(Luận văn thạc sĩ) quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy từ thực tiễn thị xã buôn hồ, tỉnh đắk lắk

Quản lý nhà nước về đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy là hoạt động chấp hành và điều hành của các cơ quan nhà nước hoặc các tổ chức xã hội do nhà nước ủy quyền, được tiến hành trên

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGÔ THỊ THU HÀ

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG MA TÚY TỪ THỰC TIỄN

THỊ XÃ BUÔN HỒ, TỈNH ĐĂK LĂK

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng

tôi và được sự hướng dẫn khoa học của GS.TS Võ Khánh Vinh Các số liệu sử

dụng phân tích trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, đã công bố theo đúng quy định Các kết quả nghiên cứu trong luận văn do tôi tự tìm hiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan và phù hợp với thực tiễn của Việt Nam Các kết quả này chưa từng được công bố trong bất kỳ nghiên cứu nào khác Tôi xin cam đoan và chịu trách nhiệm về nội dung luận văn của mình

Tác giả

Ngô Thị Thu Hà

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG CHỐNG MA TÚY 6

1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy 6

1.2 Mục đích, nguyên tắc, nội dung quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy 10

1.3 Các hình thức quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy 18

1.4 Những nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy 22

Tiểu kết chương 1 29

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ BUÔN HỒ, TỈNH ĐẮK LẮK 30

2.1 Thực trạng tệ nạn ma túy trên địa bàn thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk 30

2.2 Thực trạng quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk 36

2.3 Những hạn chế, nguyên nhân và kết quả đạt được trong công tác quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy 47

Tiểu kết chương 2 51

Chương 3 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ BUÔN HỒ, TỈNH ĐẮK LẮK 53

3.1 Dự báo tình hình ma túy ở thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk 53

3.2 Định hướng, quan điểm, chủ trương phòng, chống ma túy trên địa bàn thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk 59

3.3 Các giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn thị xã thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk 61

Tiểu kết chương 3 74

KẾT LUẬN 76

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 78

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

CAND : Công an nhân dân HĐND : Hội đồng nhân dân UBND : Uỷ ban nhân dân XHCN : Xã hội chủ nghĩa CNXH : Chủ nghĩa xã hội

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Số liệu đối tượng đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc – Nguồn Công an thị xã Buôn Hồ

Bảng 2.2 Số liệu các vụ án đã khởi tố – Nguồn Công an thị xã Buôn Hồ

Bảng 2.3 Số liệu các buổi tuyên truyền, mitting – Nguồn Công an thị xã Buôn Hồ

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Tình hình hoạt động của các loại tội phạm ở trên thế giới nói chung và ở Việt Nam có chiều hướng gia tăng Theo đó tội phạm về ma túy ở nước ta cũng gia tăng

và diễn biến hết sức phức tạp Tội phạm ma túy gắn kết với tội phạm rửa tiền, buôn bán vũ khí, buôn bán người,… gây ra những hậu quả nghiêm trọng về kinh tế, bất

ổn về an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội Tình trạng người nghiện và sử dụng đồng thời nhiều loại chất ma túy ngày càng phổ biến Tình trạng lợi dụng các quán bar, vũ trường, nhà nghỉ để mua bán, sử dụng trái phép chất ma túy tổng hợp ở các thành phố lớn Hiện tượng trẻ vị thành niên, học sinh, sinh viên sử dụng các chất gây nghiện, ma túy như Cỏ mỹ, nước vui, bóng cười tại các tụ điểm vui chơi như: Bar, karaoke, vũ trường dưới hình thức tiệc sinh nhật, lễ hội âm nhạc, giải trí tiếp tục diễn ra cũng khá phức tạp, khó kiểm soát và gây bức xúc, lo lắng trong nhân dân Song một số quy định của Luật Phòng, chống ma túy và các văn bản quy định chi tiết hướng dẫn thi hành không đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất với quy định của một số luật được Quốc hội thông qua sau thời điểm Luật Phòng, chống ma túy

có hiệu lực, như Luật Phòng, chống HIV/AIDS, Luật Xử lý vi phạm hành chính…

Vì vậy, đấu tranh phòng, chống ma túy là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu không chỉ của mỗi quốc gia, dân tộc mà còn là nhiệm vụ cao cả của cộng đồng quốc tế Nhận thức được ý nghĩa quan trọng của công tác này, những năm qua Đảng và Nhà nước ta đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách pháp luật về phòng, chống ma tuý Đối với địa bàn thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk đã và đang đẩy mạnh công tác phòng, chống và kiểm soát tội phạm và tệ nạn ma túy, qua đó góp phần thực hiện tốt công tác quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn vẫn còn một số hạn, chế, tồn tại Để có phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trong điều kiện hiện nay trên thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk Chính vì vậy, tác giả

chọn đề tài “Quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk” để nghiên cứu và viết luận văn thạc sĩ chuyên ngành

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Quá trình nghiên cứu liên quan đến đề tài này, tác giả thấy gần đây có một số công trình và đề tài như sau:

- Đề tài nghiên cứu khoa học cấp nhà nước “Luận cứ khoa học cho những giải pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm về ma túy” của Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Phùng Hồng, Tạp chí CAND và Đại tá Vũ Hùng Vương, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy năm 2001 Đề tài tập trung đi sâu, phân tích làm rõ thực trạng công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy, nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế, từ đó phân tích làm rõ những luận cứ khoa học cho các giải pháp mà tác giả nghiên cứu và đưa ra

- Công trình “Một số vấn đề về xây dựng thế trận phòng, chống tội phạm về

ma túy của lực lượng Cảnh sát Điều tra Tội phạm về ma túy” của Đại tá Vũ Hùng Vương, Nhà xuất bản CAND, Hà Nội, năm 2000 Công trình đã trình bày cơ sở khoa học để xây dựng thế trận phòng, chống tội phạm về ma túy của lực lượng Công an nhân dân, đưa ra khái niệm về thế trận phòng chống tội phạm ma túy, cơ

sở lý luận để xây dựng thế trận phòng, chống tội phạm ma túy của lực lượng Công

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn thị

xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk, đề xuất những phương hướng và giải pháp hoàn thiện

quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để phân phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk và đề ra phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn, luận văn tập trung giải quyết các vấn đề:

- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận của quản lý nhà nước về phòng, chống

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Lĩnh vực quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy là rất rộng Vì vậy, Luận

văn tập trung nghiên cứu nội dung, hình thức và phương pháp quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy của các cơ quan có chức năng, có thẩm quyền và những yếu

tố tác động đến quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ở thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nội dung: Những vấn đề lý luận và thực tiễn trong việc quản lý Nhà nước về phòng chống ma túy

- Phạm vi không gian: Thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk

- Phạm vi thời gian: Từ năm 2017 đến năm 2020

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở phép biện chứng duy vật của Chủ nghĩa Mác - Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh; lý luận khoa học luật, khoa học điều tra hình sự, tâm lý và tội phạm học; các quan điểm đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước về đấu tranh phòng, chống ma túy

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được tiến hành trên cơ sở sử dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu cụ thể sau đây:

- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Nghiên cứu tài liệu, sách, các tạp chí, các thông tin khoa học về kết quả nghiên cứu có liên quan đến đề tài đã được công

bố trên các ấn phẩm và các báo cáo khoa học; các văn bản chủ yếu về chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật nhà nước về đổi mới công tác đấu tranh đối với tệ nạn ma túy và quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy để tiếp thu có chọn lọc các thành quả nghiên cứu trước đó về những vấn đề có liên quan đến đề tài

- Phương pháp thống kê: Sử dụng các số liệu thống kê thu thập được và trong các báo cáo

- Phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp: Phân tích, tổng hợp những dữ liệu thu thập được làm cơ sở lý luận cho nghiên cứu đề tài luận văn, từ đó xây dựng cách tiếp cận toàn diện, khách quan những nội dung nghiên cứu; Khảo sát và phân tích tài liệu thu thập được nhằm phát hiện những vấn đề trong phòng, chống ma túy

để tìm giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đối với tệ nạn này trên địa bàn thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đăk Lắk

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Nghiên cứu của luận văn có ý nghĩa quan trọng đối với xây dựng cơ chế, chính sách, lựa chọn phương thức quản lý phù hợp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đăk Lắk trong thời

kỳ mới

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Trên cơ sở tổng hợp, hệ thống hóa các văn bản pháp luật về phòng, chống ma

túy và các số liệu nghiên cứu từ thực tiễn, luận văn chỉ ra những ưu điểm, bất cập, hạn chế của quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy và những nguyên nhân làm hạn chế trong lĩnh vực này để đề xuất các giải pháp phù hợp

