Luận án Tiến sĩ Quản lý giáo dục: Giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y trong bối cảnh kinh tế thị trường

Nội dung của luận án trình bày cơ sở lý luận của giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên các trường cao đẳng, đại học ngành quân y trong bối cảnh kinh tế thị trường; cơ sở thực tiễn của giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y trong bối cảnh kinh tế thị trường; biện pháp giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên các trường cao đẳng, đại học ngành Quân y trong bối cảnh kinh tế thị trường.

L I CAM ĐOANỜ

Tôi   xin   cam   đoan   đây   là   công   trình  nghiên c u c a riêng tôi. Các  ứ ủ s  li u, k t qu ố ệ ế ả  nêu trong lu n án là  ậ trung th c, có xu t x  rõ ự ấ ứ   ràng, không trùng l p v i các công trình khoa ặ ớ  

h c đã công b ọ ố.

TAC GIA LUÂN AŃ ̉ ̣ ́

Nguy n Vinh Quangễ

h c viên các tr ng cao đ ng, đ i h c ngành Quân y trong b i ọ ườ ẳ ạ ọ ố  

2.3 Các y u t  tác đ ng đ n giáo d c  ế ố ộ ế ụ đ o đ c ngh  nghi p cho ạ ứ ề ệ  

h c viên các tr ng cao đ ng, đ i h c ngành Quân y  ọ ườ ẳ ạ ọ trong b i ố  

đ ng, đ i h c ngành Quân y trong b i c nh kinh t  th  tr ẳ ạ ọ ố ả ế ị ườ ng 87 3.4 Th c tr ng giáo d c đ o đ c ngh  nghi p cho h c viên các ự ạ ụ ạ ứ ề ệ ọ  

tr ng cao đ ng, đ i h c ngành Quân y  ườ ẳ ạ ọ trong b i c nh kinh t ố ả ế 

3.5 Th c tr ng  nh h ự ạ ả ưở ng c a các y u t  tác đ ng đ n giáo d c ủ ế ố ộ ế ụ   104

đ o đ c ngh  nghi p cho h c viên các tr ạ ứ ề ệ ọ ườ ng cao đ ng, đ i ẳ ạ  

h c ngành Quân y ọ  trong b i c nh kinh t  th  trố ả ế ị ườ ng

BI N PHÁP GIÁO D C Đ O Đ C NGH  Ệ Ụ Ạ Ứ Ề NGHI P CHOỆ  

H C   VIÊN   CÁC   TRỌ ƯỜNG   CAO   Đ NG,   Đ I   H CẲ Ạ Ọ   NGÀNH   QUÂN   Y   TRONG   B I   C NH   KINH   T   THỐ Ả Ế Ị 

4.1 Nâng d n tính hi n đ i c a   ầ ệ ạ ủ n i dung ộ   giáo  d c   ụ đ o đ c ngh ạ ứ ề 

4.2 Đa d ng hóa các ạ  ph ươ ng  pháp, hình th c giáo d c theo h ng ứ ụ ướ   tăng c ng các ho t đ ng tr i nghi m, th c hành lâm sàng đ ườ ạ ộ ả ệ ự ể  rèn luy n thói quen, hành vi đ o đ c ngh  nghi p cho h c viên ệ ạ ứ ề ệ ọ 117 4.3 Phát huy vai trò, ch c năng, nhi m v  c a các t  ch c, các l c ứ ệ ụ ủ ổ ứ ự  

l ng trong giáo d c đ o đ c ngh  nghi p cho h c viên ượ ụ ạ ứ ề ệ ọ 124 4.4 K t h p ch t ch  gi a giáo d c và t  giáo d c đ o đ c ngh ế ợ ặ ẽ ữ ụ ự ụ ạ ứ ề 

4.5 Xây d ng môi tr ự ườ ng s  ph m  ư ạ tích c c  ự trong  giáo d c đ o ụ ạ  

đ c ngh  nghi p cho h c viên ứ ề ệ ọ 132 4.6 G n đánh giá k t qu  giáo d c đ o đ c ngh  nghi p v i đánh ắ ế ả ụ ạ ứ ề ệ ớ   giá k t qu  hoàn thành nhi m v  h c t p, rèn luy n c a h c ế ả ệ ụ ọ ậ ệ ủ ọ  

8 Giáo d c đ o đ c ngh  nghi pụ ạ ứ ề ệ GDĐĐNN

10 Khoa h c xã h i và nhân vănọ ộ KHXH&NV

11 Kinh t  th  trế ị ường KTTT

DANH M C CÁC B NGỤ Ả

Trang

B ng 2.1ả Khái  quát  các  chuẩn  m cự   đạo đ cứ   nghề  nghi p c aệ ủ  

người th y thu c c n giáo d c cho h c viênầ ố ầ ụ ọ 44

B ng 3.1ả Th ng kê các trố ường y trong quân đ iộ 79

B ng 3.2ả B ng thang đo các m c đ  đánh giáả ứ ộ 86

B ng 3.3ả B ng Hopkins phân tích m i quan h  tả ố ệ ương quan 86

B ng 3.4ả Vai trò c a ủ ĐĐNN ngành Quân y 87

B ng 3.5ả Nh n th c c a h c viên v  ph m ch t ĐĐNN ngànhậ ứ ủ ọ ề ẩ ấ  

B ng 3.6ả Lý do đ ng chí tr  thành h c viên quân yồ ở ọ 91

B ng 3.7ả Thái đ  c a h c viên đ i v i ngh  nghi p ngành Quân yộ ủ ọ ố ớ ề ệ 92

B ng 3.8ả M c đ  bi u hi n hành vi ĐĐNN c a h c viênứ ộ ể ệ ủ ọ 93

B ng 3.9ả Vai trò c a GDĐĐNN cho h c viênủ ọ 94

B ng 3.10ả Th c hi n các n i dung ự ệ ộ GDĐĐNN cho h c viênọ 96

B ng 3.11ả M c đ  s  d ng các ph ng pháp GDĐĐNN cho h c viênứ ộ ử ụ ươ ọ 99

Bảng 3.14 K t qu  ế ả GDĐĐNN cho h c viênọ 103

B ng 3.15ả Các y u t  tác đ ng đ n GDĐĐNN cho h c viênế ố ộ ế ọ 104

B ng 5.1ả K t qu  đo nh n th c ĐĐNN tr c th c nghi m 1 ế ả ậ ứ ướ ự ệ 147

B ng 5.2ả K t qu  đo thái đ  ĐĐNN trế ả ộ ước th c nghi m 1ự ệ 148

B ng 5.3ả K t qu  đo hành vi ế ả ĐĐNN trước th c nghi m 1ự ệ 149

B ng 5.4ả K t qu  ki m đ nh nh n th c, ế ả ể ị ậ ứ thái đ , hành vi ĐĐNNộ  

b ng ằ T­ Test trước th c nghi m l n 1ự ệ ầ 150

B ng 5.5ả K t qu  đo nh n th c ĐĐNN sau th c nghi mế ả ậ ứ ự ệ  l n 1ầ 150

B ng 5.6ả K t qu  đo thái đ  ĐĐNN sau th c nghi mế ả ộ ự ệ  l n 1ầ 151

B ng 5.7ả K t qu  đo hành vi ĐĐNN sau th c nghi mế ả ự ệ  l n 1ầ 152

B ng 5.8ả K t qu  ki m đ nh nh n th c, ế ả ể ị ậ ứ thái đ , hành vi ĐĐNNộ  

b ng ằ T­ Test sau th c nghi m l n 1ự ệ ầ 153

B ng 5.9ả K t qu  đo nh n th c ĐĐNN trế ả ậ ứ ước th c nghi mự ệ  l n 2ầ 153

B ng 5.10ả K t qu  đo thái đ  ĐĐNN trế ả ộ ước th c nghi mự ệ  l n 2ầ 154

B ng 5.11ả K t qu  đo hành vi ĐĐNN trế ả ước th c nghi mự ệ  l n 2ầ 155

B ng 5.12ả K t qu  ki m đ nh nh n th c, ế ả ể ị ậ ứ thái đ , hành vi ĐĐNNộ  

b ng ằ T­ Test trước th c nghi m l n 2ự ệ ầ 156

B ng 5.13ả K t qu  đo nh n th c ĐĐNN sau th c nghi mế ả ậ ứ ự ệ  l n 2ầ 156

B ng 5.14ả K t qu  đo thái đ  ĐĐNN sau th c nghi mế ả ộ ự ệ  l n 2ầ 157

B ng 5.15ả K t qu  đo hành vi ĐĐNN sau th c nghi mế ả ự ệ  l n 2ầ 158

B ng 5.16ả K t qu  ki m đ nh nh n th c, ế ả ể ị ậ ứ thái đ , hành vi ĐĐNNộ  

b ng ằ T­ Test sau th c nghi m l n 2ự ệ ầ 159

DANH M C CÁC BI U ĐỤ Ể Ồ

Bi u đ  5.1ể ồ K t qu  đo nh n th c ĐĐNN ế ả ậ ứ trước th c nghi m 1ự ệ 148

Bi u đ  5.2ể ồ K t qu  đo thái đ  ĐĐNN ế ả ộ tr c th c nghi m 1ướ ự ệ 148

Bi u đ  5.3ể ồ K t qu  đo hành vi ĐĐNN ế ả tr c th c nghi m 1ướ ự ệ 149

Bi u đ  5.4ể ồ K t qu  đo nh n th c ĐĐNN sau th c nghi mế ả ậ ứ ự ệ  l n 1ầ 151

Bi u đ  5.5ể ồ K t qu  đo thái đ  ĐĐNN sau th c nghi mế ả ộ ự ệ  l n 1ầ 151

Bi u đ  5.6ể ồ K t qu  đo hành vi ĐĐNN sau th c nghi mế ả ự ệ  l n 1ầ 152

Bi u đ  5.7ể ồ K t qu  đo nh n th c ĐĐNN trế ả ậ ứ ước th c nghi mự ệ  l nầ  

Bi u đ  5.8ể ồ K t qu  đo thái đ  ĐĐNN trế ả ộ ước th c nghi mự ệ  l n 2ầ 154

Bi u đ  5.9ể ồ K t qu  đo hành vi ĐĐNN trế ả ước th c nghi mự ệ  l n 2ầ 155

Bi u đ  5.10ể ồ K t qu  đo nh n th c ĐĐNN sau th c nghi mế ả ậ ứ ự ệ  l n 2ầ 157

Bi u đ  5.11ể ồ K t qu  đo thái đ  ĐĐNN sau th c nghi mế ả ộ ự ệ  l n 2ầ 157

Bi u đ  5.12ể ồ K t qu  đo hành vi ĐĐNN sau th c nghi mế ả ự ệ  l n 2ầ 158

DANH M C S  ĐỤ Ơ Ồ

S  đ  2.1ơ ồ Logic c aủ  GDĐĐNN cho h c viênọ 59

S  đ  4.1ơ ồ M i quan h  gi a các bi n phápố ệ ữ ệ 140

M  Đ UỞ Ầ

1. Lý do l a ự ch n đ  tàiọ ề  lu n ánậ

Ngh  y là m t ngh  đ c bi t, liên quan tr c ti pề ộ ề ặ ệ ự ế  đ n s c kh e và tínhế ứ ỏ  

m ng con ng iạ ườ  Do đó, xã h i luôn yêu c u, đòi h i ng i làm ngh  y, bênộ ầ ỏ ườ ề  

c nh trình đ  chuyên môn v ng vàng, còn ph i có l ng tâm, đ o đ c trongạ ộ ữ ả ươ ạ ứ  sáng. Dù y lý, y thu t có thay đ i theo th i gian, nh ng y đ c (ĐĐNN ngành y)ậ ổ ờ ư ứ  luôn b n v ng. ề ữ Nh  v y, ngh  y không đ n thu n ch  là m t ngh  nghi p,ư ậ ề ơ ầ ỉ ộ ề ệ  

m t phộ ương ti n ki m s ng đ i v i ng i th y thu c, mà ngh  y còn có m tệ ế ố ố ớ ườ ầ ố ề ộ  

s  m nh cao c  h n, đó là tr  b nh, c u ng i. S  m nh  y không ch  đòi h iứ ệ ả ơ ị ệ ứ ườ ứ ệ ấ ỉ ỏ  

ng i th y thu c ph i tích c c h c h i đ  nâng cao chuyên môn nghi p v ,ườ ầ ố ả ự ọ ỏ ể ệ ụ  

mà còn đòi h i h  không ng ng rèn luy n, tu d ng ỏ ọ ừ ệ ưỡ ĐĐNN; l y ấ ĐĐNN làm 

c  s  và đ ng l c th c hành chuyên môn, l y chuyên môn đ  th  hi n vàơ ở ộ ự ự ấ ể ể ệ  

đ m b o cho ả ả ĐĐNN

Giáo d c ĐĐNN cho h c viên đã đụ ọ ược các trường CĐ, ĐH ngành Quân y thường xuyên quan tâm lãnh đ o, ch  đ o th ng nh t c  v  nh nạ ỉ ạ ố ấ ả ề ậ  

th c và t  ch c th c hi n. ứ ổ ứ ự ệ Là nh ng y, bác sĩ trong tữ ương lai, l c lự ượng kế 

c n, b  sung tr c ti p cho đ i ngũ cán b , nhân viên quân y, h c viên cácậ ổ ự ế ộ ộ ọ  

trường CĐ, ĐH ngành Quân y ngay t  khi còn ng i trên gh  nhà trừ ồ ế ườ  ng

ph i th c s  v ng vàng v  chính tr , t  tả ự ự ữ ề ị ư ưởng, đ o đ c; đó là ti n đ  đ iạ ứ ề ề ố  

v i s  trớ ự ưởng thành c a m i h c viên trong quá trình h c t p, rèn luy nủ ỗ ọ ọ ậ ệ  cũng nh  khi ra trư ường, là m t b o đ m quan tr ng đ  h c viên góp ph nộ ả ả ọ ể ọ ầ  vào nhi m v  xây d ng ngành Quân y và quân đ i theo hệ ụ ự ộ ướng “cách m ng,ạ  chính quy, tinh nhu , t ng bệ ừ ước hi n đ i”. Do đó, ệ ạ GDĐĐNN cho h c viênọ  các trường CĐ, ĐH ngành Quân y có ý nghĩa r t quan tr ng.ấ ọ

Th c ti n h n 30 năm đ i m i, ự ễ ơ ổ ớ Vi t Namệ  đã đ t đ c nh ng thành t uạ ượ ữ ự  

to l n và toàn di n. Bên c nh đó, Đ ng ta cũng ch  ra thách th c m i liên quanớ ệ ạ ả ỉ ứ ớ  

đ n v n đ  đ o đ c, l i s ng đó làế ấ ề ạ ứ ố ố : “…tình tr ng suy thoái v  t  tạ ề ư ưởng chính 

tr , đ o đ c, l i s ng c a m t b  ph n không nh  cán b , đ ng viên ch aị ạ ứ ố ố ủ ộ ộ ậ ỏ ộ ả ư  

đ c đ y lùi, có m t, có b  ph n còn di n bi n ph c t p h n”ượ ẩ ặ ộ ậ ễ ế ứ ạ ơ  [25, tr.185]. 

