Thực hiện chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn thành phố long xuyên, tỉnh an giang

Trong những năm qua, Đảng và nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho lao động, trong đó có các chính sách cho người khi bị thu hồi đất nôn

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa vừa là mục tiêu, vừa là biện pháp cực

kỳ quan trọng để xây dựng và phát triển đất nước ta trong giai đoạn hiện nay

và những năm tới để đưa nước ta thuộc nhóm trên của các nước có thu nhập trung bình cao vào năm 2030 Gắn với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa là sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp là chủ yếu sang công nghiệp và thương mại dịch vụ là chủ yếu Đồng thời, cũng từ đó, diện tích đất nông nghiệp ngày càng giảm do xây dựng hạ tầng kỹ thuật phục vụ công nghiệp, thương mại; số lượng người lao động trong nông nghiệp bị thu hồi đất ngày càng nhiều; thất nghiệp sẽ gia tăng nếu thực thi không hiệu quả chính sách đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người bị thu hồi đất nông nghiệp Trong những năm qua, Đảng và nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho lao động, trong đó có các chính sách cho người khi bị thu hồi đất nông nghiệp được quy định tại Quyết định số 63/2015/QĐ-TTg ngày 10 tháng 12 năm 2015 của Thủ tướng Chính

phủ về “Chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất” [Lỗi! Không tìm thấy nguồn tham chiếu.] Qua nghiên

cứu và tìm hiểu, tác giả thấy rằng từng địa phương trên cả nước có cách thực hiện chính sách nêu trên khác nhau từ đó hiệu quả của việc thực hiện chính sách ở mỗi nơi cũng khác nhau

Thành phố Long Xuyên là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của Tỉnh An Giang, là một trong những trung tâm kết nối vùng Đồng bằng Sông Cửu Long với nước Campuchia Trong những năm qua, thành phố đã huy động mọi nguồn lực để xây dựng đô thị Văn minh, hiện đại, được công nhận là đô thị loại 1 vào tháng 8/2020; cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng thương mại dịch vụ và công nghiệp xây dựng là chủ yếu mặc dù tỷ lệ đất nông nghiệp chiếm 62,4% diện tích toàn thành phố (7.172,3ha/11.496ha, theo

số liệu thống kê hiện trạng sử dụng đất năm 2019) [Lỗi! Không tìm thấy nguồn tham chiếu.] Tỷ lệ lao động trong lĩnh vực nông nghiệp chỉ chiếm

khoảng 5,09% tổng số lao động toàn thành phố nhưng giá trị sản xuất đóng góp cho thu nhập toàn tỉnh khá lớn Tiềm năng đất đai của Long Xuyên chủ yếu là sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản Trong nông nghiệp, giá trị trồng trọt chiếm 80% Từ năm 2015 đến năm 2020, có 24 dự án được triển khai với tổng diện tích đất nông nghiệp thu hồi khoảng 80 ha, có 992 hộ bị thu hồi đất nông nghiệp [Lỗi! Không tìm thấy nguồn tham chiếu.] Hiện

nay và trong những năm tiếp theo, thành phố Long Xuyên đang và sẽ triển khai rất nhiều dự án xây dựng hạ tầng phục vụ phát triển công nghiệp, thương mại dịch vụ, mở rộng không gian đô thị với quy mô sử dụng đất nông nghiệp lên đến vài ngàn ha Nếu chúng ta chỉ quan tâm làm thế nào để đẩy nhanh tiến

độ thu hồi đất, giải phóng mặt bằng để dự án được triển khai nhanh chóng và xem nhẹ yếu tố tạo việc làm cho người bị thu hồi đất nông nghiệp sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy phát sinh, nhất là tình trạng thất nghiệp tăng cao là nguyên nhân nảy sinh nhiều vấn đề xã hội khác, thành phố sẽ phát triển nhanh nhưng không bền vững Do đó, song song với việc thu hồi đất nông nghiệp để xây dựng cơ sở hạ tầng, phải quan tâm đúng mức cho công tác đào tạo nghề, tạo việc làm ổn định cho người bị thu hồi đất là vấn đề cấp thiết cần có giải pháp thực hiện tốt mang lại hiệu quả cao trong bối cảnh hiện nay

Xuất phát từ lý do trên, với mục tiêu muốn góp phần nhỏ vào sự phát

triển của thành phố Long Xuyên nên tác giả chọn đề tài: “Thực hiện chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang”

làm luận văn tốt nghiệp của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Thực hiện chính sách đào tạo nghề, giải quyết việc làm nói chung và cho người bị thu hồi đất nông nghiệp là vấn đề bức xúc hiện nay trong tiến trình

công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, do đó có rất nhiều công trình nghiên cứu của nhiều tác giả đã công bố

Luận án Tiến sĩ của Nghiên cứu sinh Nguyễn Văn Nhường năm 2011

“Chính sách an sinh xã hội với người nông dân sau khi bị thu hồi đất để phát triển các khu công nghiệp [Lỗi! Không tìm thấy nguồn tham chiếu.] đã

khẳng định 6 hợp phần quan trọng của chính sách an sinh xã hội, trong đó có chính sách đào tạo nghề, giải quyết việc làm, chỉ rõ các doanh nghiệp tham gia đầu tư là nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả của chính sách an sinh xã hội đối với người nông dân có đất bị thu hồi; chỉ ra tình trạng thiếu dân chủ, công khai trong thu hồi đất nông nghiệp và sử dụng tiền đền bù, hỗ trợ kém hiệu quả, qua đó đã đề xuất phương thức chi trả và quản lý, sử dụng tiền đền bù, hỗ trợ đối với người bị thu hồi đất nông nghiệp

Luận án Tiến sĩ của tác giả Phạm Đức Thuần năm 2011 “Đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến nhu cầu việc làm của lao động nông thôn ở thành phố Cần Thơ” [Lỗi! Không tìm thấy nguồn tham chiếu.] đã tập trung phân tích, đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến nhu cầu việc làm của họ làm cơ sở đề xuất các giải pháp đáp ứng nhu cầu việc làm trong thời gian tới

Năm 2008, với đề tài nghiên cứu “Xây dựng một số mô hình tạo việc làm đối với lao động bị mất việc làm tại các vùng chuyển đổi mục đích sử dụng đất”, Tác giả Nguyễn Tiệp trường Đại học Lao động Xã hội [Lỗi! Không tìm thấy nguồn tham chiếu.] đã chỉ ra những khó khăn trong việc

giải quyết việc làm cho hộ gia đình bị thu hồi đất nông nghiệp như: trình độ thấp, ngoài độ tuổi tuyển dụng của doanh nghiệp, các hỗ trợ của nhà nước chưa thật sự hiệu quả… qua đó tác giả cũng phân tích một số cách làm hay của một số địa phương như: đào tạo nghề tại các khu công nghiệp, chuyển đổi mục đích sử dụng đất gắn với tạo việc làm cho người lao động…

Luận văn Thạc sĩ của tác giả Ngô Hồng Hà năm 2014 “Giải quyết việc làm cho nông dân trong quá trình đô thị hóa ở tỉnh Đồng Nai” đã phân tích,

đánh giá thực trạng giải quyết việc làm cho nông dân ở Đồng nai trong quá trình đô thị hóa, đồng thời đề xuất quan điểm và giải pháp tạo việc làm cho nông dân bị thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Đồng Nai

Luận văn Thác sĩ quản lý công của tác giả Nguyễn Thị Châu Trâm “giải quyết việc làm cho lao động thuộc diện thu hồi đất tại thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam đã phân tích cơ sở khoa học và giải pháp việc làm cho lao động thuộc diện thu hồi đất, nêu ra thực trạng đồng thời nêu lên bảy giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết việc làm cho người lao động thuộc diện thu hồi đất ở thị xã Điện Bàn

Bài viết “Chính sách việc làm cho lao động bị thu hồi đất” của Tạp chí Giáo dục được đăng trên trang thông tin điện tử tại địa chỉ https://tapchigiaoduc.moet.gov.vn/ [Lỗi! Không tìm thấy nguồn tham chiếu.] đã phân tích đặc điểm của lao động trong nông nghiệp và dẫn chứng

100 lao động bị thu hồi đất chỉ có 19 lao động đi học nghề bằng tiền đền bù và chỉ có 45% trong số đó tìm được việc làm Từ đó đề nghị thực hiện tốt 6 nội dung

hỗ trợ đào tạo nghề, giải quyết việc làm theo Quyết định 63/2015/QĐ-TTg ngày 10/12/2015 của Thủ tướng Chính phủ

Ngoài ra, còn rất nhiều luận văn Thạc sỹ và nhiều bài viết khác của các tác giả trên cả nước có liên quan đến chính sách đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho lao động nông thôn và người bị thu hồi đất được đăng tải và công bố Tuy nhiên, tác giả nhận thấy chưa thấy có công trình nghiên cứu nào đề cập đến quá trình thực hiện chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Qua việc nghiên cứu, làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về chính sách

hỗ trợ, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người bị thu hồi đất, luận văn tập

trung tổng hợp, phân tích, đánh giá thực trạng thực thi chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người bị thu hồi đất nông nghiệp tại thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang Từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người bị thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn thành phố trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ, hệ thống hóa cơ sở lý luận cơ bản về chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp

- Đánh giá đúng thực trạng công tác hỗ trợ, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp tại thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang từ năm 2015 đến nay

- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp tại thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Công tác thực thi chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Long Xuyên

4.2 Phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Về không gian: Nghiên cứu việc thực hiện chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề cho lao động bị thu hồi đất nông nghiệp ở các cơ quan chuyên môn và các phường xã thuộc UBND thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang Lao động bị thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Long Xuyên

