Tài liệu Thuyết trình "Ô nhiễm môi trường không khí" docx

Nguồn gây ô nhiễm do công nghiệp Gây bởi hai quá trình chính: quá trình đốt nhiên liệu hóa thạch để lấy nhiệt và quá trình bốc hơi, rò rỉ, thất thoát chất độc trên dây chuyền sản xuất 

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI Trường Đại học Khoa học Tự nhiên

Thầy giáo hướng dẫn TS LÊ VĂN THIỆN

Sinh viên thực hiện: Trần Thị Hiền – Dương Ái Phương

HÀ NỘI 2009

MỘT SỐ HÌNH ẢNH ĐÁNG CHÚ Ý

LỜI MỞ ĐẦU

Bụi mù trời như một màn sương trắng Bụi tối mắt

như đi giữa màn đêm Bụi trắng toát những mái đầu

xuân trẻ là những hình ảnh quen thuộc trên nhiều

tuyến đường của các thành phố lớn, những khu

công nghiệp và cũng không hiếm gặp ở những vùng nông thôn của không ít các quốc gia trên thế giới

“Ô nhiễm không khí” là cụm từ được nhắc đến rất

nhiều ở những nước phát triển như Trung Quốc ,

Hoa Kỳ và cả những nước đang phát triển

Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ

CẦN NHẬN ĐƯỢC SỰ QUAN TÂM ĐÚNG

MỨC CỦA TẤT CẢ CHÚNG TA

Chỉ tiêu đánh giá mức độ ô nhiễm

6 Hiện trạng ô nhiễm không khí

Hậu quả do ô nhiễm không khí gây ra

8 Biện pháp phòng ngừa và giảm ô nhiễm

Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ LÀ GÌ?

Ô nhiễm không khí là sự có mặt của chất

lạ hoặc sự biến đổi quan trọng trong

thành phần không khí làm nó không

sạch, bụi, có mùi khó chịu, làm giảm tầm

nhìn

NGUỒN GÂY Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ

Nhân tạo

• Do công nghiệp

• Do giao thông vận tải

• Do sinh hoạt

NGUỒN GÂY Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ DO THIÊN NHIÊN

Bão cát ở sa mạc Sahara

 Đất cát sa mạc , đất trồng bị mưa gió bào mòn thổi tung

thành bụi

NGUỒN GÂY Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ DO THIÊN NHIÊN

 Núi lửa phun ra bụi, nham thạch cùng các khí từ lòng đất

thoát ra là nguồn gây ô nhiễm đáng kể , hiện tượng cháy

rừng cũng gây ô nhiễm bằng khói và bụi rộng

NGUỒN GÂY Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ DO THIÊN NHIÊN

 Nước biển bốc hơi cùng với sóng biển tung bọt mang theo

bụi muối biển lan truyền vào không khí

NGUỒN GÂY Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ DO NHÂN TẠO

 Đây là nguồn ô nhiễm rất đa dạng

 Hàng năm con người khai thác và sử dụng hàng tỉ tấn than đá, dầu

mỏ, khí đốt Đồng thời cũng thải vào môi trường một khối lượng

lớn các chất thải khác nhau

 Hằng năm, khí quyển lại có thêm: 20 tỷ tấn Cacbon dioxyt, 1.53

triệu tấn SiO2, hơn 1 triệu tấn niken, 700 triệu tấn bụi, 1.5 triệu tấn asen, 900 tấn coban và 600.000 tấn kẽm, hơi thủy ngân, hơi chì và các chất độc hại khác ( Theo nghiên cứu mới nhất năm 2008)

Nguồn gây ô nhiễm do công nghiệp

 Gây bởi hai quá trình chính: quá trình đốt nhiên liệu hóa thạch

để lấy nhiệt và quá trình bốc hơi, rò rỉ, thất thoát chất độc trên

dây chuyền sản xuất

 Tùy theo kích thước của công trình thải khí (độ cao, hình

dạng…) và các đặc tính nguồn thải mà người ta chia thành

nhiều loại như nguồn thải cao hay thấp, nguồn thải điểm, nguồn thải di động, nguồn thải diện, nguồn thải có tổ chức hay không