7 Kết cấu của luận văn

Luận văn gồm phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo; nội dung của luận văn được kết cấu thành 3 chương như sau:

Chương 1: Những vấn đề lý luận của quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn

thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk

Chương 3: Phương hướng và giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về

phòng, chống ma túy từ thực tiễn thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk

Chương 1

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG CHỐNG MA TÚY 1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của quản lý nhà nước về phòng, chống

ma túy

1.1.1 Khái niệm quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Theo gốc Hán - Việt ma túy có nghĩa là “ làm mê mẩn” Chất ma túy lúc đầu dùng để chỉ các chất có tác dụng gây ngủ, gây mê, sau này khi khoa học phát triển con người tổng hợp được các chất tự nhiên có khả năng gây nghiện thì chất ma túy được hiểu là những chất có tính gây nghiện, có khả năng bị lạm dụng Hay ma túy

là một chất được dẫn xuất từ moocphin, khi hút hay uống hoặc tiêm người ta cảm giác thấy thần kinh tê liệt, lạm dụng sẽ rất nguy hiểm

Theo quan điểm của tổ chức Y tế thế giới (WHO) ma túy là bất cứ chất nào khi đưa vào cơ thể con người có tác dụng làm thay đổi một số chức năng của cơ thể Hiện nay theo quan điểm của Liên Hợp Quốc ma túy là những chất có nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp Khi xâm nhập vào cơ thể con người có tác dụng làm thay đổi

ý thức và trí tuệ, làm cho con người lệ thuộc vào nó Theo tinh thần của các Công ước thì chất ma túy gồm có các chất gây nghiện và chất hướng thần, ở nước ta gọi chung là các chất này là chất ma túy hoặc ngắn gọn hơn nữa là ma túy

Ngày 27/6/1985, Quốc Hội Việt Nam thông qua Bộ luật hình sự đầu tiên của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam trong đó chỉ có một điều luật trực tiếp quy định

đối tượng tác động của tội phạm là ma túy, đó là Điều 203 “tội tổ chức dùng chất

ma túy” [19] Và lần đầu tiên khái niệm chất ma túy được Luật Phòng chống ma túy

2000 quy định, chất ma túy là các chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trong các danh mục do Chính phủ ban hành Từ các quy định của Liên Hợp Quốc và pháp luật Việt Nam chúng ta có thể hiểu ma túy là các chất có nguổn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp, khi được đưa vào cơ thể con người nó có tác dụng làm thay đổi trạng thái ý thức và sinh lý của con người Nếu lạm dụng ma túy con người sẽ lệ thuộc vào nó Khi đó gây tổn thương và nguy hại cho người sử dụng và cộng đồng

Như vậy qua đó ta có thể thấy được đặc tính nguy hiểm của chất ma túy và chất hướng thần thể hiện ở khả năng gây nghiện cho người sử dụng các chất này Con người chỉ cần sử dụng một vài lần chất ma túy hoặc chất hướng thần sẽ có nhu cầu được cung cấp thường xuyên và với liều lượng ngày càng cao hơn Sự lệ thuộc ngày càng lớn vào chất ma túy hoặc hướng thần chính là tác hại gây nghiện của chất

ma túy, chất hướng thần đối với người dùng các chất đó Để thỏa mãn cơn nghiện vốn đòi hỏi số lần dùng và số liều dùng ngày càng cao họ có thể làm bất cử điều gì

kể cả phạm tội để có tiền mua ma túy thỏa mãn cơn nghiện

Nhà nước là chủ thể độc quyền và thống nhất quản lí chất ma túy là loại chất gây nghiện nguy hiểm với những quy định rất nghiêm ngặt Điều I Nghị định số

67/2001/NĐ-CP, ngày 01/10/2001 đã quy định: “Các chất ma tuý rất độc, tuyệt đối cấm sử dụng; việc sử dụng các chất này trong phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, điều tra tội phạm theo quy định đặc biệt của cơ quan có thẩm quyền” [7]

Vi phạm các quy dịnh về chế độ quản lí các chất ma túy không chỉ gây khó khăn cho việc kiểm soát chất ma túy của Nhà nước mà còn góp phần tạo ra một lớp người nghiện, qua đó đe dọa đến an toàn, trật tự công cộng, sức khỏe và sự phát triển lành mạnh của nòi giống cũng như ảnh hưởng xấu đến nhiều mặt của đời sống xã hội

Do tác hại lâu dài và nhiều mặt của hành vi vi phạm chế dộ quản lý chất ma túy như vậy nên mọi hành vi vi phạm các quy định về chế độ quản lý chất ma túy đều bị xử

lý theo quy định

1.1.2 Đặc điểm quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Quản lý nhà nước xuất hiện cùng với sự xuất hiện của Nhà nước Quản lý nhà nước thay đổi phụ thuộc vào chế độ chính trị, trình độ phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia qua các giai đoạn lịch sử Ngày nay quản lý nhà nước bao gồm hoạt động lập pháp của cơ quan lập pháp, hoạt động hành pháp của Chính phủ và hoạt động tư pháp của cơ quan tư pháp Có thể hiểu quản lý nhà nước là một dạng quản

lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nước và sử dụng pháp luật nhà nước để điều chỉnh các hành vi của con người trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội do

các cơ quan trong bộ máy nhà nước thực hiện, nhằm thỏa mãn nhu cầu hợp pháp của con người, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội

Quản lý nhà nước là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực Nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để duy trì trật

tự và đảm bảo sự phát triển của xã hội theo một định hướng thống nhất Quản lý nhà nước về đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy là hoạt động chấp hành và điều hành của các cơ quan nhà nước hoặc các tổ chức xã hội do nhà nước ủy quyền, được tiến hành trên cơ sở pháp luật, để thi hành pháp luật nhằm thực hiện các chức năng quản lý nhà nước trong lĩnh vực phòng, chống tội phạm ma túy

Quản lý Nhà nước Việt Nam về phòng, chống ma túy có những đặc điểm chủ

yếu sau:

- Quản lý hành chính nhà nước về phòng, chống ma túy mang tính quyền lực nhà nước Các chủ thể phải nghiêm chỉnh chấp hành, nếu có vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật

- Quản lý hành chính nhà nước về phòng, chống ma túy có mục tiêu chiến lược, có chương trình, kế hoạch để thực hiện mục tiêu

- Quản lý hành chính nhà nước về phòng, chống ma túy có tính chủ động, sáng tạo và linh hoạt

- Quản lý hành chính nhà nước về phòng, chống ma túy có tính liên tục, tương đối ổn định và thích ứng

- Quản lý hành chính nhà nước về phòng, chống ma túy có tính chuyên môn hóa và nghề nghiệp cao

- Quản lý hành chính nhà nước về phòng, chống ma túy có tính hệ thống thứ bậc chặt chẽ

- Quản lý hành chính nhà nước về phòng, chống ma túy ở nước ta không có sự tách biệt tuyệt đối giữa người quản lý và người bị quản lý

- Quản lý hành chính nhà nước về phòng, chống ma túy không vì lợi nhuận

- Quản lý hành chính nhà nước về phòng, chống ma túy mang tính nhân đạo Quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy là hoạt động không thể thiếu của bất

kỳ quốc gia nào, với tình hình kinh tế và hội nhập hiện nay

- Quản lý hành chính nhà nước về phòng, chống ma túy mang tính quyết định trong việc thực hiện thành công các kế hoạch phát triển của cả đất nước