M t khác, ặ tác đ ng t  m t trái c a ộ ừ ặ ủ KTTT đ i v i quan ni m v  giá tr  vàố ớ ệ ề ị  

l i s ng, mà c  th  là vi c đ  cao l i s ng th c d ng, coi tr ng giá tr  v tố ố ụ ể ệ ề ố ố ự ụ ọ ị ậ  

ch t, xem nh  giá tr  tinh th n, đ  cao l i ích cá nhân, xem nh  trách nhi mấ ẹ ị ầ ề ợ ẹ ệ  

xã h i… T t c  nh ng tác nhân đó và nhi u tác nhân khác n a đang d nộ ấ ả ữ ề ữ ẫ  

đ n s  xu ng c p v  m t ĐĐNN   m t b  ph n không nh  ngế ự ố ấ ề ặ ở ộ ộ ậ ỏ ười th yầ  thu c. Nh ng bi u hi n c a s  xu ng c p v  ố ữ ể ệ ủ ự ố ấ ề ĐĐNN  nh : s  vô tráchư ự  nhi m trong khám ch a b nh, thái đ  b t l ch s , c a quy n đ i v i b nhệ ữ ệ ộ ấ ị ự ử ề ố ớ ệ  nhân, đ c bi t là hi n tặ ệ ệ ượng gây s c ép đòi l  phí ng m trong hành ngh ứ ệ ầ ề  

đã gây t n kém, b c xúc đ i v i b nh nhân, ngố ứ ố ớ ệ ười nhà b nh nhân cũng nhệ ư 

d  lu n xã h i. ư ậ ộ

Tác đ ng t  m t trái c a n n KTTT cũng nh  c a xu th  toàn c u hóaộ ừ ặ ủ ề ư ủ ế ầ  

và đ c bi t do không nghiêm túc trong rèn luy n, ph n đ u, m t b  ph nặ ệ ệ ấ ấ ộ ộ ậ  

h c viên các ọ trường CĐ, ĐH ngành Quân y đã xu t hi n nh ng bi u hi nấ ệ ữ ể ệ  đáng báo đ ng v  đ o đ c, l i s ng nh  thái đ  th    v i chính tr ; gi m sútộ ề ạ ứ ố ố ư ộ ờ ơ ớ ị ả  

ni m tin vào m c tiêu, lý tề ụ ưởng c a Đ ng; đ  cao ch  nghĩa cá nhân, c  h i,ủ ả ề ủ ơ ộ  

s ng th c d ng, buông th , vi ph m k  lu t, sùng bái đ ng ti n; quay l ng,ố ự ụ ả ạ ỷ ậ ồ ề ư  

ph  nh n các giá tr  văn hóa, đ o đ c truy n th ng t t đ p c a dân t c, c aủ ậ ị ạ ứ ề ố ố ẹ ủ ộ ủ  quân đ i; ti p nh n thi u ch n l c các giá tr  t  bên ngoài.ộ ế ậ ế ọ ọ ị ừ

Quá trình GDĐĐNN cho h c viên cũng còn b c l  nhi u h n ch ,ọ ộ ộ ề ạ ế  thi u sót làm  nh hế ả ưởng tr c ti p đ n k t qu  GDĐĐNN cho h c viên.ự ế ế ế ả ọ  

M c dù, các trặ ường đã tích c c đ i m i song nhìn chung n i dung, chự ổ ớ ộ ươ  ngtrình v n còn nghèo nàn, nhi u khi xa r i th c t , thi u c p nh t. Phẫ ề ờ ự ế ế ậ ậ ươ  ngpháp giáo d c còn đ n đi u, gi ng gi i m t chi u, áp đ t, ch a coi ngụ ơ ệ ả ả ộ ề ặ ư ườ  i

h c là trung tâm, do v y ch a kích thích đọ ậ ư ược tính tích c c trong ho t đ ngự ạ ộ  

h c t p c a h c viên. Các hình th c ho t đ ng th c ti n ch a phong phúọ ậ ủ ọ ứ ạ ộ ự ễ ư  

đ  t o ra môi trể ạ ường GDĐĐNN lành m nh, giúp h c viên phát huy vai tròạ ọ  

c a mình trong quan h  v i con ngủ ệ ớ ười, v i xã h i  ớ ộ Vi c kh c ph c tìnhệ ắ ụ  

tr ng này, đ y lùi s  xu ng c p ĐĐNN trong ngành y và đ c bi t v i đ iạ ẩ ự ố ấ ặ ệ ớ ộ  ngũ h c viên đòi h i công tác lý lu n ph i đ y m nh nh ng nghiên c u vọ ỏ ậ ả ẩ ạ ữ ứ ề 

GDĐĐNN cho h c viên, qua đó, góp ph n nâng cao ch t lọ ầ ấ ượng, hi u quệ ả 

c a ủ GDĐĐN   ở các trường CĐ, ĐH ngành Quân y hi n nay.ệ

Trên phương di n nghiên c u, đã có nh ng công trình khoa h c nghiênệ ứ ữ ọ  

c u v  ứ ề ĐĐNN, GDĐĐNN trên nh ngữ  góc đ , đ i tộ ố ượng khác nhau, nh ngư  

ch a có công trình nghiên c u có h  th ng, chuyên sâu v  GDĐĐNNư ứ ệ ố ề  cho 

h c viên ọ các trường CĐ, ĐH ngành Quân y trong b i c nh KTTT.ố ả

Xu t phát t  đòi h i khách quan đó, vi c GDĐĐNN cho h c viên ngayấ ừ ỏ ệ ọ  

t  khi m i vào trừ ớ ường là r t c n thi t, c  b n, lâu dài. ấ ầ ế ơ ả Đ  góp ph n vàoể ầ  

vi c nghiên c u chuyên sâu nh m đáp  ng yêu c u trên, NCS ch n v n đệ ứ ằ ứ ầ ọ ấ ề 

“Giáo d c đ o đ c ngh  nghi p cho h c viên các tr ụ ạ ứ ề ệ ọ ườ ng cao đ ng, đ i ẳ ạ  

h c ngành Quân y trong b i c nh kinh t  th  tr ọ ố ả ế ị ườ ng” làm đ  tài Lu n ánề ậ  

c a mình.ủ

2. M c đích và nhi m v  nghiên c uụ ệ ụ ứ

M c đích nghiên c u ụ ứ

Làm rõ c  s  ơ ở lý lu nậ , th c ti n ự ễ và đ  xu t bi n pháp GDĐĐNN choề ấ ệ  

h c viên  ọ các trường CĐ, ĐH ngành Quân y  trong b i c nh KTTT, nh mố ả ằ  nâng ch t lấ ượng giáo d c y đ c cho h c viên, ụ ứ ọ góp ph n hình thành và phátầ  tri n nhân cách ngể ườ y, bác sĩ quân đ i ti  ộ ương lai. 

T  ch c th c nghi m s  ph m đ  ki m ch ng tính kh  thi, hi u quổ ứ ự ệ ư ạ ể ể ứ ả ệ ả 

c a bi n pháp đủ ệ ược đ  xu t.ề ấ

3.  Khách th , để ố ượi t ng, ph m vi nghiên c u ạ ứ

Khách th  nghiên c u ể ứ

Quá trình GD­ĐT   các tr ng  ở ườ CĐ, ĐH  ngành Quân y trong b i c nhố ả  

KTTT.

Đ i t ố ượ ng nghiên c u ứ

Giáo d c ĐĐNN cho h c viên các trụ ọ ường CĐ, ĐH ngành Quân y trong 

b i c nh KTTT.ố ả

Ph m vi nghiên c u ạ ứ

V  n i dung nghiên c u: ề ộ ứ  Lu n án ậ nghiên c u c  s  lý lu n, th c ti nứ ơ ở ậ ự ễ  

và các bi n pháp GDĐĐNN cho h c viên ệ ọ đang đao tao chinh quy trinh đồ ̣ ́ ̀ ̣ 

CĐ, ĐH   ở các trường CĐ, ĐH ngành Quân y trong b i c nh KTTTố ả .

V  th i gian ề ờ  nghiên c u ứ : Các t  li u, ư ệ s  li u ố ệ th ng kê s  d ng trongố ử ụ  

th c tr ng gi i h n ự ạ ớ ạ trong 5 năm, t  năm 2015 đ n 2020ừ ế ; các s  li u ố ệ đi uề  tra, kh o sát ả th c hi n năm 2018, 2019ự ệ

V  đ a bàn nghiên c u:  ề ị ứ Tai 3 tṛ ương: H c vi n Quân y, Tr̀ ọ ệ ường Cao 

đ ng Quân y 1, Trẳ ường Cao đ ng Quân y 2.ẳ

4. Gi  thuy t khoa h cả ế ọ

Giáo  d c  ụ ĐĐNN  cho  h c viên  ọ các trường CĐ, ĐH ngành Quân y  là 

m t nhi m v  quan tr ng trong GD­ĐT.ộ ệ ụ ọ  Hi n nay, v n đ  GDệ ấ ề ĐĐNN cho 

h c viênọ   đang còn nh ng h n ch , b t c p do nhi u nguyên nhân khácữ ạ ế ấ ậ ề  

nhau. N u ế  d a trên cách ti p c n ch  đ o ự ế ậ ủ ạ ho t đ ng ạ ộ ­ nhân cách, quá trình GD­ĐT h c viên   các trọ ở ường CĐ, ĐH ngành Quân y và áp d ng các bi nụ ệ  pháp  giáo d c  ụ c t lõiố    nh  nâng d n tính hi n đ i c a n i dung đ n đaư ầ ệ ạ ủ ộ ế  

d ng hóa các phạ ương pháp, hình th c giáo d c theo hứ ụ ướng tăng cường các 

ho t đ ng tr i nghi m, th c hành lâm sàng, phát huy vai trò c a các tạ ộ ả ệ ự ủ ổ 

ch c, các l c lứ ự ượng, k t h p ch t ch  gi a giáo d c và t  giáo d c, xâyế ợ ặ ẽ ữ ụ ự ụ  

d ng môi trự ường s  ph m tích c cư ạ ự  thì  ch t lấ ượng GDĐĐNN cho h cọ  viên s  đẽ ược nâng cao, đáp  ng m c tiêu, yêu c u đào t o ngứ ụ ầ ạ ười th yầ  thu c trong b i c nh KTTT. ố ố ả

5. Phương pháp lu n và phậ ương pháp nghiên c uứ

Ph ươ ng pháp lu n ậ  

Đ  tài đ c th c hi n d a trên c  s  ph ng pháp lu n duy v t bi nề ượ ự ệ ự ơ ở ươ ậ ậ ệ  

ch ng và duy v t l ch s  c a ch  nghĩa Mác ­ Lênin, t  t ng H  Chí Minh,ứ ậ ị ử ủ ủ ư ưở ồ  quan đi m c a Đ ng C ng s n Vi t Nam, Quân  y Trung ể ủ ả ộ ả ệ ủ ương v  giáo d cề ụ  

đ o đ c, nhân cách ng i cán b  sĩ quan quân đ i vê y đ c và các quan đi mạ ứ ườ ộ ộ ̀ ứ ể  

ti p c n c  th  trong nghiên c u sau:ế ậ ụ ể ứ

Ti p c n h  th ng ­ c u trúc: ế ậ ệ ố ấ   Giáo d c ĐĐNNụ   cho  h c viên  ọ các 

trường CĐ, ĐH ngành Quân y là m t quá trình g m nhi u thành t  nh :ộ ồ ề ố ư  

m c tiêu, n i dung, phụ ộ ương pháp, hình th c t  ch c giáo d c, các ch  thứ ổ ứ ụ ủ ể giáo d c, các y u t  b o đ m và ki m tra đánh giá k t qu  giáo d c, doụ ế ố ả ả ể ế ả ụ  

v y khi xem xét, gi i quy t các n i dung nghiên c u c a đ  tài lu n ánậ ả ế ộ ứ ủ ề ậ  

c n đ t trong h  th ng có quan h , chi ph i nhau. ầ ặ ệ ố ệ ố

Ti p c n l ch s   ế ậ ị ử ­ logic: Giáo d c nói chung và ụ GDĐĐNN nói riêng luôn g n v i l ch s , văn hóa c a t ng qu c gia, vùng mi n và phù h p v iắ ớ ị ử ủ ừ ố ề ợ ớ  

s  phát tri n c a th i đ i.ự ể ủ ờ ạ   Gi i quy t nh ng vân đê  ả ế ữ ́ ̀GDĐĐNN  cho h cọ  viên các trường CĐ, ĐH ngành Quân y ph i ả đ t trong hoàn c nh l ch s  cặ ả ị ử ụ 

th , xem xét trong m i quan h  v i hoàn c nh l ch s  c  th  đ  tìm ra quyể ố ệ ớ ả ị ử ụ ể ể  

lu t và logic c a s  phát tri nậ ủ ự ể  Giáo d c ụ ĐĐNN cho h c viên các trọ ườ  ng

CĐ, ĐH ngành Quân y không tách r i v i các giá tr  văn hóa dân t c, yêuờ ớ ị ộ  

c u đòi h i c a ho t đ ng quân s  và xu th  phát tri n trong giáo d c. ầ ỏ ủ ạ ộ ự ế ể ụ

Ti p c n ho t đ ng   ế ậ ạ ộ ­  nhân cách:  Nhân cách con người hình thành thông qua ho t đ ng. Thông qua ho t đ ng, con ngạ ộ ạ ộ ười lĩnh h i độ ược các giá tr  văn hóa xã h i và th  hi n các giá tr  đó trong cu c s ng. Giáo d cị ộ ể ệ ị ộ ố ụ  ĐĐNN  cho h c viên các trọ ường  CĐ, ĐH  ngành Quân y  ch  có hi u quỉ ệ ả thông qua ho t đ ng th c ti n. Do v y, c n l a ch n các ho t đ ng h pạ ộ ự ễ ậ ầ ự ọ ạ ộ ấ  

d n, đa d ng, mang tính giáo d c cao phù h p v i đ c đi m tâm lý, nhuẫ ạ ụ ợ ớ ặ ể  

c u, ho t đ ng h c t p c a h c viên, t  ch c các ho t đ ng theo m t quyầ ạ ộ ọ ậ ủ ọ ổ ứ ạ ộ ộ  trình phù h p mang l i  hi u qu  GDĐĐNN ợ ạ ệ ả cho h c viênọ

Ti p c n liên ngành: ế ậ  Quá trình nghiên c u đ  tài có s  d ng quan đi m,ứ ề ử ụ ể  tri th c và ph ng pháp nghiên c u c a các chuyên ngành khác nhau đ  gi iứ ươ ứ ủ ể ả  quy t v n đ  m t cách toàn di n, khách quan và hi u qu  nh t. Đ c bi t, trongế ấ ề ộ ệ ệ ả ấ ặ ệ  

đ  tài lu n án có s  d ng đ n ki n th c c a Đ o đ c h c Y h c và Kinh tề ậ ử ụ ế ế ứ ủ ạ ứ ọ ọ ế 

h c đ  làm rõ cho các v n đ  v  ĐĐNN và GDĐĐNN cho h c viên các tr ngọ ể ấ ề ề ọ ườ  

CĐ, ĐH ngành Quân y trong b i c nh KTTT.ố ả

Ph ươ ng pháp nghiên c u  ứ

Các ph ươ ng pháp nghiên c u lý thuy t ứ ế

Đ  tài s  d ng các phề ử ụ ương pháp phân tích, t ng h p, h  th ng hoá, ổ ợ ệ ố   khái quát hoá các tài li u lý thuy t chuyên ngành, liên ngành, các văn ki n,ệ ế ệ  ngh  quy t, các văn b n pháp lu t, chính sách c a Đ ng, Nhà nị ế ả ậ ủ ả ước, quân 

đ i; các tài li u khoa h c là sách chuyên kh o, tham kh o, lu n án, bài báo,ộ ệ ọ ả ả ậ  bài h i th o khoa h c; các báo cáo t ng k t chuyên môn và GD­ĐT có liênộ ả ọ ổ ế  quan đ  xây d ng c  s  lý lu n c a đ  tài lu n án.ể ự ơ ở ậ ủ ề ậ

Các ph ươ ng pháp nghiên c u th c ti n ứ ự ễ

  Ph ươ ng pháp quan sát khoa h c: ọ  Quan sát  các  ho t đ ng h c viênạ ộ ọ  trong  h c t p,ọ ậ   ti p xúc v i b nh nhân, ngế ớ ệ ười nhà b nh nhân, v i đ ngệ ớ ồ  nghi p và v i xã h i.ệ ớ ộ

 Ph ươ ng pháp đi u tra b ng b ng h i: ề ằ ả ỏ  L p phi u ậ ế h i ỏ và t  ch c đi uổ ứ ề  tra các ho t đ ng c a gi ng viên, CBQL và h c viên   các trạ ộ ủ ả ọ ở ường CĐ, ĐH ngành Quân y, nh m thu thông tin v  th c tr ng ằ ề ự ạ GDĐĐNN cho h c viênọ

Ph ươ ng pháp ph ng v n: ỏ ấ  Trao đ i v i m t s  th y thu c, b nh nhânổ ớ ộ ố ầ ố ệ  

và người nhà b nh nhân v  nh n th c, thái đ , hành vi ệ ề ậ ứ ộ ĐĐNN c a h c viênủ ọ  làm c  s  cho vi c đánh giá k t qu  c a nh ng bi n pháp ơ ở ệ ế ả ủ ữ ệ GDĐĐNN

Ph ươ ng pháp t ng k t kinh nghi m ổ ế ệ  giáo d c ụ : Nghiên c u ứ nh ng hoatữ ̣  đông th c tiên giao duc   nha tṛ ự ̃ ́ ̣ ở ̀ ương ̀ c a ủ các l p, khóaớ , các b nh vi n, nhàệ ệ  

trường đê rut ra nh ng ̉ ́ ữ kinh nghi m ệ giao duc ́ ̣ trong nh ng năm g n đây.ữ ầ

  Ph ươ ng pháp nghiên c u s n ph m ho t đ ng   ứ ả ẩ ạ ộ giáo d c ụ :  Phân tích 

các s n ph m ho t đ ng cá nhân, ho t đ ng nhóm, các báo cáo t ng k t,ả ẩ ạ ộ ạ ộ ổ ế  

k  ho ch t  h c, k t qu  h c t p c a h c viên   các trế ạ ự ọ ế ả ọ ậ ủ ọ ở ường CĐ, ĐH ngành Quân y.

Ph ươ ng pháp th c nghi m có đ i ch ng: ự ệ ố ứ   S  d ng các tác đ ng sử ụ ộ ư 

ph m có đ i ch ng trong th c nghi m đ  ki m ch ng tính kh  thi, hi uạ ố ứ ự ệ ể ể ứ ả ệ  

qu  c a m t s  bi n pháp đã đ  xu t.ả ủ ộ ố ệ ề ấ

Ph ươ ng pháp chuyên gia : Xin ý ki n đánh giá c a các chuyên gia, cácế ủ  nhà s  ph m, nhà qu n lý v  các v n đ  liên quan đ n đ  tài.ư ạ ả ề ấ ề ế ề

Các ph ươ ng pháp h  tr ỗ ợ

S  d ng ử ụ  các công th c toán th ng kê và ứ ố  ph n m m máy tính ầ ề  đ  x  lýể ử  các s  li u đã thu th p đố ệ ậ ượ ừc t  các phương pháp kh o sát th c ti n và trìnhả ự ễ  bày k t qu  nghiên c u. ế ả ứ

6. Nh ng đữ óng góp m i c a lu n ánớ ủ ậ

Lu n án t p trung nghiên c u, lu n gi i, làm sáng t  nh ng v n đ  lýậ ậ ứ ậ ả ỏ ữ ấ ề  

lu n, th c ti n c a ĐĐNN và ậ ự ễ ủ GDĐĐNN cho h c viên các trọ ường CĐ, ĐH ngành Quân y trong b i c nh KTTT, nh : ố ả ư

Xây d ng ự và làm rõ m t s  khái ni m, c u trúc, ộ ố ệ ấ h  th ng chu n m cệ ố ẩ ự  ĐĐNN ngành Quân y. 

