Ví dụ: Quyền quý, tuyết, nguyên… Đối với quy tắc chính tả trên, giáo viên cho các em ghi vào vở cẩn thận và phải học thuộc, giáo viên kiểm tra thường xuyên việc thực hiện viết đúng luật [r]
Trang 1PHÒNG GD-ĐT THĂNG BÌNH
TRƯỜNG TIỂU HỌC TRƯNG VƯƠNG
*************
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài:
GIÚP HỌC SINH LỚP 22 HỌC TỐT PHÂN MÔN CHÍNH TẢ
Người thực hiện : Lê Thị Lý
Trang 2I TÊN ĐỀ TÀI:
GIÚP HỌC SINH LỚP 2 2 HỌC TỐT PHÂN MÔN CHÍNH TẢ
II ĐẶT VẤN ĐÊ:
Trong chương trình bậc tiểu học, môn Tiếng Việt có vai trò rất quan trọng Quá trình giảng dạy cho học sinh học tốt bộ môn Tiếng Việt chính là hướng tới mục tiêu làm cho học sinh viết được một đoạn văn, một bài văn hoàn chỉnh có tính thuyết phục cao và quá trình đó đánh giá được trình độ nhận thức về khả năng sử dụng tiếng mẹ đẻ Muốn đạt được cái đích đó, trước hết là ta phải dạy học sinh phát âm đúng, dùng từ thật chính xác, diễn đạt câu thật mạch lạc, trôi chảy, diễn đạt được ý nghĩa trọn vẹn Chính tả là một phân môn có vai trò rất quan trọng trong bộ môn Tiếng Việt ở bậc tiểu học và cũng là phân môn khó đối với học sinh lớp 2 Rèn luyện kỹ năng viết đúng, viết đẹp, viết không mắc lỗi chính tả là một việc làm không dễ chút nào Quá trình dạy học môn chính tả là từng bước hướng dẫn học sinh, nắm vững vần quốc ngữ và luật chính tả, ghi đúng âm điệu, hiểu được nghĩa của từ, ghi đúng vị trí dấu thanh, không bỏ sót dấu phụ trong các câu chữ
Thực tế hiện nay không chỉ ở học sinh tiểu học mà ngay cả một số học sinh trung học nhưng vẫn còn viết sai chính tả Đó là thực trạng làm tôi rất băn khoăn Với tư cách là giáo viên tiểu học, tôi thấy mình cần phải có trách nhiệm trong việc rèn luyện cho học sinh viết đúng chính tả Từ những suy nghĩ trên, tôi đã cố gắng tìm ra một số phương pháp để giúp học sinh của tôi viết đúng chính tả góp phần học tốt môn Tiếng Việt
III CƠ SỞ LÝ LUẬN:
- Tiếng Việt là bộ môn quan trọng trong nhà trường phổ thông, qua các bài văn người ta đánh giá được trình độ nhận thức, tri thức của người đó, điều người
ta chú ý đến trước chưa hẳn là diễn đạt câu, dùng từ mà là trình độ viết đúng chính tả của người đó, bởi vì viết đúng chính tả là yêu cầu đầu tiên hoàn chỉnh nên chữ viết, làm nên cụm từ thiết lập nên câu và từ đó hình thành được một văn bản Do vậy, muốn nâng cao chất lượng bộ môn Tiếng Việt điều đầu tiên là hướng dẫn các em viết đúng chính tả ở các lớp đầu cấp các em sẽ viết được một đoạn văn một cách tự do, góp phần rất lớn vào việc học tập các môn học khác
IV CƠ SỞ THỰC TIỄN:
- Trong công tác giáo dục không có một phương pháp dạy học nào thật sự tối ưu nhất để áp dụng cho số đông, học sinh cùng một khoảng thời gian nhất định, điều đó được thể hiện rất rõ trong giáo dục hạnh kiểm, giảng dạy ở tất cả các môn, khi dạy trong một lớp, người giáo viên phải nắm chắc đối tượng học sinh, xem các em không nắm vững chỗ nào, sai sót thường xuyên là vấn đề gì, từ