- Về thời gian: Từ năm 2015 đến nay

5 Cơ sở lý luận và Phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn nghiên cứu trên cơ sở lý luận chung về chính sách công, quy trình thực hiện và các yếu tố tác động đến thực thi chính sách công Hệ thống

quan điểm của Đảng ta và những yếu tố tác động đến thực hiện chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp nói chung

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử, chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Những chủ trương, quan điểm của Đảng ta về hỗ trợ, đào tạo nghề cho người

bị thu hồi đất nông nghiệp

Sử dụng phương pháp nghiên cứu lý luận với tổng kết thực tiễn, kết hợp chặt chẽ phương pháp phân tích, thống kê, tổng hợp trên cơ sở những tài liệu thu thập được

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

Luận văn góp phần hệ thống hóa và làm sáng tỏ thêm quan điểm của

Đảng và chính sách của nhà nước về đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người bị thu hồi đất nông nghiệp Vận dụng lý luận về thực thi chính sách vào một trường hợp cụ thể là người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang

Kết quả nghiên cứu của luận văn là góp phần gợi mở những giải pháp giúp cho các cơ quan chức năng nghiên cứu, lựa chọn, áp dụng những nội dung hợp lý, phù hợp với đặc điểm của địa phương, đặc biệt đó là nguồn tư liệu cho các cấp chính quyền thành phố Long Xuyên tham khảo trong quá trình thực thi chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người

bị thu hồi đất nông nghiệp

Chương 2: Thực trạng thực thi chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề, giải

quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp ở thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang

Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi chính sách

hỗ trợ, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang

1.1.1 Các Khái niệm cơ bản

1.1.1.1 Khái niệm việc làm, người lao động, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp

Khái niệm việc làm:

Xuất phát từ nhiều cách tiếp cận khác nhau nên có nhiều quan niệm khác nhau về khái niệm việc làm

Theo Tổ chức Lao động thế giới (ILO) khái niệm việc làm là những hoạt động lao động được trả công bằng tiền hoặc hiện vật [Lỗi! Không tìm thấy

nguồn tham chiếu.] Khái niệm này còn được đưa ra tại Hội nghị quốc tế lần thứ

XIII của các nhà thống kê lao động ILO

Điều 09, chương II, Bộ Luật Lao động Việt Nam năm 2019 đưa ra khái niệm “việc làm là hoạt động lao động tạo ra thu nhập mà pháp luật không cấm” [Lỗi! Không tìm thấy nguồn tham chiếu.] Đồng thời quy định Nhà

nước, người sử dụng lao động và xã hội có trách nhiệm tham gia giải quyết việc làm, bảo đảm cho mọi người có khả năng lao động đều có cơ hội có việc làm

Như vậy, dưới góc độ pháp lý, việc làm được cấu thành bởi các yếu tố:

Thứ nhất, đó là hoạt động lao động của con người Con người dùng sức

lao động tác động vào tư liệu sản xuất để tạo ra sản phẩm hoàng hóa hoặc dịch vụ Trong khái niệm việc làm, yếu tố lao động phải mang tính chất

thường xuyên, có tính hệ thống và chuyên môn hóa nên thường được gọi là nghề nghiệp hoặc ngành nghề nào đó

Thứ hai, là tạo ra thu nhập Hoạt động lao động của con người phải tạo

ra thu nhập cho người lao động để nuôi sống bản thân và gia đình người lao động và tái sản xuất sức lao động Mọi hoạt động không mang lại thu nhập cho người lao động thì không được gọi là việc làm (như hoạt động lao động

từ thiện, lao động mang tính chất thể dục, giải trí…)

Thứ ba, hoạt động lao động phải hợp pháp, loại hình hoạt động lao động

phải được pháp luật cho phép Tùy theo phong tục, tạp quán, điều kiện kinh tế

xã hội khác nhau mà pháp luật của mỗi nước quy định khác nhau về tính hợp pháp của hoạt động lao động được xác định là việc làm

Từ khái niệm việc làm dưới góc độ pháp lý được quy định trong Bộ Luật Lao động Việt Nam chúng ta thấy việc làm có ý nghĩa rất lớn trên mọi mặt của đời sống xã hội Về mặt kinh tế, việc làm càng nhiều thì càng tạo ra nhiều giá trị, hiệu quả sản xuất càng cao, kinh tế phát triển sẽ tạo điều kiện giải quyết tốt vấn đề việc làm và ngược lại Về mặt xã hội, việc đảm bảo việc làm cho mọi người dân sẽ hạn chế các tiêu cực phát sinh như: tội phạm, tệ nạn xã hội Ngoài ra, trên bình diện chính trị, hậu quả của vấn đề thất nghiệp, người dân không có việc làm dễ dẫn đến mất ổn định chính trị, đe dọa đến sự lãnh đạo của Đảng cầm quyền Do đó, ở bất kỳ quốc gia nào, bất kỳ chế độ chính trị nào thì vấn đề tạo việc làm, chống thất nghiệp cho người dân luôn được nhà nước quan tâm hàng đầu

Khái niệm người lao động:

Theo Điều 3, Bộ Luật Lao động nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam năm 2019: “Người lao động là người làm việc cho người sử dụng lao động theo thỏa thuận, được trả lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của người sử dụng lao động” [Lỗi! Không tìm thấy nguồn tham chiếu.] Bộ Luật Lao động cũng quy định độ tuổi lao động của người lao động là đủ 15

tuổi, Bộ Luật cũng quy định thêm một số trường hợp lao động từ đủ 13 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi và người chưa đủ 13 tuổi Trong phạm vi đề tài này, đối tượng nghiên cứu chủ yếu là lao động đủ 15 tuổi đến đủ 55 tuổi đối với nữ và đến đủ 60 tuổi đối với nam

Khái niệm người Lao động được nêu tại Bộ Luật Lao động dựa trên cách tiếp cận và giải quyết mối quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động Tuy nhiên, đối với người lao động trực tiếp sản xuất nông nghiệp thì không có mối quan hệ với người sử dụng lao động, mà họ là hộ gia đình, cá nhân đã được nhà nước giao, cho thuê, công nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp và có nguồn thu nhập ổn định từ sản xuất nông nghiệp trên đất đó (Theo khoản 30, Điều 3, Luật Đất đai năm 2013) Người lao động trực tiếp sản xuất nông nghiệp là người sử dụng sức lao động của mình tác động lên tư liệu sản xuất là đất nông nghiệp để tạo ra sản phẩm, họ bán, trao đổi sản phẩm làm ra để mang lại thu nhập Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài này chủ yếu nghiên cứu đối tượng người lao động trực tiếp sản xuất nông nghiệp với khái niệm nêu trên

Khái niệm đào tạo nghề:

Theo Luật giáo dục nghề nghiệp năm 2014 được quy định tại Điều 3 thì đào tạo nghề nghiệp là hoạt động dạy và học nhằm trang bị những kiến thức,

kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết cho người học để có thể tìm được việc làm hoặc tự tạo việc làm sau khi hoàn thành khóa học hoặc để nâng cao trình độ nghề nghiệp [Lỗi! Không tìm thấy nguồn tham chiếu.]

Hiện nay, nhà nước ta đã ban hành nhiều chính sách đào tạo nghề cho người trong độ tuổi lao động, nhất là chính sách đào tạo nghề cho người lao động tại nông thôn, được lồng ghép trong chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới của Chính phủ (Quyết định số 1956/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án “Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020”) Mục tiêu của công tác đào tạo nghề vừa nhằm xây dựng nông thôn mới, vừa để tái cơ cấu sản xuất ngành nông nghiệp

Khái niệm giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp:

Giải quyết việc làm hay tạo việc làm cho người lao động nói chung là hoạt động kiến thiết cho người lao động có một việc làm cụ thể mang lại thu nhập cho họ và không bị pháp luật ngăn cấm Người tạo ra công việc cho người lao động có thể là nhà nước, mọi tổ chức hoạt động kinh tế và cá nhân Ngoài ra, một số quan điểm khác còn cho rằng giải quyết việc làm còn bao gồm nội dung nâng cao chất lượng việc làm ngoài việc tạo ra việc làm để thu hút người lao động vào guồng máy sản xuất của nền kinh tế

Người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp là hộ gia đình, cá nhân đã được nhà nước giao, cho thuê, công nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp và

có nguồn thu nhập ổn định từ sản xuất nông nghiệp trên đất đó trên cơ sở trực tiếp sản xuất nông nghiệp để tạo ra sản phẩm làm ra, mang lại thu nhập nhưng

bị thu hồi đất nên họ không còn tư liệu sản xuất chủ yếu để sản xuất

Như vậy, giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp là hoạt động kiến thiết cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp

có một việc làm cụ thể để mang lại thu nhập cho họ và không bị pháp luật ngăn cấm

1.1.1.2 Khái niệm và nội dung chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp

Thực hiện chính sách công là toàn bộ quá trình chuyển hóa ý chí của chủ thể trong chính sách thành hiện thực với các đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu định hướng của nhà nước

Thực hiện chính sách công bao gồm các bước sau:

Bước 1: Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách công Do quá trình thực hiện chính sách công rất phức tạp, diễn ra trong thời gian dài nên phải được lập kế hoạch để chủ động chuẩn bị chu đáo Trong kế hoạch cần dự kiến các cơ quan chủ trì và phối hợp triển khai thực hiện chính sách,

nhân sự, cơ chế trách nhiệm; kế hoạch cung cấp nguồn lực (tài chính, con người,…); xác định thời gian triển khai, các bước triển khai; lên kế hoạch kiểm tra thực hiện chính sách; dự kiến nội quy, quy chế tổ chức điều hành, trách nhiệm, quyền hạn, khen thưởng , kỷ luật,… Dự kiến kế hoạch thực thi ở cấp nào do lãnh đạo cấp đó xem xét thông qua