 Khái quát n i dung, phộ ương pháp, hình th c GDĐĐNN ứ đ ng th i cồ ờ hỉ 

ra các y u t  tác đ ng t i GDĐĐNN cho h c viên  ế ố ộ ớ ọ các trường CĐ, ĐH ngành Quân y trong b i c nh KTTTố ả

Qua phân tích làm rõ các v n đ  v  th c tr ng, nguyên nhân c aấ ề ề ự ạ ủ  ĐĐNN và GDĐĐNN t  đó xây d ng h  th ng các bi n pháp giáo d c đ ngừ ự ệ ố ệ ụ ồ  

b , giúp các ch  th  giáo d c v n d ng trong th c ti n.ộ ủ ể ụ ậ ụ ự ễ

Th c nghi m s  ph m đ  ki m ch ng tính kh  thi, hi u qu  c aự ệ ư ạ ể ể ứ ả ệ ả ủ  

bi n pháp đệ ược đ  xu t.ề ấ

7. Ý nghĩa lý lu n và th c ti n c a lu n ánậ ự ễ ủ ậ  

Ý nghĩa lý lu n ậ

Lu n án đã h  th ng hóa, góp ph n phát tri n lý lu n ậ ệ ố ầ ể ậ c a ủ GDĐĐNN 

nh m th c hi n có k t qu  m c tiêu, nhi m v  giáo d c h c viên đ t raằ ự ệ ế ả ụ ệ ụ ụ ọ ặ  

Qua đó, nâng cao ch t lấ ượng GD­ĐT   ở các trường CĐ, ĐH ngành Quân y trong b i c nh KTTT.ố ả

Ý nghĩa th c ti n ự ễ

Lu n án ậ có thể dùng làm tài li u tham kh o ệ ả trong nghiên c u và gi ngứ ả  

d yạ ,  GDĐĐNN t i các ạ nhà trường thu c ngành y; nh ng k t qu  nghiênộ ữ ế ả  

c u c a Lu n án cũng có ý nghĩa khuy n ngh  đ  các c p lãnh đ o, qu nứ ủ ậ ế ị ể ấ ạ ả  

lý, các nhà giáo d c tham kh o trong quá trình ti n hành giáo d c ụ ả ế ụ h c viênọ  các trường CĐ, ĐH ngành Quân y

8. K t c u lu n ánế ấ ậ

Nôi dung ḷ u n án đậ ược k t c u g mế ấ ồ : M  đ u; ở ầ 5 chươ  (20 ti tng ế ); k tế  

lu nậ  và ki n ngh ;ế ị  danh m c các công trình khoa hoc c a tác gi  đã công bụ ̣ ủ ả ố 

có liên quan đ n đ  tài lu n án, ế ề ậ danh m c tài li u tham kh o và phụ ệ ả ụ l c.ụ

T NG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C U Ổ Ứ

CÓ LIÊN QUAN Đ N Đ  TÀI LU N ÁNẾ Ề Ậ

1.1. Nh ng công trình nghiên c u có liên quan đ n đ  tàiữ ứ ế ề

1.1.1. Nh ng công trinh nghiên c u v  đ o đ c ngh  nghi p và ữ ̀ ứ ề ạ ứ ề ệ   giáo d c đ o đ c ngh  nghi p ngành y  ụ ạ ứ ề ệ

 1.1.1.1. Nh ng công trinh ữ ̀  nghiên c u v  đ o đ c ngh  nghi p ngành ứ ề ạ ứ ề ệ   y

V i tính nhân đ o sâu s c, ngh  y m ng đ m d u  n c a đ o đ c.ớ ạ ắ ề ạ ậ ấ ấ ủ ạ ứ  Trong su t chi u dài l ch s , ngh  y luôn là s  h i t  hài hòa c a nh ng giáố ề ị ử ề ự ộ ụ ủ ữ  

tr  y lý, y thu t và y đ o, trong đó y đ o ngị ậ ạ ạ ười th y thu c đầ ố ược coi là c t lõi.ố  

 ph ng Đông, ĐĐNN ngành y có ngu n g c t  quan ni m cái đ c c a

ng i th y thu c ph i r ng nh  bi n c  N u có c u xin là c u xin t t cườ ầ ố ả ộ ư ể ả ế ầ ầ ấ ả 

nh ng gì có th  c u đữ ể ứ ượ ệc b nh nhân t  n c, l a, cây c  ừ ướ ử ỏ Cùng v i phớ ươ  ngĐông,   phở ương Tây th i k  c  đ i cũng có n n y h c tờ ỳ ổ ạ ề ọ ương đ i phátố  tri n. Không ít danh y đã đ  l i cho đ i sau nh ng bài h c vô cùng b  íchể ể ạ ờ ữ ọ ổ  

c  v  y thu t l n ả ề ậ ẫ ĐĐNN. 

Thomas Sydenhan (1624 ­ 1689), v  bác sĩ tài năng ng i Anh, cha đị ườ ẻ 

c a ngành y h c lâm sàng và d ch t  h c, ủ ọ ị ễ ọ sách Ph ng pháp đi u tr  t t ươ ề ị ố , ông 

cho r ng: “Th y thu c là công b c c a lòng t  thi n thiêng liêng” ằ ầ ố ộ ủ ừ ệ [35, tr.34]. Theo ông, người th y thu c ph i ph c v  t n tâm và t o đi u ki n choầ ố ả ụ ụ ậ ạ ề ệ  

ngườ ệi b nh l c quan tin tạ ưởng khi ch a b nh. ữ ệ

Đ u th  k  XIX nh ng v n đ  v  ĐĐNN ngành y đã đầ ế ỷ ữ ấ ề ề ược nghiên 

c u trong các bài gi ng c a các giáo s  lâm sàng h  Y khoa Trứ ả ủ ư ệ ường Đ iạ  

h c T ng h p Moscow. Nhà n i khoa lâm sàng l n nh t   n a đ u th  kọ ổ ợ ộ ớ ấ ở ử ầ ế ỷ XIX, M. Lamucdrop gi ng d y r ng: “Th y thu c ph i khiêm t n và th nả ạ ằ ầ ố ả ố ậ  

tr ng, đ i v i b nh nhân ph i thọ ố ớ ệ ả ương yêu” [35, tr.52], ông đã nhi u l nề ầ  

nói r ng: “Trong ngh  thu t Y h c không th  có nh ng th y thu c làmằ ệ ậ ọ ể ữ ầ ố  xong công tác khoa h c”ọ  [35, tr.87].

Tatsuo Kuroyanagi (2014), “Nghiên c u và đánh giá s  bi n đ i l chứ ự ế ổ ị  

s  c a y đ c ­ nh ng thách th c c a h i Y h c th  gi iử ủ ứ ữ ứ ủ ộ ọ ế ớ ” [56], tác gi  đãả  

ch  ra s  bi n đ i l ch s  c a ỉ ự ế ổ ị ử ủ ĐĐNN ngành y t  th i k  đ u c a H i Y h cừ ờ ỳ ầ ủ ộ ọ  

Th  gi i.ế ớ   T  tuyên ngôn Genevừ a  cho đ n công ế ước qu c t  v  ố ế ề ĐĐNN ngành y đã ch  ra nghĩa v  chung c a ngỉ ụ ủ ười th y thu c trong các m i quanầ ố ố  

h  v i b nh nhân và đ ng nghi p. Bài báo làm rõ vi c ch p nh n các quanệ ớ ệ ồ ệ ệ ấ ậ  

đi m ể ĐĐNN ngành y l n nhau c a các khu v c, nh t là   các khu v c cóẫ ủ ự ấ ở ự  

n n văn hóa và cách suy nghĩ khác so v i các nề ớ ước phát tri n phể ương Tây. Chính vì th , bài báo đi vàế o phân tích các quan đi m khác nhau ể đó và rút ra 

k t lu n r ng dù th  nào thì s c kh e c a ngế ậ ằ ế ứ ỏ ủ ườ ệi b nh v n là m i quan tâmẫ ố  hàng đ uầ  

Cùng v i s  phát tri n c a ớ ự ể ủ ĐĐNN ngành y trên th  gi i, đ i v i Vi tế ớ ố ớ ệ  Nam, giá tr  nhân văn Vi t Nam luôn là c  s  hình thành, nuôi dị ệ ơ ở ưỡng và phát tri n ể ĐĐNN ngành y. V i lòng nhân ái cao c  “Thớ ả ương người nh  thư ể 

thương thân” nhân dân ta r t quý tr ng ngh  y và tôn vinh nh ng ngấ ọ ề ữ ườ  i

th y thu c h t lòng vì ngầ ố ế ười b nh mà các b c danh y nh  Tu  Tĩnhệ ậ ư ệ  (Nguy n Bá Tĩnh, th  k  XIV), H i Thễ ế ỷ ả ượng Lãn Ông Lê H u Trác (1720­ữ1791)  đ u h t s c chú tr ng xây d ng và truy n đ t  ề ế ứ ọ ự ề ạ ĐĐNN ngành y  t iớ  

ngườ th y thu c.i  ầ ố

Vào th  kế ỷ XIX, nhà th , đ ng th i là ng i th y thu c Nguy n Đìnhơ ồ ờ ườ ầ ố ễ  Chi u (1812ể  ­ 1888) cũng là ng i r t đ  cao ườ ấ ề ĐĐNN c aủ  ng i th y thu c. ườ ầ ố Bàn 

v  l ng tâm, b n ph n c a ng i th y thu c, ề ươ ổ ậ ủ ườ ầ ố tác ph m ẩ Ng  Ti u v n đáp y ư ề ấ   thu t  ậ [10], ông đã đã khái quát m t cách cô đ ng v  ộ ọ ề ĐĐNN c a ng i th yủ ườ ầ  thu c nh  sau:ố ư

“X a r ng: th y thu c h c thôngư ằ ầ ố ọ

Th  theo tr i đ t m t lòng hi u sinhề ờ ấ ộ ế

Giúp đ i ch ng v  ti ng danhờ ẳ ụ ế

Ch ng màng c a l i, ch ng ganh gh  tài,”…ẳ ủ ợ ẳ ẻ

… “Th y ngấ ười đau, gi ng mình đauố

Phương nào c u đ ng, mau mau tr  lànhứ ặ ị

Ăn mày cũng đ a tr i sinhứ ờ

       B nh còn c u đ ng, thu c đành cho không” ệ ứ ặ ố [10, tr.74 ­ 75]

K  th a truy n th ng ế ừ ề ố ĐĐNN ngành y c a ông cha ta, ti p thu tinh hoaủ ế  ĐĐNN ngành y nhân lo i, trên cạ ương v  là lãnh t  c a dân t c và m t nhàị ụ ủ ộ ộ  văn hóa, H  Chí Minh đ c bi t coi tr ng vi c trau d i và rèn luy n ồ ặ ệ ọ ệ ồ ệ ĐĐNN 

c a ng i làm ngh  yủ ườ ề

H  Chí Minh là m t trong s  ít nh ng lãnh t  cách m ng bàn nhi uồ ộ ố ữ ụ ạ ề  

nh t v  ĐĐNN ngành y thông qua nhi u l n g i th , tr c ti p g p, thămấ ề ề ầ ử ư ự ế ặ  các c  s  y t  đ  bày t  quan đi m c a Đ ng và Chính ph  v  ph mơ ở ế ể ỏ ể ủ ả ủ ề ẩ  

ch t ngấ ười th y thu c. H u nh  m i l n có d p ti p xúc v i ngành yầ ố ầ ư ỗ ầ ị ế ớ  

đi u đ u tiên H  Chí Minh nh c t i v n là “th y thu c nh  m  hi n”.ề ầ ồ ắ ớ ẫ ầ ố ư ẹ ề  Đây chính là yêu c u H  Chí Minh đ t ra trong phầ ồ ặ ương châm x  th ,ử ế  

phương châm hành đ ng và ph c v  c a cán b  và nhân viên ngành y đ iộ ụ ụ ủ ộ ố  

v i ngớ ườ ệi b nh. H  Chí Minh căn d n th y thu c và nhân viên ph c vồ ặ ầ ố ụ ụ 

c n coi tr ng chăm sóc c  s c kh e th  ch t và s c kh e tinh th n. ầ ọ ả ứ ỏ ể ấ ứ ỏ ầ Thư 

g i  ử H i ộ  nghị quân y (3/1948), H  Chí Minh Toàn ồ  t p ậ , t p 5 [68], Ngậ ườ  i

vi t: “Ngế ười làm thu c ch ng nh ng có nhi m v  c u ch a b nh t t màố ẳ ữ ệ ụ ứ ữ ệ ậ  còn   ph i   nâng   đ   tinh   th n   c a   ngả ỡ ầ ủ ườ ối   m   y u”   “Ngế ười   ta   có   câu 

“Lương y kiêm t  m u” nghĩa là m t ngừ ẫ ộ ười th y thu c ph i là m tầ ố ả ộ  

người m  hi n” [68, tr.487]. Trong ẹ ề Th  g i H i ngh  cán b  y t  toàn ư ử ộ ị ộ ế  

qu c năm 1953, ố   H  Chí Minh Toàn ồ   t p ậ , t p 8ậ   [69], Ch  t ch H  Chíủ ị ồ  Minh căn d n cán b  y t  c n ph i “Thặ ộ ế ầ ả ương yêu người b nh nh  anhệ ư  

em ru t th t”. “C n ph i t n tâm, t n l c ph c v  nhân dân”. “Lộ ị ầ ả ậ ậ ự ụ ụ ương y 

ph i kiêm t  m u” [69, tr.154].ả ừ ẫ

Tác giả Ngô Gia Hy (1995), sách Ngu n g c c a y đ c: S  đóng góp ồ ố ủ ứ ự  

c a n n y h c vào văn hóa Vi t Nam ủ ề ọ ệ  [53], tác gi  đã làm rõ y đ c trong đi uả ứ ề  

ki n KTTT đ nh hệ ị ướng xã h i ch  nghĩa v i nh ng n y sinh m i   Vi tộ ủ ớ ữ ả ớ ở ệ  Nam, đ ng th iồ ờ  đã lu n ch ng cho s  c n thi t ph i nâng cao ậ ứ ự ầ ế ả ĐĐNN ngành 

y trong đi u ki n hi n nay. ề ệ ệ D a trên c  s  nghiên c u l ch s  và quan ni mự ơ ở ứ ị ử ệ  

v  ề ĐĐNN ngành y c a các trủ ường phái y h c khác nhau, hay c a nhi u qu cọ ủ ề ố  gia, tác gi  cho r ng: t  c  chí kim, dù   n n văn minh nào, qua các l i thả ằ ừ ổ ở ề ờ ề 

và di hu n,  ấ ĐĐNN  ngành y  cũng có nh ng tính ch t chung, nên các th yữ ấ ầ  thu c   b t c  đâu đ u có m i quan h  v  b n ph n, lố ở ấ ứ ề ố ệ ề ổ ậ ương tâm và trách nhi m nh  nhau. ệ ư

Lê H u Trác (1997),ữ  sách H i th ả ượ ng y tông tâm lĩnh , t p 2ậ  [94], luôn 

t  nh c nh  ự ắ ở người th y thu c c nầ ố ầ  “ti n đ c, tu nghi p”. Ti n đ c là m iế ứ ệ ế ứ ỗ  ngày ph i rèn luy n cho toàn ả ệ di n, toàn mĩ v  ệ ề ĐĐNN  ngành y. Tu nghi p làệ  hàng ngày ph i chăm ch  h c t p cho y thu t ngày càng tinh thông. Đ i v iả ỉ ọ ậ ậ ố ớ  ông, đ o làm thu c không ch  bó h p trong ph m vi chuyên môn nghạ ố ỉ ẹ ạ ề nghi p mà còn bao hàm c  ệ ả ĐĐNN; nghĩa là y thu t ph i g n li n v iậ ả ắ ề ớ  ĐĐNN, th m nhu n lòng thấ ầ ương người, thương dân. Ông vi t: ế

Suy nghĩ th t sâu xa tôi hi u r ng, th y thu c là b o v  sinh m ngậ ể ằ ầ ố ả ệ ạ  cho con người, s ng ch t m t tay mình n m, h a phúc m t tayố ế ộ ắ ọ ộ  mình gi  Th  thì đâu có th  ki n th c không đ y đ , đ c h nhữ ế ể ế ứ ầ ủ ứ ạ  không tr n v n, tâm h n không r ng l n, hành vi không th n tr ngọ ẹ ồ ộ ớ ậ ọ  

mà dám li u lĩnh đòi làm cái ngh  cao quý đó chăng [ề ề 94, tr.309]