đó mới đề ra được những giải pháp tích cực nhằm hạn chế dần những sai sót,
Trang 3từng bước tạo dựng lòng tin cho các em, làm cho các em thích họp môn đó Khi dạy chính tả, những sai sót của học sinh xảy ra là điều bình thường, người giáo viên không nên tỏ thái độ bực bội, trách cứ, mắng mỏ, các em thấy thế này, thế kia bởi vì đối với học sinh trình độ nhận thức chưa đầy đủ, có một số tiếng, số từ mới xuất hiện các em không biết nên viết thế nào cho đúng, điều quan trọng là giáo viên phải tìm cách khắc phục bằng nhiều con đường khác nhau, mục đích cuối cùng là làm cho các em viết đúng chính tả và ham thích học Tiếng Việt
Qua khảo sát chất lượng đầu năm đã được đánh giá
V NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:
1 Hướng dẫn đọc đúng:
a Đọc đúng:
Với tư cách là một phân môn thuộc bộ môn Tiếng Việt Tập đọc giữ vai trò cực kỳ quan trọng, trước hết giúp học sinh rèn luyện các kỹ năng đọc (đọc dúng
và đọc diễn cảm) một văn bản (bài văn, bài thơ hay đoạn văn, đoạn thơ trong sách giáo khoa), làm tiền đề khoa học cho việc tìm hiểu nội dung, ý nghĩa của bài Tập đọc là bộ môn tổng hợp, qua đó học sinh được bổ sung kiến thức văn học, giáo dục các em cái hay, cái đẹp làm cho các em thêm quý trọng cuộc sống
- Rèn luyện kỹ năng đọc đúng là thực hiện một trong bốn nhiệm vụ cơ bản (nghe, nói, đọc, viết) mà cấp tiểu học phải hoàn thiện
- Về ngữ âm, mọi người đều có xu hướng phát âm theo phương ngữ nơi mình sinh trưởng những khu vực dân cư trong một địa bàn phường cũng có khi phát âm về âm, vần, thanh khác nhau Vì vậy, người giáo viên phải luôn luôn giữ cho ấm mình khi nói chuyện, khi đọc phát ra theo đúng âm chuẩn và từ đó biết cách uốn nắn các em dần dần, vấn đề phát âm thường gắn với chính tả, các em phát âm sai thường viết sai
- Khi dạy phân môn Tập đọc, ngoài việc hướng dẫn các em đọc đúng các tiếng, từ, cụm từ như theo hướng dẫn đọc đúng trong sách học sinh, qua việc cho một số em đọc, giáo viên phát hiện ra một số chỗ các em đọc chưa đúng, chưa phân biệt được rõ ràng các phụ âm như d gi, ng ngh, c k, p ph b Và các vần khó phân biệt như iu iêu, ưu ươu, ua oa, an ang, ên ênh… và nhất là các em không phân biệt được tiếng có thanh hỏi và tiếng có thanh ngã
- Giáo viên ghi tất cả các từ khó phân biệt đó lên bảng, hướng dẫn đối tượng học sinh thường phát âm sai khi đọc, mỗi em đọc một từ ba lần, nếu ba lần vẫn chưa đọc đúng thì giáo viên hướng dẫn cách uốn lưỡi và đọc đến khi đúng mời thôi
Trang 4- Như vậy trong quá trình rèn luyện phải rõ ràng, tường minh, trực quan và lượng hoá được nghĩa của từ, các mục tiêu luyện đọc, các chỉ dẫn, các yêu cầu cần đạt, các thông số âm thanh của lời phải đo đếm được, quan sát được, làm mẫu được
- Cường độ luyện tập phải cao nghĩa là về nguyên tắc luyện càng nhiều càng tốt và một nội dung luyện tập phải được nhắc đi nhắc lại nhiều lần trên những ngữ điệu khác nhau được củng cố nhiều lần để thành kỷ xảo