có tổ chức, nguồn thải ổn định, liên tục hay theo chu kỳ, nguồn

thải nóng hay lạnh

 Đối với mỗi ngành công nghiệp, lượng nguồn thải và mức độ

độc hại đặc trưng cho mỗi ngành Chúng phụ thuộc vào quy mô

công nghiệp, công nghệ áp dụng, loại nhiên liệu sử dụng và

phương pháp đốt

Nguồn gây ô nhiễm do công nghiệp

 Các nhà máy nhiệt điện thường dung nhiên liệu là than, dầu madut, khí đốt…

các chất độc hại trong khói thải gồm CO 2 , NO x, CO, SO 2 và bụi tro

 Các nhà máy gạch, lò nung vôi thải ra một lượng đáng kể bụi, các khí CO,

CO 2 , NO x , đặc biệt các lò thủ công có ống khói thấp và công nghệ thô

Nguồn gây ô nhiễm do công nghiệp

 Ngành hóa chất và phân bón thải vào khí quyển nhiều chất độc hại

khác Các chất thải của ngành này mang tính đẳng nhiệt với nhiệt độ

thấp hơn nhiệt độ của môi trường cho nên sau khi ra ngoài thì khó

phát tán loãng ra

 Ngành luyện kim cơ khí thải nhiều khói bụi kim loại, khói thải Các

chất khí này do nhiệt độ cao nên dễ dàng tán loãng ra ngoài không khí

Nổ nhà máy hóa chất tại Trung Quốc Khí thải từ nhà máy xi măng

Nguồn gây ô nhiễm do giao thông vận tải

 Chủ yếu xảy ra trên các tuyến đường giao thông

 Giao thông vận tải hàng không nhất là các máy bay siêu

âm ở độ cao lớn thải nhiều khí NO có hại cho tầng ozon

Phương tiện giao thông kém chất lượng gây ảnh

hưởng xấu đến môi trường không khí

Nguồn gây ô nhiễm do giao thông sinh hoạt

 Chủ yếu phát sinh từ đun nấu, lò sưởi sử dụng nhiên

liệu chất lượng kém Khí độc chính là CO và CO2.

 Đặc điểm của nguồn thải là nhỏ nhưng phân bố dày

và cục bộ trong từng không gian nhà nên độc hại trực tiếp đến sức khỏe con người

Thói quen sinh hoạt của người dân làm môi trường

không khí bị ô nhiễm

Tác nhân gây ô nhiễm không khí

Các tác nhân gây ô nhiễm không khí bao gồm:

• Các loại oxit như NOx, CO, CO2, SO2, H2S, các khí halogen

• Các phần tử lơ lửng như hạt bụi rắn, bụi lỏng, bụi vi sinh vật, nitrat,sunfat,

phân tử cacbon, muội than, khói sương mù,…

• Các loại hạt bụi nặng như bụi đất đá, bụi kim loại…

• Các khí quang hóa như ozon, FAN, FB2N, NOx, aldehyt, etylen…

• Các khí thải có tính phóng xạ

• Tiếng ồn

 Những chất ô nhiễm nguy hiểm nhất đối với con

người và khí quyển là CO 2 , SO 2 , CO, N 2 O, CFC

Cacbon dioxit (CO2)

 Hàm lượng 0.03% trong khí quyển, là nguyên liệu cho quá trình quang hợp của cây xanh

 Hoạt động của con người gồm đốt nhiên liệu hóa

thạch và đốt rừng đã dẫn đến mất cân bằng lượng CO2trong không khí, gây ảnh hưởng tới khí hậu toàn cầu.

 Lượng cacbon dioxit gia tăng trong khí quyển là

nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng hiệu ứng nhà

kính

 Kể từ khi có cách mạng công nghiệp đến nay, lượng

CO2 trong khí quyển đã tăng lên 25% và sẽ tăng 2 lần

vào giữa thế kỷ XXI

 Là chất ô nhiễm có nồng độ thấp trong khí quyển, tập chung chủ yếu ở tầng đối lưu.