Lê H u Trác ữ luôn nh n th c ậ ứ r ng ằ người th y thu c ph i bi t giầ ố ả ế ữ 

ph m ch t c a mình, b n thân không đẩ ấ ủ ả ược v  l i. Trong  ụ ợ Y hu n cách ấ   ngôn,  ông vi t: “Đ o làm thu c là m t nhân thu t chuyên b o v  sinhế ạ ố ộ ậ ả ệ  

m ng con ngạ ười. Ph i lo cái lo c a ngả ủ ười, vui cái vui c a ngủ ười. Ch  l yỉ ấ  

vi c c u m ng s ng cho con ngệ ứ ạ ố ười làm nhi m v  c a mình, không nênệ ụ ủ  

c u l i, k  công” [ầ ợ ể 94, tr.134]. Chính vì v y mà ông luôn t  đ t cho mìnhậ ự ặ  

các m c tiêu ph n đ u đ  tr  thành ngụ ấ ấ ể ở ười th y thu c gi i.ầ ố ỏ

Các tác gi  ả Quý Long, Kim Th  ư (2013), sách Nh ng b c th y n i danh ữ ậ ầ ổ  

v  y đ c ề ứ  [60], đã đánh giá chính xác vai trò, đ a v  c a ngị ị ủ ười th y thu c tầ ố ừ góc nhìn văn hóa. Các tác gi  đã đ a ra và làm rõả ư  quan ni m v  ngệ ề ành y, về ĐĐNN c a ngủ ười th y thu cầ ố  Đ c bi t, các tác gi  ặ ệ ả dưới góc nhìn t  truy nừ ề  

th ng ­ suy ng m v  y đ c hi n nayố ẫ ề ứ ệ  Trên c  s  khái quátơ ở  t  tư ưởng các th yầ  thu cố  n i danh v  ổ ề ĐĐNN ngành y c  kimổ , đông tây, các tác gi  đã cho th y,ả ấ  

s  tự ương đ ng, s  th ng nh t trong cách nhìn nh n c a h  v  thiên ch c vàồ ự ố ấ ậ ủ ọ ề ứ  trách nhi m, b n ph n  ệ ổ ậ ĐĐNN  ngành y, v  ề s  c n thi t ph i  ự ầ ế ả b i dồ ưỡng, nâng cao ĐĐNN cho nh ng ngữ ười làm ngh  tr  b nh c u ngề ị ệ ứ ườ  Vì v y, cáci ậ  tác gi  kh ng đ nh: “Y thu t ph i đả ẳ ị ậ ả ược g n li n v i y đ o vì ngắ ề ớ ạ ười th yầ  thu c có trình đ  chuyên môn gi i ch a đ  mà c n ph i có đ o đ c, lố ộ ỏ ư ủ ầ ả ạ ứ ươ  ngtâm ngh  nghi p” ề ệ [60, tr.13]

Tác gi  ả Lê Th  Lýị  (2016), Đ o đ c ng i th y thu c x a và nay  ạ ứ ườ ầ ố ư [63]. 

N i dung cu n sách ộ ố đã ch  rõ, so v i các ngh  nghi p khác, ngh  y có m t sỉ ớ ề ệ ề ộ ố 

đ c tr ng c  b n, nh ng đ c tr ng này ph n ánh khá rõ nét nh ng yêu c uặ ư ơ ả ữ ặ ư ả ữ ầ  

v  đ o đ c c a ngề ạ ứ ủ ười th y thu c. Th y thu c ph i làm d u đi nh ng lo l ngầ ố ầ ố ả ị ữ ắ  

v  b nh t t, l c quan và hy v ng vào cu c s ng, tin tề ệ ậ ạ ọ ộ ố ưởng vào y h c. Tácọ  

gi  nh n m nh: “Th y thu c ph i tránh đả ấ ạ ầ ố ả ược nh ng thói quen không t t vữ ố ề tâm lý nh  s  d n dày v i đau kh , b nh t t, ch t chóc, thái đ  bình th n,ư ự ạ ớ ổ ệ ậ ế ộ ả  lãnh đ m v i n i đau c a ngạ ớ ỗ ủ ườ ệi b nh và thân nhân c a h , không l m d ngủ ọ ạ ụ  

đ a v  và s  tôn kính c a b nh nhân làm nh ng vi c trái v i đ o đ c thôngị ị ự ủ ệ ữ ệ ớ ạ ứ  

thường, t n h i đ n danh d  c a ngổ ạ ế ự ủ ườ ệi b nh” [63, tr.112]. V i ý nghĩa đó,ớ  

cu n sách là tài li u quý đ i v i đ i ngũ y, bác sĩ, nh ng ng i công tác trongố ệ ố ớ ộ ữ ườ  ngành y… và t t c  nh ng ai quan tâm đ n s  phát tri n c a ngành y t  Vi tấ ả ữ ế ự ể ủ ế ệ  Nam trong giai đo n hi n nay.ạ ệ

Tác gi  Nguy n Th  Nghĩa và Nguy n Th  Bích Th y (2016), sách ả ễ ế ễ ị ủ Tư 

t ưở ng nhân văn và tri t lý y đ c  ế ứ [73], đã ch  ra r ng ĐĐNN ngành y ch u  nhỉ ằ ị ả  

h ng m nh m  c a t  tưở ạ ẽ ủ ư ưởng nhân văn, c a tri t lý đ o đ c mà m i qu củ ế ạ ứ ỗ ố  gia, dân t c đã hình thành nên trong quá trình l ch s  c a mình. Các tác gi  choộ ị ử ủ ả  

r ng: “T  t ng nhân văn và tri t lý y đ cằ ư ưở ế ứ  g n bó ch t ch  v i nhau và g nắ ặ ẽ ớ ắ  

bó m t thi t v i cu c s ng con ngậ ế ớ ộ ố ười, v i quá trình lao đ ng s n xu t, c iớ ộ ả ấ ả  

t o xã h i và phát tri n khoa h c”ạ ộ ể ọ   [73, tr.7],   dù   th i đ i nào, ch u  nhở ờ ạ ị ả  

h ng c a tri t lý nào đi chăng n a thì nguyên lý b t h  c a các th y thu cưở ủ ế ữ ấ ủ ủ ầ ố  

v n ph i là ch a b nh c u ng i, luôn đ t tính m ng, s c kh e c a b nhẫ ả ữ ệ ứ ườ ặ ạ ứ ỏ ủ ệ  nhân lên trên h t, trế ướ ếc h t. 

Tác gi  Chu Tu n Anh ả ấ (2017), lu n án ti n sĩ Tri t h cậ ế ế ọ  V n d ng m i ậ ụ ố   quan h  gi a kinh t  và đ o đ c trong vi c nâng cao y đ c cho cán b ệ ữ ế ạ ứ ệ ứ ộ   ngành y t    Vi t Nam hi n nay ế ở ệ ệ  [1], đã t p trung lu n gi i m i quan hậ ậ ả ố ệ 

gi a kinh t  và đ o đ c trong n n KTTT đ nh hữ ế ạ ứ ề ị ướng xã h i ch  nghĩa.ộ ủ  Trong đó, đáng chú ý là tác gi  đã làm rõ s  tác đ ng sâu s c c a KTTTả ự ộ ắ ủ  

đ nh hị ướng xã h i ch  nghĩa t i đ o đ c ngành y. Qua đó, tác gi  cho r ng:ộ ủ ớ ạ ứ ả ằ  

“Y đ c giúp ngứ ười cán b  y t  đ  kháng, đ u tranh v i nh ng cám d , tiêuộ ế ề ấ ớ ữ ỗ  

c c c a c  ch  th  trự ủ ơ ế ị ường tác đ ng vào” ộ [1, tr.60]. T  vi c lu n gi i m iừ ệ ậ ả ố  quan h  gi a kinh t  và đ o đ c, tác gi  đã v n d ng vào nâng cao ĐĐNNệ ữ ế ạ ứ ả ậ ụ  cho cán b  y t    Vi t Nam hi n nay và ti n hành nghiên c u th c tr ng,ộ ế ở ệ ệ ế ứ ự ạ  xác đ nh nh ng v n đ  đ t ra. ị ữ ấ ề ặ

Tác giả Ph m Công Nh t (1999), “Mâu thu n gi a m t trái c a cạ ấ ẫ ữ ặ ủ ơ 

ch  th  trế ị ường v i b n ch t nhân đ o c a ngành y t  Vi t Nam hi n nay”ớ ả ấ ạ ủ ế ệ ệ  [75], bài báo khoa h c đã đ  c p đ n v n đ  ĐĐNNọ ề ậ ế ấ ề   ngành y  trong n nề  KTTT, ch  rõ quan h  th y thu c ­ b nh nhân không còn đ n thu n là các y,ỉ ệ ầ ố ệ ơ ầ  bác sĩ v i thớ ươ , b nh binh nh  trng ệ ư ước đây mà là quan h  gi a ngệ ữ ười cung 

c p d ch v  khámấ ị ụ , ch a b nh v i ngữ ệ ớ ườ ỏ ềi b  ti n mua d ch v  Ngị ụ ười th yầ  thu c nh n ti n công khám ch a b nh t  b nh nhân th c ra không ph i làố ậ ề ữ ệ ừ ệ ự ả  

m t ĐĐNNấ  ngành y. V n đ  là   ch  đánh giá công lao đ ng b  ra nh  thấ ề ở ỗ ộ ỏ ư ế nào cho ph i đ o đ  gi  ĐĐNNả ạ ể ữ  ngành y và tính giá tr  lao đ ng b  ra cònị ộ ỏ  

c n ph i tính đ n đ i tầ ả ế ố ượng mình ph c v  giàu hay nghèo, đó m i là đ oụ ụ ớ ạ  

đ c.ứ

Tác giả Nguy n Hi n L ngễ ề ươ  (2013), “Giáo d c và rèn luy n đ o đ cụ ệ ạ ứ  

ng i cán b  y t  theo t  t ng H  Chí Minhườ ộ ế ư ưở ồ ” [61], bài báo khoa h c ọ  đã hệ 

th ng khái quát quan đi m c a Ch  t ch H  Chí Minh v  ố ể ủ ủ ị ồ ề ĐĐNN ngành y như nhi m v , trách nhi m c a ng i th y thu cệ ụ ệ ủ ườ ầ ố , họ không ch  th c hi n vai tròỉ ự ệ  

v  chuyên môn, v  y thu t, mà còn ph i là ng i b n, giúp đ , đ ng viên tinhề ề ậ ả ườ ạ ỡ ộ  

th n ng i b nh. T  đó, Ng i đã dành s  quan tâm đ c bi t trong giáo d c,ầ ườ ệ ừ ườ ự ặ ệ ụ  rèn luy n và tu d ng đ o đ c cho ng i th y thu c đ  có th  xây d ngệ ưỡ ạ ứ ườ ầ ố ể ể ự  

nh ng chu n m c ữ ẩ ự ĐĐNN trong sáng, văn minh, ti n t i xây d ng m t n n y tế ớ ự ộ ề ế 

hi n đ i, theo k p th  gi i.ệ ạ ị ế ớ

1.1.1.2. Nh ng nghiên c u v  giáo d c  ữ ứ ề ụ đ o đ c ngh  nghi p ngành y ạ ứ ề ệ

T  xa x a đã có nhi u ngừ ư ề ười bàn đ n v n đ  ế ấ ề GDĐĐNN ngành y ở 

Trác được th  hi n ra trong toàn b  các quan h  ngh  nghi p t o thành ể ệ ộ ệ ề ệ ạ y đ o ạ : 

t  năng l c chuyên môn đ n quan ni m v  m c đích ngh  nghi p, thái đ  đ iừ ự ế ệ ề ụ ề ệ ộ ố  

v i ngớ ườ ệi b nh, v i đ ng nghi p, và đ c bi t là b n ph n c a ng i th yớ ồ ệ ặ ệ ổ ậ ủ ườ ầ  thu c đ i v i ng i b nh nghèo, nh ng ng i thi u may m n trong xã h iố ố ớ ườ ệ ữ ườ ế ắ ộ  

K  th a truy n th ng đ o đ c y h c c a dân t c và nh ng giá tr  đ oế ừ ề ố ạ ứ ọ ủ ộ ữ ị ạ  

đ c c a n n y h c th  gi i, H  Chí Minh ứ ủ ề ọ ế ớ ồ không ch  coi ỉ L ng ươ  y như từ m u ẫ , 

mà còn v ch ph ng h ng đ  đào t o ra đ i ngũ th y thu c Vi t Nam. ạ ươ ướ ể ạ ộ ầ ố ệ Thư 

g i H i ngh  cán b  y t  toàn qu c năm 1953 ử ộ ị ộ ế ố , H  Chí Minh Toàn ồ  t p ậ , t p 8ậ  [69], H  Chí Minh ch  rõ, nh ng v n đ  mà ng i cán b  y t  ph i c  g ngồ ỉ ữ ấ ề ườ ộ ế ả ố ắ  

th c hi n. Đó là: ự ệ

Về chuyên môn: c n luôn luôn h c t p, nghiên c u đ  luôn luônầ ọ ậ ứ ể  

ti n b , nh ng, ph i chú tr ng cái gì thi t th c và thích h p v iế ộ ư ả ọ ế ự ợ ớ  hoàn c nh kháng chi n c a ta hi n nay. ả ế ủ ệ Về chính tr :ị c n trau d iầ ồ  

t  tư ưởng và đ o đ c c a ngạ ứ ủ ười cán b  trong ch  đ  dân ch : yêuộ ế ộ ủ  

nước, yêu ngh , đoàn k t n i b , thi đua h c t p, thi đua công tácề ế ộ ộ ọ ậ  [69, tr.154]. 

Sách  Quy đ nh v  y đ c và tiêu chu n ph n đ u   ị ề ứ ẩ ấ ấ [96], Lê Ng c Tr ngọ ọ  (1999), đã đánh giá cao công tác GDĐĐNN ngành y   c p vĩ mô, tác gi  nhìnở ấ ả  

nh n nh ng thành t u trong ậ ữ ự GDĐĐNN qua vi c huy đ ng đ i ngũ th y thu cệ ộ ộ ầ ố  tham gia vào các phong trào, các ho t đ ng vì s c kh e c ng đ ng; ch ng h nạ ộ ứ ỏ ộ ồ ẳ ạ  

nh  hi n máu nhân đ o, gây qu  t  thi n, c p phát thu c ư ế ạ ỹ ừ ệ ấ ố miễn phí cho b nhệ  nhân nghèo, các gia đình chính sách, ph ng d ng bà m  Vi t Nam anh hùng…ụ ưỡ ẹ ệ  Theo tác gi , vi c tả ệ ham gia nh ng ho t đ ng đó đã t o ra môi tr ng thu n l iữ ạ ộ ạ ườ ậ ợ  

đ  phát tri n tình c m đ o đ c và nâng cao trách nhi m y đ c cho ng i th yể ể ả ạ ứ ệ ứ ườ ầ  thu c ố đ iố  v i c ng đ ngớ ộ ồ

Tác gi  ả Nguy n Thanh T nhễ ị  (2017), sách Nâng cao y đ c bác sĩ quân y ứ  

 đ n v  c  s  trong quân đ i hi n nay 

ở ơ ị ơ ở ộ ệ [93], đã ch  ra r ng nâng cao y đ cỉ ằ ứ  

người bác sĩ quân y có vai trò quan tr ng trong vi c phát tri n nh n th c,ọ ệ ể ậ ứ  

đi u ch nh hành vi, c ng c  lý tề ỉ ủ ố ưởng ngh  nghi p, tăng cề ệ ường tình c m,ả  trách nhi m, lệ ương tâm c a ngủ ười bác sĩ. Tác gi  đã ch  ra ba mâu thu n cả ỉ ẫ ơ 

b n đ t ra t  th c tr ng c a vi c nâng cao y đ c ngả ặ ừ ự ạ ủ ệ ứ ười bác sĩ quân y trong quân đ i hi n nay. T  đó tác gi  đ a ra ba nhóm gi i pháp c  b n đ  nângộ ệ ừ ả ư ả ơ ả ể  cao ĐĐNN người bác sĩ quân y trong Quân đ i nhân dân Vi t Nam hi n nay,ộ ệ ệ  