Bước 2: Phổ biến, tuyên truyền chính sách công Sau khi kế hoạch triển khai thực hiện được thông qua, trước tiên cần tuyên truyền vận động thực thi chính sách công, được thực hiện thường xuyên, liên tục, kể cả khi chính sách công đang được thi hành, để mọi đối tượng được tuyên truyền luôn củng cố lòng tin vào chính sách và tích cực thực thi chính sách Việc phổ biến, tuyên truyền chính sách được thực hiện bằng nhiều hình thức như trực tiếp tiếp xúc, trao đổi với các đối tượng tiếp nhận; gián tiếp qua các phương tiện thông tin đại chúng, qua mạng xã hội

Bước 3: Phân công, phối hợp thực hiện chính sách công Chính sách công được thực thi trên phạm vi rộng lớn, tối thiểu cũng là một địa phương –

vì thế số lượng cá nhân và tổ chức tham gia thực thi chính sách rất lớn Bởi vậy, muốn tổ chức thực thi chính sách có hiệu quả cần phải tiến hành phân công, phối hợp giữa các cơ quan quản lý ngành, các cấp chính quyền địa phương, các yếu tố tham gia thực thi chính sách và các quá trình ảnh hưởng đến thực hiện mục tiêu chính sách Hoạt động phân công, phối hợp diễn ra theo tiến trình thực hiện chính sách công một cách chủ động, sáng tạo để luôn duy trì chính sách được ổn định, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả chính sách

Bước 4: Đôn đốc thực hiện chính sách công Là hoạt động của cơ quan, cán bộ, công chức có thẩm quyền thực hiện chính sách, khi thực hiện chính sách, không phải một đơn vị nào cũng làm tốt làm nhanh như nhau, vì thế ta cần đôn đốc để chủ thể hoàn thành nhiệm vụ, vừa phòng chống những hành vi

vi phạm trong thực thi chính sách công

Bước 5: Tổng kết thực thi chính sách công Tổng kết đánh giá kết quả chỉ đạo, điều hành của cơ quan nhà nước, xem xét đánh giá việc thực thi của đối tượng tham gia thực hiện chính sách công bao gồm các đối tượng thụ hưởng lợi ích trực tiếp và gián tiếp chính sách Đánh giá kết quả thực thi là tinh thần hưởng ứng với mục tiêu chính sách và ý thức chấp hành những quy định về cơ chế, biện pháp do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành để thực hiện mục tiêu chính sách trong từng điều kiện về không gian và thời gian

Khái niệm chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp

Hiện nay, chưa có khái niệm được chuẩn hóa về chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp

Trong phạm vi nghiên cứu này, có thể đưa ra khái niệm chung là tổng thể các quan điểm, tư tưởng, quyết định, giải pháp của nhà nước đưa ra để tác động lên các đối tượng, khách thể quản lý nhằm giải quyết vấn đề chính sách, thực hiện mục tiêu đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp

Chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho lao động là một trong những chính sách xã hội cơ bản của mỗi quốc gia Như đã trình bày phần trên, giải quyết việc làm cho lao động góp phần quan trọng vào tăng trưởng nền kinh tế và tạo ra sự ổn định cho xã hội, bởi thất nghiệp gia tăng sẽ làm nảy sinh tệ nạn xã hội, gây mất ổn định chính trị Người lao động có việc làm càng nhiều làm giảm gánh nặng cho các chính sách an sinh xã hội, bảo trợ xã hội

Ở nước ta, trong bối cảnh xây dựng đất nước trên cơ sở phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng Xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước thì vấn đề vấn đề giải quyết việc làm cho lao động nói chung và lao động bị thu hồi đất nông nghiệp trở thành vấn đề bức xúc đặt

ra đòi hỏi nhà nước phải có chính sách để giải quyết, do nhu cầu thu hồi đất nông nghiệp của người dân để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội,

an ninh – quốc phòng… Khoản 2, Điều 9, Bộ Luật Lao động năm 2019 quy định: “Nhà nước, người sử dụng lao động và xã hội có trách nhiệm tham gia giải quyết việc làm, bảo đảm cho mọi người có khả năng lao động đều có cơ hội có việc làm” [Lỗi! Không tìm thấy nguồn tham chiếu.] Theo số liệu

của Tổng cục thống kê công bố, dân số nước ta năm 2019 là 96,2 triệu người, trong đó khu vực nông thôn khoảng 63 triệu người (chiếm tỷ lệ 65,6%) Lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên tính đến thời điểm 01/4/2018 là 55,1 triệu người, lao động khu vực nông thôn là 32,3 triệu người (chiếm 66,7%) [Lỗi! Không tìm thấy nguồn tham chiếu.] Từ số liệu thống kê trên cho thấy lao

động nước ta rất dồi dào, là điểm mạnh trong lợi thế cạnh tranh về thị trường sức lao động so với các nước trong khu vực và trên thế giới Tuy nhiên, cũng tạo ra sức ép lớn cho nhà nước về đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động, đặc biệt là cho lao động ở nông thôn hiện nay vẫn chiếm tỷ lệ khá cao Tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước sẽ tiếp tục tăng nhanh dẫn đến tình trạng người lao động ở nông thôn không còn đất nông nghiệp để canh tác tăng theo, nếu không giải quyết tốt bài toán đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho họ sẽ tạo ra hệ lụy rất lớn cho nền kinh tế và các vấn đề xã hội xuất phát từ tình trạng thất nghiệp tăng cao

Hệ thống chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp

Chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động

bị thu hồi đất nông nghiệp là một tập hợp các chính sách của nhà nước với các mục tiêu và giải pháp tác động trực tiếp hoặc gián tiếp để làm cho người lao động có được kiến thức, kỹ năng cần thiết để có được việc làm hoặc tự tạo việc làm sau khi bị thu hồi đất nông nghiệp

Trong khuôn khổ đề tài nghiên cứu của luận văn, tập trung vào nghiên cứu các chính sách được Thủ tướng Chính phủ ban hành tại Quyết định số 63/2015/QĐ-TTg ngày 10 tháng 12 năm 2015, quy định về chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất Đối tượng áp dụng tập trung nghiên cứu là người lao động thuộc hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp Bao gồm các chính sách:

+ Hỗ trợ đào tạo nghề

+ Hỗ trợ giải quyết việc làm trong nước

+ Hỗ trợ đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng

1.1.1.3 Khái niệm và quy trình thực hiện chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp

Khái niệm thực hiện chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp

Thực hiện chính sách công là toàn bộ quá trình chuyển hóa ý chí của chủ thể ban hành chính sách thành hiện thực Đây là giai đoạn thực hiện mục tiêu chính sách công trên thực tế, bao gồm các hoạt động triển khai, phối hợp thực hiện, kiểm tra đôn đốc và điều chỉnh chính sách cùng các biện pháp thực thi để chính sách phát huy tác dụng thực tế trong đời sống

Thực thi chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp là quá trình triển khai đồng bộ các biện pháp, nhằm đạt được mục tiêu giải quyết việc làm cho người lao động sau khi

bị thu hồi đất nông nghiệp, làm cho họ có được việc làm lâu dài, bền vững

Trong quá trình thực hiện chính sách, mọi nguồn lực về con người, tài chính, khoa học công nghệ… đều được sử dụng kết hợp có hiệu quả để đạt được mục tiêu tạo việc làm cho người bị thu hồi đất nông nghiệp

Chủ thể thực thi chính sách là các cơ quan hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương (Chính phủ, các cơ quan trực thuộc Chính phủ, UBND các cấp và các tổ chức trực thuộc), bên cạnh đó còn sự tham gia tích

cực của Hội đồng nhân dân các cấp, các tổ chức chính trị xã hội (Cấp ủy Đảng, Mặt trận Tổ quốc, Hội Nông dân, Phụ nữ, Đoàn thanh niên các cấp) các tổ chức Hội nghề nghiệp (Hiệp hội doanh nghiệp, Hội Đông Y, Chữ Thập đỏ…) doanh nghiệp và mọi người dân

Cơ quan hành chính nhà nước là chủ thể quan trọng bậc nhất thực hiện chính sách Chỉ có Chính phủ và Ủy ban nhân dân các cấp mới có chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được pháp luật cho phép quyết định sử dụng các nguồn lực để thực thi chính sách, đồng thời là cơ quan có thẩm quyền phân công phối hợp, kiểm tra, đôn đốc và xử lý vi phạm trong thực thi chính sách

Hội đồng nhân dân các cấp căn cứ vào khung chính sách chung của Chính phủ ban hành Tùy theo điều kiện thực tế của địa phương để đề ra và ban hành nghị quyết cụ thể từng chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho lao động bị thu hồi đất nông nghiệp lại địa phương mình Thông thường thì Hội đồng nhân dân cấp tỉnh trên cơ sở đề nghị của Ủy ban nhân dân tỉnh, ban hành nghị quyết quy định về giá đất, mức hỗ trợ chuyển đổi nghề cho người lao động bị thu hồi đất trên địa bàn tỉnh và cụ thể cho từng khu vực trong tỉnh

Ủy ban nhân dân cấp huyện cũng là một chủ thể quan trọng, thậm chí

có ý nghĩa quyết định trong quá trình thực thi chính sách Ủy ban nhân dân cấp huyện căn cứ vào quy định chung, lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất, trong đó có phương án hỗ trợ chuyển đổi nghề, hỗ trợ tìm kiếm việc làm cho người bị thu hồi đất nông nghiệp để trình

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt Đồng thời, Ủy ban nhân dân cấp huyện

là cơ quan tổ chức thực hiện phương án trên cơ sở giao nhiệm vụ cho các cơ quan chuyên môn và Ủy ban nhân dân cấp xã phối hợp thực hiện; kiểm tra, đôn đốc và tổ chức sơ, tổng kết rút kinh nghiệm