1.1.3 Vai trò quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Quản lý nhà nước về phòng, chống tội phạm ma túy là một nhiệm vụ trọng yếu trong quản lý nhà nước về trật tự an toàn xã hội Quản lý nhà nước về đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy, như đã phân tích, là một bộ phận trong quản lý nhà nước về an ninh, trật tự, vì vậy, mục đích của công tác này cũng phải được định hướng và nhằm góp phần thực hiện mục đích chung Theo đó, mục đích cuối cùng của quản lý nhà nước về đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy là bảo vệ vững chắc nền an ninh trật tự của Tổ quốc, bảo đảm sự ổn định và bình yên của xã hội, thực hiện thắng lợi mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh Mục tiêu cụ thể của quản lý nhà nước

về đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy là nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ bảo

vệ an toàn các cơ quan nhà nước, các tổ chức, bảo vệ trật tự pháp luật và các kỷ cương xã hội, đấu tranh có hiệu quả đối với tình trạng phạm tội, với các vi phạm pháp luật và các loại tệ nạn xã hội, giữ cho xã hội luôn luôn ở trong trạng thái bình yên, trật tự, nề nếp, kỷ cương Thực tiễn chứng minh rằng, nếu như quản lý trên lĩnh vực an ninh chính trị nhằm đảm bảo thực hiện nhiệm vụ bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam, bảo vệ chế độ chính trị, bảo vệ nhà nước XHCN, kịp thời phát hiện

và dập tắt mọi âm mưu, hoạt động của các thế lực thù địch chống phá CNXH, chống phá cách mạng Việt Nam, thì quản lý nhà nước về đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo đảm trật tự an toàn xã hội giành ưu tiên cho mục tiêu đảm bảo cho các quá trình xã hội, các hoạt động trong đời sống xã hội, đời sống cá nhân trong cộng đồng được diễn ra một cách bình thường, an toàn trên cơ sở tôn trọng và tuân thủ các quy định của pháp luật và các quy tắc của lối sống, đạo đức XHCN Giữa an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội có mối quan hệ mật thiết, gắn bó với nhau

An ninh quốc gia được bảo vệ vững chắc mới tạo điều kiện cơ bản thuận lợi để bảo vệ tốt trật tự an toàn xã hội Ngược lại, trật tự an toàn xã hội được giữ vững sẽ góp phần tích cực vào việc bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia, tăng cường lòng tin của quần chúng vào Đảng, nhà nước, vào chế độ XHCN Cần nhấn mạnh rằng: Nếu tình hình trật tự an toàn xã hội diễn biến phức tạp, nghiêm trọng kéo dài, không kiểm soát được sẽ gây ảnh hưởng rất xấu, thậm chí chuyển hóa thành vấn

đề chống đối chính trị, điều đó rõ ràng tác động tiêu cực đến an ninh quốc gia Do

đó, vai trò quản lý nhà nước về đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với đảm bảo an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn

xã hội của đất nước

1.2 Mục đích, nguyên tắc, nội dung quản lý nhà nước về phòng, chống

ma túy

1.2.1 Mục đích của quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Mục đích Đảng Cộng sản Việt Nam là người lãnh đạo trực tiếp, toàn diện, tuyệt đối sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự an toàn xã hội, vì vậy, Nghị quyết của Đảng là định hướng cho việc xác định mục đích công tác quản lý nhà nước trên mọi lĩnh vực trong giai đoạn hiện nay, trong đó có quản lý nhà nước

về đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung và tội phạm ma túy nói riêng Cụ thể, trong các lĩnh vực chủ yếu của đời sống, công tác quản lý nhà nước về đấu tranh phòng, chống ma túy và tệ nạn ma túy hiện nay có mục đích như sau:

Về chính trị: Giữ vững sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự vững chắc của chế độ chính trị XHCN và tăng cường hiệu lực quản lý của nhà nước đối với lĩnh vực đấu tranh phòng, chống ma túy;

Về kinh tế - xã hội: Đảm bảo sự ổn định và phát triển các thành phần kinh tế -

xã hội theo định hướng XHCN, phòng ngừa, ngăn chặn và đấu tranh với những hoạt động tội phạm và những vi phạm pháp luật trên lĩnh vực kinh tế

Về tư tưởng văn hóa: Bảo vệ chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh cùng những giá trị trong truyền thống và bản sắc dân tộc, phát hiện kịp thời và có

những biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn, đấu tranh với hoạt động tội phạm, tệ nạn

xã hội và những vi phạm pháp luật trên lĩnh vực này

Về đối ngoại: Góp phần tích cực trong thực hiện chính sách đối ngoại độc lập,

tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan

hệ, chủ động và tích cực hội nhập, hợp tác quốc tế, tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, bình đẳng, cùng

có lợi của Đảng, củng cố và nâng cao vị thế của Việt Nam trên thế giới

Về an ninh, quốc phòng: Xây dựng vững chắc nền an ninh nhân dân và thế trận an ninh nhân dân gắn với nền quốc phòng toàn dân và thế trận quốc phòng toàn dân Xây dựng lực lượng CAND và Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy tinh nhuệ, từng bước hiện đại; ưu tiên hiện đại hóa một số quân chủng, binh chủng, lực lượng; đảm bảo số lượng hợp lý, có sức chiến đấu cao, hoàn thành tốt nhiệm vụ Nguyên tắc Đảng lãnh đạo toàn diện, tuyệt đối, trực tiếp, đây là nguyên tắc cơ bản nhất, quan trọng nhất, chủ đạo và chi phối các nguyên tắc khác Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định, đấu tranh bảo vệ an ninh trật tự là nhiệm vụ nặng nề, gian khổ, âm thầm, nhưng rất quan trọng, quan hệ trực tiếp đến vận mệnh của toàn dân, đến sự mất còn của dân tộc Một sự nghiệp như vậy phải đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng Nếu thoát ly đường lối chính trị của Đảng thì không đạt được kết quả Trong Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Trung ương

Đảng tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng đã chỉ rõ: “Bảo đảm sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội nhân dân và CAND; nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về quốc phòng, an ninh” [Đảng Cộng

sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội - 2011, tr 235] Tại Đại hội lần thứ XII, Đảng Cộng sản Việt Nam

khẳng định: "Tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng, sự quản lý tập trung, thống nhất của Nhà nước đối với Quân đội nhân dân, CAND và

sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc" [Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại

biểu toàn quốc lần thứ XII Văn phòng Trung ương Đảng Hà Nội 2016, tr 150] Trong quá trình lãnh đạo công tác quản lý nhà nước về đấu tranh phòng, chống ma

túy, các cấp ủy Đảng cần phân định rõ chức năng lãnh đạo của mình với chức năng quản lý của cơ quan nhà nước, không được biến các tổ chức Đảng thành các cơ quan hành chính, bao biện làm thay, nhưng cũng không khoán trắng cho chính quyền, cho các cơ quan chuyên môn Đảng lãnh đạo bằng đường lối, chính sách, bằng công tác cán bộ và công tác tổ chức, bằng công tác vận động quần chúng và công tác giám sát, kiểm tra hoạt động quản lý nhà nước trên lĩnh vực này

1.2.2 Nguyên tắc của quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Quá trình quản lý nhà nước về đấu tranh phòng, chống ma túy đòi hỏi các chủ thể phải dựa trên cơ sở hệ thống văn bản pháp luật nhà nước Pháp luật thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng, thể hiện ý chí của nhân dân Do vậy, tăng cường pháp chế trong quản lý nhà nước về đấu tranh phòng, chống ma túy là hết sức quan trọng và là nguyên tắc bắt buộc Trong hoạt động quản lý, không cho phép các chủ thể thực hiện một cách chủ quan, tùy tiện mà phải làm theo đúng pháp luật Dựa vào pháp luật, cơ quan nhà nước mới có thể tiến hành giải quyết những vụ việc phức tạp xảy ra, phát hiện và xử lý người có hành vi phạm tội, vi phạm pháp luật một cách chính xác, nghiêm minh

Nguyên tắc pháp chế XHCN trong quản lý nhà nước về đấu tranh phòng, chống ma túy đòi hỏi quá trình xây dựng các văn bản pháp luật về đấu tranh phòng, chống ma túy phải kịp thời, thống nhất và ổn định tương đối, đáp ứng được yêu cầu của công tác bảo vệ an ninh trật tự đặt ra Mặt khác, nguyên tắc này cũng đòi hỏi cần phải hoàn chỉnh hệ thống pháp luật, tổ chức tuyên truyền phổ biến, giáo dục ý thức pháp luật cho công dân, phát hiện kịp thời và xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật

Nguyên tắc kết hợp quản lý theo ngành và theo lãnh thổ Đây là một nguyên tắc rất cần thiết và mang tính tất yếu khách quan xuất phát từ đặc điểm quản lý Nhà nước về đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy, từ mô hình tổ chức và thực tiễn hoạt động quản lý nhà nước về đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy của lực lượng CAND Ở Trung ương, Bộ Công an thực hiện chức năng quản lý nhà nước về đấu tranh phòng, chống ma túy trên phạm vi cả nước Ngoài việc xây dựng các

chiến lược, kế hoạch quản lý tầm vĩ mô, các lực lượng thuộc Bộ Công an còn phải trực tiếp tiến hành các hoạt động quản lý, đấu tranh phòng, chống các thế lực thù địch, hoạt động tội phạm, những hành vi vi phạm pháp luật Công an các cấp được

tổ chức theo nguyên tắc song trùng trực thuộc: vừa chịu sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền cùng cấp, vừa chịu sự chỉ đạo về chuyên môn nghiệp vụ của Công an cấp trên Xuất phát từ tính chất, đặc điểm, đặc trưng về chuyên môn nghiệp

vụ của công tác Công an, cũng như từ nguyên tắc song trùng, nên trong quản lý nhà nước về đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy cần phải quán triệt nguyên tắc kết hợp quản lý theo ngành kết hợp với quản lý theo lãnh thổ, trong đó quản lý theo ngành là chủ yếu

