su giau dep cua tieng viet dat giai tinh

SỰ SỰGIÀU GIÀUĐẸP ĐẸPCỦA CỦATIẾNG TIẾNGVIỆT VIỆT Hướng Đặng Hướngdẫn dẫnđọc đọcthêm thêm ĐặngThai ThaiMai Mai Trước Cách mạng tháng Tám, nhà thơ Huy Cận đã viết trong bài thơ “Nằm trong [r]

Kiểm tra bài cũ

SỰ GIÀU ĐẸP CỦA TIẾNG VIỆT

Giáo viên: Nguyễn Hữu Hiệp

nguyenhiepgvcp@gmail.com

Trường THCS Cư Pui

huyện Krông Bông, tỉnh Đăk Lăk

Tháng 11/2012

Chủ tịch Hồ Chí Minh làm sáng tỏ chân lí: “Dân

ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó là một truyền thống quí báu của ta”, bằng những dẫn chứng như thế nào?

Trả lời

Để làm sáng tỏ chân lí trên, Bác Hồ đã dùng những dẫn chứng cụ thể, phong phú, giàu sức thuyết phục trong lịch sử dân tộc như thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung,… và cuộc

kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược của nhân dân ta.

Kiểm tra bài cũ

Nằm trong tiếng nói yêu thương Nằm trong tiếng Việt vấn vương một đời

Êm như tiếng mẹ đưa nôi

Hoặc cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng lại có một bài viết rất hay về tiếng Việt

Tiếng Việt của chúng ta rất giàu; tiếng ta giàu bởi đời sống muôn màu, đời sống tư tưởng và tình cảm dồi dào của dân tộc ta Tiếng Việt của chúng ta rất đẹp; đẹp như thế nào đó là điều rất khó nói

Cũng nói về tiếng Việt, nhưng Giáo sư Đặng Thai Mai lại

có một cái nhìn đầy thú vị, riêng biệt và hấp dẫn: Đó chính là sự giàu đẹp trong tiếng Việt Hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu văn

bản “Sự giàu đẹp của tiếng Việt”

em hãy nêu vài nét

về tác giả?

ĐẶNG THAI MAI (1902-1984)

Đặng Thai Mai 1984)

(1902 Người làng Lương Điền (Nghệ An), là nhà văn, nhà nghiên cứu văn học nổi tiếng, nhà hoạt động xã hội có uy tín.

- Trước 1945: Dạy học, hoạt động cách mạng, sáng tác và nghiên cứu văn học.

- Sau 1945: Giữ nhiều trọng trách trong bộ máy chính quyền và các cơ quan văn nghệ.

- Năm 1996: Được Nhà nước phong tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn hóa – Nghệ thuật.

Hướng dẫn tìm hiểu thêm vài nét

về cuộc đời tác giả:

Kiểm tra bài cũ

Tuyển tập Đặng Thai Mai, tập 2 In năm 1967.

- Phương thức : Nghị luận (chứng minh)

- Mục đích : Khẳng định

sự giàu đẹp của tiếng Việt

Tác phẩm nghiên cứu về vấn đề gì?

Phương thức biểu đạt nào? Viết ra nhằm mục đích gì?

Em hãy nêu luận đề, luận điểm chính trong văn bản?

- Luận đề: Sự giàu đẹp của tiếng Việt

- Luận điểm: Tiếng Việt

có đặc sắc của một thứ tiếng đẹp, một thứ tiếng hay

Hướng dẫn tìm hiểu sơ lược về tác phẩm:

2 Âm bình và dương bình: Hai thanh bằng trong hệ thống thanh điệu của Tiếng Việt- thanh huyền và thanh ngang.

3 Ngữ âm: Hệ thống các âm của một ngôn ngữ.

4 Âm giai: Thang bậc âm thanh, gồm những nốt nhạc liền nhau được xếp theo một quy tắc nhất định.

5 Từ vựng: Toàn bộ các từ của một ngôn ngữ.

Kiểm tra bài cũ

Dựa vào văn bản vừa đọc,

em hãy nêu bố cục của văn bản?

Dựa vào văn bản vừa đọc,

em hãy nêu bố cục của văn bản?

+ Phần 2: Còn lại:

=> Chứng minh, làm

rõ nhận định về phẩm chất của tiếng Việt.