- Phải lựa chọn ngữ điệu (từ ngữ, câu, đoạn) để luyện đọc sao cho tiết kiệm được thời gian luyện tập Vì vậy, các từ đưa ra luyện đọc phải là những chỗ đuợc
dự tính trước sẽ tập trung các lỗi của học sinh
- Trong khi luyện đọc cần phối hợp đồng bộ, tối đa các biện pháp luyện đọc
- Giáo viên cần có kĩ năng luyện theo mẫu như biết làm mẫu, biết cách quan sát đọc của học sinh, biết tái hiện lời đọc của học sinh trong thế đối chiếu lời đọc mẫu và biết phối hợp nhịp nhàng, mô tả giọng đọc và làm mẫu
* Trong các môn học khác:
Khi học bất cứ môn học nào, viết đọc đúng cũng đều được giáo viên coi trọng, khi các em đọc sai một từ nào, giáo viên đều hướng dẫn các em đọc lại cho đúng, có như thế các em mới hiểu được nội dung bài học và viết bài học vào vở không sai chính tả
b Hướng dẫn học sinh đọc hay:
Trong môn tập đọc đối với học sinh lớp 2 chưa yêu cầu đọc diễn cảm nhưng để tạo tiền đề cho các lớp học trên từng bước tôi cũng hướng dẫn cho các
em đọc trôi chảy, mạch lạc, tôi thường hướng dẫn các em đọc thêm cụm từ, xác định giọng điệu của nhân vật hoặc nhịp điệu của ngôn ngữ thơ ca Hiểu được nội dung bài học sẽ giúp học sinh viết đúng chính tả
2 Hướng dẫn nắm được một số quy tắc ghi âm Tiếng Việt:
- Chữ Tiếng Việt là loại chữ ghi âm, do vậy muốn ghi cho đúng thì phải phát âm đúng, trong Tiếng Việt có nhiều âm na ná giống nhau về âm
Ví dụ: - Bát với bác
- Kêu với keo
- Lên với lênh
- Xám với xán
- Thiu với thiêu
- Dã , giả
- Dỏi, giỏi
- Dan, dang, gian, giang
Trang 5Còn nhiều ví dụ khác nữa…
Khi đọc các tiếng như vậy không chú ý dễ gây lẫn lộn, do vậy hướng dẫn
ca cs em phát âm dúng các âm vần khó phân biệt này và việc làm thường xuyên
Trong vần Tiếng Việt quy tắc bài thanh giữ vai trò quan trọng việc xác định dấu thanh hỏi hay ngã trong các từ láy
Ví dụ: + Hỏi đi với hỏi: Lỏng lẻo, lủng củng
+ Hỏi đi với sắc: Sáng sủa, mát mẻ Hỏi, sắc, ngang + Hỏi đi với ngang: Than thở, lẻ loi
Như vậy, ta thấy thanh hỏi chỉ đi với tiếng có thanh hỏi hoặc đi với tiếng
có thanh sắc hoặc đi với tiếng có thanh ngang
Trong nhiều từ láy, tiếng có thanh ngã thường đi với tiếng có thanh ngã hoặc đi với tiếng có thanh nặng hoặc đi với tiếng có thanh huyền
Ví dụ: + Ngã đi với ngã: Lãn bãn, lững chững
+ Ngã đi với nặng: Sạch sẽ, chập chững Ngã, nặng, huyền + Ngã đi với huyền: Suồng sã, buồn bã
Muốn cho các em dễ nhớ được các quy tắc trên giáo viên cho các em ghi
và học thuộc hai câu thơ sau:
“Chị Huyền mang nặng ngã đau Anh Ngang sắc thuốc hỏi đau chỗ nào”
Tuy nhiên, vẫn có một số từ láy ngoại lệ không được viết theo quy tắc như: ngoan ngoãn, hồ hởi, tan tành… cũng cần cho các em nắm được
- Phụ âm đầu viết d thường đứng trước những vần viết oa, uê, âu, uy
Ví dụ: Dọa nạt, doanh trại, duy trì, duyệt binh, duyên dáng.