đó là: nâng cao ch t lấ ượng ho t đ ng giáo d c và t  giáo d c y đ c c aạ ộ ụ ự ụ ứ ủ  

người bác sĩ quân y; xây d ng môi trự ường y đ c trong s ch, lành m nh vàứ ạ ạ  

đ u tranh ch ng m i bi u hi n tiêu c c v  y đ c   các đ n v ; làm t t côngấ ố ọ ể ệ ự ề ứ ở ơ ị ố  tác cán b  và đ m b o đi u ki n v t ch t c n thi t cho vi c nâng cao y đ cộ ả ả ề ệ ậ ấ ầ ế ệ ứ  

người th y thu c quân y.ầ ố

Tác gi  ả Lê Thu Hà và c ng s  ộ ự (2020), Nghiên c u gi i pháp nâng cao ứ ả  

ph m ch t, năng l c c a  ẩ ấ ự ủ đ i ngũ cán b  quân y trong chăm sóc s c kh e ộ ộ ứ ỏ  

b  đ i và nhân dân th i k  m i  ộ ộ ờ ỳ ớ [39], đ  tài c p nhà nề ấ ước đã làm rõ ph mẩ  

ch t và năng l c c a ngấ ự ủ ười th y thu c ầ ố quân y là t ng h p các y u t  chínhổ ợ ế ố  

tr  ­ t  tị ư ưởng, đ o đ c, l i s ng, trình đ  t  ch c ch  huy quân y và trình đạ ứ ố ố ộ ổ ứ ỉ ộ chuyên môn k  thu t đáp  ng yêu c u nhi m v  Trên c  s  nghiên c u cỹ ậ ứ ầ ệ ụ ơ ở ứ ả 

v  m t lý lu n và th c ti n, đ  tài đã xây d ng 02 b  tiêu chí v  ph mề ặ ậ ự ễ ề ự ộ ề ẩ  

ch t, năng l c c a cán b  quân y. B  tiêu chí v  ph m ch t bao hàm cấ ự ủ ộ ộ ề ẩ ấ ả 

ph m ch t chung c a cán b  y t  và ph m ch t riêng c a cán b  quân đ i.ẩ ấ ủ ộ ế ẩ ấ ủ ộ ộ  Trong đó nh ng ph m ch t v  m t ĐĐNN đữ ẩ ấ ề ặ ược ban đ  tài đ c bi t quanề ặ ệ  tâm và chú tr ng. T  đó đ  tài ch  ra các yêu c u nâng cao ph m ch t, năngọ ừ ề ỉ ầ ẩ ấ  

l c c a cán b  quân y đó là ph i ti p t c c ng c  b n lĩnh chính tr , gi  gìnự ủ ộ ả ế ụ ủ ố ả ị ữ  

và phát huy  ĐĐNN, thúc đ y tinh th n ch  đ ng h c t p, nghiên c uẩ ầ ủ ộ ọ ậ ứ  chi m lĩnh tri th c, công ngh  y h c hi n đ i, và phát huy vai trò c a các tế ứ ệ ọ ệ ạ ủ ổ 

ch c, các l c lứ ự ượng trong quân đ i.ộ

Tác gi  ả Nguy n   H ng   Giang   và   c ng   s   (2009),  ễ ồ ộ ự Nâng   cao   ch t ấ  

l ượ ng công tác Đ ng, công tác Chính tr  góp ph n b i d ả ị ầ ồ ưỡ ng y đ c   các ứ ở  

b nh vi n quân đ i trong tình hình m i ệ ệ ộ ớ  [36], đ  tài c p B  Qu c phòng đãề ấ ộ ố  làm phong phú thêm nh ng v n đ  lý lu n, th c ti n  ữ ấ ề ậ ự ễ công tác đ ng vàả  công tác chính trị   các b nh vi n quân đ i góp ph n b i dở ệ ệ ộ ầ ồ ưỡng nh nậ  

th c, nâng cao b n lĩnh chính tr , làm chuy n bi n ứ ả ị ể ế ĐĐNN c a đ i ngũ cánủ ộ  

b , nhân viên y t    các b nh vi n quân đ iộ ế ở ệ ệ ộ  Tác gi  cho r ng, đ  xâyả ằ ể  

d ng các b nh vi n quân đ i v ng m nh toàn di n, xây d ng ự ệ ệ ộ ữ ạ ệ ự ĐĐNN cho cán b  nhân viên quân y đáp  ng nhu c u khám, ch a b nh và đi u trộ ứ ầ ữ ệ ề ị trong tình hình m i, ph i gi i quy t đ ng b  nhi u n i dung. M t trongớ ả ả ế ồ ộ ề ộ ộ  

nh ng n i dung r t quan tr ng là nâng cao ch t lữ ộ ấ ọ ấ ượng công tác đ ng, côngả  tác chính tr  Đây là yêu c u khách quan, thị ầ ường xuyên, đ ng th i là yêuồ ờ  

c u có ý nghĩa c p thi t hi n nay. ầ ấ ế ệ

Đ  nâng cao ch t lể ấ ượng công tác đ ng, công tác chính tr  gópả ị  

ph n b i dầ ồ ưỡng y  đ c   các b nh vi n quân đ i c n n mứ ở ệ ệ ộ ầ ắ  

v ng và  th ng  nh t  quan  ni m  v   công  tác  đ ng,  công tácữ ố ấ ệ ề ả  chính tr ; đ c đi m công tác đ ng, công tác chính tr ; nh ngị ặ ể ả ị ữ  thu n l i trong ti n hành công tác đ ng, công tác chính tr ;ậ ợ ế ả ị  quan ni m y đ c và tiêu chu n đánh giá y đ c c a cán b  nhânệ ứ ẩ ứ ủ ộ  viên quân y   các b nh vi n quân đ i là c  s  đánh giá đúngở ệ ệ ộ ơ ở  

th c   tr ng   y   đ c   và   đ   xu t   các   bi n   pháp   nâng   cao   ch tự ạ ứ ề ấ ệ ấ  

lượng công tác đ ng, công tác chính tr  góp ph n b i dả ị ầ ồ ưỡng y 

đ c   các b nh vi n quân đ i trong th i k  m i [36, tr.54­55].ứ ở ệ ệ ộ ờ ỳ ớTác gi  ả Lê Th  Lý (2011), ị lu n án ti n sĩ Tri t h cậ ế ế ọ  Nâng cao đ o đ c ạ ứ  

ng ườ i th y thu c trong đi u ki n hi n nay   n ầ ố ề ệ ệ ở ướ c ta [62], đã xác đ nh n iị ộ  dung nh ng chu n m c căn b n c a đ o đ c ngữ ẩ ự ả ủ ạ ứ ười th y thu c. T  đó tácầ ố ừ  

gi  đánh giá th c tr ng, tìm nguyên nhân ả ự ạ nh ng bi u hi n tích c c và tiêuữ ể ệ ự  

c c c a  ngự ủ ười th y thu c, đây là n i dung đầ ố ộ ược tác gi  t p trung làm rõ,ả ậ  chi ti t và c  th , ế ụ ể và t  đó đ  xu t gi i pháp căn b n nh m nâng cao đ oừ ề ấ ả ả ằ ạ  

đ c ngứ ười th y thu c   nầ ố ở ước ta hi n nay.ệ   Qua đó, tác gi  đ a ra nh nả ư ậ  

đ nh:ị

  “Khi các gi i pháp nâng cao ĐĐNN cho ng i th y thu c đ cả ườ ầ ố ượ  quan tâm đúng m c c a các ban, ngành, đoàn th , s  t  nguy n và tứ ủ ể ự ự ệ ự giác hành đ ng theo các chu n m c đ o đ c c a ng i th y thu c,ộ ẩ ự ạ ứ ủ ườ ầ ố  

ch c ch n trong th i gian t i, nh ng tiêu c c, suy thoái v  y đ c sắ ắ ờ ớ ữ ự ề ứ ẽ 

đ c gi i quy t, ch t l ng và hi u qu  trong ho t đ ng chăm sócượ ả ế ấ ượ ệ ả ạ ộ  

và b o v  s c kh e nhân dân s  không ng ng đ c nâng cao” [62,ả ệ ứ ỏ ẽ ừ ượ  tr.162]

Tác gi  ả Lâm Văn Đ ng (2015), lu n án ti n sĩ Tri t h cồ ậ ế ế ọ   Giáo d c ụ  

đ o đ c cho ng ạ ứ ườ i th y thu c   Vi t Nam trong trong giai đo n hi n nay ầ ố ở ệ ạ ệ  

[31], đã ch  ra vi c GDĐĐNN chính là nh m góp ph n hình thành và c ngỉ ệ ằ ầ ủ  

c  n n t ng nhân cách ngố ề ả ười th y thu c; góp ph n đ y lùi tình tr ngầ ố ầ ẩ ạ  

xu ng c p đ o đ c   ngố ấ ạ ứ ở ười th y thu c; đ m b o cho ngầ ố ả ả ười th y thu cầ ố  

th c hi n đự ệ ược nhi m v  trong ho t đ ng ngh  nghi p. Theo tác gi : “Đệ ụ ạ ộ ề ệ ả ể nâng cao hi u qu  c a GDĐĐNN cho ngệ ả ủ ười th y thu c trong đi u ki nầ ố ề ệ  

hi n nay, c n quán tri t t  tệ ầ ệ ư ưởng H  Chí Minh v  GDĐĐNN ngành y, g nồ ề ắ  

vi c GDĐĐNN v i s  phát tri n ngành y t  trong giai đo n hi n nay” [31,ệ ớ ự ể ế ạ ệ  tr.147]. 

Tác gi  Vũ Hoài Nam (2015), lu n án ti n sĩ Giáo d c h c ả ậ ế ụ ọ Phát tri n ể  

y đ c c a ng ứ ủ ườ i th y thu c quân đ i hi n nay  ầ ố ộ ệ [71], t  nh ng đ c đi mừ ữ ặ ể  

c a ngành y và đ c tr ng c a ho t đ ng khám ch a b nh c a th y thu củ ặ ư ủ ạ ộ ữ ệ ủ ầ ố  quân đ i, tác gi  ch  ra nh ng nhân t  tác đ ng đ n s  phát tri n y đ c c aộ ả ỉ ữ ố ộ ế ự ể ứ ủ  

người th y thu c quân đ i; phân tích, đánh giá tình hình phát tri n y đ cầ ố ộ ể ứ  

c a ngủ ười th y thu c quân đ i hi n nay, v i c  hai m t  u đi m và h nầ ố ộ ệ ớ ả ặ ư ể ạ  

ch  trong s  phát tri n. Tác gi  bế ự ể ả ước đ u nh n d ng và ch  ra nguyên nhânầ ậ ạ ỉ  

c a nh ng h n ch  trong phát tri n y đ c, t ng k tủ ữ ạ ế ể ứ ổ ế  m t s  kinh nghi m vàộ ố ệ  

d  báo xu hự ướng phát tri n y đ c c a ngể ứ ủ ười th y thu c quân đ i hi n nay.ầ ố ộ ệ  

Đ  góp ph n phát tri n y đ c c a ngể ầ ể ứ ủ ười th y thu c quân đ i, tác gi  đầ ố ộ ả ề 

xu t các bi n pháp c  b n, ch  y u, đ ng b  đ  phát tri n y đ c trên c  baấ ệ ơ ả ủ ế ồ ộ ể ể ứ ả  

m t ý th c y đ c, thái đ  y đ c và hành vi y đ c c a ngặ ứ ứ ộ ứ ứ ủ ười th y thu cầ ố  quân đ i. ộ  

Tác gi  ả Ph m M nh Hùng (201ạ ạ 4), bài báo khoa h c ọ “Nhân k  ni m ngàyỷ ệ  

th y thu c Vi t Nam 27 tháng 2 năm 2014: Đ i m i nh n th c và giáo d c đ oầ ố ệ ổ ớ ậ ứ ụ ạ  

đ c ngh  nghi p y t  (y đ c) cho phù h p v i c  ch  th  tr ng đ nh h ng ứ ề ệ ế ứ ợ ớ ơ ế ị ườ ị ướ xã 

h i ch  nghĩa”ộ ủ  [51]. Tác gi  đã đ t ra nh ng câu h i nh : T i sao l i ph i đả ặ ữ ỏ ư ạ ạ ả ề cao ĐĐNN trong th c hành y h c? Hi n nay nên quan ni m v  n i dungự ọ ệ ệ ề ộ  ĐĐNN và y nghi p nh  th  nào? Qua vi c lu n gi i nh ng v n đ  trên tác giệ ư ế ệ ậ ả ữ ấ ề ả 

đã ch  ra nh ng lý do ph i đ  cao ĐĐNN ngành y cũng nh  đ a ra k t lu nỉ ữ ả ề ư ư ế ậ  

r ng, trong ngh  y th i nào ĐĐNN cũng c n đ c đ  cao, nh ng ngày nay khiằ ề ờ ầ ượ ề ư  

xây d ng c  ch  KTTT đ nh h ng xã h i ch  nghĩa thì vi c đ  cao đó l iự ơ ế ị ướ ộ ủ ệ ề ạ  càng c n thi t. ầ ế

Tác gi  Nguy n Đ c Di n (2016), trên ả ễ ứ ệ T p chí Khoa h c Đ i h c Sạ ọ ạ ọ ư 

ph m Hà N iạ ộ  có bài vi t “T  tế ư ưởng H  Chí Minh v  y đ c và ý nghĩa đ iồ ề ứ ố  

v i vi c giáo d c y đ c cho cán b  y t   trong tình hình hi n nay”ớ ệ ụ ứ ộ ế ệ  [14], bài 

báo đã t p trung làm rõ c  s  hình thành, v  trí, vai trò c a y đ c đ i v iậ ơ ở ị ủ ứ ố ớ  

đ nh hị ướng chi n lế ược cho ngành y và quan đi m ch  đ o v n đ  y đ cể ỉ ạ ấ ề ứ  trong t  tư ưởng H  Chí Minh; t  đó phân tích ý nghĩa c a v n đ , đ  xu tồ ừ ủ ấ ề ề ấ  

gi i pháp nâng cao ch t lả ấ ượng, hi u qu  GDệ ả ĐĐNN ngành y cho cán b  yộ  

t  trong b i c nh KTTT, toàn c u hóa hi n nay. ế ố ả ầ ệ

Tác gi  ả Vũ Hoài Nam (2018), “T  giáo d c, t  tu dự ụ ự ưỡng, t  rèn luy nự ệ  

y đ c c a ngứ ủ ười th y thu c quân đ i hi n nayầ ố ộ ệ ” [72], bài báo khoa h c ọ nh nấ  

m nh vi c ạ ệ rèn luy nệ  ĐĐNN c a ngủ ườ th y thu c quân đ ii  ầ ố ộ  di n ra trongễ  quá trình t  rèn luy n, tu dự ệ ưỡng cá nhân, thông qua tác đ ng tích c c c a t pộ ự ủ ậ  

th , c a môi trể ủ ường ho t đ ng quân y và k  lu t quân đ i. Tu dạ ộ ỷ ậ ộ ưỡng ĐĐNN ngành y di n ra trong quá trình đ u tranh thễ ấ ường xuyên gi a cái m i và cáiữ ớ  

cũ, cái t t và cái x u, cái ti n b  và cái l c h u  trong t ng t p th  đ n vố ấ ế ộ ạ ậ ừ ậ ể ơ ị quân y và trong m i ngỗ ườ th y thu c quân đ ii  ầ ố ộ  Trên c  s  đó tác gi  đã đơ ở ả ề 

xu t m t sấ ộ ố bi n pháp tích c c hóa t  giáo d c, t  rèn luy n phát tri n yệ ự ự ụ ự ệ ể  

đ c c a ngứ ủ ười th y thu c quân đ i g m:ầ ố ộ ồ  “Phát huy vai trò c a ng i ủ ườ th yầ  thu c quân đ iố ộ  trong t  giáo d c, t  b i dự ụ ự ồ ưỡng, t  rèn luy n y đ c; thự ệ ứ ườ  ngxuyên giáo d c, b i dụ ồ ưỡng nâng cao năng l c t  giáo d c, t  b i dự ự ụ ự ồ ưỡng, tự rèn luy n y đ c c a ngệ ứ ủ ườ th y thu c quân đ ii  ầ ố ộ ; ch  đ o thỉ ạ ường xuyên ho tạ  

đ ng t  giáo d c, t  b i dộ ự ụ ự ồ ưỡng, t  rèn luy n y đ c c a ngự ệ ứ ủ ườ th y thu ci  ầ ố  quân đ i” ộ [72, tr.87, 106].   

1.1.2. Các công trình nghiên c u v  giáo d c đ o đ c ngh  nghi p ứ ề ụ ạ ứ ề ệ   ngành y cho h c viên, sinh viên  ọ

Nghiên c u t i nhi u qu c gia cũng cho th y ứ ạ ề ố ấ v n đ  ấ ề GDĐĐNN ngành y 

đã được nhi u tác gi  quan tâm, ề ả tiêu bi u ể là: Pappworth M. H. (1978), Nh ng ữ  

l i giáo hu n v  y đ c,  ờ ấ ề ứ ti n đ  c a y h c ề ề ủ ọ  [116]. Theo các tác gi ,ả  ng i th yườ ầ  thu cố  ph i ả có đ oạ  đ c trongứ  x  lử ý các tình hu ng th c hành lâm sàngố ự , ph iả  

bi t xác đ nh l i íchế ị ợ  hay nguy c  c a b nh nhân đ i v i ơ ủ ệ ố ớ t ng ừ lo i thu c, ạ ố t ngừ  

ph ng pháp đi u tr  mà ươ ề ị bác sĩ ch  đ nh.ỉ ị

Tác giả Nigel C. H. Stott (1983), V n đ  hàng đ u trong chăm sóc s c ấ ề ầ ứ   kho   ẻ [114];  Robet K. Mckinly and Pauline A. Mc Avoy (1996),  Đ o đ c ạ ứ   trong th c hành y h c ự ọ [117]. Các tác gi  đã đ  c p đ n s  c n thi t ph iả ề ậ ế ự ầ ế ả  GDĐĐNN cho sinh viên trong các trường y, vai trò c aủ  ĐĐNN trong nghiên 

c u khoa h c, trongứ ọ  th c hành lâm sàng và chăm sóc s c khoự ứ ẻ b nh nhânệ , 

nh ng nguyên t c ữ ắ ĐĐNN c a ngủ ườ th y thu ci  ầ ố

Tác gi  ả Johnston C, Haughton P (2007), Nh n th c c a sinh viên y khoa ậ ứ ủ  

v  ch ề ươ ng trình giáo d c y đ c  ụ ứ [113]. Các tác gi  cho r ng, hả ằ i n nay ệ các 

trườ  cao đ ng, đ i h cng ẳ ạ ọ  y ở Vương qu c Anh đã đ a vàoố ư  chương trình 

gi ng d yả ạ  môn đ o đ c ạ ứ y h c, đọ ạo đ c và pháp lu tứ ậ , sinh viên năm th  5ứ  

ph i có ch ng ch  v  đ o đ c c a ngả ứ ỉ ề ạ ứ ủ ười th y thu c.ầ ố

Không ch  có cá nhân, các t  ch c y t  th  gi i cũng h t s c quan tâmỉ ổ ứ ế ế ớ ế ứ  

đ n GDĐĐNN ngành y, ế H i đ ng Liên h p qu c (1982) đã công b  ộ ồ ợ ố ố Nguyên 

lý c a đ o đ c  ủ ạ ứ y h c ọ  trong b o v  s c kh e con ngả ệ ứ ỏ ườ “ Kêu g i t t ci  ọ ấ ả các qu c gia đ a Nguyên lý c a đ o đ c ố ư ủ ạ ứ y h c vào th c hi n cùng v i cácọ ự ệ ớ  

gi i pháp hi n có, ph  bi n r ng rãi, đ c bi t là trong các vi n, trả ệ ổ ế ộ ặ ệ ệ ường y ” [115]. T  ch c ổ ứ Y t  Th  gi i (1994) đã tuyên b : ế ế ớ ố “M c đích chính c a giáoụ ủ  

d c đ o đ c ụ ạ ứ y h c là đ  đ m b o bác sĩ nh n th c đọ ể ả ả ậ ứ ược nh ng tình hu ngữ ố  

đ o đ c trong m i quy t đ nh trong su t cu c đ i làm ngh  Sinh viên ạ ứ ọ ế ị ố ộ ờ ề y khoa c n có năng l c phân tích liên quan đ n nh ng xung đ t và các v n đầ ự ế ữ ộ ấ ề 

v  đ o đ cề ạ ứ ” [118, tr.21]. 