 Chất có nguồn gốc từ hoạt động núi lửa và nhân tạo

do đốt nhiên liệu than, dầu mỏ, khí đốt, sinh khối

thực vật, quặng sunfua…

 Khí SO2 rất độc hại với sức khỏe con người và sinh

vật, gây ra các bệnh phổi và hô hấp, khi gặp hơi nước

và mưa tạo thành mưa axit Hơn nữa xử lý khí thải

CO2 rất tốn kém

Sunfua dioxit SO2

Clorofluorocacbon CFC

 Là những hóa chất do con người tổng hợp để sử dụng trong

nhiều ngành công nghiệp và thiết bị làm lạnh

 CFC ở dạng khí, có tính ổn định cao, chậm phân hủy Chúng

phát tán lên tầng cao khí quyển, nhận bức xạ cực tím, giải

phóng ra các nguyên tử Clo tự do rất hoạt động và chính các

nguyên tử Clo đó đã tác dụng với oxy của ozon làm lớp ozon

của Trái Đất bị mỏng dần

 Lượng CFC đã tích tụ trong khí quyển rất lớn cho nên mặc dù

hiện nay có rất nhiều quy định hạn chế sử dụng nhưng không

thể loại trừ hết ảnh hưởng của chúng

Ảnh hưởng của CFC tới tầng ozon

Phải cần tới 60 năm nữa, tầng ô-zôn mới có thể phục hồi hoàn toàn…

 Mặc dù lỗ thủng tầng ô- zôn bảo vệ sự sống trên Trái Đất đang thu hẹp dần những vẫn cần hơn 60 năm nữa để phục hồi hoàn

toàn Nguyên nhân là do lượng khí CFC phá hủy lớp bảo vệ

Trái Đất này vẫn được thải vào khí quyển với số lượng lớn

hơn dự báo của các nhà khoa học

 Trong tổng số lượng khí CFC thải ra, lượng khí CFC của các

nước phát triển vẫn chiếm trên 50%, mặc dù các nước này đã

bị cấm sử dụng khí CFC từ năm 1987

Sự lan truyền các chất ô nhiễm trong khí quyển

Ảnh hưởng của gió

gió hình thành các dòng chuyển động “rối” của không khí trên bề mặt đất đóng vai trò chính trong sự phát tán ô

nhiễm

Nhiệt độ của không khí

• Thông thường càng lên cao nhiệt độ không khí càng giảm nhưng trong một số trường hợp có hiện tượng ngược lại

khi càng lên cao (trong một tầm cao nào đó) nhiệt độ không khí càng tăng Hiện tượng này gọi là sự “nghịch đảo

nhiệt”

• Hậu quả của nó là làm cản trở sự phát tán gây nồng độ đậm đặc nơi gần mặt đất Trong quá khứ đã từng xảy ra

những lần có nghịch đảo nhiệt của một vài vùng để lại tác hại lớn như sự kiện ngộ độc khí của thành phố London

Các chỉ tiêu đánh giá mức độ không khí

bị ô nhiễm

 Cơ quan Bảo vệ môi trường của Mỹ biểu thị ô nhiễm không khí

bằng chỉ số chuẩn ô nhiễm (PSI)

 PSI là một chỉ số thu được khi tính tới nhiều chỉ số ô nhiễm, ví

dụ tổng các hạt lơ lửng, SO2,CO2,CO, O3, NO2 được tính theo m g/m3/giờ

• Nếu PSI từ 0-49 là không khí có chất lượng tốt

• Nếu PSI từ 50-100 là trung bình, không ảnh hưởng tới sức khoẻ

của người

• Nếu PSI từ 100-199 là không tốt.

• Nếu PSI từ 200-299 là rất không tốt.

• Nếu PSI từ 300-399 là nguy hiểm, làm phát sinh một số bệnh.

• Nếu PSI trên 400 là rất nguy hiểm, có thể gây chết người

HIỆN TRẠNG Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ

• Hàng năm con người khai thác và sử dụng hàng tỉ tấn than đá, dầu

mỏ, khí đốt Đồng thời cũng thải vào môi trường một khối lượng

lớn các chất thải khác nhau, làm cho hàm lượng các loại khí độc

hại tăng lên nhanh chóng

HIỆN TRẠNG Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TRÊN

THẾ GIỚI

Viện nghiên cứu Blacksmith tại thành phố New York, Mỹ mỗi năm tiến hành

bình chọn 10 thành phố ô nhiễm nhất thế giới Dưới đây là danh sách 10 thành phố đáng sợ nhất về mặt sinh thái năm 2008 theo đánh giá của cơ quan này.

1 Lâm Phần (Trung Quốc)

2 Tianying (Trung Quốc)

HIỆN TRẠNG Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TRÊN

THẾ GIỚI

1 Lâm Phần (Trung Quốc)

 Số người bị ảnh hưởng: Khoảng 3 triệu

 Tác nhân gây ô nhiễm: Than đá và các hạt bụi siêu nhỏ

 Nguồn gây ô nhiễm: Các mỏ than và phương tiện cơ giới

Một góc thành phố Lâm Phần- Đô thị màu nhọ nồi

HIỆN TRẠNG Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TRÊN

THẾ GIỚI

2 Tianying (Trung Quốc)

 Số người chịu tác động: 140.000

 Tác nhân gây ô nhiễm: Chì và các kim loại nặng khác

 Nguồn gây ô nhiễm: Hoạt động khai thác và xử lý quặng

Một mỏ chì ở thành phố Tianying.