- Cách viết i và y
+ Viết: i khi i đứng sau phụ âm đầu
Ví dụ: Di thi, vật lí, mĩ thuật, lí do…
+ Viết Y khi y đứng một mình
Ví dụ: Y tá, ý kiến (trừ trường hợp ì ạch, ầm ĩ…)
+ Viết Y khi Y đứng đầu chữ
Ví dụ: Chim yến, âu yếm…
+ Viết: y khi y đứng sau phụ âm đệm u trong vần
Ví dụ: Quyền quý, tuyết, nguyên…
Đối với quy tắc chính tả trên, giáo viên cho các em ghi vào vở cẩn thận và phải học thuộc, giáo viên kiểm tra thường xuyên việc thực hiện viết đúng luật chính tả, rõ ràng là những em nắm được luật chính tả sẽ viết đúng chính tả, trong bài chính tả, bài tập làm văn cũng như các môn học khác, những em viết sai chính tả trước đây là do không nắm được các quy tắc về chính tả thì nay đã có tiến bộ rất nhiều
Trang 63 Rèn luyện tính cẩn thận trong khi viết, viết đúng từ khó, tiếng khó:
3.1 Rèn luyện tính cẩn thận:
- Giáo viên hướng dẫn các em tư thế ngồi, cách cầm bút, đặt quyển vở, tờ giấy viết sao cho thuận lợi nhất
- Xác định vị trí để viết chữ đầu tiên trên trang giấy là chỗ nào, nếu trên trang giấy không dòng thì tự xác định khoảng cách trên trang giấy là bao nhiêu cho phù hợp
- Ở lớp cũng như ở nhà phải tạo ra chỗ ngồi viết cho đủ ánh sáng như: bật điện sáng lên hoặc mở thêm cửa sổ, nếu không đủ ánh sáng thì không nên viết
- Khi viết phải ghi đúng chính xác vị trí các dấu thanh
- Không được bỏ sót các dấu phụ khi muốn viết các con chữ: ô, ơ, ư, t, đ, ă,
â, ê…
3.2 Rèn luyện viết tiếng khó:
+ Trong bài viết chính tả nghe đọc
Đối với lớp 2, phân môn chính tả (tập chép và nghe đọc viết)
+ Tập chép nhìn sách
+ Chép lại đoạn văn
+ Nghe viết: Giáo viên đọc
+ Khâu luyện đọc tiếng khó, giáo viên cho học sinh phát âm đúng, cho học sinh viết bảng con từ khó, cho cả lớp nhận xét đúng hay sai
+ Cho viết lại nhiều lần các tiếng từ đã viết sai
Khi chấm bài chính tả hay một bài tập làm văn, tất cả các từ có tiếng viết sai chính tả, thì giáo viên bắt buộc các em viết lại mỗi từ có tiếng viết sai mười dòng Lúc đầu thực hiện biện pháp này một số em sai chính tả hay lười đã lẫn tránh và tìm cách viết đối phó như viết cẩu thả, viết thưa chữa cho mau xong nhưng dần dần các em thấy được lợi ích của việc làm này nên thực hiện rất tốt và
đã tạo nên một thói quen, khi nhận thấy bản thân viết sai chính tả thì các em tự giác viết lại và nộp cho giáo viên không cần nhắc nhở Qua biện pháp này, các
em thể hiện được tính tự giác, tính ham học hỏi, nhận thức được vấn đề mình sai
tự sửa nên nhớ lâu, biện pháp này mang lại kết quả thiết thực, làm cho các em nhớ được từ đó phải viết như thế nào cho đúng bài tập làm văn, bài chính tả tiếp theo các lỗi tương tự như thế đã hạn chế rất nhiều, dần dần trình độ viết chính tả của các em được nâng lên rõ rệt
4 Hướng dẫn nắm vững được ý nghĩa của từ:
4.1 Xác định được sự liên tưởng giữa các từ cùng biểu hiện về cùng sự vật, hoạt động, tính chất:
* Rèn luyện trong bài chính tả so sánh
Trong Tiếng Việt có một số từ khi viết chỉ cần hiểu được nội dung và hình thức biểu hiện của từ đó là chúng ta có thể viết đúng chính tả một cách dễ dàng
Trang 7Ví dụ: + Nghỉ (động từ) nghĩa là tạm ngừng, không làm nữa (nghỉ chân,
nghỉ tay, nghỉ hè, nghỉ mát, nghỉ ngơi…)
+ Nghĩ (động từ): Tưởng đến cái gì nhiều lần (nghĩ ngợi, suy nghĩ, ngẫm nghĩ)
