninh quốc phòng Giáo dục thể chất còn là một bộ phận của nền văn hoá xã hội Một loại hình hoạt động
mà phương tiện cơ bản là các bài tập thể lực, nhằm tăng cường thể chất con người Nâng cao thành tích thể thao góp phần làm phong phú sinh hoạt văn hoá và giáo dục con người phát triển cân đối hợp lí và toàn diện
Trang 3Giáo dục thể chất là một môn học trong những năm gần đây đã được sự quan tâm của ngành giáo dục và toàn bộ xã hội Môn học đem lại cho học sinh một sức khoẻ tốt, một cơ thể phát triển hài hoà để tạo tiền đề góp phần thúc đẩy học tốt các môn học văn hoá khác Điền kinh chiếm một vị trí chủ yếu trong chương trình giáo dục thể chất trong trường học, được sử dụng trong các giờ chính khoá đối học sinh trung học cơ sở, song lâu nay qua thực
tế bản thân dạy học, tập luyện cho các em học sinh để tham gia thi đấu cấp huyện và dự các buổi sinh hoạt chuyên đề chúng tôi thấy một số giáo viên giảng dạy thể dục trong chương trình ít áp dụng đến một số bài tập sửa chữa những sai lầm mà học sinh thường mắc, chúng tôi nhận thấy vấn đề sửa chữa sai lầm còn là một vấn đề bất cập, trong khi học những bài có tính kỹ thuật cao đặc biệt đối với môn nhảy xa, có thể nói nhảy xa chính là hoạt động của con người dùng tốc độ chạy đà và sức bật của một chân để đưa cơ thể vượt qua một khoảng cách xa nhất Thành tích được tính bằng xăngtimét (cm) trong kiểm tra và thi đấu
Do vậy ảnh hưởng chung đến kết quả học tập và thành tích thi đấu bởi lẽ các em không nắm vững được những yếu lĩnh kỹ thuật Là người dạy môn thể dục nhất là môn nhảy xa, tôi biết cần phải làm gì, thông qua cơ sở khoa học nào, các giai đoạn nào quyết định Các bài tập bổ trợ để khắc phục những sai lầm trong việc nâng cao thành tích môn nhảy xa Xuất phát từ những lý do trên với tinh thần trao đổi để học hỏi kinh nghiệm Tôi
mạnh dạn chọn chuyên đề; “Lựa chọn một số bài tập nhằm sửa chữa những sai lầm
thường mắc trong kĩ thuật nhảy xa kiểu ngồi cho học sinh THCS”
3 CƠ SỞ LÍ LUẬN
Nhảy xa bao gồm nhiều kỹ thuật khác nhau:
• Nhảy xa kiểu ngồi
• Nhảy xa kiểu ưỡn thân
• Nhảy xa kiểu cắt kéo
Nhưng đối với lứa tuổi học sinh THCS thì chỉ học kĩ thuật nhảy xa kiểu ngồi
Kỹ thuật nhảy xa kiểu “ngồi”:
Là kiểu đơn giản, tự nhiên nhất, phù hợp với người mới tập Sau khi bay ở tư thế
“bước bộ” được 1/3 – 1/2 cự ly, sau đó kéo chân giậm lên song song với chân phía trước (chân lăng) và nâng 2 đùi lên sát ngực Ở tư thế này thân trên không nên gập nhiều
Trang 4về trước Tiếp đó, trước khi rơi xuống hố cát 2 chân hầu như được duỗi thẳng hoàn toàn đồng thời 2 tay
Để phân tích kỹ thuật nhảy xa có thể chia thành 4 giai đoạn:
- Chạy đà
- Giậm nhảy
- Bay trên không
- Tiếp đất
1 Chạy đà:
Mục đích của chạy đà là nhằm tạo ra tốc độ tối đa theo phương nằm ngang trước khi giậm nhảy đồng thời chuẩn bị tốt cho việc đặt chân giậm nhảy chính xác vào ván
giậm.Số bước chạy đà của các VĐV nam có trình độ là khoảng 18 đến 24 bước (khoảng 38 – 48m), còn ở các VĐV nữ từ 16 – 22 bước (khoảng 32 – 42m) Số lượng bước chạy đà tối ưu phụ thuộc vào trình độ huấn luyện chuyên môn về chạy của VĐV