HIỆN TRẠNG Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TRÊN

THẾ GIỚI

3 Sukinda (Ấn Độ)

 Số người bị tác động: Khoảng 2,6 triệu

 Tác nhân gây ô nhiễm: Crom và các kim loại nặng khác

 Nguồn gây ô nhiễm: Hoạt động khai thác và xử lý quặng

 Một số người dân tại Sukinda lấy nước ở một giếng, nơi nước ngầm bị

nhiễm độc nặng

HIỆN TRẠNG Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TRÊN

THẾ GIỚI

4.Vapi (Ấn Độ)

Nguồn gây ô nhiễm: Các nhà máy công nghiệp

 Với những người dân sống ở thành phố Vapi, cái giá của phát triển thực sự đắt: Nồng độ thủy ngân trong nước ngầm của đô thị này cao gấp 96 lần so

với tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chưa kể đến các KL nặng

có trong TP khí quyển

Các chuyên gia của tổ chức bảo vệ môi trường Greenpeace lấy mẫu nước thải

mà khu công nghiệp của Vapi xả ra sông Damanganga.

 Tác nhân gây ô nhiễm: Chì, đồng, kẽm, sulfua dioxide (SO2)

 Nguồn gây ô nhiễm: Các cơ sở khai thác và xử lý kim loại

nặng

Các chuyên gia của tổ chức bảo vệ môi trường Greenpeace lấy mẫu nước

thải mà khu công nghiệp của Vapi xả ra sông Damanganga.

HIỆN TRẠNG Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TRÊN

THẾ GIỚI

ánh chân thực hiện trạng ô nhiễm không khí trên

thế giới 10 thành phố ô nhiễm nhất trên thế giới

hầu hết thuộc các nước đông dân và có nền công

nghiệp phát triển Ô nhiễm xảy ra ở mọi châu lục

trên Trái Đất, đã và đang gây ra những hậu quả lớn hơn sức tưởng tượng của con người

HIỆN TRẠNG Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TRÊN

THẾ GIỚI

Trên đây là nghiên cứu mới nhất về lượng CO 2 được thải vào không khí của một

số quốc gia trên thế giới Số liệu nghiên cứu từ năm 1990 đến nay và số liệu

dự đoán của các chuyên gia đến năm 2025

HIỆN TRẠNG Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TẠI

TRUNG QUỐC

 Tình trạng ô nhiễm không khí và sự thoái hóa môi trường ở Trung Quốc

đang ngày càng trầm trọng hơn Giới chuyên môn cho rằng nếu không giải quyết được các hậu quả nghiêm trọng do môi trường gây ra, không chỉ

Trung Quốc mà cả châu Á cũng bị đe dọa.Thống kê cho thấy Trung Quốc

đang thải ra một lượng chất sulfur ngang bằng với của Tokyo (Nhật Bản)

và Los Angeles (Mỹ) cộng lại.

 Trung Quốc cũng là quốc gia có đến 16 trong số 20 thành phố ô nhiễm

nặng nhất thế giới Nạn ô nhiễm không khí ở đất nước đông dân nhất hành tinh là nguyên nhân dẫn đến cái chết của 400.000 người mỗi năm tại đây

Còn tình trạng ô nhiễm nước đã khiến mùa màng thất bát nghiêm trọng

Mỗi năm, phí tổn do tình trạng ô nhiễm môi trường gây ra chiếm từ 8-12% tổng sản phẩm quốc nội của nước này.

HIỆN TRẠNG Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ TẠI

VIỆT NAM

 Với tốc độ tăng trưởng GDP hàng năm đạt trên 8%, VN

đang đối mặt với một hiểm hoạ ô nhiễm ngày càng trầm

trọng

 Về nồng độ bụi, hai TP lớn nhất VN chỉ đứng sau Bắc

Kinh, Thượng Hải, New Delhi và Dhaka

 VN đứng thứ hạng thấp nhất trong số 8 nước Đông Nam Á

về ô nhiễm môi trường

 Các chuyên gia cho biết, nếu tính đến cả các tổn thất môi

trường thì tốc độ tăng GDP thực tế của VN sẽ chỉ là 3-4%

 Hà Nội và Thành phố (TP) Hồ Chí Minh nằm trong danh

sách 6 TP ô nhiễm không khí nghiêm trọng nhất thế giới

 Việt Nam cần tìm ra biện pháp phát triển bền vững, phát triển kinh tế song song với bảo vệ

môi trường

chính chúng ta

Tác hại của ô nhiễm không khí

Tác hại của ô nhiễm không khí đối với sức

khỏe con người

Theo ước tính của tổ chức y tế thế giới WHO, hiện

Đông Nam Á và Thái Bình Dương mỗi năm có

530.000 người chết vì các bệnh đường hô hấp liên

quan đến ô nhiễm không khí Theo thống kê, hằng năm trên thế giới có khoảng 2 triệu trẻ em bị tử

vong do nhiễm khuẩn hô hấp cấp, trong đó 60%

trường hợp có liên quan đến ô nhiễm không khí.