+ Nửa (danh từ): Một phần của cái gì chia làm đôi (phân nửa, nửa chu vi) + Nữa (trạng từ): Còn, chưa hết (còn nữa, học nữa, đi nữa, làm nữa)
+ Cải (danh từ): Một loại rau ăn được (cây cải)
4.2 Tổ chức thi tìm từ theo chủ đề:
Tuỳ theo thời gian cho phép mà tổ chức cho học sinh thi tìm từ thuộc chủ
đề cho trước, đối với các chủ đề rộng, khai thác được nhiều từ thì cuộc thi cần phải có thời gian
Ví dụ:
Tìm tất cả từ ngữ thuộc chủ đề: “Mùa xuân” hay bất cứ một mùa nào đó trong năm, đó là chủ đề rộng Đối với các chủ đề hẹp như: “Lớp học”, “Gia đình”, số lượng từ tương đối ít hơn thì tổ chức cho thi từ phù hợp với chủ đề đang học ngay trong tiết học
4.2.1 Đối với chủ đề rộng:
- Đầu mỗi tháng giáo viên nêu tên một chủ đề để các em tự tìm từ và ghi vào sổ tay
- Cuối tháng giáo viên tổ chức một buổi học ngoại khoá cho các em học nhóm thảo luận, chọn lọc những từ đúng nhất và điều quan trọng nhất là phải viết đúng chính tả
- Sau đó nhóm cử đại diện lên bảng trình bày (chú ý là tổ chức cho đại diện các nhóm viết lên bảng trong khoảng một thời gian như nhau)
- Cho cả lớp nhận xét về các từ đã viết đúng chủ đề chưa, từ nào viết sai chính tả giáo viên hướng dẫn học sinh chữa lại từ đó, những từ đó không được tính về số lượng từ dự thi
- Giáo viên đếm xem nhóm nào thực hiện tìm được từ nhiều hơn, tuyên dương nhóm đó, qua đó cũng phê bình các nhóm viết sai chính tả
- Ngoài những từ các em viết được theo từng chủ đề giáo viên gợi ý để tìm
từ bổ sung vào chủ đề mà các em chưa phát hiện được
- Trong học kỳ I vừa qua, tôi đã tổ chức cho lớp 4 cuộc thi, cụ thể:
+ Tháng 9: Chủ đề “Mùa xuân”
+ Tháng 10: Chủ đề “Mùa hạ”
+ Tháng 11: Chủ đề “Mùa thu”
+ Tháng 12: Chủ đề “Mùa đông”
Như vậy qua 4 chủ đề trên học sinh có được vốn từ ngữ nói về một năm trong tất cả các lĩnh vực con người, thiên nhiên và xã hội
Trang 84.2.2 Đối với chủ đề hẹp (áp dụng trong tiết dạy luyện từ và câu).
Trong khi dạy bài từ ngữ tuỳ theo yêu cầu nhiệm vụ của từng bài có đủ thời gian cho phép thì giáo viên tiến hành cho các em thi tìm từ ngay trong tiết học
Ví dụ: Khi học bài “Chuyện bốn mùa” ngoài những từ trong bài, các em có
thể tìm thêm những từ kể tên về thời tiết và hoa quả theo mùa
- Cho các em thảo luận theo nhóm và trình bày trên bảng
- Cho cả lớp nhận xét, bổ sung Những từ viết sai chính tả thì không được tính điểm
- Em nào viết sai thì nhắc nhở
5 Hướng dẫn các em nắm được cách cấu âm đặc thù của Tiếng Việt:
- Hướng dẫn HS phân biệt được các trường hợp viết c, k, q đứng đầu mỗi chữ
a Chữ cái c luôn đứng trước các vần bắt đầu bằng các chữ cái nguyên âm:
a, ă, â, o, ô, ơ, u, ư
b Chữ cái k chỉ đứng trước các vần: e, ê, i, ia
c Chữ cái q luôn luôn kết hợp với u thành qu (đọc là quờ) qu đứng trước hầu hết các chữ cái nguyên âm (trừ các nguyên âm: o, u, ư)
Sau khi cho các em nắm được cách cấu tạo âm mang tính đặc thù trên, giáo viên cho các em thi tìm từ trong đó có tiếng có phụ âm đầu c, k hoặc q động viên tìm được càng nhiều càng tốt, qua việc thi tìm từ như vậy các em nắm vững tiếng
đó được viết bằng phương âm nào
VI KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU:
Kết quả đầu năm qua khảo sát:
2 -> 11,2% 6 -> 33,4% 3 -> 16,6% 7 -> 38,9% Qua một học kỳ áp dụng kết quả môn chính tả đã đạt