Trong số các cơ quan trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện thì Trung tâm phát triển quỹ đất là cơ quan đầu mối tham mưu xây dựng dự thảo

phương án thu hồi đất, hỗ trợ chuyển đổi nghề và tái định cư cho từng hộ gia đình, cá nhân cho từng dự án cụ thể; Phòng Tài chính – Kế hoạch là đơn vị tham mưu về kinh phí thực hiện; Phòng Nông nghiệp (hoặc phòng kinh tế) là đơn vị tham mưu chuyển đổi cơ cấu sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội là cơ quan tham mưu xây dựng kế hoạch đào tạo nghề, hỗ trợ giải quyết việc làm trong nước và hỗ trợ đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đối với lao động bị thu hồi đất nông nghiệp

Các cấp ủy Đảng cũng có vai trò quan trọng trong việc đề ra chủ trương, nghị quyết thực hiện chính sách giải quyết việc làm cho lao động nông thôn; lãnh đạo phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị, huy động mọi yếu tố tham gia vào quá trình thực hiện chính sách Thực tế cho thấy những nơi cấp ủy Đảng quan tâm thường xuyên lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra đôn đốc thì nơi đó thực hiện có hiệu quả chính sách và ngược lại

Ngoài các tổ chức đoàn thể chính trị xã hội, tổ chức quần chúng thì doanh nghiệp là yếu tố cần được quan tâm tham gia vào quá trình thực thi chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho lao động bị thu hồi đất nông nghiệp Nhất là những doanh nghiệp được nhà nước giao đất để thực hiện dự án phát triển kinh tế xã hội Ngoài ra, những doanh nghiệp có sử dụng nhiều lao động trên địa bàn cũng cần được kêu gọi phát huy vai trò nồng cốt trong việc đào tạo nghề gắn với tạo việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp

Quy trình thực hiện chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp Trong phạm vi đề tài nghiên cứu, quy trình thực hiện chính sách ở cấp huyện bao gồm các bước như sau:

Thứ nhất, xây dựng và ban hành các văn bản, chương trình, kế hoạch

thực hiện chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho lao động

bị thu hồi đất nông nghiệp Chủ thể chính là Phòng Lao động - Thương binh

và xã hội chủ trì phối hợp với Trung tâm Phát triển quỹ đất và các đơn vị có

liên quan tham mưu Ủy ban nhân dân cấp huyện Bao gồm các công việc: Nghiên cứu nội dung chính sách để xác định từng văn bản, chương trình, kế hoạch thực hiện; Xác định danh mục các văn bản cần soạn thảo, kế hoạch lập

và phê duyệt từng loại văn bản để tổ chức thực thi chính sách; Tổ chức thực hiện các nội dung trên để ban hành kế hoạch, chương trình, dự án có chất lượng, đảm bảo tính hợp pháp và có tính khả thi

Thứ hai, Sau khi các chương trình, kế hoạch được phê duyệt, các chủ

thể được giao trách nhiệm tổ chức triển khai thực hiện các công việc như: Lập

kế hoạch thời gian, lộ trình thực hiện chi tiết từng nội dung được ban hành trong kế hoạch; Tuyên truyền, quán triệt nội dung của kế hoạch; Tập huấn, bồi dưỡng kiến thức cần thiết cho các nhóm đối tượng có liên quan, nhất là cán bộ trực tiếp thực hiện; Đảm bảo cơ sở vật chất, kinh phí, nhân lực để thực hiện; Chỉ đạo phối hợp, kiểm tra, đôn đốc thực hiện chương trình, kế hoạch

Thứ ba, Định kỳ tổ chức sơ, tổng kết, đánh giá việc thực hiện chính

sách Việc sơ, tổng kết được thực hiện từ dưới lên Các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành sơ, tổng kết, đánh giá kết quả đạt được, hạn chế, nguyên nhân và đề xuất kiến nghị đối với những nhiệm vụ được phân công Trên cơ

sở báo cáo của từng đơn vị được phân công nhiệm vụ, chủ thể ban hành kế hoạch tổ chức sơ kết, tổng kết, kết luận giải quyết những kiến nghị của các cơ quan được giao nhiệm vụ, đồng thời tổng hợp, báo cáo kết quả thực hiện chính sách cho cơ quan cấp trên (Ủy ban nhân dân cấp huyện báo cáo Ủy ban nhân dân cấp tỉnh)

1.1.2 Vai trò của chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp

Đối với kinh tế:

Chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề và giải quyết việc làm nói chung và cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp nói riêng góp phần tạo ra của cải vật chất, góp phần đáng kể vào sự tăng trưởng của nền kinh tế đất nước

Người lao động sau khi bị thu hồi đất nông nghiệp sẽ không còn tạo ra của cải vật chất từ việc canh tác trên đất nông nghiệp, tuy nhiên, nếu được tạo việc làm mới thì họ có thể sử dụng sức lao động của mình tạo ra hoàng hóa, sản phẩm có giá trị kinh tế cao hơn khi họ sản xuất nông nghiệp Bên cạnh đó, tỷ người lao động có việc làm càng nhiều, thất nghiệp ít thì giảm bớt gánh nặng ngân sách cho việc đảm bảo an sinh và giải quyết các vấn đề xã hội, nhà nước

có điều kiện tập trung ngân sách để đầu tư phát triển kinh tế

Dưới góc độ vi mô trên phạm vi một huyện trong tỉnh, chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người bị thu hồi đất nông nghiệp giúp cho người lao động trong địa bàn huyện có được việc làm, tăng thu nhập bình quân đầu người, giúp kinh tế tăng trưởng và phát triển bền vững Ngân sách nhà nước cấp huyện có điều kiện tập trung chi đầu tư phát triển để thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng Do đó, chính sách

hỗ trợ, đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người bị thu hồi đất nông nghiệp cần được quan tâm thực hiện tốt, nhất là đối với những khu vực có nhiều dự án thu hồi đất nông nghiệp, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bền vững

Đối với chính trị:

Chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề và giải quyết việc làm nói chung và cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp nói riêng không những góp phần phát triển kinh tế mà còn góp phân giữ vững ổn định chính trị Chính sách ban hành thể hiện quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng cầm quyền đối với vấn đề tạo việc làm cho người bị thu hồi đất Việc xây dựng và thực thi có hiệu quả chính sách góp phần tạo được lòng tin của người bị thu hồi đất và nhân dân đối với Đảng và chính quyền

Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành Trung ương Đảng (khóa X) xác định quan điểm nông nghiệp, nông dân và nông thôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ

tổ quốc, là cơ sở và là lực lượng quan trọng để phát triển kinh tế xã hội bền vững, giữ vững ổn định chính trị, đảm bảo an ninh quốc phòng

Kết luận số 54-KL/TW ngày 07/8/2019 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện nghị quyết Trung ương 7 khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đã đánh giá kết quả quan trọng qua 10 năm thực hiện, thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, cải thiện đời sống của nông dân; củng cố và nâng cao niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và quản

lý của nhà nước [Lỗi! Không tìm thấy nguồn tham chiếu.]

Đối với văn hóa xã hội:

Chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp góp phần tạo ra được sự tiến bộ và công bằng

xã hội, tạo lập cân đối trong phát triển Chính sách giúp cho người nông dân

có điều kiện tiếp thu những kiến thức, khoa học kỹ thuật tiên tiến, đặc biệt trong thời đại hiện nay giúp cho người nông dân tiếp cận được khoa học công nghệ thông qua các chương trình đào tạo nghề, góp phần nâng cao trình độ dân trí cho lao động nông thôn Việc người nông dân bị thu hồi đất nông nghiệp là tư liệu sản xuất chủ yếu của họ để phục vụ các dự án phát triển kinh

tế thì nhà nước phải dành một khoản ngân sách thích hợp để hỗ trợ họ có được việc làm ổn định thể hiện sự công bằng và tiến bộ xã hội

Chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp còn góp phần làm giảm tình trạng thất nghiệp, là một trong những nguyên nhân gây ra các tệ nạn xã hội như: trộm cắp, cờ bạc, mại dâm… bởi một khi con người có việc làm thông qua lao động mang lại thu nhập hợp pháp cho bản thân và gia đình sẽ thỏa mãn phần nào nhu cầu vật chất và tinh thần, quý trọng giá trị sức lao động, nhận thức tích cực, giáo dục gia đình, người thân chủ động phòng tránh các tệ nạn xã hội Ngoài ra, việc thực hiện tốt chính sách giải quyết việc làm tại chỗ cho lao

động bị thu hồi đất nông nghiệp còn góp phần hạn chế tình trạng di cư vào các thành phố lớn

Đối với an ninh quốc phòng:

Chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp, nhất là giải quyết việc làm cho thanh niên tại địa phương góp phần làm tăng tiềm lực an ninh quốc phòng tại chỗ, tỷ lệ thanh niên có mặt tại địa phương tham gia thi hành nghĩa vụ quân sự và sẵn sang chiến đấu bảo vệ tổ quốc được duy trì Người dân lao động bám trụ tại quê hương vừa chiến đấu, vừa lao động sản xuất khi chuyển trạng thái quốc phòng an ninh từ thời bình sang các trạng thái sẵn sang chiến đấu và chiến tranh Kinh tế phát triển, an ninh quốc phòng mới vững chắc Nếu không thực hiện tốt chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, giải quyết việc làm dẫn đến thất nghiệp, tội phạm và tệ nạn xã hội gia tăng, làm mất an ninh chính trị, trật tự

an toàn xã hội, người dân dễ bị địch lợi dụng lôi kéo, xúi giục tham gia các hoạt động chống phá cách mạng, tiềm lực an ninh quốc phòng suy yếu