Tính chuẩn xác của chạy đà phụ thuộc vào độ dài chuẩn và nhịp điệu thực hiện các bước chạy trong đà.Bắt đầu chạy đà tốt cũng đóng vai trò quan trọng vì vậy VĐV cần có tư thế ban đầu và động tác ổn định Có vài cách bắt đầu chạy đà: đứng tại chỗ, đi bộ vài bước, chạy bước đệm vài bước v v Thông thường là VĐV đứng tại chỗ, một chân đặt vào vạch giới hạn của cự ly đà, chân kia để ở phía sau hoặc bắt đầu chạy đà bằng vài bước đi bộ hay chạy nhẹ nhàng rồi tăng tốc độ Đến khoảng giữa cự ly đà độ ngả thân trên giảm dần (chỉ còn 74 –80o-) tăng biên độ động tác của tay và chân Kết thúc đà, ở những bước cuối cùng, thân trên gần như thẳng đứng Điều rất quan trọng là phải duy trì kỹ thuật chạy đúng cho đến bước đà cuối cùng, có cảm giác về “độ nẩy” khi tiếp xúc đất và kiểm tra động tác của mình
Hai phương án chạy đà thường được dùng là:
- Tăng tốc độ đều trên toàn bộ cự ly đà và đạt tốc độ tối đa ở các bước cuối cùng Cách này phù hợp với những người mới tập, có thể lực chuyên môn chưa cao
- Cố gắng chạy nhanh từ đầu, duy trì tốc độ cao trên cự ly và lại cố gắng tốc độ ở cuối
cự ly Dù theo phương án nào, VĐV cũng cần đạt tới tốc độ chạy đà 9 – 10m/s với nữ
và 10 – 11m/s với nam
Để giậm nhảy chính xác ở mỗi VĐV cần xác định vạch báo hiệu 2 (nơi bắt đầu vào 4 –
6 bước cuối cùng) Nếu chạy đà không cần điều chỉnh nhịp điệu, độ dài bước chạy mà vẫn có độ dài 4 – 6 bước cuối theo dự kiến thì mới đảm bảo giậm nhảy đúng ván giậm với tốc độ tối ưu
Thông thường độ dài bước cuối nên ngắn hơn bước trước đó 10 – 20cm (nữ là 5 – 10cm) Tuy vậy cũng có VĐV có độ dài 2 bước cuối như nhau và thậm chí có trường hợp bước cuối dài hơn bước trước đó (B Bimon khi lập kỷ lục thế giới 8,90m có bước đà cuối dài 257cm trong khi bước trước đó chỉ dài 240cm)
Trang 5Trước khi đặt chân giậm nhảy vào ván (khi còn cách 0,06 – 0,1cm) người ta nhận thấy
ở các VĐV nhảy có sự căng sơ bộ các cơ vòm bàn chân và cơ tứ đầu đùi của chân giậm nhảy
2 Giậm nhảy:
Mục đích của giậm nhảy là nhằm thay đổi phương hướng chuyển động của cơ thể vươn lên trên về trước
Phần lớn các VĐV đặt chân xuống ván giậm bằng gót hoặc cả bàn Tại thời điểm đặt bàn chân trên ván giậm, VĐV có các góc ở chân theo bảng 3 Sau đó 0,013 giây phản lực điểm tựa tăng lên nhiều lần (800 ± 150 kg) và sau đó 0,02 giây, phản lực điểm tựa giảm nhanh xuống còn 250 ± 50 kg
Hình 1: Diễn biến tốc độ chạy đà và thành tích nhảy xa
Hình 2: Chuyển động của trọng tâm cơ thể từ khi đặt
chân giậm đến khi về tư thế bước bộ
Trang 6Thông thường độ dài bước cuối nên ngắn hơn bước trước đó 10 – 20cm (nữ là 5 – 10cm) Tuy vậy cũng có VĐV có độ dài 2 bước cuối như nhau và thậm chí có trường hợp bước cuối dài hơn bước trước đó (B Bimon khi lập kỷ lục thế giới 8,90m có bước đà cuối dài 257cm trong khi bước trước đó chỉ dài 240cm) Trước khi đặt chân giậm nhảy vào ván (khi còn cách 0,06 – 0,1cm) người ta nhận thấy ở các VĐV nhảy có sự căng sơ
bộ các cơ vòm bàn chân và cơ tứ đầu đùi của chân giậm nhảy
Vào thời điểm đó VĐV phối hợp toàn thân làm động tác rời ván giậm nhảy: duỗi thẳng các khớp của chân giậm, đồng thời gập gối đưa nhanh đùi của chân lăng về trước – lên trên Tay bên chân giậm vung về trước – lên trên và dừng khi cánh tay song song với mặt đất tay bên chân lăng gập ở khuỷu và đánh sang bên để nâng cao vai Kết thúc giậm nhảy, cơ thể rời đất ở tư thế bước bộ trên không