1.2.3 Nội dung quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Khái niệm “quản lý” là một hoạt động có từ lâu đời trong xã hội Nói đến hoạt

động quản lý trong xã hội là trực tiếp đề cập đến sự tác động, chỉ huy, điểu khiển các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người phát triển phù hợp với quy luật, đạt tới mục đích đề ra và đúng với ý chí của chủ thể quản lý Quản lý là sự tác động có mục đích của chủ thể quản lý đối với đối tượng quản lý bằng các phương pháp nhất định nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra của nhà quản lý Chủ thể quản lý là những cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền; đối tượng quản lý là các quá trình

xã hội và hành vi của con người có liên quan Trong hoạt động quản lý xã hội, có rất nhiều chủ thể tham gia: các đảng phái chính trị, nhà nước, các tổ chức chính trị -

xã hội, các hội nghề nghiệp, trong đó nhà nước giữ vai trò quan trọng Nhà nước là trung tâm của hệ thống chính trị, là công cụ quan trọng nhất để quản lý xã hội, bảo đảm trật tự xã hội và thúc đẩy xã hội phát triển Quản lý nhà nước là một dạng của quản lý xã hội nhưng là dạng quản lý xã hội đặc biệt, xuất hiện và tồn tại cùng với

sự xuất hiện và tồn tại của nhà nước Đó chính là hoạt động quản lý gắn liền với hệ thống các cơ quan thực thi quyền lực nhà nước - bộ phận quan trọng của quyền lực chính trị trong xã hội, có tính chất cưỡng chế đơn phương đối với xã hội Trong hoạt động quản lý xã hội, có rất nhiều chủ thể tham gia: Đảng phái chính trị, nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội nghề nghiệp trong đó nhà nước giữ vai

trò quan trọng Quản lý nhà nước được hiểu trước hết là hoạt động của các cơ quan nhà nước thực thi quyền lực nhà nước Bằng quyền lực nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người, quản lý nhà nước tác động có tổ chức, điều chỉnh để duy trì trật tự cũng như đảm bảo sự phát triển công dân, của xã hội theo một định hướng thống nhất Trên cơ sở pháp luật, quản lý nhà nước về đấu tranh phòng, chống ma túy là hoạt động chấp hành và điều hành của các cơ quan tiến hành tố tụng, UBND các cấp hoặc các tổ chức xã hội được nhà nước ủy quyền

để thực thi pháp luật hoặc tiến hành các biện pháp phòng, chống tệ nạn ma túy trong toàn xã hội đảm bảo thực hiện chức năng quản lý nhà nước trong lĩnh vực này Quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy là nhiệm vụ của toàn đảng, toàn dân, trong đó nhà nước được giao nhiệm vụ trọng yếu trong công tác đấu tranh phòng, chống ma túy góp phần quản lý nhà nước về trật tự an toàn xã hội được đảm bảo Nội dung quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy bao gồm:

Xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược, chủ trương, chính sách, kế hoạch

về phòng, chống ma túy Theo đó, Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về

phòng, chống ma túy Bộ Công an chịu trách nhiệm trước Chính phủ chủ trì phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ thực hiện việc thống nhất quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy Các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm thực hiện và phối hợp với các cơ quan hữu quan trong phòng, chống ma túy UBND các cấp thực hiện quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy tại địa phương mình, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật Thường xuyên tổ chức phòng, chống ma túy trên địa bàn Tăng cường công atc1 quản lý việc cai nghiện ma túy tại các cơ sở cai nghiện bắt buộc, tạo việc làm ổn định để người sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng

Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về phòng, chống ma túy, sửa đổi, bổ sung, công bố danh mục chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần Bộ công an chủ trì việc ban hành và tổ chức thực hiện quy chế quản lý chất ma túy và tiền chất phục vụ đấu tranh chống tội phạm về ma

túy; Cấp, thu hồi giấy phép hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy Quyết định thành lập, giải thể cơ sở cai nghiện ma túy bắt buộc Cấp, thu hồi giấy phép hoạt động của các cơ sở khác về cai nghiện ma túy Tổ chức và quản lý việc cai nghiện

ma túy và hòa nhập cộng đồng cho người đã cai nghiện ma túy

Tổ chức đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy Bộ công an chủ trì phối

hợp với các cơ quan nhà nước hữu quan trong việc đấu tranh phòng, chống tội phạm

về ma túy; tổ chức tiếp nhận và xử lý thông tin về tội phạm ma túy; tổ chức lực lượng điều tra các tội phạm về ma túy, hướng dẫn các cơ quan khác tiến hành điều

tra ban đầu các tội phạm này theo quy định của pháp luật; Phối hợp với Bộ Lao

động - Thương binh và Xã hội chỉ đạo việc lập hồ sơ và tổ chức đưa người nghiện

ma túy vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, giữ gìn an ninh, trật tự tại các cơ sở cai nghiện, kiểm tra hoạt động cai nghiện ma túy tại cộng đồng và trong các cơ sở cai nghiện Bộ quốc phòng phối hợp với cơ quan hữu quan của nước khác để phát hiện, ngăn chặn các hành vi mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần qua biên giới Bộ Tài chính có trách nhiệm chủ trì phối hợp với bộ, ngành, chính quyền địa phương xây dựng dự toán kinh phí phòng, chống ma túy trình cấp có thẩm quyền phê duyệt và triển khai thực hiện theo quy định của pháp luật

Tổ chức bộ máy, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ về phòng, chống ma túy và tội phạm về ma túy: Trước yêu cầu đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chuyên trách phòng, chống ma túy, Đảng, nhà nước ta cần xác định mục tiêu đào tạo cán bộ làm công tác phòng, chống, ma túy không chỉ giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ mà còn vững về lập trường tư tưởng, bản lĩnh chiến đấu; quan tâm làm tốt công tác giáo dục, định hướng nghề nghiệp cho học viên chuyên ngành, chú trọng đào tạo kỹ năng điều tra theo hướng tăng cường thời lượng học tập các môn chuyên ngành; cần tiếp tục phối hợp với các đơn vị địa phương, các lực lượng trực tiếp đấu tranh với tội phạm về ma túy để giao lưu, trao đổi kinh nghiệm và gắn nhiệm vụ đào tạo với thực tiễn công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy; đào tạo, bồi dưỡng lực lượng chuyên trách phòng, chống ma túy, kịp thời bổ sung hàng nghìn cán bộ có

trình độ cao trên mặt trận phòng, chống ma túy không chỉ cho ngành Công an mà còn cho các lực lượng khác như: Biên phòng, Hải quan, Cảnh sát biển, y tế, các cơ quan tư pháp Nội dung, phương pháp đào tạo, bồi dưỡng luôn được quan tâm điều chỉnh, bổ sung, cập nhật, chú trọng gắn đào tạo lý luận với thực tiễn chiến đấu của lực lượng phòng, chống ma túy cũng như công tác xét xử trong tình hình mới

Thực hiện thống kê nhà nước về phòng, chống ma túy: Bộ công an thực hiện

thống kê nhà nước về phòng, chống ma túy; quản lý thông tin về các tội phạm về

ma túy; Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội có trách nhiệm thống kê, đánh giá tình hình cai nghiện ma túy, quản lý sau cai nghiện và giải quyết các vấn đề xã hội sau cai nghiện

Tổ chức nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ về phòng, chống ma túy: Trong bối cảnh của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 các đối tượng triệt để lợi dụng tài nguyên, không gian mạng để phạm tội về ma túy Do vậy, khoa học và công nghệ phải theo kịp sự phát triển của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0