1.1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến thực thi chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp

Chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp được Đảng và nhà nước ta nghiên cứu, ban hành khá đầy đủ về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, điều kiện, thời hạn áp dụng và các biện pháp, hình thức hỗ trợ cụ thể Tuy nhiên, việc thực thi chính sách nêu trên ở mỗi nơi trên cả nước có hiệu quả khác nhau do quá trình thực hiện chính sách bị tác động bởi các yếu tố như sau:

1.1.3.1 Nhóm yếu tố tác động từ chính quyền địa phương

Quy hoạch phát triển kinh tế xã hội của địa phương:

Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội có vai trò định hướng phát triển kinh tế - xã hội về mặt không gian và thời gian, đặc biệt là định hướng phát triển cơ cấu kinh tế trên các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp - xây dựng,

thương mại dịch vụ… là cơ sở để xây dựng kế hoạch phát triển nguồn nhân lực, trong đó có lực lượng lao động tham gia vào các lĩnh vực, từ đó cũng là

là yếu tố ảnh hưởng căn bản đến chính sách đào tạo nghề và giải quyết việc làm Quy hoạch phát triển kinh tế xã hội còn định hướng cho quy hoạch xây dựng và quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất Làm cơ sở để dự báo tình hình thu hồi đất nông nghiệp để thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, số lượng người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp phải hỗ trợ đào tạo nghề và giải quyết việc làm; định hướng nghề nghiệp cho lao động sau khi bị thu hồi đất… Do đó, chất lượng của quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thực hiện chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp Quy hoạch phát triển kinh tế xã hội có chất lượng, phù hợp với điều kiện, khả năng hiện

có của địa phương, mang tính khả thi cao thì việc đào tạo nghề và tạo việc làm cho lao động sẽ mang lại hiệu quả cao, lao động được đào tạo đúng ngành nghề mà xã hội và doanh nghiệp đang cần tại địa phương, khi bị thu hồi đất thì người lao động có cơ hội có việc làm ngay

Năng lực tổ chức thực thi chính sách của chính quyền địa phương (về tài chính, bộ máy, con người ):

Quá trình thực hiện chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và giải quyết việc làm gồm nhiều giai đoạn: xây dựng kế hoạch đến giai đoạn tổ chức thực hiện, kiểm tra đôn đốc, sơ kết, tổng kết… Việc xây dựng kế hoạch thực hiện chính sách phải căn cứ trên cơ sở nguồn tài chính hiện có của địa phương, về cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật phục vụ công tác đào tạo nghề, bộ máy và năng lực của cán bộ thực hiện nhiệm vụ được phân công

Một địa phương có điều kiện kinh tế mạnh, là trung tâm kinh tế, văn hóa - xã hội của tỉnh, của vùng với nhiều thiết chế và tài chính phục vụ cho công tác đào tạo nghề, giải quyết việc làm luôn có nhiều ưu thế hơn các địa phương còn lại

Sự quyết tâm của lãnh đạo địa phương về thực hiện chính sách đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người bị thu hồi đất nông nghiệp:

Thực tiễn cho thấy không phải địa phương nào cũng quan tâm thực hiện tốt chính sách hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề và giải quyết việc làm của người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ mong muốn của lãnh đạo luôn quan tâm làm như thế nào để công tác thu hồi đất được nhanh chóng để triển khai nhanh các công trình dự án phát triển kinh

tế xã hội, chưa quan tâm đúng mức cho việc giải quyết việc làm cho lao động

bị thu hồi đất, nhiều địa phương đưa ra mức hỗ trợ chuyển đổi nghề bằng tiền khá cao để người dân chấp nhanh giao đất, tự học nghề và tìm việc làm, không quan tâm đến kết quả họ sử dụng khoản tiền hỗ trợ vào mục đích gì

1.1.3.2 Nhóm yếu tố tác động từ môi trường kinh tế xã hội

Chiến lược và chính sách đào tạo nghề, giải quyết việc làm của quốc gia là cơ sở để địa phương xây dựng mục tiêu, giải pháp thực hiện cụ thể Chính sách của quốc gia là cơ hội làm giảm gánh nặng ngân sách đào tạo nghề và giải quyết việc làm của địa phương từ việc phân bổ nguồn ngân sách trung ương hỗ trợ cho địa phương thực hiện

Đặc điểm lao động của địa phương như cơ cấu giới tính, độ tuổi lao đông, dân tộc, tôn giáo, trình độ dân trí, quy mô, số lượng lao động, thói quen, tạp quán lao động sản xuất…ảnh hưởng đến nội dung của chính sách hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề và giải quyết việc làm lẫn hiệu quả khi triển khai thực hiện chính sách Đối với địa phương có trình độ dân trí cao, nông dân dễ dàng tiếp thu những thành tựu khoa học kỹ thuật vào sản xuất thì việc tổ chức đào tạo chuyển đổi nghề và giải quyết việc làm cho họ trong các ngành nghề khác gặp nhiều thuận lợi Do đó, khi xây dựng một chính sách cụ thể để tạo việc làm cho lao động phải lưu ý các đặc điểm của lao động nêu trên để có chính sách phù hợp, khả thi

Điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội của địa phương ảnh hưởng đến mục tiêu và giải pháp thực hiện chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và giải quyết việc làm Địa phương có xuất phát điểm kinh tế cao, điều kiện kinh tế thuận lợi, ổn định sẽ là cơ hội cho chính sách giải quyết việc làm và ngược lại Địa phương có vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển các lĩnh vực thương mại, dịch vụ, du lịch, công nghiệp cũng là yếu tố thuận lợi cho việc thực hiện chính sách giải quyết việc làm cho người bị thu hồi đất nông nghiệp Các yếu tố về xã hội như trình độ dân trí, gia tăng dân số tự nhiên, gia tăng dân số cơ học, phong tục, tập quán…cũng ảnh hưởng không nhỏ tới thực hiện chính sách giải quyết việc làm

Sự phát triển kinh tế của các địa phương lân cận và các khu công nghiệp lớn trên cả nước cũng ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất Một khi kinh tế địa phương lân cận phát triển, thu hút được nhiều doanh nghiệp sử dụng lao động, nhu cầu thị trường lao động cao sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho thực thi chính sách giải quyết việc làm cho người bị thu hồi đất Sau khi bị thu hồi đất, họ có thể sang địa phương lân cận để lao động, có việc làm ổn định

mà vẫn duy trì nơi ở và sinh hoạt tại nơi ở cũ mà không phải di cư Ngoài ra, kinh tế địa phương lân cận càng phát triển thì việc thu hút doanh nghiệp đầu

tư vào địa phương mình để tạo việc làm cho người lao động được thuận lợi hơn Do đó, vấn đề giải quyết việc làm cho lao động bị thu hồi đất nông nghiệp cần lưu ý hợp tác với những địa phương lân cận để có được nhiều giải pháp hiệu quả hơn

Sự phối và hợp hỗ trợ của các tổ chức có liên quan như: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức đoàn thể chính trị xã hội; các trường đại học, cao đẳng, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, những doanh nghiệp đưa lao động làm việc trong nước và nước ngoài… là những tổ chức có tác động lớn tới việc xây dựng và triển khai thực hiện chính sách

Năng lực và quyết tâm của doanh nghiệp thực hiện dự án có thu hồi đất nông nghiệp đối với việc đào tạo nghề, tạo việc làm cho người bị thu hồi đất trên chính khu vực đất của họ bị thu hồi cũng là yếu tố quan trọng góp phần thực hiện hiệu quả chính sách giải quyết việc làm cho người bị thu hồi đất nông nghiệp Các dự án do doanh nghiệp triển khai sau khi được giao đất từ việc thu hồi đất của người dân, nhất là các dự án sau khi hoàn thành cần lực lượng lao động tham gia để vận hành, khai thác… nếu được sự quan tâm của doanh nghiệp đối với người bị thu hồi đất, có chính sách ưu tiên tuyển chọn, đào tạo, sử dụng, thẩm chí ưu tiên cho họ được mua cổ phần để người bị thu hồi đất có việc làm và thu nhập ổn định sẽ mang lại hiệu quả cao trong thực hiện chính sách Để thực hiện tốt vấn đề này đòi hỏi phải có sự quan tâm của

cơ quan có thẩm quyền, thậm chí phải có những quy định ràng buộc khi giao đất cho chủ đầu tư và có sự tham gia tích cực của các tổ chức chính trị xã hội, làm cầu nối quan trọng giữa doanh nghiệp và người bị thu hồi đất

1.1.4 Đặc điểm của người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp

Người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp là hộ gia đình, cá nhân đang trực tiếp canh tác trên phần đất bị thu hồi Do vậy, khi bị thu hồi đất, họ sẽ chịu tác động không nhỏ đến đời sống vật chất, việc làm và tâm lý Người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp có một số đặc điểm cơ bản sau:

Thứ nhất, tư liệu sản xuất chủ yếu là đất nông nghiệp, thu nhập chính

của họ từ việc sản xuất trên đất nông nghiệp Đất nông nghiệp luôn gắn bó lâu đời với người lao động Do đó, khi bị thu hồi đất nông nghiệp, họ không còn

tư liệu sản xuất chủ yếu, dễ dàng rơi vào tình trạng thất nghiệp

Thứ hai, hiện nay công tác giáo dục, nâng cao trình độ văn hóa, tuyên

truyền, tập huấn, giảng dạy ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp rất nhiều nhưng nhìn chung, đa số lao động bị thu hồi đất nông nghiệp không có trình độ chuyên môn, chưa qua đào tạo bài bản Sản xuất còn phụ thuộc nhiều vào yếu tố tự nhiên, lao động giản đơn là chủ yếu, canh tác

manh mún, nhỏ lẻ nên việc ứng dụng máy móc, công nghệ vào sản xuất còn hạn chế Ngoài kinh nghiệm “cha truyền con nối” và một số kiến thức mới về ứng dụng khoa học kỹ thuật trong nông nghiệp thì trình độ chuyên môn trên các lĩnh vực khác như xây dựng, công nghiệp, thương mại, dịch vụ, vận tải… rất khiêm tốn Ngoài ra, trình độ hiểu biết về chính sách pháp luật cũng còn hạn chế do đặc điểm của người lao động nông nghiệp thường xuyên bám trụ trên đất, ít được thông tin, giáo dục kiến thức pháp luật Do đó, công tác hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp gặp khó khăn hơn các đối tượng khác