Một số tác hại của ô nhiễm đến sức khỏe

con người

 Cacbon monoxit: có tác dụng mạnh với hemoglobin (Hb)

(mạnh gấp 250 lần so với oxy), lấy oxy của hemoglobin và

tạo thành cacboxyhemoglobin, làm mất khả năng vận

chuyển oxy của máu và gây ra ngạt Nhiễm độc cấp CO

thường bị đau đầu, ù tai, chóng mặt, buồn nôn, mệt mỏi, co giật, rồi bị hôn mê.

Nếu bị nhiễm nặng thì bị hôn mê ngay, chân tay mềm

nhũn, mặt xanh tím, bị phù phổi cấp Nhiễm độc mãn tính

CO thường bị đau đầu dai dẳng chóng mặt, mỏi mệt, sút

cân.

Một số tác hại của ô nhiễm đến sức khỏe

con người

 Sulfur dioxit (SO2) và H2SO4 với nồng độ thấp gây

kích thích hô hấp Với nồng độ cao gây ra bệnh tật

và có thể bị chết

 Khí clo tác dụng đoạn trên của đường hô hấp Khí

clo gây độc hại cho người và động vật Tiếp xúc

với môi trường có nồng độ clo cao sẽ bị xanh xao,

vàng vọt, bệnh tật và có thể bị chết.

Một số tác hại của ô nhiễm đến sức khỏe

con người

 Chì (Pb) và các hợp chất của chì: chì rất độc đối với người

Chì qua đường hô hấp, tiêu hóa và gây độc cho hệ thần

kinh, sự tạo máu và làm rối loạn tiêu hóa Người bị nhiễm

chì có thể bị đau bụng, táo bón, kèm theo huyết áp cao, suy nhược thần kinh, rối loạn cảm giác, tê liệt, giảm bạch cầu,

viêm dạ dày, viêm ruột,…

 Nitơ oxit: khí NO2 với nồng độ 100 PPm có thể làm chết

người chỉ sau vài phút, với nồng độ 5 PPm có thể gây tác

hại bộ máy hô hấp sau mấy phút tiếp xúc, với nồng độ 15 ÷

50 PPm gây nguy hiểm cho tim, phổi, gan sau vài giờ tiếp

xúc, với nồng độ khoảng 0.05 PPm cũng có thể gây bệnh

phổi cho người nếu tiếp xúc lâu dài Đây là loại khí gây

nguy hại nhiều cho người

Một số bệnh tật do bụi gây ra

 Bệnh phổi nhiễm bụi: do người hít thở bụi khoáng, bụi

amiang, bụi than và kim loại

 Bệnh ở đường hô hấp: tùy theo nguồn gốc các loại bụi mà

gây ra bệnh viêm mũi, họng, phế quản

 Bụi vô cơ rắn: có cạnh góc sắc nhọn lúc đầu thường gây ra

viêm mũi làm cho niêm mạc đầy lên, tiết nhiều niêm dịch,

hít thở khó Sau vài năm chuyển thành viêm mũi teo, giảm

chức năng lọc giữ bụi của mũi, gây ra bệnh phổi nhiễm bụi

Một số bệnh tật do bụi gây ra

 Bệnh ngoài da: bụi đồng gây ra bệnh nhiễm trùng da rất

khó chữa

 Bệnh ở đường tiêu hóa: bụi đường, các loại bột có thể gây

sâu răng, làm hỏng men răng Bụi kim loại, bụi khoáng to

nhọn có cạnh sắc đi vào dạ dày gây viêm niêm mạc dạ dày,

rối loạn tiêu hóa Bụi chì gây ra bệnh thiếu máu, giảm

hồng cầu và gây rối loạn thận Bụi vi sinh vật có nhiều tác

hại tới sức khỏe con người, gây ra các bệnh dịch, bệnh

đường hô hấp, bệnh đau mắt và bệnh đường tiêu hóa