Hướng dẫn đọc văn bản

Đây là bài đọc thêm, và văn bản này là văn bản nghị luận – chứng minh, mà dạng văn bản này giống với văn bản “Tinh thần yêu nước của nhân dân ta” Vì vậy cách đọc cũng

sẽ tương tự

Định hướng trả lời:

Hai câu văn

mở đầu tác phẩm, tác giả muốn khẳng định điều gì?

Người Việt Nam ta có lí do đầy đủ và vững chắc để tự hào và tin tưởng vào tương lai của tiếng Việt

Những lí do đầy đủ và vững chắc bao quát được phẩm chất của tiếng Việt được thể hiện qua câu văn nào?

"

Tiếng Việt có những đặc sắc của một thứ tiếng đẹp, một thứ tiếng hay"

Tác giả đã phát hiện phẩm chất đó trên phương diện nào?

Đặc sắc của tiếng Việt là hay và đẹp, điều đó được giải thích bằng một cụm

Hướng dẫn phân tích:

Dạng văn bản này thuộc văn bản nghị luận – chứng minh nên cách phân tích cũng tương tự văn bản “Tinh thần yêu nước của nhân dân ta” mà chúng ta học ở tiết trước

Kiểm tra bài cũ

Tiếng Việt đẹp, vậy vẽ đẹp của tiếng Việt được thể hiện qua những yếu tố nào?

Dựa vào văn cứ nào mà tácgiả nhận xét tiếng Việt

Nhóm 2 Đủ khả năng diễn đạt

tình cảm, tư tưởng, thỏa mãn nhu cầu đời sống, văn hóa

Chú bé loắt choắt Cái xắc xinh xinh Cái chân thoăn thoắt Cái đầu nghênh nghênh

Ca lô đội lệch Mồm huýt sao vang Như con chim chích Nhảy trên đường vàng.

Lượm – Tố Hữu

Ví dụ

Khổ thơ là sự hài hòa

về thanh điệu, đủ khả năng diễn đạt tư tưởng, tình cảm, qua đó làm nỗi bật hình ảnh chú bé

Lượm khi làm nhiệm vụ

Kiểm tra bài cũ

Phần 1 có những câu nêu lên những đặc sắc của tiếng Việt, qua đó em thấy cách lập luận của tác giả có gì đặc biệt?

Cách lập luận ấy có tác dụng như thế nào?

Cách lập luận gắn gọn, rành mạch, đi từ ý khái quát đến ý cụ thể

=> Tác dụng Làm rõ luận điểm: “Tiếng Viêt là một thứ tiếng đẹp, một thứ tiếng hay”

?

b Phẩm chất của tiếng Việt.

* Tiếng Việt rất đẹp

Dựa vào phần 2 em hãy cho biết tác giả chứng minh những phẩm chất nào của tiếng Việt?

Dựa vào phần 2 em hãy cho biết tác giả chứng minh những phẩm chất nào của tiếng Việt?

Định hướng

Chứng minh phẩm chất tiếng Việt qua 2 phương diện,

Tiếng Việt rất đẹp và rất hay.

Để chứng minh cho

vẻ đẹp của tiếng Việt tác giả đưa ra những dẫn chứng gì?

“…Tiếng Việt, trong cấu tạo của nó, thật sự có những đặc sắc của một thứ tiếng khá đẹp”

Để chứng minh tiếng Việt

là một thứ tiếng rất đẹp, tác giả đưa ra những dẫn chứng rất cụ thể

Để chứng minh tiếng Việt

là một thứ tiếng rất đẹp, tác giả đưa ra những dẫn chứng rất cụ thể

Kiểm tra bài cũ

- Những người chỉ nghe mà không hiểu thì nhận định một cách cảm tính là tiếng Việt là một thứ tiếng giàu chất nhạc

- Những chuyên gia ngôn ngữ như A-lếch-xăng Đrốt, không chỉ giỏi Tiếng Việt như người Việt mà ông học Tiếng Việt chỉ trong nửa năm, nhận xét tiếng Việt dựa trên những nghiên cứu khoa học rõ ràng

b Phẩm chất của tiếng Việt

* Tiếng Việt rất đẹp

Tiếng Việt là một thứ tiếng giàu chất nhạc

Tiếng Việt rất rành mạch trong lối nói, rất uyển

chuyển trong câu kéo và rất ngon lành trong những câu tục ngữ

b Phẩm chất của tiếng Việt.