Thứ ba, Phần lớn người lao động trong nông nghiệp trước khi bị thu hồi

đất đời sống còn nhiều khó khăn, do kinh tế chính phụ thuộc vào việc canh tác nông nghiệp, giá cả sản phẩm làm ra phụ thuộc vào thị trường, số lượng đất nông nghiệp được sử dụng không nhiều, thu nhập từ canh tác trên đất nông nghiệp chỉ đủ nuôi sống bản thân và gia đình, phần lớn không có tích lũy

1.2 Quan điểm của Đảng và những nội dung chủ yếu của chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp của nước ta hiện nay

1.2.1 Quan điểm của Đảng về hỗ trợ, đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp

Ngay từ khi mới thành lập và cho đến nay, Đảng ta luôn coi trọng và phát huy vai trò của nông dân trong công cuộc cách mạng đấu tranh giành hòa bình, độc lập dân tộc và phát triển kinh tế đất nước Trong bất kỳ giai đoạn nào, Đảng ta luôn chú trọng phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn Đặc biệt tại Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khóa X, đã thống nhất ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05 tháng 8 năm 2008 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn Nghị quyết đã nêu rõ quan điểm về phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn, xác định mục tiêu tổng quát đến năm 2020, đồng thời đề ra 8 nhiệm vụ và giải pháp thực hiện Trong đó, một

số nội dung cũng thể hiện rõ quan điểm, chủ trương của Đảng về hỗ trợ, đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp như: mục tiêu đến năm 2020 lao động nông nghiệp còn khoảng 30% lao động

xã hội Về các nhóm giải pháp, nghị quyết cũng xác định có kế hoạch cụ thể

về đào tạo nghề và chính sách đảm bảo việc làm cho nông dân, nhất là ở các vùng chuyển đổi mục đích sử dụng đất Đẩy mạnh xuất khẩu lao động từ nông thôn Đào tạo nghề cho bộ phận con em nông dân để chuyển nghề, xuất khẩu lao động Có cơ chế khuyến khích những tổ chức, cá nhân tham gia góp vốn bằng quyền sử dụng đất để thành lập công ty, vào các dự án đầu tư, kinh doanh khi có đất bị thu hồi Có chính sách giải quyết tốt vấn đề đất ở, nhà ở, việc làm cho người bị thu hồi đất [Lỗi! Không tìm thấy nguồn tham chiếu.] Kết luận số 54-KL/TW ngày 07 tháng 8 năm 2019 của Bộ Chính trị đã đánh giá kết quả đạt được qua 10 năm thực hiện về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; xác định những hạn chế, yếu kém và nguyên nhân đồng thời đề ra nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu tiếp tục thực hiện nghị quyết đến năm 2020, định hướng đến năm

2025 [Lỗi! Không tìm thấy nguồn tham chiếu.]

Trong Tóm tắt dự thảo báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương trình Đại hội lần thứ XIII của Đảng tại mục VIII tiếp tục khẳng định phương hướng chuyển dịch cơ cấu lao động phù hợp với cơ cấu kinh tế…, tập trung giải quyết việc làm cho lao động phi chính thức, đặc biệt là lao động nông nghiệp chuyển đổi ngành nghề [Lỗi! Không tìm thấy nguồn tham chiếu.,

quy định cụ thể tại Nghị định số 47/2014/NĐ-CP của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất; Quyết định số 63/2015/QĐ-TTg ngày 10 tháng 12 năm 2015 của Thủ tướng Chính phủ “về chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất”

Khoản 1, Điều 20, Nghị định số 47/2014/NĐ-CP của Chính phủ quy định hỗ trợ bằng tiền không quá 5 lần giá đất nông nghiệp cùng loại trong bảng giá đất của địa phương đối với toàn bộ diện tích đất thu hồi Mức hỗ trợ

cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương [Lỗi! Không tìm thấy nguồn tham chiếu.]

Quyết định số 63/2015/QĐ-TTg ngày 10 tháng 12 năm 2015 của Thủ tướng Chính phủ Quy định một số nội dung cụ thể về chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp theo quy định tại Điều 20 Nghị định số 47/2014/NĐ-CP của Chính phủ:

Về đối tượng áp dụng là hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp mà được bồi thường bằng tiền đối với diện tích đất nông nghiệp thu hồi (Trừ trường hợp là hộ gia đình, cá nhân là cán bộ, công nhân viên của nông trường quốc doanh, lâm trường quốc doanh đã nghỉ hưu, nghỉ mất sức lao động, thôi việc được hưởng trợ cấp) thuộc đối tượng được hỗ trợ

Về điều kiện hỗ trợ khi người lao động bị thu hồi đất có nhu cầu đào tạo nghề, giải quyết việc làm và trong độ tuổi lao động

Thời gian được hưởng chính sách hỗ trợ trong thời hạn 5 năm kể từ ngày

có quyết định thu hồi đất

Về nội dung hỗ trợ đào tạo nghề, người lao động bị thu hồi đất được trợ học phí tùy theo từng cấp học: dưới 3 tháng, trung cấp, cao đẳng đồng thời được hỗ trợ vay vốn theo quy định của chính sách tín dụng của học sinh, sinh viên Người lao động bị thu hồi đất được hỗ trợ giải quyết việc làm trong

nước như tư vấn, định hướng nghề nghiệp miễn phí, vay vốn ưu đãi từ quỹ quốc gia giải quyết việc làm Được hỗ trợ đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng theo chính sách hỗ trợ tạo việc làm và Quỹ quốc gia về việc làm theo quy định tại Nghị định 61/2015/NĐ-CP ngày 09 tháng 7 năm 2015 của Chính phủ; được vay vốn ưu đãi đi tìm việc làm ở nước ngoài theo hợp đồng từ ngân hàng chính sách xã hội [Lỗi! Không tìm thấy nguồn tham chiếu.]

Tiểu kết chương 1

Chương 1 tập trung đưa ra những cơ sở lý luận chung của đề tài Trong

đó nêu lên các khái niệm cơ bản về: việc làm; đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp; chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp; hệ thống chính sách, quy trình thực hiện chính sách… Đồng thời xác định vai trò của chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động

bị thu hồi đất nông nghiệp rất quan trọng, không chỉ trên lĩnh vực kinh tế mà còn đối với chính trị, văn hóa – xã hội, an ninh quốc phòng

Bên cạnh đó, tác giả nêu lên đặc điểm của người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp và các yếu tố ảnh hưởng đến thực thi chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp, như: nhóm yếu tố tác động từ chính quyền địa phương (quy hoạch phát triển kinh

tế xã hội của địa phương, nổ lực thực thi chính sách, sự quyết tâm của lãnh đạo địa phương về thực thi chính sách ) và nhóm yếu tố tác động từ môi trường kinh tế xã hội (chiến lược, chính sách đào tạo nghề, giải quyết việc làm của quốc gia; đặc điểm lao động của địa phương; điều kiện tự nhiên, kinh

tế, xã hội của địa phương, sự phát triển của các địa phương lân cận…)

Các nội dung nêu trên cùng với Quan điểm của Đảng và những nội dung chủ yếu của chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp của nước ta hiện nay là cơ sở để đi sâu

phân tích thực trạng thực thi chính sách trên địa bàn thành phố Long Xuyên ở chương 2 và đưa ra các giải pháp thực hiện ở chương 3

Chương 2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ, ĐÀO TẠO NGHỀ VÀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG

BỊ THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ

LONG XUYÊN, TỈNH AN GIANG

2.1 Khái quát về đặc điểm tự nhiên và kinh tế - xã hội của thành phố Long Xuyên

2.1.1 Về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên và lợi thế so sánh của thành phố Long Xuyên

Thành phố Long Xuyên là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của tỉnh

An Giang, nằm bên hữu ngạn sông Hậu, trong vùng trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long Có vị trí cách Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 185 km về phía Tây Nam, thành phố Cần Thơ khoảng 60 km về phía Tây Bắc và cách biên giới Campuchia 55 km, phía Đông giáp huyện Chợ Mới (tỉnh An Giang)

và huyện Lấp Vò (tỉnh Đồng Tháp); Phía Tây giáp huyện Thoại Sơn (tỉnh An Giang); Phía Nam giáp quận Thốt Nốt (thành phố Cần Thơ); Phía Bắc giáp huyện Châu Thành (tỉnh An Giang)

Thành phố Long Xuyên có vị trí chiến lược trong vùng, là điểm giao thoa giữa hai khu vực năng động của vùng đô thị trung tâm và tứ giác Long Xuyên; nằm trong trung tâm của vùng tam giác phát triển bao gồm Thành phố

Hồ Chí Minh, Cần Thơ và Phnompenh và nằm trên các trục hành lang kinh tế

đô thị quốc tế, quốc gia Có lợi thế kết nối thuận lợi với các vùng của quốc gia, quốc tế, nằm trên điểm giao của các tuyến giao thông trọng yếu của vùng Đồng bằng Sông Cửu Long được Trung ương đã và đang đầu tư (cao tốc Bắc Nam phía Tây - đường Hồ Chí Minh N2 đã thông tuyến qua cầu Vàm Cống, cầu Cao Lãnh, QL91 hiện tại, tuyến tránh Quốc lộ 91 đi Campuchia và cao tốc Châu Đốc-Sóc Trăng-Cần Thơ trong tương lai); cách sân bay Quốc tế Cần