Qua việc rèn luyện viết chính tả đã tạo cho các em có được kỹ năng, kỹ xảo nhất định tạo điều kiện cho các em học tốt môn Tiếng Việt, góp phần to lớn vào việc học tốt các môn học khác Hình thành cho các em tính cẩn thận chính
Trang 9xác, bổ sung cho các em vốn từ ngữ, làm cho các em thêm thích thú học môn Tiếng Việt
VII KẾT LUẬN CHUNG:
- Qua một học kỳ áp dụng các giải pháp trên, chất lượng môn chính tả của lớp đã được nâng lên rất nhiều
- Trước đây những em viết sai chính tả do phát âm sai nay các em đã đọc đúng, đọc diễn cảm hơn nên tình trạng viết sai chính tả của đối tượng này ít xảy ra
- Những em viết sai chính tả do không nắm được vần Tiếng Việt thì nay đã
có nhiều tiến bộ
- Những em thiếu tính cẩn thận thì nay lại có tính cẩn thận hơn trong khi viết
- Tình trạng viết sai chính tả do không hiểu được ý nghĩa của từ cũng như cách cấu âm đặc thù của Tiếng Việt đã được cải thiện đáng kể thể hiện rất rõ trong bài viết chính tả, bài tập làm văn
- Việc kịp thời đưa ra các giải pháp để rèn luyện học sinh viết đúng chính
tả là một việc làm cần thiết cấp bách nhằm thực hiện tốt các kỹ năng: nghe, nói, đọc, viết mà học sinh cuối bậc tiểu học cần phải đạt được, tạo cho các em một điều kiện, một niềm tin để các em học tốt các môn học khác
Những giây phút dạy - học của một tiết trên lớp thật quý giá Thầy trò làm
gì, học gì có lẽ cung không ai biết được, phải chăng chỉ có thầy, cô giáo là biết rất rõ Việc học trên lớp sẽ được các em thể hiện ngay trên lối sống, ngay trên việc làm và cụ thể ngay trên kết quả của bài kiểm tra
- Là thầy giáo, cô giáo ai lại muốn thấy học trò của mình học yếu, chưa nói
là kém Thầy giáo say sưa với việc dạy học của mình Chắc chắn kết quả học tập của trò sẽ không phụ lòng thầy
VIII BÀI HỌC KINH NGHIỆM+:
- Ngay từ đầu năm học, giáo viên phải tiến hành quy hoạch, phân loại đối tượng học sinh viết sai chính tả
- Cho các em học thuộc lòng các luật chính tả (kể cả các trường hợp ngoại lệ)
- Giáo viên cần phải thực hiện liên tục, kiên trì các biện pháp trên, đồng thời phải biết kết hợp một cách nhuần nhuyễn, chặt chẽ, nhịp nhàng thì mới đạt được kết quả cao nhất
- Cần phát huy được tính tự giác của học sinh trong việc nhận ra sai sót của bản thân để các em tự sửa chữa
- Cần phải theo dõi thường xuyên hằng tuần để phát hiện cho được sự tiến
bộ của từng em Qua đó, động viên khuyến khích học sinh học tập mỗi ngày một tốt hơn
Trang 10- Muốn kết quả học tập của học sinh được cao đạt đúng ước muốn thì thầy
cô giáo phải biết chăm lo học trò của mình như chính con cái của mình, đôi khi còn có thể hơn vì trách nhiệm lớn hơn, rộng hơn, chất lượng của trò đạt có tốt hay không là phụ thuộc phần lớn ở cách tổ chức dạy học của thầy cô Thầy cô giáo phải linh hoạt sử dụng các phương pháp, biện pháp các hình thức dạy học phải phù hợp với từng thời điểm, từng đối tượng học sinh… Tổ chức các hoạt động phải liên tục tiếp nối, nhuần nhuyễn làm cho học sinh thích thú học tập, làm việc liên tục, nhưng các em không thấy mệt mỏi, chán nản, như thế kết quả học tập chắc chắn sẽ rất hài lòng
Trên đây là toàn bộ nội dung mà tôi đã áp dụng trong học kỳ vừa qua của lớp 22
Trong quá trình viết chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, xin Hội đồng Khoa học góp ý thêm
Tôi xin chân thành cảm ơn
NGƯỜI VIẾT
Lê Thị Lý