H i Y h c Th  gi i ộ ọ ế ớ (2009), tác ph m ẩ C m nang đ o đ c y h c,  ẩ ạ ứ ọ đã chỉ 

ra  ĐĐNN  ngành y luôn luôn là m t thành ph n c n thi t c a th c hành yộ ầ ầ ế ủ ự  

h c. Nghiên c u v  ọ ứ ề ĐĐNN ngành y là đ  chu n b  cho ể ẩ ị h c viên, ọ sinh viên 

nh n th c đậ ứ ược các tình hu ng ph c t p và x  trí theo nguyên lý và l  ph i.ố ứ ạ ử ẽ ả  

Đ o đ c ngh  nghi pạ ứ ề ệ  cũng r t quan tr ng trong m i tấ ọ ố ương tác gi a ữ y, bác sĩ 

và xã h i, v i đ ng nghi p, và trong nghiên c u khoa h cộ ớ ồ ệ ứ ọ

Tác gi  ả Đ  Nguyên Phỗ ư ng  ơ (1998), sách  M t s  v n đ  xây d ng ộ ố ấ ề ự   ngành Y t  phát tri n   Vi t Nam ế ể ở ệ  [81]. Ông đã đ  c p đ n t  t ng H  Chíề ậ ế ư ưở ồ  Minh v  y t  và đ o đ c ng i th y thu c Vi t Nam, phân tích s  c n thi tề ế ạ ứ ườ ầ ố ệ ự ầ ế  

ph i nâng cao ả ĐĐNN c a ng i th y thu c trong giai đo n hi n nay. Trongủ ườ ầ ố ạ ệ  nghiên c u c a mình ông đã nêu nh ng t m ứ ủ ữ ấ g ng ươ ĐĐNN c a Giáo s  Đ ngủ ư ặ  Văn Ng , Hoàng Đình C u và truy n th ng  ữ ầ ề ố ĐĐNN  c a nhi u th y thu củ ề ầ ố  

Vi t Nam tiêu bi u khác. Ông ch  rõ, trong n n KTTT, bên c nh nh ng tácệ ể ỉ ề ạ ữ  

đ ng tích c c, c  ch    th    tr ng cũng có nh ng tác đ ng tiêu c c đ nộ ự ơ ế ị ườ ữ ộ ự ế  ĐĐNN ngành y. Vì v y, các nhà qu n lý cũng nh  các nhà tr ng c n quanậ ả ư ườ ầ  tâm đ n vi c GDế ệ ĐĐNN cho các y, bác sĩ đang hành ngh  cũng nh  các h cề ư ọ  viên, sinh viên đang h c   các tr ng y. ọ ở ườ

Nghiên c u v  GDứ ề ĐĐNN ngành y cho h c viên, sinh viên, chúng taọ  không th  không nh c đ n nh ng đóng góp c a cể ắ ế ữ ủ ác tác gi  Nguy n Qu cả ễ ố  Tri u, Nguy n Đ c Hinh (2011), ệ ễ ứ Đ o đ c y h c ạ ứ ọ  [95], đã đ a ra nh ng n iư ữ ộ  dung v  l ch s  ĐĐNN ngành y, lý t ng ĐĐNN ngành y thông qua các l iề ị ử ưở ờ  

th  y h c, nguyên lý c  b n c a ĐĐNN ngành y, quan h  gi a bác sĩ v i b nhề ọ ơ ả ủ ệ ữ ớ ệ  nhân, đ ng nghi p, xã h i và c ng đ ng đ  GDĐĐNN cho sinh viên cácồ ệ ộ ộ ồ ể  

trường y. T  đó yêu c u các y bác sĩ từ ầ ương lai ph i h c t p, rèn luy n, hìnhả ọ ậ ệ  thành các ph m ch t c a lý t ng ĐĐNN ngành y nh : Th ng yêu conẩ ấ ủ ưở ư ươ  

ng i, trung th c, trách nhi m, b n lĩnh, chăm ch   ườ ự ệ ả ỉ

Các tác gi  Nguy n Th  Nghĩa và Nguy n Th  Bích Th y (2016),ả ễ ế ễ ị ủ  sách 

T  t ư ưở ng nhân văn và tri t lý y đ c  ế ứ [73]. Trong b i c nh toàn c u hóa vàố ả ầ  

h i nh p qu c t  hi n nay, đ o đ c và ộ ậ ố ế ệ ạ ứ ĐĐNN ngành y là v n đ  đấ ề ược cả 

xã h i quan tâm. Chính v  v y các tác gi  đ u có chung nh n đ nh r ng:ộ ị ậ ả ề ậ ị ằ  

“Vi c giáo d c, rèn luy n đ o đ c và ệ ụ ệ ạ ứ ĐĐNN ngành y cho nh ng sinh viênữ  

h c ngh  y, cho nh ng ngọ ề ữ ười hành ngh  y đang hàng ngày, hàng gi  đ iề ờ ố  

m t v i s c kh e và tính m ng c a ngặ ớ ứ ỏ ạ ủ ườ ệi b nh có ý nghĩa h t s c quanế ứ  

tr ng. Nh m góp ph n vào công tác đào t o ọ ằ ầ ạ ĐĐNN cho sinh viên ngành y, 

dượ  [73, tr.6].c”

Tác gi  Nguy n Quang Phúc và c ng s  ả ễ ộ ự (2008), đ  tài c p B  Qu cề ấ ộ ố  

phòng Các gi i pháp k t h p giáo d c y đ c thông qua d y h c các môn y ả ế ợ ụ ứ ạ ọ  

h c chuyên ngành ọ  [79], qua nghiên c u đã kh ng đ nh: ứ ẳ ị “Đ i v i m i ng iố ớ ỗ ườ  bác sĩ, y đ c không t  nhiên mà có, nó ch  đ c xây d ng và hình thành thôngứ ự ỉ ượ ự  qua các con đường giáo d c” [79, tr.3]. Có nhi u hình th c giáo d c y đ c choụ ề ứ ụ ứ  

h c viên nh ng trong đó n i b t nh t là giáo d c y đ c thông qua h c các mônọ ư ổ ậ ấ ụ ứ ọ  

y h c chuyên ngành. Do v y, c n tránh tình tr ng ch  quan tâm trang b  ki nọ ậ ầ ạ ỉ ị ế  

th c chuyên môn đ n thu n mà b  ng  vi c giáo d c y đ c c a bác sĩ quânứ ơ ầ ỏ ỏ ệ ụ ứ ủ  

đ i. Công trình đã đ  xu t m t s  gi i pháp ộ ề ấ ộ ố ả mang tính đ ng b  bao g m:ồ ộ ồ  Tăng cường công tác lãnh đ o, ch  huy đ i v i giáo d c y đ c trong d y vàạ ỉ ố ớ ụ ứ ạ  

h c các môn y h c chuyên ngành; đ i m i chọ ọ ổ ớ ương trình, n i dung, bi n phápộ ệ  giáo d c y đ c; phát huy vai trò, trách nhi m c a đ i ngũ gi ng viên và t  giáoụ ứ ệ ủ ộ ả ự  

d c c a h c viênụ ủ ọ  

Tác gi  ả Ph m Th  Minh Đ c và c ng s  (2009), th c hi n đ  tài c pạ ị ứ ộ ự ự ệ ề ấ  

B  Y t  ộ ế Nghiên c u th c tr ng nh n th c và th c hành y đ c c a bác sĩ  ứ ự ạ ậ ứ ự ứ ủ ở  

ba tuy n b nh vi n huy n, t nh và   ế ệ ệ ệ ỉ Trung  ươ ng  [34], đã nghiên c u t i 5ứ ạ  

trường Đ i h c Y v i 329 sinh viên chia 2 nhóm: 159 sinh viên năm đ u tiênạ ọ ớ ầ  

đi b nh vi n (Nhóm 1 ­ Y3 ho c Y2) và 170 sinh viên năm cu i đi h c t iệ ệ ặ ố ọ ạ  

b nh vi n (Nhóm 2 ­ Y6). K t qu  nghiên c u cho th y ch  có 18,9% sinhệ ệ ế ả ứ ấ ỉ  viên nhóm 1 và 9,4% sinh viên nhóm 2 được h c môn ọ Đ o đ c y h c ạ ứ ọ  t iạ  

trường. Có 20,7% sinh viên được ph ng v n ch a đỏ ấ ư ược h c ọ Đ o đ c y h c ạ ứ ọ , 

s  còn l i đố ạ ược h c m t vài ti t, hình th c d y h c ch  y u là l ng ghépọ ộ ế ứ ạ ọ ủ ế ồ  trong m t s  môn h cộ ố ọ  khác

Tác gi  Lê Thu Hòa (2013), lu n án ti n sĩ Y h c ả ậ ế ọ Nghiên c u th c ứ ự  

tr ng d y ạ ạ  ­ h c môn đ o đ c y h c trong đào t o bác sĩ t i các tr ọ ạ ứ ọ ạ ạ ườ ng Đ i ạ  

h c Y và đánh giá k t qu  can thi p th  nghi m ọ ế ả ệ ử ệ  [43], đã đ a ra k t quư ế ả 

kh o sát th c tr ng d y ­ h c đ o đ c y h c t i tám trả ự ạ ạ ọ ạ ứ ọ ạ ường Đ i h c Yạ ọ  năm h c 2009 ­ 2010. K t qu  nghiên c u c a tác gi  cho th y bên c nhọ ế ả ứ ủ ả ấ ạ  

nh ng thành tích đ t đữ ạ ược thì v n đ  GDĐĐNN ngành y cho sinh viên v nấ ề ẫ  còn nh ng b t c p nh t đ nh. Theo tác gi  n u kh c ph c đữ ấ ậ ấ ị ả ế ắ ụ ược nh ng b tữ ấ  

c p này thì GDĐĐNN ngành cho sinh viên y s  đ t hi u qu  cao h n.ậ ẽ ạ ệ ả ơ  Qua 

đó, tác gi  cũng đã đ  xu t c n có s  th ng nh t gi a các trả ề ấ ầ ự ố ấ ữ ường về 

chương trình, tài li u, phệ ương pháp d y ­ h c và lạ ọ ượng giá môn Đ o đ c y ạ ứ  

h c ọ

Tác gi  Ph m Bá Đi n (2018), lu n án ti n sĩ Tri t h c ả ạ ề ậ ế ế ọ Xây d ng y đ c ự ứ  

c a h c viên   H c vi n Quân y Vi t Nam hi n nay  ủ ọ ở ọ ệ ệ ệ [29], đã lu n gi i th cậ ả ự  

ch t nh ng v n đ  có tính quy lu t trong xây d ng y đ c c a h c viên ấ ữ ấ ề ậ ự ứ ủ ọ ở HVQY. Qua đó tác gi  ch  ra r ng: “Y đ c c a h c viên HVQY có đ c tr ngả ỉ ằ ứ ủ ọ ặ ư  

là đang trong quá trình hình thành và phát tri n h ng t i mô hình bác sĩ quânể ướ ớ  

y. Xây d ng y đ c cho h c viên là quá trình đi t  không đ n có tri th c, ph mự ứ ọ ừ ế ứ ẩ  

ch t, nhân cách và lan t a nh ng giá tr  y đ c t ng  ng v i mô hình bác sĩấ ỏ ữ ị ứ ươ ứ ớ  quân y t ng lai” ươ [29, tr.43]. Trên c  s  nghiên c u th c tr ng, tác gi  đ a raơ ở ứ ự ạ ả ư  

nh ng d  báo xu hữ ự ướng c  b n và yêu c u xây d ng y đ c c a h c viênơ ả ầ ự ứ ủ ọ  HVQY hi n nay.ệ

Tác gi  Nguy n Ng c Bích (2019), lu n án ti n sĩ Khoa h c Giáo d cả ễ ọ ậ ế ọ ụ  

Giáo d c y đ c trong d y h c môn T  t ụ ứ ạ ọ ư ưở ng H  Chí Minh   các tr ồ ở ườ   ng

đ i h c, cao đ ng Y mi n Tây Nam B  hi n nay ạ ọ ẳ ề ộ ệ  [4], đã ch  ra vi c giáo d cỉ ệ ụ  

y đ c cho sinh viên các trứ ường đ i h c, cao đ ng y có th  th c hi n ạ ọ ẳ ể ự ệ ở nhi u n i dung, phề ộ ương pháp, hình th c… nh ng trong đó môn h c Tứ ư ọ ư 

tưởng H  Chí Minh có vai trò đ c bi t quan tr ng. Tác gi  cho r ng:ồ ặ ệ ọ ả ằ  

“Thông qua môn h c này, sinh viên có c  h i đọ ơ ộ ược ti p c n đ n nh ngế ậ ế ữ  quan đi m, t  tể ư ưởng v  y đ c cũng nh  h c t p đề ứ ư ọ ậ ượ ấc t m gương đ o đ cạ ứ  sáng ng i c a Ch  t ch H  Chí Minh” [ờ ủ ủ ị ồ 4, tr.12]. Trên c  s  đánh giá th cơ ở ự  

tr ng d y h c môn T  tạ ạ ọ ư ưởng H  Chí Minh   các trồ ở ường đ i h c, cao đ ngạ ọ ẳ  

y cho th y v n đ  giáo d c y đ c cho sinh viên ch a th c s  đấ ấ ề ụ ứ ư ự ự ược coi 

tr ng, ch a đ t đọ ư ạ ược k t qu  nh  mong mu n. T  đó tác gi  đ  xu t 04ế ả ư ố ừ ả ề ấ  

bi n pháp th c hi n giáo d c y đ c trong d y h c môn T  tệ ự ệ ụ ứ ạ ọ ư ưởng H  Chíồ  Minh, trong đó bi n pháp “t  ch c các ho t đ ng ngo i khóa nh m nângệ ổ ứ ạ ộ ạ ằ  cao ch t lấ ượng giáo d c y đ c trong d y h c môn T  tụ ứ ạ ọ ư ưởng H  Chí Minhồ   các tr ng đ i h c, cao đ ng Y” đ c ti n hành v i nhi u ho t đ ng

phong phú, thi t th c, kích thích đế ự ược tính tích c c trong ho t đ ng giáoự ạ ộ  

d c, rèn luy n c a sinh viên.ụ ệ ủ

Tác gi  Hoàng Th  Kim Oanh (2008), “Y đ c và v n đ  nâng cao hi uả ị ứ ấ ề ệ  

qu  giáo d c y đ c cho sinh viên ngành y”ả ụ ứ  [76]. Bài báo khoa h c đã phânọ  tích và ch  ra vai trò c a ĐĐNN thông qua s  trình bày và phân tích t  tỉ ủ ự ư ưở  ng

v  y đ c c a các danh y; c a Ch  t ch H  Chí Minh; c a B  y t  Đ ng th iề ứ ủ ủ ủ ị ồ ủ ộ ế ồ ờ  bài vi t cũng trình bày và ch  ra nh ng m t đế ỉ ữ ặ ược và nh ng h n ch  còn t nữ ạ ế ồ  

t i trong công tác GDĐĐNN trong các trạ ường ngành y. Tác gi  cho r ng vi cả ằ ệ  GDĐĐNN ngành y cho sinh viên không ch  th c hi n qua môn giáo d c đ oỉ ự ệ ụ ạ  

đ c mà còn có th  thông qua các môn h c khác nhau trong đó ph i k   đ nứ ể ọ ả ể ế  các môn Lý lu n chính tr , Tâm lý h c  Qua đó, tác gi  đ a ra đ  xu t: “Bậ ị ọ ả ư ề ấ ộ 

Y t  nên t  ch c h i th o khoa h c v  y đ c thế ổ ứ ộ ả ọ ề ứ ường niên đ  giáo viên gi ngể ả  

d y môn ĐĐNN trong các trạ ường trong ngành y g p g  và trao đ i thông tin”ặ ỡ ổ  [76, tr.77], nh m nâng cao hi u qu  GDĐĐNN ngành y cho sinh viên.ằ ệ ả