để đấu tranh, ngăn chặn tội phạm ma túy lợi dụng hoạt động Trước diễn biến phức tạp của tình hình tội phạm ma túy, thủ đoạn hoạt động của tội phạm ma túy ngày càng manh động, liều lĩnh, sẵn sàng chống trả lực lượng chức năng khi bị phát hiện, truy bắt Việc sử dụng các phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ, công cụ hỗ trợ hiện đại

và bố trí đầu tư trang bị vũ khí, phương tiện, thiết bị kỹ thuật góp phần thực hiện vai trò nòng cốt, chủ trì trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm; đầu tư trang thiết bị cho Bộ y tế để kịp thời phát hiện chất ma túy, tiền chất ma túy mới đưa vào danh mục chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần của nhà nước Trong lĩnh vực điều trị và cai nghiện ma túy, với sự hỗ trợ của Cơ quan quản lý điều trị các chất gây nghiện và sức khỏe tâm thần (SAMHSA) thuộc Bộ Y tế Mỹ, Trung tâm chuyển giao công nghệ điều trị nghiện chất đã từng bước được thiết lập và đi vào hoạt động tại Đại học Y Hà Nội, Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh và Đại học Lao động - Xã hội, góp phần đào tạo và cung cấp những kiến thức mới nhất của quốc tế trong lĩnh vực điều trị nghiện chất cho các cán bộ y tế và cán bộ xã hội làm công tác này Ngoài ra, trên cơ sở hợp tác giữa Việt Nam với các nước và cộng

đồng quốc tế, các cơ quan chức năng Việt Nam còn cử nhiều lượt cán bộ tham gia các khóa đào tạo, tập huấn nghiệp vụ phòng, chống ma túy tại nước ngoài, qua đó học tập, giao lưu và trao đổi kinh nghiệm trong công tác này Tuy nhiên, so với thực

tế, công tác đào tạo lực lượng phòng, chống ma túy chưa đáp ứng yêu cầu

Tổ chức tuyên truyền, giáo dục về phòng, chống ma túy: Bộ Giáo dục và Đào

tạo có trách nhiệm ban hành và tổ chức thực hiện chương trình giáo dục phòng, chống ma túy; xây dựng, tổ chức thực hiện các dự án giáo dục phòng, chống ma túy trong nhà trường, các cơ sở giáo dục khác; Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn các cơ quan hữu quan thực hiện hoạt động thông tin, tuyên truyền, giáo dục về công tác phòng, chống ma túy Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với

Ủy ban Dân tộc và các cơ quan, tổ chức hữu quan khác tuyên truyền, giáo dục, tổ chức xóa bỏ cây có chứa chất ma túy; thực hiện chương trình trợ giúp chuyển

hướng sản xuất có hiệu quả, ổn định đời sống của nhân dân

Hợp tác quốc tế về phòng, chống ma túy được thực hiện thông qua công tác phối hợp phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật về phòng, chống ma túy theo quy định của pháp luật Việt Nam và của nước có liên quan Ký kết các Điều ước quốc tế đa phương và song phương về phòng, chống tình trạng nghiện ma túy, tội phạm ma túy và các hành vi trái phép khác về ma túy Phối hợp tổ chức hội nghị, hội thảo về các vấn đề liên quan trong công tác phòng, chống ma túy và xử lý tội phạm về ma túy liên quan đến cá nhân, tổ chức nước ngoài ở Việt Nam, cá nhân,

tổ chức Việt Nam ở nước ngoài Hỗ trợ lẫn nhau về cơ sở vật chất, công nghệ, tăng cường năng lực pháp luật trong hoạt động phòng, chống ma túy Bộ Quốc phòng có trách nhiệm xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch phòng, chống ma túy ở khu vực biên giới trên đất liền, khu vực biên giới trên biển, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa Bộ y tế thực hiện hợp tác quốc tế về kiểm

soát, thu hồi giấy phép nhập khẩu, xuất khẩu thuốc gây nghiện, tiền chất, thuốc

hướng thần sử dụng trong lĩnh vực y tế, phân tích, kiểm nghiệm và nghiên cứu khoa

học; Bộ Công Thương thực hiện hợp tác quốc tế về kiểm soát tiền chất sử dụng trong lĩnh vực công nghiệp

Kiểm tra, thanh tra việc thực hiện các quy định về quản lý các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy; phòng ngừa, ngăn chặn và đấu tranh chống tệ nạn ma túy; cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện; nghiên cứu khoa học, huấn luyện nghiệp vụ phòng, chống ma túy; Xử lý các vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật và yêu cầu cơ quan điều tra khởi tố, điều tra các hành vi có dấu hiệu của

tội phạm về ma túy

1.3 Các hình thức quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

1.3.1 Tuyên truyền pháp luật về phòng, chống ma túy

Tập trung tuyên truyền sâu rộng tới mọi tầng lớp nhân dân về tác hại của ma túy đối với người sử dụng, đối với mỗi gia đình, cộng đồng và toàn thể xã hội; lưu ý tới tác hại và hậu quả đặc biệt nguy hiểm gây ra bởi một số loại ma túy mới xuất hiện trong thời gian qua; kết hợp với tuyên truyền chủ trương, đường lối, chính sách

và quy định của Chính phủ về công tác cai nghiện ma túy nhằm tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức cho cộng đồng và nêu cao tinh thần trách nhiệm của các cấp

ủy, chính quyền, các ngành và các tổ chức chính trị, xã hội, huy động sự tham gia của các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp cùng chung tay thực hiện công tác đấu tranh phòng, chống ma túy

Duy trì các hình thức, mô hình tuyên truyền sẵn có và phát triển, xây dựng mới các chương trình, kế hoạch… tuyên truyền theo hướng chuyên sâu, đa dạng về hình thức, phong phú về nội dung, bảo đảm phù hợp nguồn lực và từng nhóm đối tượng cụ thể để nâng cao nhận thức, cảnh báo người dân, nhất là nhóm đối tượng có nguy cơ cao, giáo viên, học sinh, sinh viên và trẻ em vị thành niên về hiểm họa ma túy, tác hại sử dụng ma túy

Xây dựng chương trình, kế hoạch, tổ chức phát động phong trào "Toàn dân tham gia phòng, chống ma túy" gắn với cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh", phong trào "Toàn dân tham gia bảo vệ an ninh Tổ quốc", triển khai quyết liệt, có hiệu quả dự án “Nâng cao hiệu quả công tác

phòng, chống ma túy tại xã, phường, thị trấn” và các phong trào thi đua khác nhằm kiềm chế, làm giảm số xã, phường có tệ nạn ma túy

Tổ chức truyền thông sâu rộng, thường xuyên, liên tục thông qua các phương tiện truyền thông sẵn có kết hợp với ứng dụng công nghệ thông tin nhằm tăng cường, mở rộng và nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chống, kiểm soát ma túy, các kỹ năng nhận biết chất ma túy, phòng ngừa tệ nạn ma túy tại cộng đồng với từng nhóm đối tượng cụ thể, trọng tâm

là học sinh, công nhân, người lao động, các cơ sở kinh doanh dịch vụ có điều kiện… và các viên chức, đoàn viên công đoàn ở các cơ quan, đoàn thể

Lồng ghép, kết hợp tuyên truyền thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng với tuyên truyền trực tiếp, gặp gỡ, vận động, cảm hóa…, trong đó, chú ý vai trò của các tổ chức, cá nhân có uy tín, ảnh hưởng, các hoạt động văn nghệ, thể thao sinh động, các hội thi, hội thảo mang thông điệp dự phòng, giảm tác hại tệ nạn ma túy, sử dụng và nghiện ma túy; đồng thời đẩy mạnh phong trào toàn dân tham gia phát hiện, tố giác, cung cấp nguồn tin các đối tượng, điểm, tụ điểm, ổ, nhóm, mua

bán, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng trái phép chất ma túy

1.3.2 Triển khai đồng bộ các biện pháp; phối hợp với các cơ quan chức năng

và các lực lượng chuyên trách đấu tranh phòng, chống tội phạm và tệ nạn về ma túy

Việc ban hành kế hoạch nhằm triển khai đồng bộ các biện pháp; phối hợp với liên ngành tư pháp và các lực lượng chuyên trách đấu tranh phòng, chống tội phạm

và tệ nạn về ma túy; thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của từng ngành, tăng cường trách nhiệm của các cấp, các ngành trong việc thực hiện các giải pháp nhằm kiềm chế, ngăn chặn tệ nạn ma túy trong đời sống, xã hội; xử lý nghiêm các vụ việc về

ma túy, từng bước xóa bỏ các đường dây, tụ điểm sản xuất, mua bán, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng trái phép chất ma túy; phát huy tinh thần, trách nhiệm của mỗi công chức, viên chức, người lao động trong từng ngành, đối với công tác phòng, chống ma túy, góp phần làm giảm tội phạm nói chung và tội phạm ma túy nói riêng; bảo đảm thực hiện đạt và vượt chỉ tiêu, nhiệm vụ trong các chỉ thị, nghị quyết của