* Tiếng Việt rất đẹp

Để làm rõ hơn tác giả chứng minh và giải thích vẽ đẹp tiếng Việt ở những phương diện nào?

Để làm rõ hơn tác giả chứng minh và giải thích vẽ đẹp tiếng Việt ở những phương diện nào?

Thứ hai: Chứng minh và giải thích tiếng Việt là một thứ tiếng đẹp dựa trên những phương diện

cụ thể:

Định hướng về nội dung:

Kiểm tra bài cũ

b Phẩm chất của tiếng Việt

* Tiếng Việt rất đẹp

- Giàu thanh điệu

Gồm 11 nguyên âm: a, ă, â, o, ô,

ơ, u, ư, i, (y), e, ê

3 cặp nguyên âm đôi

Rất nhiều phụ âm: b, c, (k, q), l,

m, n, r, s, t, v, p, h, kh, gh, tr,…

Hai thanh bằng (thanh huyền và thanh ngang Bốn thanh trắc (sắc, hỏi, ngã, nặng)

b Phẩm chất của tiếng Việt.

* Tiếng Việt rất đẹp

- Hệ thống nguyên âm và phụ âm phong phú,

- Giàu thanh điệu

Bình Ngô đại cáo – Nguyễn Trãi

ơ, u, ư, i, (y), e, ê

3 cặp nguyên âm đôi

Rất nhiều phụ âm: b, c, (k, q), l,

m, n, r, s, t, v, p, h, kh, gh, tr,…

Hai thanh bằng (thanh huyền và thanh ngang Bốn thanh trắc (sắc, hỏi, ngã, nặng)

Cân đối, nhịp nhàng

Thơ, nhạc, họa (thi trung hữu họa, thi trung hữu nhạc)

- Từ vựng dồi dào cả 3 mặt

Kiểm tra bài cũ

b Phẩm chất của tiếng Việt

* Tiếng Việt rất đẹp

- Hệ thống nguyên âm và phụ âm phong phú,

- Giàu thanh điệu

- Từ vựng dồi dào cả 3 mặt

- Cú pháp (cách đặt câu):

Giảng giải thêm:

Như vậy: Tiếng Việt được xem như một ngôn ngữ với nhiều giai điệu, nhiều âm thanh trầm bổng, cao thấp, như lời ca, như một bản nhạc du dương, réo rắt.

Nếu ta đem so sánh với những ngôn ngữ trên thế giới như tiếng Hán có 4 thanh; tiếng Nga, Anh, Pháp chỉ có 2 thanh, thì tiếng Việt quả thật là một ngôn ngữ giàu thanh điệu bậc nhất.

b Phẩm chất của tiếng Việt.

* Tiếng Việt rất đẹp

Tác giả đã đưa ra rất nhiều chứng cứ để chứng minh tiếng Việt đẹp, những chứng cứ ấy được sắp xếp như thế nào?

Tác giả sắp xếp các dẫn chứng từ cái chung, cái bao quát đến cái cụ thể kết hợp với chứng cứ khoa học và đời sống làm cho lí

lẽ, từ ngữ trở nên sâu sắc,

dễ hiểu và lắng đọng lại trong lòng độc giả

Hướng dẫn tìm hiểu:

Kiểm tra bài cũ

b Phẩm chất của tiếng Việt

* Tiếng Việt rất đẹp

* Tiếng Việt rất hay

Dựa vào đâu để tác giả nhận xét tiếng Việt là một thứ tiếng hay? Tìm dẫn chứng

cụ thể cho những phương diện ấy?

Dựa vào đâu để tác giả nhận xét tiếng Việt là một thứ tiếng hay? Tìm dẫn chứng

cụ thể cho những phương diện ấy?

Phong phú, dồi dào về cấu tạo từ ngữ và hình thức diễn đạt

- Tiếng Việt hay trước hết thỏa mãn nhu cầu trao đổi, giao lưu tình cảm, ý nghĩ giữa người với người trong xã hội

Ví dụ: Trong ca dao có câu:

“Bây giờ mận mới hỏi đào Vườn hồng có lối ai vào hay chưa?