Thơ khoảng 60 km, kết nối thuận tiện theo tuyến tránh Quốc lộ 91 và tuyến cao tốc Châu Đốc-Cần Thơ- Sóc Trăng sau này; có vị trí thuận lợi kết nối đường không quốc gia, quốc tế thứ 2 trong vùng Đồng bằng Sông Cửu Long (chỉ sau thành phố Cần Thơ); có đường thủy quốc tế sông Hậu

Đồng thời Thành phố cũng có điều kiện thuận lợi cho phát triển công nghiệp dựa trên lợi thế có cảng Mỹ Thới nằm phía Nam thành phố cặp bờ sông Hậu là cảng hoạt động có hiệu quả thứ hai ở vùng ĐBSCL chỉ sau cụm cảng Cần Thơ, có khả năng tiếp nhận tàu 10.000 DWT, đang mở rộng kho bãi nâng tổng công suất cảng lên 3,5 triệu tấn/năm

Thành phố Long Xuyên với vai trò là trung tâm của các tuyến du lịch trên địa bàn như: lễ hội vía bà chúa Xứ Núi Sam, lễ Dolta gắn với đua bò Bảy Núi của đồng bào dân tộc thiểu số Khmer, lễ hội văn hóa dân tộc thiểu số Chăm, lễ khai sáng đạo Phật giáo Hòa Hảo, các lễ giỗ danh nhân (Trần Văn Thành, Nguyễn Hữu Cảnh, Thoại Ngọc Hầu ); du lịch sinh thái: Núi Cấm, rừng tràm Trà Sư (Tịnh Biên), đồi Tức Dụp (Tri Tôn), Cù Lao Giêng (Chợ Mới) Ngoài ra khu vực thành phố Long Xuyên có Khu lưu niệm Chủ tịch Tôn Đức Thắng, Khu du lịch Cồn Phó Ba, Khu du lịch Cù lao Ông Hổ

Tổng diện tích tự nhiên TP Long Xuyên: 11.496,44 ha, trong đó diện tích đất nông nghiệp là 7.172,3 ha, chiếm 62,39% [Lỗi! Không tìm thấy nguồn

tham chiếu.,Tr9]

Với vị trí địa lý cùng diện tích đất nông nghiệp còn khá lớn, là lợi thế để thành phố Long Xuyên thu hút đầu tư phát triển đô thị, công nghiệp thương mại, dịch vụ và logistic, tạo điều kiện thuận lợi cho thực hiện chính sách giải quyết việc làm cho người lao động nói dung và người lao động bị thu hồi đất nông nghiệp

2.1.2 Hiện trạng về phát triển kinh tế - xã hội thành phố Long Xuyên

Về kinh tế:

Nằm trên hành lang QL91, gắn kết với 5 cửa khẩu của tỉnh An Giang với

02 cửa khẩu quốc tế đường bộ & đường thủy: Tịnh Biên, Vĩnh Xương, Long Xuyên đã phát huy tiềm năng và lợi thế để phát triển dịch vụ và kinh tế biên mậu, thương mại nội địa và xuất nhập khẩu, là đô thị có tỷ trọng thương mại - dịch vụ cao nhất trong toàn bộ hệ thống 12 đô thị tỉnh lỵ của Vùng Đồng bằng sông Cửu Long

Về du lịch, khai thác các tuyến du lịch trong tỉnh cùng với Khu lưu niệm Chủ tịch Tôn Đức Thắng tại TP Long Xuyên, với khoảng 4.500 nhà hàng, khách sạn, thành phố Long Xuyên đóng vai trò là trung tâm dịch vụ du lịch của tỉnh và của vùng ĐBSCL, đầu mối các tour tuyến du lịch trong vùng; kết nối 4 khu du lịch trọng điểm của tỉnh Long Xuyên - Châu Đốc - Núi Cấm -

Óc Eo; Tuyến du lịch sông nước khám phá xuôi ngược dòng Mekong, hướng đến gắn kết với du lịch quốc tế bằng đường bộ, đường thủy sang Campuchia

và các nước ASEAN như Lào, Thái Lan ; hàng năm thành phố đón hơn 9,2 triệu lượt khách du lịch đến An Giang lưu trú trên địa bàn thành phố

Dựa trên tiềm lực và lợi thế sẵn có, những năm vừa qua tình hình kinh tế

- xã hội của TP đã đạt được nhiều thành tựu, thành phố đang hướng đến là trung tâm tăng trưởng kinh tế, trung tâm thương mại dịch vụ của vùng giữa đồng bằng phía Nam sông Hậu; là Trung tâm đào tạo, chuyển giao công nghệ, trung tâm công nghiệp chế biến nông sản, thủy sản, có vai trò quan trọng thúc đẩy phát triển KT-XH đối với tỉnh An Giang, vùng ĐBSCL và vùng kinh tế trọng điểm Vùng ĐBSCL

Giai đoạn 2010-2019, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng duy trì tốc độ tăng trưởng cao, năm 2019 đạt 30.542 tỷ đồng (bằng 28% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ của cả tỉnh) Giá trị sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp phát triển mạnh, đa dạng, phong phú với nhiều loại hình, nhiều lĩnh vực

Tốc độ tăng trưởng kinh tế liên tục đạt mức cao Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn đô thị bình quân giai đoạn 2017 - 2019 đạt 10,25%,

trong đó khu vực công nghiệp - xây dựng tăng 7,66%, khu vực thương mại - dịch vụ tăng 11,72% và khu vực nông - lâm - ngư nghiệp tăng 1,58%

Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng ngành thương mại - dịch vụ (tăng từ 81,19% năm 2017 lên 81,48% năm 2019) và công nghiệp - xây dựng (tăng từ 15,78% năm 2017 lên 15,82% năm 2019), giảm dần tỷ trọng ngành nông nghiệp (giảm từ 3,03% năm 2017 xuống 2,70% năm 2019)

Tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh dẫn đến đời sống nhân dân trên địa bàn được cải thiện; GRDP bình quân đầu người năm 2019 đạt 132 triệu đồng/người, tỷ lệ hộ nghèo toàn thành phố Long Xuyên năm 2019 giảm còn 0,03% Bên cạnh đó, tình hình văn hóa - xã hội có nhiều tiến bộ, diện mạo đô thị chuyển biến rõ nét, tình hình an ninh chính trị được giữ vững… các thành phần kinh tế được khuyến khích đầu tư mở rộng phát triển sản xuất, góp phần tạo thêm việc làm và tăng thu nhập cho người lao động [Lỗi! Không tìm thấy

nguồn tham chiếu.]

Tổng sản phẩm trên địa bàn thành phố Long Xuyên phân theo khu vực kinh tế [Lỗi! Không tìm thấy nguồn tham chiếu Tr22]

1 Nông - Lâm - Ngư

2 Công nghiệp - Xây dựng 15,75 15,78 15,80 15,82

Về văn hóa – xã hội

Giai đoạn 2015 – 2020, lĩnh vực văn hóa xã hội thành phố đạt kết quả khá toàn diện Thành phố Long Xuyên là đơn vị dẫn đầu của tỉnh về chất lượng giáo dục ở các bậc học, tạo nguồn nhân lực cho phát triển, công tác phổ cập chống mù chữ và giáo dục đúng độ tuổi được giữ vững và nâng chất

Cơ sở vật chất y tế được quan tâm đầu tư, các chương trình y tế quốc gia và phòng ngừa dịch bệnh được thực hiện chu đáo Tỷ lệ độ bao phủ bảo hiểm y tế ước đạt 92% dân số

Công tác quản lý nhà nước về lao động, đào tạo nghề, giải quyết việc làm và giảm nghèo có chuyển biến tích cực, lồng ghép với các dự án phát triển kinh tế xã hội nhằm hỗ trợ trực tiếp cho người lao động, người nghèo có được việc làm và nâng cao thu nhập Trong năm năm, thành phố đã đào tạo nghề trên 15.000 người, đạt 114,59% kế hoạch, giải quyết việc làm cho hơn 30.800 lao động, đạt 175% kế hoạch, trong đó số lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài là 163 người, đạt 161% kế hoạch Tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 0,03% so với tổng số hộ dân; thực hiện cất mới 599 căn nhà đại đoàn kết cho

hộ nghèo, đặc biệt là cất mới gần 200 căn nhà cho hộ nghèo, có hoàn cảnh

khó khăn không có đất ở [Lỗi! Không tìm thấy nguồn tham chiếu.]