Đảng, Quốc hội, kế hoạch, chương trình công tác của từng ngành, đặc biệt là trong lĩnh vực tư pháp

Bên cạnh đó, thông qua thực hiện chức năng, nhiệm vụ, kết hợp với tuyên truyền pháp luật về phòng, chống ma túy, các biện pháp ngăn ngừa tội phạm và tệ nạn ma túy; kịp thời phát hiện những sơ hở, thiếu sót trong công tác quản lý nhà nước đối với các chất ma túy và tiền chất để ban hành văn bản kiến nghị với cơ quan chủ quản liên quan có biện pháp khắc phục, sửa chữa kịp thời Qua công tác điều tra, truy tố, xét xử tội phạm về ma túy thường xuyên nghiên cứu, đánh giá, tổng hợp những khó khăn, vướng mắc, bất cập trong thực tiễn thi hành Bộ luật Hình

sự, Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật phòng, chống ma túy và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan

Các địa phương tổ chức quán triệt, triển khai đầy đủ các chương trình, kế hoạch công tác phòng, chống ma túy của cấp trên và các nghị quyết, chương trình,

kế hoạch công tác phòng, chống ma túy của cấp ủy và chính quyền địa phương Căn

cứ vào diễn biến tình hình vi phạm, tội phạm và tệ nạn ma túy trên địa bàn và đặc điểm cụ thể của mỗi đơn vị để xây dựng chương trình, kế hoạch công tác phòng, chống ma túy cho phù hợp với điều kiện thực tế của đơn vị mình Tích cực tham gia góp ý xây dựng vào dự thảo sửa đổi, bổ sung Luật phòng, chống ma túy và hoàn thiện các văn bản pháp luật có liên quan Thu thập, quản lý hệ thống dữ liệu và phân tích, xử lý thông tin về tình hình ma túy nghiên cứu, đánh giá thực chất diễn biến tình hình tội phạm và tệ nạn về ma túy theo địa bàn; từ đó, đưa ra đề xuất, kiến nghị, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chức năng, nhiệm vụ

Phối hợp thực hiện dự án “Hỗ trợ, nâng cao năng lực phòng, chống ma túy cho các lực lượng chuyên trách của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính và năng lực xử lý án ma túy của Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân các cấp”

Phối hợp chặt chẽ với lực lượng chuyên trách trong các đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm về ma túy; tăng cường các biện pháp phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật có liên quan đến ma túy, ngay cả trong cơ quan, đơn vị mình Triển khai, tham gia có hiệu quả các hoạt động hưởng ứng “Tháng hành động phòng,

chống ma túy”, “Ngày toàn dân phòng, chống ma túy” 26/6 hằng năm theo sự chỉ đạo chung của Chính phủ và chính quyền các địa phương

Công tác kiểm sát việc chấp hành pháp luật tại các nhà tạm giữ, trại tạm giam

và trại giam cần chú ý đến các biện pháp đấu tranh phòng ngừa việc đưa ma túy vào trong để sử dụng trái phép; thực hiện kế hoạch kiểm sát định kỳ hoặc đột xuất để phát hiện nắm tình hình vi phạm, chú ý các dấu hiệu khả nghi từ các phạm nhân và các thông tin, dư luận từ quần chúng nhân dân để phát hiện kịp thời các trường hợp

sử dụng hoặc mua bán trái phép chất ma túy trong nhà tạm giữ, trại tạm giam hoặc trại giam

Công an nhân dân, Phòng lao động Thương binh – Xã hội phối hợp chặt chẽ với Tòa án nhân dân cùng cấp để hoàn thiện hồ sơ, mở phiên họp áp dụng biện pháp

xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc theo đúng quy định, bảo đảm đúng đối tượng, đúng trình tự, thủ tục theo Pháp lệnh 09/2014/UBTVQH13 ngày 20/01/2014 của Ủy ban thường vụ Quốc hội về trình tự, thủ tục xem xét, quyết định

áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân Viện kiểm sát làm tốt chức năng kiểm sát, tham gia phiên họp, đảm bảo kiểm sát đầy đủ các phiên họp xem xét Quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc theo đúng quy định, kiên quyết không đồng ý với các trường hợp không đảm bảo về thủ tục pháp lý Nếu phát hiện việc mở phiên họp không đúng trình tự, thủ tục theo quy định thì thực hiện quyền kháng nghị, kiến nghị theo pháp luật Duy trì quan hệ hợp tác quốc tế và tương trợ tư pháp trong đấu tranh phòng, chống tội phạm và vi phạm có liên quan đến ma túy Đối với những vụ án có yếu tố nước ngoài, các đơn vị chú trọng thực hiện tốt công tác tương trợ tư pháp theo quy định của pháp luật; kịp thời kiểm tra, xác minh, thu thập thông tin khi có yêu cầu tương trợ tư pháp về hình sự đối với các vụ án về ma túy thuộc trách nhiệm giải quyết, đảm bảo đúng quy định pháp luật; các địa phương, nhất là các địa phương có đường biên giới cần phải chủ động phối hợp với các Cơ quan tiến hành tố tụng và

cơ quan có thẩm quyền (cơ quan ngoại vụ) của địa phương để có các hình thức, biện

pháp trao đổi thông tin và tương trợ giúp đỡ khi xử lý các tội phạm về ma túy theo đúng quy định

1.4 Những nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

1.4.1 Tác động của nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế

Tác động của tình hình tệ nạn, tội phạm ma túy trên thế giới và khu vực: Theo đánh giá của Cơ quan phòng, chống ma túy và tội phạm của Liên Hợp Quốc (UNODC), tình hình tội phạm ma túy sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường [9] Tình hình các tội phạm về ma túy trên thế giới diễn biến ngày càng phức tạp và khó lường, xuất hiện nhiều loại ma túy mới như các loại thực vật dạng cỏ, nhiều dạng ma túy mới chưa có trong các danh mục cấm Tình hình sản xuất, mua bán, vận chuyển và sử dụng các loại ma túy tổng hợp, Heroin, các chất hướng thần gia tăng ở hầu hết các Châu lục, quốc gia trên thế giới, nếu không có biện pháp kiềm chế thì xu hướng này có thể rất khó kiểm soát và trở thành vấn nạn lớn Với địa hình khá phức tạp, đường biển kéo dài, một số quốc gia có dân trí thấp nên Châu Á đã trở thành thị trường tiêu thụ nhiều loại ma túy từ thuốc phiện, các loại ma túy dạng thực vật, phổ biến nhất vẫn là ma túy tổng hợp và các chất hướng thần Vì lí do trên, khu vực Đông Nam Á cũng bị tác động không hề nhỏ, diện tích, sản lượng thuốc phiện liên tục tăng với nhiều thủ đoạn tinh vi, cây thuốc phiện được trồng trên diện tích lớn thậm chí trong các nhà kính ở đô thị Các đường dây vận chuyển ma túy từ các nước Mỹ La-tinh được phát hiện, bắt giữ gần đây cho thấy loại tội phạm này đang nhằm vào thị trường khu vực Đông Nam Á Khu vực Tam giác vàng tiếp tục trở thành trung tâm sản xuất ma túy tổng hợp của thế giới, hình thành những đường dây mua bán, vận chuyển lớn trong khu vực, trong đó, có Việt Nam Cộng đồng ASEAN được hình thành cùng với sự hội nhập và giao thương kinh tế,với những chính sách thông thoáng thì đó cũng là mặt trái tạo điều kiện để các loại tội phạm nói chung, tội phạm ma túy nói riêng lợi dụng triệt để hình thành các tổ chức Mafia, hoạt động tội phạm ngày càng tinh vi, thủ đoạn Việc mua bán, vận chuyển ma túy tạo nên một khoản thu nhập siêu lợi nhuận nên một số ít quốc gia có xu hướng hợp pháp hóa việc sử dụng và lưu hành một số loại ma túy phổ

biến Điều này tạo nên những tác động trái chiều, ảnh hưởng không nhỏ đến tư tưởng, truyền thống của mỗi dân tộc trong khu vực Việc làm trên cũng gây nên những tác động tiêu cực trong việc đề ra phương hướng, chiến lược về phòng, chống ma túy lâu dài tại nước ta

Tác động của tình hình tội phạm về ma túy và tệ nạn ma túy ở nước ta:

Tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy ở nước ta giai đoạn 2017-2020 được dự báo vẫn diễn biến phức tạp do tác động của các quốc gia trong khu vực và trên thế

giới, biểu hiện ở các mặt sau:

- Nguồn lợi thu được từ ma túy là siêu lợi nhuận, nên các hoạt động để kiếm lời từ ma túy ngày càng tinh vi, xảo quyệt, manh động Phương thức, thủ đoạn thay đổi thường xuyên để “qua mắt” lực lượng chức năng chúng sử dụng phương tiện kỹ thuật hiện đại để liên, quá trình vận chuyển ma túy trên các tuyến giao thông, phương tiện giao thông linh hoạt, sử dụng các lối mòn độc đạo khó phát hiện Quá trình sản xuất, vận chuyển ma túy chúng luôn trang bị vũ khí quân dụng, hung khí nguy hiểm sẵn sàng chống trả quyết liệt khi bị lực lượng chức năng phát hiện, truy đuổi; tội phạm về ma túy thường xuyên nắm bắt những kẽ hở mà các cơ quan chức năng chưa kiểm soát, thiếu đề phòng từ cơ sở hạ tầng, tình hình giao thông, phương tiên liên lạc, thương mại trong nước và khu vực, đặc biệt là kẽ hở từ pháp luật mỗi nước để thực hiện hành vi phạm tội

- Do ảnh hưởng bởi vị trí địa lý, tác động của nhu cầu trong nước nên các đường dây mua bán, vận chuyển ma túy xuyên quốc gia và quốc tế tiếp tục hoạt động nhằm biến nước ta thành thị trường tiêu thụ và trung chuyển (chỉ khoảng 20% lượng ma túy thẩm lậu vào được sử dụng trong nước) Tình hình phức tạp trên tất cả các tuyến (đường bộ, đường hàng không, đường biển) và trên nhiều địa bàn

- Số lượng người nghiện ma túy trong nước lớn (hơn 0,2% dân số); thành phần người nghiện đa dạng; tỷ lệ người nghiện, sử dụng ma túy phạm các tội hình sự khác cao (trên 34% tổng số người phạm tội), đặc biệt là số người nghiện, sử dụng

ma túy tổng hợp có xu hướng gia tăng, thường phạm những tội đặc biệt nghiêm trọng, gây hoang mang, bất ổn trong xã hội; phạm vi tác động của tệ nạn ma túy

rộng (hơn 72,3% số xã, phường, thị trấn có tệ nạn ma túy) và chưa có xu hướng giảm sẽ tác động đến tình hình quốc phòng - an ninh, trật tự an toàn xã hội và các chính sách kinh tế - xã hội theo chiều hướng tiêu cực

- Trong quá trình quản lý nhà nước hiện nay vẫn còn bộc lộ một số hạn chế yếu kém trong một số lĩnh vực: tình trang di dân tự do, những khó khăn về kinh tế; truyền thống và kinh nghiệm canh tác của đồng bào dân tộc thiểu số dẫn đến tình trạng trồng cây thuốc phiện vẫn còn diễn biến khá phức tạp, thêm vào đó đồng bào dân tộc thiểu số thường sinh sống ở vùng núi, vùng cao, đi lại khó khăn nên các lực lượng chức năng khó phát hiện; bên cạnh đó tội phạm về ma túy lợi dụng khoa học

- kỹ thuật và sự yếu kém hiểu biết của nhân dân để hoạt động tội phạm; những năm gần đây tình trạng trồng cây thuốc phiện có chứa chất ma túy, sản xuất trái phép chất ma túy được kiểm soát phần nào nhưng thay vào đó là sự phát triển của các loại ma túy tổng hợp và các loại thực vật khô có chứa chất gây nghiện, nhiều dạng không có trong danh mục cấm của Chính phủ gây khó khăn cho lực lượng khi xử lý các tội phạm buôn bán, sử dụng những loại ma túy dạng mới này

1.4.2 Cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước về phòng, chống

ma túy

Trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy, Luật phòng, chống ma túy, quy định cụ thể trách nhiệm quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy của các cơ quan như sau:

Chính phủ quy định cụ thể về điều kiện, thủ tục, thẩm quyền và trách nhiệm của cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy trong việc thực hiện, phối hợp thực hiện các hoạt động, theo đó: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên cùng với nhà trường, các cơ sở giáo dục, cơ quan, tổ chức, các cơ quan thông tin, truyền thông, báo chí chủ động tuyên truyền đến cá nhân, gia đình

và mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội Đặc biệt các cơ quan, tổ chức này trách nhiệm phối hợp với cơ quan, tổ chức, nòng cốt là đơn vị vũ trang nhân dân, thông qua việc tổ chức tuyên truyền để người dân, nhất là trong tầng lớp thanh thiếu niên nhận biết được tác hại của ma túy; nâng cao trách nhiệm của gia đình, nhà trường và

toàn xã hội trong việc quản lý, giáo dục con em của mình tránh xa các tệ nạn ma túy Thông qua các phương tiện thông tin đại chúng hoặc từ những buổi tuyên truyền trực tiếp, từng cơ quan, tổ chức chủ động lồng ghép tuyên truyền các chủ trương, chính sách, pháp luật, của nhà nước về phòng, chống ma túy; các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn người của cơ quan, tổ chức mình và mọi công dân tham gia

tệ nạn ma túy và các hoạt động liên quan đến ma túy Tăng cường hơn nữa công tác giám sát hoạt động phòng, chống ma túy ở cơ quan, trường học, các cơ sở giáo dục, nghề nghiệp khác và trên địa bàn dân cư nhất định Tùy theo tình hình ở mỗi địa phương, chính quyền các cấp, các cơ quan có thẩm quyền phối hợp với các cơ quan

có liên quan để quản lý các đối tượng nghiện ma túy, vận động cai nghiện ma túy hoặc có biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc Qua đó, tạo điều kiện để người nghiện, sau cai nghiện được tham gia giáo dục, học nghề, tìm việc làm quan trọng nhất là giúp đỡ người đã cai nghiện ma túy hòa nhập cộng đồng, trở thành công dân có ích cho xã hội Tổ chức các biện pháp điều trị, giáo dục để phòng, chống tái nghiện

Cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân, cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy thuộc CAND, cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy thuộc Bộ đội biên phòng, lực lượng Cảnh sát biển, cơ quan Hải quan có trách nhiệm phối hợp với các cơ quan hữu quan khác thực hiện các hoạt động ngăn chặn, đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy trong phạm vi nhiệm

vụ, quyền hạn của mình; Ngoài nhiệm vụ chuyên môn theo quy định, các cơ quan này phải gương mẫu đi đầu trong công tác tổ chức phòng, chống ma túy ở cơ quan, đơn vị mình như: phòng ngừa, ngăn chặn cán bộ, công chức và cán bộ, chiến sĩ đơn

vi mình tham gia tệ nạn ma túy Thường xuyên tuyên truyền, vận động quần chùng nhân dân phát hiện, tố giác với tệ nạn ma túy ở địa phương mình Cán bộ, công chức, cán bộ chiến sĩ trong các lực lượng vũ trang nhân dân đấu tranh tích cực đối với tệ nạn ma túy, tạo niềm tin và chỗ dựa cho nhân dân cùng tham gia Tuân thủ các biện pháp nghiệp vụ, thường xuyên thực hiện các biện pháp cần thiết theo quy định của pháp luật để áp dụng vào thực tiễn, kịp thời phòng ngừa, ngăn chặn từ xa,

kể cả mầm mống tệ nạn đang có nguy cơ làm cho tệ nạn ma túy tăng cao Tùy từng nhiệm vụ của từng đơn vị vũ trang mà xử lý nghiêm các hành vi mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần do cơ quan, đơn vị thuộc mình quản lý và kiểm soát