Đ ng tác gi  Nguy n Th   Ái Liên, Vũ Xuân B o, Đ  Nh  Longồ ả ễ ị ả ỗ ư  (2013), “M t s  bi n pháp qu n lý công tác giáo d c y đ c cho h c sinh,ộ ố ệ ả ụ ứ ọ  sinh viên   các c  s  đào t o y t ” ở ơ ở ạ ế [58]. Bài báo khoa h c đã ch  ra nhi mọ ỉ ệ  

v  c a các c  s  đào t o y t  là đào t o ra nh ng cán b  y t  v a có đ c,ụ ủ ơ ở ạ ế ạ ữ ộ ế ừ ứ  

v a có tài,ừ  “M t ngộ ười th y thu c có y đ c t t trầ ố ứ ố ước h t ph i có đ o đ cế ả ạ ứ  

t t” ố [58, tr.60]. Do v y, ậ GDĐĐNN cho h c viên, sinh viên   các c  s  đàoọ ở ơ ở  

t o y t  là v n đ  c n đạ ế ấ ề ầ ược quan tâm sâu s c th  hi n qua các bi n phápắ ể ệ ệ  

qu n lý công tác này. Trong đó các tác gi  đ c bi t chú tr ng và nh n m nhả ả ặ ệ ọ ấ ạ  

bi n pháp ph i h p ch t ch  v i các c  s  th c t p trong rèn luy n tayệ ố ợ ặ ẽ ớ ơ ở ự ậ ệ  ngh , hình thành và rèn luy n ĐĐNN cho h c sinh, sinh viên.ề ệ ọ

Các tác gi  Nguy n Lả ễ ương B ng, Tr n H nh (2014), bài báo khoaằ ầ ạ  

h c “Giáo d c y đ c cho sinh viên trọ ụ ứ ường Cao đ ng y t  Đ ng Nai thôngẳ ế ồ  qua ho t đ ng và phong trào tình nguy n” ạ ộ ệ [3]. Trên c  s  phân tích các giáơ ở  

tr  đ o đ c truy n th ng trong ĐĐNN ngành y, các tác gi  đã đi sâu nghiênị ạ ứ ề ố ả  

c u vi c GDĐĐNN cho sinh viên Trứ ệ ường Cao đ ng Y t  Đ ng Nai thôngẳ ế ồ  qua nh ng ho t đ ng th c ti n và phong trào tình nguy n. Đ  GDĐĐNNữ ạ ộ ự ễ ệ ể  

đượ ốc t t, nhà trường đã t  ch c cho sinh viên tham gia các ho t đ ng tổ ứ ạ ộ ừ thi n,  ng h  cùng v i cán b , giáo viên; sinh viên tình nguy n tham giaệ ủ ộ ớ ộ ệ  tích c c cho công tác chăm sóc, t p v t lý tr  li u t i trung tâm tr i tr  mự ậ ậ ị ệ ạ ạ ẻ ồ côi và khuy t t t m i tu n vào th  b y và ch  nh t. Trong các ho t đ ngế ậ ỗ ầ ứ ả ủ ậ ạ ộ  phong trào, đ  phát huy vai trò c a sinh viên, theo các tác gi : “C n n mể ủ ả ầ ắ  

b t t t đ c tr ng, m t s   u th  c a t ng ngành h c trong trắ ố ặ ư ộ ố ư ế ủ ừ ọ ường đ  phátể  huy m t tích c c trong các chuyên ngành đào t o, đem l i hi u qu  caoặ ự ạ ạ ệ ả  trong ho t đ ng cũng nh  rèn luy n v  đ o đ c, ĐĐNN cho sinh viên”ạ ộ ư ệ ề ạ ứ  [3, 

tr.63].  Nh ng ho t đ ng xã h i, t  thi n s  giúp cho m i sinh viên nhàữ ạ ộ ộ ừ ệ ẽ ỗ  

trường rèn luy n ĐĐNN trong sáng.ệ

Tác gi  Hà Th  Len (2016), bài báo khoa h c “T m quan tr ng và m tả ị ọ ầ ọ ộ  

s  ố n i dung y đ c c  b n c n giáo d c cho sinh viên ngànộ ứ ơ ả ầ ụ h y   Vi t Namở ệ  

hi n nay”ệ  [57]. Qua đánh giá t m quan tr ng c a giáo d c y đ c cho sinhầ ọ ủ ụ ứ  viên ngành Y   Vi t Nam hi n nay, tác gi  cho r ng: “Giáo d c y đ c gópở ệ ệ ả ằ ụ ứ  

ph n kh c ph c quan đi m đ o đ c l c h u, ngăn ch n s  xu ng c p vầ ắ ụ ể ạ ứ ạ ậ ặ ự ố ấ ề 

m t y đ c trong m t b  ph n sinh viên ngành Y” [57, tr.11]. Trên c  s  đóặ ứ ộ ộ ậ ơ ở  tác gi  đi sâu lu n gi i m t s  n i dung c  b n c n giáo d c cho sinh viênả ậ ả ộ ố ộ ơ ả ầ ụ  ngành Y hi n nay nh : giáo d c s  c m thông v i b nh nhân; giáo d c ýệ ư ụ ự ả ớ ệ ụ  

th c tôn tr ng pháp lu t; giáo d c ý th c t p th , tinh th n đoàn k t; giáoứ ọ ậ ụ ứ ậ ể ầ ế  

d c tinh th n t  phê bình và phê bình, kiên quy t đ u tranh v i nh ng bi uụ ầ ự ế ấ ớ ữ ể  

hi n tiêu c c. ệ ự

1.2. Khái quát k t qu  nghiên c u c a các công trình khoa h c đãế ả ứ ủ ọ  công b  và nh ng v n đ  lu n án t p trung gi i quy tố ữ ấ ề ậ ậ ả ế

1.2.1. Khái quát k t qu  nghiên c u c a các công trình khoa h c đã công ế ả ứ ủ ọ  

bố

1.2.1.1.  Khái quát nh ng công trinh nghiên c u v  đ o đ c ngh ữ ̀ ứ ề ạ ứ ề  nghi p và giáo d c đ o đ c ngh  nghi p ngành y ệ ụ ạ ứ ề ệ

M t là, nh ng nghiên c u v  ĐĐNN ngành y ộ ữ ứ ề

Các k t qu  nghiên c u đã có nh ng quan ni m v  ngh  y và ngế ả ứ ữ ệ ề ề ườ  i

th y thu c; kh ng đ nh v  trí, vai trò, t m quan tr ng c a ầ ố ẳ ị ị ầ ọ ủ ĐĐNN ngành y; 

đ  cao ph m ch t, năng l c, y thu t, ph m giá c a ngề ẩ ấ ự ậ ẩ ủ ười th y thu c. Cùngầ ố  

v i đó, ngớ ười th y thu c ph i luôn gi  v ng hình  nh trong sáng c a mình,ầ ố ả ữ ữ ả ủ  

ph i có tâm v i ngh  và luôn luôn c ng hi n vì s  phát tri n c a conả ớ ề ố ế ự ể ủ  

người, c ng đ ng và xã h i. Xã h i coi tr ng ngành y bao nhiêu thì ngộ ồ ộ ộ ọ ườ  i

th y thu c càng ph i t n t y, c  g ng b y nhiêu. Do đó vi c rèn luy nầ ố ả ậ ụ ố ắ ấ ệ ệ  ĐĐNN ngành y ph i là vi c làm thả ệ ường xuyên, không ng ng ngh ừ ỉ

Nh ng nghiên c u v  ữ ứ ề ĐĐNN  cho dù là phương Đông hay phươ  ngTây, c  đ i hay hi n đ i thì vi c chăm sóc ngổ ạ ệ ạ ệ ườ ệi b nh là m i quan tâmố  hàng đ u c a ngầ ủ ười th y thu c. Ngầ ố ười th y thu c l y vi c ch a b nh c uầ ố ấ ệ ữ ệ ứ  

người không ph i vì trách nhi m, mà còn vì lả ệ ương tâm ngh  nghi p, vìề ệ  lòng thương c m đ i v i b nh nhân. Đ o đ c ngh  nghi p còn là s  thi nả ố ớ ệ ạ ứ ề ệ ự ệ  tâm, thi n chí, c m thông, đ i x  công b ng, giúp đ  b nh nhân vệ ả ố ử ằ ỡ ệ ượt qua 

b nh t t. Ngoài vi c hoàn thi n v  ệ ậ ệ ệ ề ĐĐNN, người th y thu c còn ph iầ ố ả  không ng ng nâng cao y lý, y thu t đ  tr  b nh c u ngừ ậ ể ị ệ ứ ười, hoàn thành nhi m v  c a mình.ệ ụ ủ

Hai là, nh ng nghiên c u v  GDĐĐNN ngành y ữ ứ ề

Qua t ng quan m t s  công trình khoa h c trên cho th y nh ng v n đổ ộ ố ọ ấ ữ ấ ề liên quan đ n ế GDĐĐNN ng i th y thu c đã thu hút đ c s  quan tâm c aườ ầ ố ượ ự ủ  nhi u nhà nghiên c u. Các công trình đã đ  c p làm sáng t    các góc đ  khácề ứ ề ậ ỏ ở ộ  

nhau c a ủ ĐĐNN trong đ i s ng xã h i nói chung, c a ng i th y thu c nóiờ ố ộ ủ ườ ầ ố  riêng. 

Giáo d c  ụ ĐĐNN  v  m t n i dung   m i qu c gia ch a có s  th ngề ặ ộ ở ỗ ố ư ự ố  

nh t xong t u chung l i đ u tuân theo các nguyên lý, chu n m c c a đ o đ cấ ự ạ ề ẩ ự ủ ạ ứ  

xã h i. Tùy theo m i qu c gia, dân t c, tín ngộ ỗ ố ộ ưỡng mà GDĐĐNN có nh ngữ  

bi u hi n khác nhau, phong phú, đa d ng. T t c  đ u h ng đ n con ng i,ể ệ ạ ấ ả ề ướ ế ườ  

s c kh e và tính m ng c a con ng i luôn đứ ỏ ạ ủ ườ ượ ặc đ t lên hàng đ u. ầ

Bên c nh đó, cạ ác công trình đã ch  ra nh ng h n ch  trong ỉ ữ ạ ế GDĐĐNN ngành y hi n nayệ  nh :ư  ch m thay th  nh ng ch  trậ ế ữ ủ ương chính sách c aủ  

Đ ng và Nhà nả ước thành nh ng quy đ nh c  th , k p th iữ ị ụ ể ị ờ ; công tác ki mể  tra, giám sát ch a thư ường xuyên, nghiêm túc; các hi n tệ ượng vi ph m quyạ  

đ nh hành ngh , vi ph m ị ề ạ ĐĐNN ch a có nh ng bi n pháp x  lư ữ ệ ử ý nghiêm minh đ  s c răn đeủ ứ ;  công tác GDĐĐNN ngành y  trong nhi u trề ường và 

b nh vi n còn b t c pệ ệ ấ ậ ; các phong trào ho t đ ng vì c ng đ ng, trong m tạ ộ ộ ồ ộ  

s  trố ường h p ch a đi vào th c ch t  Đi u đó d n đ n s  xu ng c pợ ư ự ấ ề ẫ ế ự ố ấ  ĐĐNN   m t b  ph n không nh  th y thu c. Tuy nhiên, s  công trình đở ộ ộ ậ ỏ ầ ố ố ề 

c p đ n ậ ế GDĐĐNN ngành y còn quá ít so v i th c t  bi n đ i c a xã h iớ ự ế ế ổ ủ ộ  

hi n nay.ệ

1.2.1.2. Khái quát nh ng ữ  công trình nghiên c u  ứ v  giáo d c đ o đ c ề ụ ạ ứ   ngh  nghi p ề ệ  ngành y cho h c viên,  ọ sinh viên 

Tuy còn nhi u tranh lu n, nh ng t t c  ề ậ ư ấ ả các bài vi t đ uế ề  th ng nh t ố ấ ở 

m t s  đi m chung, r ng: ộ ố ể ằ ĐĐNN ngành y là m t n i dung quan tr ng, c nộ ộ ọ ầ  

được giáo d c trong chụ ương trình chính khóa cho h c viên, ọ sinh viên. Giáo 

d c ụ ĐĐNN ngành y c n k t h p d y v  ki n th c cũng nh  v  k  năng vàầ ế ợ ạ ề ế ứ ư ề ỹ  thái đ ộ  Giáo d c ụ ĐĐNN giúp h c viên, ọ sinh viên nh n th c và hi u bi t vậ ứ ể ế ề 

t m quan tr ng c a ầ ọ ủ ĐĐNN trong th c hành y h c, và bi t cách làm th  nàoự ọ ế ế  

đ  đ a ra quy t đ nh đ i v i các v n đ  đ o đ c trong lâm sàng và nghiênể ư ế ị ố ớ ấ ề ạ ứ  

c u khoa h c.ứ ọ

Qua  nghiên  c u,  các   tác  gi   cũng  đánh  giá  nh ng  h n  ch   trongứ ả ữ ạ ế  GDĐĐNN ngành y nh : n i dung giáo d c ít nhi u mang tính chung chung,ư ộ ụ ề  

ch a g n k t ch t ch  v i các nhi m v , các ho t đ ng c  th  c a ngư ắ ế ặ ẽ ớ ệ ụ ạ ộ ụ ể ủ ườ  i

th y thu c, c a h c viên, sinh viên; các hình th c giáo d c còn đ n đi u,ầ ố ủ ọ ứ ụ ơ ệ  

ch a phong phú; công tác giáo d c ch a đư ụ ư ược th c hi n thự ệ ường xuyên; m tộ  

s  đ n v , m t s  b nh vi n ch a th c s  quan tâm đ n ố ơ ị ộ ố ệ ệ ư ự ự ế GDĐĐNN ngành y cho h c viên, sinh viên; nh ng bi n pháp k  lu t đ i v i các hành vi viọ ữ ệ ỷ ậ ố ớ  

ph m pháp lu t và ạ ậ ĐĐNN ch a đư ược th c hi n nghiêm túc.ự ệ  Nh ng côngữ  trình nghiên c u trên v  c  b n t  góc đ  ứ ề ơ ả ừ ộ c a nh ng nhà  ủ ữ qu n lý, nhìnả  

nh n ậ GDĐĐNN ngành y nh  là m t b  ph n c a công tác phát tri n nhânư ộ ộ ậ ủ ể  

l c. Vì th , s  đánh giá th c tr ng và vi c đ  xu t gi i pháp đự ế ự ự ạ ệ ề ấ ả ược th cự  

hi n   t m vĩ môệ ở ầ , thi u tính thi t th c và kh  thiế ế ự ả   

Giáo d c ụ ĐĐNN ngành y cho h c viên, sinh viên là nh m đáp  ng yêuọ ằ ứ  

c u c a ngành y và cũng là đáp  ng yêu c u c a xã h i. Các tác gi  đã chầ ủ ứ ầ ủ ộ ả ỉ 

ra r ng, v i vi c chuy n sang KTTT và phát tri n kinh t  ­ xã h i hi n nay,ằ ớ ệ ể ể ế ộ ệ  nhu c u khám, ch a b nh, chăm sóc s c kh e c a nhân dân ngày càng giaầ ữ ệ ứ ỏ ủ  tăng và đa d ng, h c viên, sinh viên ngành y ph i có m t s  phát tri nạ ọ ả ộ ự ể  

tương  ng v  chuyên môn và ĐĐNN m i có th  th c hi n đứ ề ớ ể ự ệ ượ ứ ệ  c s  m nh

b o v  và chăm sóc s c kh e cho nhân dân trong đi u ki n m i. Bên c nhả ệ ứ ỏ ề ệ ớ ạ  

đó, nh ng tác đ ng t  m t trái c a KTTT đang làm xu ng c p ĐĐNNữ ộ ừ ặ ủ ố ấ  ngành y   m t b  ph n h c viên, sinh viên. ở ộ ộ ậ ọ Giáo d c ụ ĐĐNN ngành y cho 

h c viên, sinh viên là góp ph n kh c ph c tình tr ng xu ng c p đ o đ c ọ ầ ắ ụ ạ ố ấ ạ ứ ở 

người th y thu c tầ ố ương lai. Vì v y, trong nh ng công trình nghiên c u vậ ữ ứ ề ĐĐNN và GDĐĐNN ngành y được đ  c p   trên, v n đ  ề ậ ở ấ ề GDĐĐNN cho 

h c viênọ   các trường  CĐ, ĐH ngành Quân y  trong b i c nh  ố ả KTTT  ch aư  

được nghiên c u chuyên sâu nh  m t v n đ  có tính đ c l p nh t đ nh. ứ ư ộ ấ ề ộ ậ ấ ị

1.2.2. Nh ng v n đ  c n đ ữ ấ ề ầ ượ c ti p t c nghiên c u trong lu n án ế ụ ứ ậ

Đ  gi i quy t các nhi m v  nghiên c u c a lu n án đòi h i ph i xâyể ả ế ệ ụ ứ ủ ậ ỏ ả  

d ng khung lý lu n c a đ  tài nh : ụ ậ ủ ề ư xây d ng ự và làm rõ m t s  khái ni m,ộ ố ệ  

c u trúc, ấ h  th ng chu n m c ệ ố ẩ ự ĐĐNN ngành Quân y, làm rõ đ c đi m h cặ ể ọ  viên các trường CĐ, ĐH ngành Quân y. Xây d ng khái ni m trung tâmự ệ  