Khi giậm nhảy lực tác động lên trọng tâm cơ thể hướng về trước theo phương nằm ngang và chiếm 87% trong khi lực hướng lên trên, theo phương thẳng đứng chỉ chiếm 13%
Khi chân giậm nhảy rời đất tốc độ bay Vo của các VĐV xuất sắc có thể tới 9,2 – 9,6m/s.3
3 Bay trên không:
Sau khi rời đất, trọng tâm cơ thể bay theo đường vòng cung Toàn bộ các động tác của VĐV trong lúc bay là nhằm giữ thăng bằng và tạo điều kiện để rơi xuống hố cát có hiệu quả nhất
Sự khác biệt giữa các kiểu nhảy xa chính là ở giai đoạn này Có 3 kiểu chính: “ngồi”,
“ưỡn thân” và “cắt kéo”
4 Tiếp đất:
Hình 3: Diễn biến lực khi giậm nhảy
Hình 7: Kỹ thuật tiếp đất
Trang 7Trong nhảy xa, kỹ thuật rơi xuống hố cát không chỉ nhằm đảm bảo an toàn mà còn có
ý nghĩa duy trì thành tích của người nhảy đã đạt được
Để đạt được độ xa của lần nhảy, việc thực hiện đúng kỹ thuật rơi xuống cát có ý nghĩa nghĩa rất lớn Không ít VĐV do có kỹ thuật này kém nên đã không đạt được thành tích tốt nhất của mình
Trong tất cả các kiểu nhảy, việc thu chân chuẩn bị rơi xuống cát được bắt đầu khi tổng trọng tâm cơ thể ở cách mặt cát ngang với mức khi họ kết thúc giậm nhảy
Để chuẩn bị cho việc rơi xuống cát, đầu tiên cần nâng đùi, đưa hai đầu gối lên sát ngực và gập thân trên nhiều về trước Cẳng chân lúc này được hạ xuống dưới, hai tay chuyển từ trên cao ra phía trước Tiếp đó là duỗi chân, nâng cẳng chân để gót chân chỉ thấp hơn mông một chút Thân trên lúc này không nên gập về trước quá nhiều vì sẽ gây khó khăn cho việc nâng chân lên cao Tay lúc này hơi gấp ở khuỷu và được hạ xuống theo hướng xuống dưới và ra sau Sau khi hai gót chân chạm cát cần gập chân ở khớp gối để giảm chấn động và tạo điều kiện chuyển trọng tâm cơ thể xuống dưới – ra trước vượt qua điểm chạm cát của gót Thân trên lúc này cũng cố gập về trước để giúp không đổ người
về sau làm ảnh hưởng tới thành tích
Giờ học thể dục trong chương trình THCS là hình thức cơ bản của giáo dục thể chất, được tiến hành trong kế hoạch dạy học TD các lớp 6,7,8, 9 là 37 tuần, 2 tiết/ tuần Học kì I: 19 tuần(36 tiết); Học kì II: 18 tuần(34 tiết)
Đặc điểm cơ bản của môn học là dạy lí thuyết gắn liền với thực hành, biết lí thuyết để thực hành đúng, chính xác hơn và ngược lại quá trình thực hành giúp học sinh hiểu lí thuyết được sâu, đầy đủ và chắc chắn hơn, góp phần nâng cao hiệu quả học tập
Trong chương trình học thể dục, nhảy xa là một môn tổng hợp nhiều giai đoạn
không cùng chu kì hoạt động nhiều trạng thái kĩ năng vận động khác nhau nhưng lại ghép lại với nhau liên tục từ đầu đến cuối Người nhảy có thể kéo dài quỹ đạo bay và đưa trọng tâm cơ thể vượt qua chướng ngại vật nằm ngang để đi xa đạt thành tích cao Đối với học sinh khối 8, 9 ở trường trung học cơ sở Kỹ thuật nhảy xa qua quan sát cho thấy 100% học sinh trường mắc một số nhược điểm cơ bản
Để hoàn thiện được kỹ thuật nhảy xa phải phối hợp tốt kĩ thuật của bốn giai đoạn:
- Giai đoạn chạy đà
- Giai đoạn giậm nhảy
- Giai đoạn trên không
- Giai đoạn tiếp đất
Thành tích nhảy xa được tính theo công thức
V0.sin2α
S =
g
Trong đó : S là quãng đường của trọng tâm cơ thể
V0 là tốc độ bay ban đầu
Trang 8G là gia tốc rơi tự do
Phân tích công thức ta thấy thầnh tích phụ thuộc vào góc độ bay ban đầu (V0) và góc