An ninh, quốc phòng

Tỉnh An Giang là tỉnh biên giới với 96,9 km đường biên giới với nước bạn Campuchia Khu kinh tế cửa khẩu An Giang ngoài vai trò đảm nhiệm tính chất giao thương Quốc tế, còn có vị trí trọng yếu về an ninh quốc phòng với

sư đoàn bộ binh của Quân khu 9, đơn vị chủ lực đầu tiên của Nam bộ trước đây đóng quân trên địa bàn huyện Tịnh Biên, có nhiệm vụ rất lớn trong công tác bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới Quốc gia Thành phố Long Xuyên là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật của tỉnh An Giang, thành phố tỉnh lỵ của tỉnh An Giang, có vai trò quan trọng trong vùng ĐBSCL

và cả nước, có vị trí chiến lược trong vùng, có nhiều lực lượng vũ trang đang đứng chân trên địa bàn thành phố cùng với các khu cư xá cán bộ của các đơn

vị vũ trang như: Bộ CHQS tỉnh; Lữ đoàn PB6; Lữ đoàn 962; Trung đoàn bộ binh 3 Sư đoàn bộ binh 330; Ban CHQS thành phố Long Xuyên; Đồn Biên phòng Cảng Mỹ Thới; Công an tỉnh và Công an thành phố Long Xuyên, Trong những năm qua, thành phố luôn thực hiện tốt công tác quân sự, quốc phòng địa phương

Tình hình an ninh chính trị trên địa bàn tỉnh thành phố Long Xuyên tiếp tục ổn định Pháp luật hình sự và tệ nạn xã hội cơ bản được kiềm chế Trật tự

an toàn xã hội đảm bảo và có bước tiến bộ Các lực lượng vũ trang đã chú trọng tổ chức triển khai các chủ trương của Đảng và Nhà nước về an ninh quốc phòng, "phong trào quần chúng bảo vệ an ninh tổ quốc", chủ động trong việc bảo vệ, phòng ngừa, phòng chống có hiệu quả mọi dấu hiệu phá hoại, tuyên truyền chiến tranh tâm lý “diễn biến hòa bình” Đến cuối năm 2019, trên địa bàn thành phố Long Xuyên có 100% khu phố đạt chuẩn an toàn về an ninh trật tự Địa phương được đánh giá là đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ

2.1.3 Hiện trạng về hạ tầng kỹ thuật và kế hoạch phát triển thành phố đến năm 2025, định hướng đến năm 2035

2.1.3.1 Hiện trạng về hạ tầng kỹ thuật:

Trên lĩnh vực công nghiệp, thành phố Long Xuyên hiện đang có 2 cụm công nghiệp Mỹ Quý và Bình Đức, diện tích 20 ha, với 7 doanh nghiệp đang hoạt động với các ngành nghề chủ yếu là chế biến thủy sản, gia công xuất khẩu gạo Ngoài ra, tiếp giáp thành phố Long Xuyên là huyện châu Thành, huyện Thoại

Sơn còn có 2 khu công nghiệp Bình Hòa, Phú Hòa chỉ cách thành phố Long Xuyên 15km với tổng diện tích trên 200 ha, lấp đầy khoảng 75%, với các ngành sản xuất chính: gia công giày thể thao, may mặc, sản xuất thức ăn chăn nuôi, chế biến nông sản, rau quả, cơ khí, chế tạo máy móc, thiết bị

Ngoài ra trên địa bàn thành phố Long Xuyên còn có các doanh nghiệp hoạt động ngoài khu công nghiệp nhưng thu hút lao động với số lượng lớn như: Công ty may XNK Đức Thành với 3 nhà xưởng, trên 5000 công nhân hoạt động; Nhà máy Xi măng thuộc Công ty Xây lắp An Giang, Cty Bê tông

ly tâm An Giang, Công ty Giày An Giang, Xí Nghiệp thuốc lá An Giang… với số lượng lao động hàng chục ngàn công nhân

Trong 5 năm tới, thành phố Long Xuyên kêu gọi đầu tư xây dựng khu công nghiệp vàm cống với diện tích gần 200ha nằm tại cửa ngõ thành phố Long Xuyên, thu hút đầu tư các doanh nghiệp trong và ngoài nước, là tiền đề,

cơ sở quan trọng để giải quyết việc làm cho lao động nói chung và cho người

bị thu hồi đất để thực hiện các dự án trên địa bàn thành phố

Lĩnh vực Thương mại – dịch vụ, thành phố Long Xuyên hiện có với trên 16.326 cơ sở kinh doanh thương mại, dịch vụ cá thể, đóng góp 81,48% trong

cơ cấu kinh tế của thành phố Thành phố có các Trung tâm Thương mại lớn thu hút nhiều lao động như: Wincom, Nguyễn Kim, Metro, Coopmark, chuỗi siêu thị điện máy và điện thoại di động, chuỗi siêu thị Bách hóa xanh, Winmart với hàng trăm cửa hàng rộng khắp thành phố…Bên cạnh đó, thành phố Long Xuyên đang kết hợp nhà đầu tư triển khai nhiều dự án phức hợp nhà ở và thương mại dịch vụ với quy mô hàng ngàn ha, số vốn đăng ký đầu tư trên 50 ngàn tỷ đồng

Về du lịch, di tích lịch sử, văn hóa với điểm nhấn là di tích quốc gia đặc biệt: Khu lưu niệm Chủ Tịch Tôn Đức Thắng cùng nhiều di tích lịch sử cấp quốc gia khác trên địa bàn như: Khu di tích cách mạng Mỹ Khánh, Bắc Đế Miếu, Đình Mỹ Phước,

Bên cạnh loại hình du lịch văn hóa lịch sử, thành phố cũng phát triển du lịch sinh thái miệt vườn dựa trên lợi thế điều kiện tự nhiên, sông nước: Khu

du lịch Cồn Phó Ba, Khu du lịch Cù lao Ông Hổ (xã Mỹ Hòa Hưng) ngành

du lịch của thành phố còn chủ động liên kết tổ chức các tour, tuyến du lịch trong tỉnh nhằm khai thác lợi thế phát triển du lịch: Tuyến du lịch kết nối 4 khu du lịch trọng điểm của tỉnh Long Xuyên - Châu Đốc - Núi Cấm - Óc Eo; Tuyến du lịch sông nước khám phá xuôi ngược dòng Mekong, hướng đến gắn kết với du lịch quốc tế bằng đường bộ, đường thủy sang Campuchia và các nước ASEAN như Lào, Thái Lan

Để hướng tiếp tục hướng tới các sản phẩm du lịch mới hơn nhằm gia tăng đóng góp cho nền kinh tế, thành phố đã chủ động kêu gọi đầu tư Dự án Khu đô thị du lịch Mỹ Hòa Hưng với quy mô khoảng 1.400 ha (Tập đoàn T&T), Dự án Khu du lịch cồn Phó Ba (Tập đoàn Phú Cường, Công ty CP Đầu

tư ASia StarAn Giang, Công ty Cổ phần Tập đoàn Trường Thành Việt Nam);

Dự án Khu vui chơi giải trí Mỹ Khánh (Công ty Cổ phần Tập đoàn Trường Thành Việt Nam); [Lỗi! Không tìm thấy nguồn tham chiếu.]

Thành phố Long Xuyên với vai trò là trung tâm của các tuyến du lịch trên địa bàn, thời gian qua cơ sở vật chất phục vụ du lịch không ngừng được đầu tư phát triển với khoảng 4500 nhà hàng, khách sạn Theo số liệu thống kê năm 2019, TP Long Xuyên đã đón khoảng 9,2 triệu lượt khách du lịch lưu trú tại thành phố theo các tour du lịch trên địa bàn tỉnh An Giang Mục tiêu của tỉnh An Giang đến 2025 đón 12,9 triệu lượt khách

Về nông nghiệp, An Giang là tỉnh đầu nguồn sông Cửu Long, tài nguyên nước và đất phong phú có thế mạnh về nông nghiệp với 2 sản phẩm mang tầm quốc gia là lúa và cá tra… với mục tiêu phấn đấu trở thành trung tâm nông nghiệp công nghệ cao của vùng và cả nước Thành phố Long Xuyên đang đi đầu trong việc triển khai thực hiện “Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, chuyển mạnh từ phát triển chiều rộng lấy số

lượng làm mục tiêu, sang nâng cao chất lượng, hiệu quả sản xuất bằng giá trị

và lợi nhuận” Đồng thời, xác định hướng phát triển dài hạn của nông nghiệp thành phố là “phát triển nông nghiệp đô thị theo hướng bền vững và gắn với phát triển du lịch sinh thái” Năm 2021 sẽ hình thành các vùng chuyên canh rau màu tập trung ở Mỹ Hòa Hưng, Mỹ Thạnh, Mỹ Thới, Mỹ Khánh, Mỹ Hòa, Bình Khánh khoảng 300 ha, tăng lên 500 ha năm 2030; trong đó diện tích chuyên canh rau màu ứng dụng công nghệ cao tập trung ở Mỹ Hòa Hưng,

Mỹ Thạnh Hiện tại, thành phố đã hình thành vùng nuôi cá tra giống và nguyên liệu của Công ty Cổ phần Nam Việt trên 200ha, Công ty Cổ phần Tập đoàn Sao Mai đăng ký đầu tư dự án nuôi cá tra giống và cá tra thương phẩm với diện tích 323 ha Diện tích đất nông nghiệp còn lại hiện nay của thành phố chủ yếu là trồng lúa chất lượng cao

Về y tế, Thành phố Long Xuyên có hệ thống trung tâm chuyên ngành về

y tế của vùng Đồng bằng sông Cửu Long Hệ thống y tế phát triển với Bệnh viện tim mạch An Giang là bệnh viện chuyên khoa hạng I đầu tiên về tim mạch của vùng Đồng bằng sông Cửu Long; bệnh viện đa khoa trung tâm An Giang hiện có quy mô 950 giường lớn chỉ sau bệnh viện đa khoa trung ương Cần Thơ (quy mô 1.000 giường) trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long; Bệnh viên Sản nhi An Giang quy mô 400 giường bệnh, Bệnh viện Hạnh phúc

300 giường bệnh, Trung tâm Y tế thành phố Long Xuyên quy mô 80 giường bệnh, đang được đầu tư nâng cấp lên thành 150 giường bệnh, ngoài ra còn nhiều cơ sở khám chữa bệnh đa khoa, chuyên khoa trên địa bàn

Về giáo dục và đào tạo, thành phố Long Xuyên là một trong những trung tâm đào tạo nhân lực của tỉnh An Giang và vùng Đồng bằng sông Cửu Long Trường Đại học An Giang là 01 trong 08 đơn vị thành viên của Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh (07 đơn vị thành viên tại thành phố Hồ Chí Minh

và duy nhất Đại học An Giang ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long), là thành viên của tổ chức mạng lưới trường đại học Đông Nam Á; tiếp nhận nhiều sinh