GDĐĐNN cho h c viên các trọ ường CĐ, ĐH ngành Quân y trong b i c nhố ả  KTTT, khái quát n i dung, phộ ương pháp, hình th c GDĐĐNN ứ đ ng th i cồ ờ hỉ 

ra các y u t  tác đ ng t i GDĐĐNN cho h c viên  ế ố ộ ớ ọ các trường CĐ, ĐH ngành Quân y trong b i c nh KTTTố ả

Đ  tài c n xây d ng c  s  th c ti n ề ầ ự ơ ở ự ễ cua vân đê nghiên c u ̉ ́ ̀ ư thông qua ́khao sat, phân tích, đanh gia các v n đ  v  th c tr ng, nguyên nhân c ả ́ ́ ́ ấ ề ề ự ạ ủ  ĐĐNN và GDĐĐNN cho h c viên các trọ ường CĐ, ĐH ngành Quân y trong 

b i c nh KTTTố ả  làm căn c  cho đ  xu t các bi n pháp ứ ề ấ ệ GDĐĐNN cho h cọ  viên có chât ĺ ượ  ng

Nghiên c u đ  xu t nh ng bi n pháp  ứ ề ấ ữ ệ GDĐĐNN  cho h c viên cácọ  

trường CĐ, ĐH ngành Quân y nh m nâng cao ch t lằ ấ ượng c a ủ GDĐĐNN cho h c viên ọ m t cách h  th ng và toàn di n h n. ộ ệ ố ệ ơ

Ki m ch ng k t qu  nghiên c u thông qua th c nghi m s  ph m m tể ứ ế ả ứ ự ệ ư ạ ộ  

s  bi n pháp  ố ệ GDĐĐNN  cho h c viên các trọ ường CĐ, ĐH ngành Quân y trong b i c nh KTTTố ả  đã được đ  xu t đ  bề ấ ể ước đ u kh ng đ nh tính đúngầ ẳ ị  

đ ng,   tính   kh   thi   c a   các   bi n   pháp   đắ ả ủ ệ ược   đ   xu t   trong   th c   ti nề ấ ự ễ  GDĐĐNN cho h c viênọ

K t lu n chế ậ ương 1

T ng   quan   các   công   trình   nghiên   c u   liên   quan   đ n   ĐĐNN   vàổ ứ ế  GDĐĐNN ngành y c a các tác gi  trên th  gi i và các tác gi  trong nủ ả ế ớ ả ước có 

ý nghĩa r t quan tr ng đ i v i đ  tàiấ ọ ố ớ ề  lu n án đã ch n.ậ ọ

Thông qua t ng quan, ổ cho th y có nhi u công trình c a các tác gi  điấ ề ủ ả  sâu nghiên c u v  ứ ề ĐĐNN và GDĐĐNN ngành y   nhi u góc đ  ti p c n,ở ề ộ ế ậ  

ph m vi khác nhau trên các m t, c  lý lu n và th c ti n. Trên nhiêu phạ ặ ả ậ ự ễ ̀ ươ  ng

di n, các tác gi  đ u đánh giá cao vai trò c a ệ ả ề ủ ĐĐNN và t m quan tr ng c aầ ọ ủ  GDĐĐNN ngành y đ i v i ho t đ ng c a ố ớ ạ ộ ủ người th y thu c nói chung, h cầ ố ọ  viên, sinh viên nói riêng. Nhi u công trình nghiên c u đã ch  rõ tính khó khănề ứ ỉ  

ph c t p c a ngành y, s  tác đ ng c a các y u t  bên ngoài, đ c bi t làứ ạ ủ ự ộ ủ ế ố ặ ệ  KTTT đ i v i ngành yố ớ , đ ng th i đã đ a ra nhi u bi n pháp đ  giáo d c, rènồ ờ ư ề ệ ể ụ  luy n ệ ĐĐNN ngành y cho h c viên, sinh viên.ọ

Tuy nhiên, các nghiên c u v  GDứ ề ĐĐNN  ngành y cho đ i tố ượng cụ 

th , đ i tể ố ượng h c viên, sinh viên đang theo h c ngh  y v i thiên ch c caoọ ọ ề ớ ứ  

c  ngả ười th y thu c quân đ i nói riêng ch a nhi u, ch a h  th ng. Do đó,ầ ố ộ ư ề ư ệ ố  nghiên c u Lu n án:  ứ ậ “Giáo d c đ o đ c ngh  nghi p cho h c viên các ụ ạ ứ ề ệ ọ  

tr ườ ng cao đ ng, đ i h c ngành Quân y trong b i c nh kinh t  th  tr ẳ ạ ọ ố ả ế ị ườ ng”  

là v n đ  v n c n đấ ề ẫ ầ ược ti p t c nghiên c u sâu h n v i t  cách là đ  tàiế ụ ứ ơ ớ ư ề  

đ c l p ma trộ ậ ̀ ươc đo ch a co công trinh nghiên c u trung v i tên đê tai nay.́ ́ ư ́ ̀ ứ ̀ ớ ̀ ̀ ̀  

C  S  LÝ LU N C A GIÁO D C Đ O Đ C NGH  NGHI P CHOƠ Ở Ậ Ủ Ụ Ạ Ứ Ề Ệ  

H C VIÊN CÁC TRỌ ƯỜNG CAO Đ NG, Đ I H C NGÀNH QUÂN YẲ Ạ Ọ  

TRONG B I C NH KINH T  TH  TRỐ Ả Ế Ị ƯỜNG 2.1. Nh ng v n đ  lý lu n v  đ o đ c ngh  nghi p ngành Quânữ ấ ề ậ ề ạ ứ ề ệ  

y trong b i c nh kinh t  th  trố ả ế ị ường

2.1.1. Khái ni m đ o đ c và đ o đ c ngh  nghi p ệ ạ ứ ạ ứ ề ệ

2.1.1.1. Đ o đ c ạ ứ

Đ o đ c là m t v n đ  dành đạ ứ ộ ấ ề ượ ực s  quan tâm c a nhi u lĩnh v c khoaủ ề ự  

h c và c a nhi u nhà khoa h c. M i lĩnh v c khoa h c, nhà khoa h c l i đọ ủ ề ọ ỗ ự ọ ọ ạ ề 

c p đ n đ o đ c   nh ng khía c nh v i nh ng ph m vi n i dung khác nhau.ậ ế ạ ứ ở ữ ạ ớ ữ ạ ộ

Theo T  đi n Bách khoa  ừ ể Vi t ệ  Nam, “Đ o đ c là ạ ứ m t trong nh ng hìnhộ ữ  thái s m nh t c a  ớ ấ ủ xã h iộ , bao g m nh ng chu n m c xã h i đi u ch nhồ ữ ẩ ự ộ ề ỉ  hành vi con người trong quan h  v i toàn xã h iệ ớ ộ ”  97, tr.738 ­ 739  

Theo T  đi n Tâm lý h c ừ ể ọ , “Đ o đ c là ph m ch t t t đ p c a cá nhân hayạ ứ ẩ ấ ố ẹ ủ  nhóm, bi u hi n   hành vi phù h p v i các quy t c, chu n m c xã h i” ể ệ ở ợ ớ ắ ẩ ự ộ 16, tr.153

D i góc đ  Giáo d c h c, tác gi  Ph m Vi t V ng đ a ra đ nh nghĩa:ướ ộ ụ ọ ả ạ ế ượ ư ị  

“Đ o đ c là m t hình thái ý th c xã h i, là h  th ng các quan ni m v  cáiạ ứ ộ ứ ộ ệ ố ệ ề  thi n, cái ác trong các m i quan h  c a con ng i v i con ng i.” ệ ố ệ ủ ườ ớ ườ 107, tr.300]. Tác gi  Tr n Th  Tuy t Oanh cho r ng: “Đ o đ c là quy t c s ng, nó có v  tríả ầ ị ế ằ ạ ứ ắ ố ị  

to l n trong đ i s ng nhân lo i, đ o đ c đ nh h ng giá tr  cho cu c s ng c aớ ờ ố ạ ạ ứ ị ướ ị ộ ố ủ  

m i cá nhân, đi u ch nh hành vi cho phù h p v i chu n m c c a xã h i.” ỗ ề ỉ ợ ớ ẩ ự ủ ộ 77, tr.41]. 

Có nhi u quan ni m khác nhau v  đ o đ c, nh ng t u chung l i, cóề ệ ề ạ ứ ư ự ạ  

th  hi u:  ể ể Đ o đ c là nh ng chu n m c trong quan h  xã h i, là thành ạ ứ ữ ẩ ự ệ ộ  

ph n c  b n c a nhân cách đã đ ầ ơ ả ủ ượ c xã h i hóa, nh  đó con ng ộ ờ ườ ự i t  giác  

đi u ch nh hành vi c a mình trong t p th  d a trên s c m nh c a d  lu n ề ỉ ủ ậ ể ự ứ ạ ủ ư ậ  

xã h i, c a t p quán truy n th ng ộ ủ ậ ề ố

Đ o đ c là b  ph n h p thành và quan tr ng nh t c a nhân cách, là m tạ ứ ộ ậ ợ ọ ấ ủ ộ  thu c tính ch  y u c a nhân cách, ph n ánh b  m t xã h i, giá tr  xã h i c a cáộ ủ ế ủ ả ộ ặ ộ ị ộ ủ  nhân

Đ o đ c còn th  hi n   thái đ  và hi u qu  ho t đ ng h c t p, rènạ ứ ể ệ ở ộ ệ ả ạ ộ ọ ậ  luy n, lao đ ng, ho t đ ng t p th , ho t đ ng xã h i  c a cá nhân.ệ ộ ạ ộ ậ ể ạ ộ ộ ủ

Đ o đ c là m t phạ ứ ộ ương th c đi u ch nh hành vi c a con ngứ ề ỉ ủ ườ  i,

người có đ o đ c là ngạ ứ ườ ựi t  giác th c hi n nh ng quy đ nh c a pháp lu t,ự ệ ữ ị ủ ậ  

c a c ng đ ng, th c hi n có hi u qu , có ch t lủ ộ ồ ự ệ ệ ả ấ ượng cao nh ng nhi m vữ ệ ụ 

c a b n thân trong h c t p, lao đ ng, ho t đ ng xã h i    gia đình, ủ ả ọ ậ ộ ạ ộ ộ ở ở trong c ng đ ng.ộ ồ

2.1.1.2. Đ o đ c ngh  nghi p ạ ứ ề ệ  

Ngh  nghi p là m t thu t ng  dùng đ  ch  m t hình th c lao đ ng trongề ệ ộ ậ ữ ể ỉ ộ ứ ộ  

xã h i theo s  phân công lao đ ng mà con ngộ ự ộ ườ ử ụi s  d ng lao đ ng c a mìnhộ ủ  

đ  t o ra s n ph m v t ch t, tinh th n đóng góp cho xã h i. ể ạ ả ẩ ậ ấ ầ ộ Theo t  đi nừ ể  

Ti ng Vi tế ệ , “Ngh  nghi p là m t công vi c mà ng i ta th c hi n trong su tề ệ ộ ệ ườ ự ệ ố  

c  cu c đ i” [ả ộ ờ 78, tr.698]. Ngh  nghi p không ch  đ m b o cu c s ng mà cònề ệ ỉ ả ả ộ ố  tôn vinh con người làm vi c trong lĩnh v c đó. Vi c l a ch n ngh  nghi p làệ ự ệ ự ọ ề ệ  

m t v n đ  có ý nghĩa quan tr ng không ch  đ i v i cá nhân mà đ i v i c  xãộ ấ ề ọ ỉ ố ớ ố ớ ả  hội, đây không ch  đ n thu n là m t công vi c đ  nuôi s ng b n thân, đóngỉ ơ ầ ộ ệ ể ố ả  góp cho gia đình và xã h i, mà đó là s  l a ch n m t cách s ng, l i s ng choộ ự ự ọ ộ ố ố ố  

t ng lai. ươ

Đ o đ c ngh  nghi p xu t hi n v i tên g i là  ạ ứ ề ệ ấ ệ ớ ọ Déontologic (Déon: 

b n ph n, c n ph i làmổ ậ ầ ả , logos: h c thuy tọ ế ) do nhà Tri t h c ngế ọ ười Anh Bentham s  d ng có nghĩa là: nghĩa v  lu n, ĐĐNN. Đ o đ c ngh  nghi pử ụ ụ ậ ạ ứ ề ệ  

là đ o đ c c a ngạ ứ ủ ười lao đ ng trong m t lĩnh v c ho t đ ng c  th , doộ ộ ự ạ ộ ụ ể  

m c đích, đ i tụ ố ượng ph c v , các đ c đi m c a ngh  quy đ nh. Đ o đ cụ ụ ặ ể ủ ề ị ạ ứ  

ngh  nghi p là m t b  ph n quan tr ng c a đ o đ c xã h i, góp ph n t oề ệ ộ ộ ậ ọ ủ ạ ứ ộ ầ ạ  nên m t xã h i văn minh, công b ng và trung th c.ộ ộ ằ ự

Do tính đ c thù c a ho t đ ng ngh  nghi p mà xã h i có nh ng yêu c uặ ủ ạ ộ ề ệ ộ ữ ầ  

v  ngh  nghi p cũng nh  v  đ o đ c đ i v i t ng lo i ho t đ ng nghề ề ệ ư ề ạ ứ ố ớ ừ ạ ạ ộ ề nghi p nh t đ nh. Nh ng yêu c u, nh ng chu n m c ĐĐNN m t m t, là sệ ấ ị ữ ầ ữ ẩ ự ộ ặ ự 

ph n ánh nh ng đòi h i c a xã h i, m t khác, l i là đ ng l c tinh th n đ  conả ữ ỏ ủ ộ ặ ạ ộ ự ầ ể  

ng i ho t đ ng hi u qu  h n trong lĩnh v c ngh  nghi p c a mình.ườ ạ ộ ệ ả ơ ự ề ệ ủ  Vì th ,ế  

t  lâu, ĐĐNN d i nh ng hình th c, nh ng m c đ  nh t đ nh, đã hình thànhừ ướ ữ ứ ữ ứ ộ ấ ị  

nh  là m t lĩnh v c đ c thù c a đ o đ c xã h i. Đúng nh  Ph.Ănggư ộ ự ặ ủ ạ ứ ộ ư hen t ngừ  

vi t: “Trong th c t , m i giai c p, và ngay c  m i ngh  nghi p đ u có đ oế ự ế ỗ ấ ả ỗ ề ệ ề ạ  

đ c riêng c a mình” [ứ ủ 64, tr.425]

T  s  phân tích trên có th  khái quát:  ừ ự ể Đ o đ c ngh  nghi p là h ạ ứ ề ệ ệ 

th ng ph m ch t, giá tr  đ o đ c xã h i phù h p v i đ c đi m c a m i ố ẩ ấ ị ạ ứ ộ ợ ớ ặ ể ủ ỗ  

lo i ngh ạ ề nghi p ệ , ph n ánh b  m t nhân cách c a  ả ộ ặ ủ con ng ườ , là đ ng l c i ộ ự   phát tri n nhân cách, phát tri n năng l c ngh  nghi p và hi u qu  ho t ể ể ự ề ệ ệ ả ạ  

đ ng ngh  nghi p, ho t đ ng xã h i c a m i ng ộ ề ệ ạ ộ ộ ủ ỗ ườ i.

Đ o đ c ngh  nghi p là m t b  ph n c a đ o đ c xã h i ph n ánhạ ứ ề ệ ộ ộ ậ ủ ạ ứ ộ ả  

nh ng nét chung v  yêu c u, giá tr  tinh th n c a ngh  V i tính cách là m tữ ề ầ ị ầ ủ ề ớ ộ  

d ng c a đ o đ c xã h i, ĐĐNN có quan h  ch t ch  v i đ o đ c cá nhân vàạ ủ ạ ứ ộ ệ ặ ẽ ớ ạ ứ  

th  hi n thông qua đ o đ c cá nhân. Ph m ch t đ o đ c cá nhân trong xã h iể ệ ạ ứ ẩ ấ ạ ứ ộ  

đ u có nét chung, nh ng đ o đ c trong lĩnh v c ngh  nghi p có nh ng đ c thùề ư ạ ứ ự ề ệ ữ ặ  

và yêu c u riêng bi t.ầ ệ

Đ o đ c ngh  nghi pạ ứ ề ệ  có quan h  ch t ch  v i năng l c ngh  nghi p.ệ ặ ẽ ớ ự ề ệ  

Đ o đ c và năng l c ngh  nghi p th ng nh t v i nhau, bi u hi n thôngạ ứ ự ề ệ ố ấ ớ ể ệ  qua   nhau,   t o   nên   nhân   cách   c a   t ng   cá   nhân   trong   ho t   đ ng   nghạ ủ ừ ạ ộ ề nghi p.ệ

Đ o đ c ngh  nghi p có quan h  v i lòng yêu ngh , say mê v i côngạ ứ ề ệ ệ ớ ề ớ  

vi c. Lòng yêu ngh  làm cho m i cá nhân d n h t tâm trí hành ngh , sángệ ề ỗ ồ ế ề  

t o hoàn thành t t m i nhi m v  ạ ố ọ ệ ụ