độ bay (α) của trọng tâm cơ thể Vì vậy muốn tăng được thành tích nhảy xa chỉ cần tăng tốc
độ ban đầu (V0) và giậm nhảy tốt Tạo tư thế ngồi xổm trên không thì thành tích sẽ thay đổi đáng kể
Chỉ cần mắc một sai lầm nhỏ là ảnh hưởng lớn tới kết quả, qua các cuộc thi đấu cho thấy chỉ cần hơn nhau một (cm) là vị trí hay thứ hạng bị đảo lộn
4 CƠ SỞ THỰC TIỄN
Qua nhiều năm thực tế giảng dạy điều mà chúng tôi trăn trở là làm thế nào để học sinh nắm bắt được kĩ thuật nhanh nhất, ít mắc sai lầm nhất Đối với bộ môn thể dục các em học thực hành là chủ yếu chỉ cần mắc 1 số sai lầm nhỏ ảnh hưởng rất lớn tới kết quả, kĩ thuật nhảy xa là một kĩ thuật tương đối khó, đòi hỏi người nhảy phải đưa cơ thể vượt qua một khoảng cách xa nhất Đối với học sinh THCS trên địa bàn toàn huyện nói chung và học sinh trường THCS Kim Đồng nói riêng để thực hiện tốt kĩ thuật và đạt thành tích lại càng khó hơn do các em ít chú ý lên không nắm được những yếu lĩnh của kĩ thuật động tác Ở kĩ thuật này học sinh thường mắc sai lầm khác nhau, do những nguyên nhân khác nhau gây lên Bằng quan sát thực tế giảng dạy trong những năm qua tôi kết luận trong nhảy xa các em thường mắc một số sai lầm cơ bản, đó là những sai lầm sau;
1.Chạy đà không chính xác, tốc độ chạy đà không cao Nhịp điệu không ổn định của các bước chạy đà cuối dẫn tới việc đặt chân giậm không đúng ván giậm nhảy
2.Bước đưa đặt chân giậm nhảy quá ngắn, quá dài hoặc cục Giậm nhảy yếu không có lực Sự phối hợp giữa chân lăng và tay không đồng bộ
3.Không có thời kì bước bộ, thu chân giậm quá sớm Không tạo được tư thế ngồi trên không
4.Gập duỗi chân ra trước không nhanh, không tích cực Chạm cát xong người thả lỏng dẫn đến cơ thể đổ ra phía sau
Đó là 4 sai lầm mà học sinh thường mắc Sau khi cân nhắc, dựa vào cơ sở nêu trên Tôi quyết định đưa ra một số bài tập sửa chữa sai lầm, không những giáo viên trực tiếp sủa chữa sai lầm cho học sinh mà còn giao công việc cụ thể cho các em tự sửa chữa sai lầm cho nhau để phát huy tính tự giác tích cực, chủ động, sáng tạo mà ít giáo viên chú trọng tới vấn
đề này
Đối với học sinh lớp 8, 9 việc sai lầm trong học kĩ thuật nhảy xa là khó tránh khỏi, cho nên chúng tôi đã sử dụng một số bài tập để sửa chữa cho các em Trong phạm vi nhất định chúng tôi chỉ trình bày một số bài tập các em hay mắc phải mà tôi đã áp dụng thành công có kết quả trong năm học 2010 – 2011 tại trường THCS Kim Đồng
5/ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:
5.1 thực trạng trước khi thực hiện giải pháp của đề tài
5.11 Thuận lợi:
Trang 9- Được sự quan tâm giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường, của đồng nghiệp và tổ chuyên môn
- Có sân bãi học môn thể dục riêng
.- Bản thân là giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn thể dục nhiều năm
.- Học sinh học tích cực, hăng hái tập luyện, biết vượt khó, dễ uốn nắn, sửa sai.- Lực lượng giáo viên nhiệt tình, nhiều kinh nghiệm trong công tác
- Hiện nay việc giáo dục thể chất cho học sinh trong nhà trường đang phát triển và được nhiều tổ chức xã hội và gia đình quan tâm
- Ý thức tập luyện của học sinh đã hình thành từ những năm trước thông qua sự giáo dục, nhắc nhở của các giáo viên trong nhà trường