Mận hỏi thì đào xin thưa Vườn hồng có lối nhưng chưa ai vào”.

Vi dụ : Từ mới xuất hiện trong những năm gần đây làm tăng vốn từ vựng.

Hàng không vũ trụ, tin tặc, giao lưu,…

Cấu tạo từ ngữ, từ vựng tăng, tạo hình ảnh mới, cảm xúc mới

Mượn hình ảnh sự vật để nói lên tình cảm của con người

Định hướng nội dung:

b Phẩm chất của tiếng Việt.

* Tiếng Việt rất đẹp

* Tiếng Việt rất hay

- Thỏa mãn yêu cầu của đời sống văn hóa về mọi mặt kinh

tế, chính trị, khoa học, kĩ thuật, văn nghệ…

Ngữ pháp cũng dần được uyển chuyển hơn, chính xác hơn, hoặc Việt hoá những từ và những

cách nói của các dân tộc anh em

và các dân tộc láng giềng

Tiếng Việt đã Việt hóa rất nhiều

từ Hán như: đế quốc, thực dân,… hoặc Việt hóa những từ ngữ có nguồn gốc châu Âu như: ra đi ô,

ma két tinh, in tơ nét,

Như vậy, cấu tạo của tiếng Việt, với khả năng thích ứng với hoàn cảnh lịch sử như chúng ta vừa nói trên đây, thì có thể khẳng định:

“Tiếng Việt là một thứ tiếng đẹp

và hay”

Kiểm tra bài cũ

b Phẩm chất của tiếng Việt

Có ý kiến cho rằng: Văn bản sự giàu đẹp của tiếng Việt, nghệ thuật chủ yếu

Ý kiến của các em về vấn đề này?

Nhóm 2

Nhóm 3 Nhóm 4

Học sinh dùng bảng nhóm để trả lời trong thời gian 1 phút

Nghệ thuật chủ yếu được dùng trong văn bản “Sự giàu đẹp của tiếng Việt” là những lập luận chặt chẽ, lí lẽ rõ ràng, chứng cứ khoa học, tư liệu phong phú, có sức thuyết phục cao kết hợp với giải thích, chứng minh và lập luận bình luận

Nghệ thuật chủ yếu được dùng trong văn bản “Sự giàu đẹp của tiếng Việt” là những lập luận chặt chẽ, lí lẽ rõ ràng, chứng cứ khoa học, tư liệu phong phú, có sức thuyết phục cao kết hợp với giải thích, chứng minh và lập luận bình luận.

Định hướng kết quả:

b Phẩm chất của tiếng Việt.

Xem phần ghi nhớ sách giáo khoa:

Kiểm tra bài cũ

b Phẩm chất của tiếng Việt

Thông qua bài học, hãy rút ra được ý nghĩa của văn bản?

Định hướng:

Văn bản cho ta thấy Tiếng Việt mang trong nó những giá trị văn hóa đáng tự hào của con người Việt Nạm

Mặc khác, thông qua bài học, chúng ta phải có trách nhiệm gìn giữ, phát triển tiếng nói dân tộc, đồng thời chúng ta thêm yêu mến tiếng Việt.

Rất đẹp

Rất hay

Hài hòa về thanh điệu. Cú pháp uyển

chuyển, tề nhị.

Giàu tính nhạc, họa.

từ ngữ khác

Kiểm tra bài cũ

B C

Chứng cứ nào không được tác giả dùng để nói lên vẻ đẹp của tiếng Việt?

SAI

SAI

ĐÚNG

Trắc nghiệm

Ở đây chúng ta suy ngẫm về câu nói : “Cho đi hạnh phúc hơn nhận về”.

Chúng ta cùng xem đoạn video sau!

Kiểm tra bài cũ

Xin mời nghe ca khúc sau!

+ Luyện tập /SGK/tr.37.

+ Làm BT trong SBT.

Chuẩn bị bài mới:

+ Đọc, tìm hiểu bài : Thêm

trạng ngữ cho câu / SGK /

tr.39-40.

+ Soạn bài Đức tính giản dị

của Bác Hồ.

Kiểm tra bài cũ