5.12 Khó Khăn :
- Học sinh học ngày 2 buổi, học phụ đạo, bồi dưỡng, học tin học… cho nên ảnh hưởng đến học thể dục và một số lớp buổi sáng phải học thể dục tiết 3,4, buổi chiều học thể dục tiết 7,8 lúc này trời nắng nên ảnh hưởng rất nhiều đến sức khỏe từ đó dẫn đến việc tập luyện và nâng cao thành tích của học sinh không cao
- Học sinh xuống sân vẫn chưa chủ động tập trung vào hàng theo quy định, một số
em đi học trễ Bên cạnh đó còn có một số em xem nhẹ môn học thể dục
- Việc sửa sai cho học sinh của giáo viên và mức độ tiếp thu của học sinh còn hạn chế
- Sân bải tập luyện không đảm bảo
5.2 Thực trạng vấn đề nghiên cứu:
5.21 Mục đích nghiên cứu
- Lựa chọn một số bài tập nhằm sửa chữa sai lầm thường mắc trong nhảy xa, với yêu cầu cụ thể nhằm mục đích nâng cao hiệu quả trong giảng dạy TDTT trong trường THCS hiện nay
- Nhằm giúp HS thực hiện được kĩ thuật một cách chính xác nhất đó là yếu tố chính quyết định thành tích của người tập
5.22 Nhiệm vụ nghiên cứu:
1 Nghiên cứu phương pháp dạy học thông qua giờ giảng dạy “ Kỹ thuật nhảy xa”
trong trường trung học cơ sở
2 Đánh giá hướng ứng dụng của phương pháp được lựa chọn trong quá trình sửa
chữa những sai lầm cho các em
5.3 Phương pháp nghiên cứu
5.31 Phân tích tổng hợp các tài liệu liên quan
Công tác nghiên cứu là sự kế thừa và phát huy những gì đã đạt được đồng thời tìm ra quy luật vận động và phát triển mới Tôi đã sử dụng các tài liệu chuyên môn có hướng tới
đề tài nhằm tìm ra những phương pháp giảng dạy nâng cao kỹ thuật
5.32 Phương pháp phỏng vấn và toạ đàm
Trang 10Tôi đã tiến hành phỏng vấn và hỏi ý kiến của các thầy cô giáo và các đồng nghiệp nhiều năm công tác và có kinh nghiệm trong nhà trường THCS trong và ngoài huyện để tìm ra những bài tập hợp lý
5.33 Phương pháp thực nghiệm
Sau khi xác định và lựa chọn những bài tập hợp lý để sửa chữa những sai lầm mà các em mắc phải tôi tiến hành phân nhóm thực nghiệm:
Nhóm 1: Nhóm đối chiếu 83, 84 dạy thông thường Nhóm 2: Nhóm thực nghiệm 81, 82 sử dụng triệt để các bài tập để sửa chữa sai
lầm trong nhảy xa
- Đối tượng: Là học sinh lớp 8, 9 trường THCS Kim Đồng
- Thời gian thực nghiệm từ năm học 2010 – 2011 trong các tiết học chính khoá cộng với việc giao bài tập về nhà tại trường THCS Kim Đồng
5.4 Các giải pháp.
5.4.1 Giải pháp thực hiện
- Giai đoạn chạy đà;
Chạy đà trong nhảy xa nhằm tạo ra tốc độ ban đầu tối ưu giúp cho giậm nhảy đạt hiệu quả cao
Kĩ thuật chạy đà gồm 2 phần : Tư thế chuẩn bị trước khi chạy đà và kĩ thuật chạy đà
+ Tư thế chuẩn bị trước khi chạy đà : Đứng chân trước chân sau, chân trước cả bàn
chân hoặc nửa trước bàn chân chạm đất, mũi chân sát vạch xuất phát Chân sau chạm đất bằng nửa bàn chân cách gót chân trước theo chiều dọc khoảng 1 bàn chân Cả hai chân khuỵa gối, trọng tâm dồn nhiều về chân trước, thân ngả về trước, hai tay buông tự nhiên
+Kĩ thuật chạy đà : Tăng tần số bước chạy, thân người được nâng cao dần lên phối
hợp ăn nhịp với đánh tay, tăng dần tốc độ đến mức hợp lí cho đến khi giậm nhảy Khi chạy đặt nửa bàn chân, chạm đất, thực hiện bước cuối cùng cần bước nhanh và ngắn hơn bước trước đó khoảng 0,5 – 1 bàn chân
Một số sai lầm thường mắc
Sai lầm 1: Chạy đà không chính xác, tốc độ chạy đà không cao.