1.4.3 Hệ thống văn bản pháp luật

Hệ thống pháp luật thực tiễn cho thấy, hệ thống khuôn khổ pháp luật về đấu tranh phòng, chống ma túy khá nhiều song không phải bao giờ cũng bao quát được các vấn đề phát sinh trong thực tế Trong thực tiễn áp dụng pháp luật về phòng, chống ma túy còn nhiều vấn đề khó khăn cần được giải quyết Nhiều tình huống, vụ việc cụ thể không có văn bản pháp luật áp dụng, có nhiều tình huống, vụ việc cụ thể xảy ra nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của pháp luật hoặc chưa được quy định rõ ràng, cụ thể trong hệ thống pháp luật Vì vậy, thực tiễn đặt ra, cần phải có văn bản hướng dẫn cụ thể, phù hợp với từng cơ quan quản lý Một số quy định của pháp luật, văn bản quy pháp pháp luật chưa đồng bộ, thiếu chưa chặt chẽ tạo ra một số kẽ

hở trong công tác quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy Việc thiếu những quy định pháp luật cụ thể, minh bạch đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng của các hoạt động quản lý nhà nước trong công tác này từ cấp trung ương đến các địa phương cụ thể Do đos, việc ban hành văn bản và các quy định hướng dẫn thực hiện pháp luật về đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy của các cơ quan quản lý nhà nước là một trong các yếu tố có ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước ở lĩnh vực này Yếu tố này đòi hỏi phải có tính chính xác và tính kịp thời, nếu một vấn đề phát sinh liên quan mà không được hướng dẫn giải quyết chính xác thì nó sẽ gây ra hậu quả nghiêm trọng hoặc sự áp dụng pháp luật một cách tùy nghi Ngoài ra, nếu vấn đề mang tính chất cấp bách mà không được giải quyết kịp thời thì cũng đem lại hậu quả không mong muốn Chính vì vậy, nếu thực hiện tốt việc ban hành văn bản

và quy định hướng dẫn sẽ có tác động tích cực và mang lại hiệu quả cho công tác quản lý và thực thi pháp luật, ngược lại nếu thực hiện không tốt việc ban hành văn bản và quy định hướng dẫn sẽ dẫn đến việc bỏ lọt các hành vi, các vi phạm gây ra tác động tiêu cực trong xã hội

Việc thực thi pháp luật về đấu tranh phòng, chống ma túy hiện nay kém hiệu quả, một số chính sách về kinh tế, xã hội chậm đổi mới tạo sơ hở cho tội phạm hoạt động phát triển Thực tiễn cho thấy hệ thống pháp luật ở nước ta về công tác phòng ngừa, ngăn chăn còn thiếu và hạn chế So với các quốc gia có hệ thống pháp luật hoàn thiện, các quốc gia trong khu vực và pháp luật quốc tế thì hệ thống pháp luật nước ta còn nhiều mặt hạn chế, bất cập, chưa thực sự tương thích và đồng bộ, chưa

có hiệp ước về dẫn độ cũng là nguyên nhân, kẽ hở để tội phạm ma túy và một số loại tội phạm lợi dụng hoạt động Ngoài những bất cập trong công tác quản lý, chỉ đạo điều hành thì chủ trương chính sách về kinh tế xã hội và pháp luật chậm đổi mới, đã bộc lộ những yếu kém, thậm chí là sơ hở để cho một số cơ quan, tổ chức, đối tượng lợi dụng hoạt động phạm tội và thực hiện nhiều hành vi vi phạm pháp luật Do đó phải hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật ở nước ta nói chung, hệ thống chính sách, pháp luật về phòng, chống ma túy nói riêng Ngoài những quy định về tội phạm ma túy được quy định cụ thể trong Bộ luật hình sự thì cần nghiên cứu sửa đổi các hiệp ước quốc tế song phương và đa phương cho phù hợp với tình hình và xu thế phát triển trên thế giới hiện nay Tiếp tục bổ sung, hoàn thiện Luật phòng, chống ma túy và các văn bản hướng dẫn thi hành, khắc phục kịp thời những hạn chế thiếu sót còn tồn tại

1.4.4 Yếu tố con người

Việc xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã có đủ trình độ, năng lực và phẩm chất đáp ứng yêu cầu mới đã được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm, ban hành nhiều chủ trương, chính sách cần thiết Công tác quản lý nhà nước về đấu tranh phòng, chống ma túy muốn thành công và đạt được hiệu quả cao phụ thuộc rất lớn vào năng lực, trình độ của các cán bộ, công chức Do vậy, việc đào tạo đội ngũ cán bộ, công chức nói chung, đội ngũ cán bộ công tác trong lĩnh vực quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy cần được quan tâm, chú trọng hơn nữa Công tác đấu tranh chống tội phạm, trong đó có tội phạm, tệ nạn ma túy của các cơ quan chức năng nói chung và của ngành công an nói phụ thuộc phần lớn vào trình độ nghiệp

vụ, pháp luật của đội ngũ cán bộ, công chức Yêu cầu thực tiễn đòi hỏi cán bộ, công

chức làm công tác này phải có trình độ, năng lực nhất định, song cùng với quá trình hội nhập dẫn đến một số cán bộ, công chức thoái hóa, biến chất, thậm chí là tiếp tay cho tội phạm, tệ nạn ma túy Trong quá trình công tác khi được giao nhiệm vụ đôi lúc còn né tránh, buông lỏng công tác quản lý, đấu tranh trấn áp tội phạm, tệ nạn này Hiệu quả quản lý nhà nước trong đấu tranh phòng, chống ma túy còn bị tác động rất lớn bởi ý thức và sự tham gia của quần chúng nhân dân Ở đâu có sự tham gia, ủng hộ nhiệt tình của nhân dân, ở đó tội phạm, tệ nạn không có điều kiện tồn tại Một số địa phương chưa phát huy được sức mạnh của quần chúng nhân dân nên phong trào quần chúng tham gia đấu tranh phòng chống tệ nạn và tố giác tội phạm ở một số nơi chưa chực sự mạnh mẽ, chưa thực sự hiệu quả Bên cạnh đó cũng chưa phát huy được sức mạnh của quần chúng trong công tác giáo dục, cải tạo và tái hoà nhập cộng đồng cho người nghiện sau cai nghiện trở về Để công tác quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy đạt được hiệu quả cao cần phát huy và huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị Trước tiên là tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy đảng ở từng địa phương Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, điều hành của chính quyền các cấp Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chức đoàn thể với quần chúng các cấp trong công tác phòng, chống ma túy Công tác tuyên truyền, giáo dục cho cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên trong các cơ quan, tổ chức được chú trọng và đẩy mạnh để nâng cao ý thức, trách nhiệm của từng cá nhân Đối với lãnh đạo, chỉ đạo điều hành phải cương quyết, kết hợp các biện pháp tổ chức và thực hiện nhiệm vụ phòng, chống ma túy theo chương trình, kế hoạch cụ thể Theo Chỉ thị số 48/CT-TW, ngày 22-10-2010 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội phạm trong tình hình mới thì yêu cầu được nêu trước hết là trách nhiệm của tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên, người đứng đầu cơ quan, tổ chức Các tổ chức đảng, cơ quan nhà nước, đoàn thể quần chúng cần xác định phòng, chống ma túy là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên và đưa vào chương trình phát triển để chỉ đạo, tổ chức thực hiện Các chỉ tiêu về phòng, chống ma túy cần được coi là một trong những tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tổ chức và cá nhân trong

các tổ chức thuộc hệ thống chính trị Chú trọng tăng cường, nâng cao hiệu quả các biện pháp phòng ngừa xã hội Coi trọng phòng ngừa tội phạm từ gia đình, trong gia đình và ở cơ sở Rà soát, đánh giá ảnh hưởng của các chính sách phát triển và quá trình thực hiện các chính sách phát triển đến tình hình phòng, chống ma túy, đề xuất khắc phục hạn chế những sơ hở, thiếu sót, bất cập

Tiểu kết chương 1

Tệ nạn ma tuý đang là hiểm hoạ của các quốc gia, dân tộc trên toàn thế giới; là một trong những nguyên nhân chủ yếu làm phát sinh nhiều tệ nạn xã hội và nguy cơ lây nhiễm HIV/AIDS trong công động Tác hại ma tuý gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng đến phát triển kinh tế - xã hội và an ninh trật tự của mỗi quốc gia và giống nòi Do vậy, phòng, chống ma túy là trách nhiệm của mọi cá nhân, tổ chức, trong đó trước hết và quan trọng nhất là vai trò, trách nhiệm quản lý của cơ quan Nhà nước các cấp Để tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác phòng, chống và kiểm soát ma tuý trong tình hình mới, chúng ta cần hiểu rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của mỗi cơ quan Nhà nước, đồng thời cần xác định rõ nội dung, hình thức, phương pháp quản lý các đối tượng liên quan nhằm đấu tranh có hiệu quả với tệ nạn ma túy trên địa bàn Với tinh thần đó, Chương 1 của luận văn đã đưa ra một số khái niệm cơ bản; mục đích, nguyên tắc, nội dung của quản lý nhà nước về đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy và các chủ thể của quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy Kết quả nghiên cứu ở Chương 1 là cơ sở khoa học để từ đó luận văn đánh giá thực trạng của hoạt động quản lý nhà nước về đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy trên địa bàn thị xã Buôn Hồ hiện nay

Chương 2

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG MA TÚY

TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ BUÔN HỒ, TỈNH ĐẮK LẮK

2.1 Thực trạng tệ nạn ma túy trên địa bàn thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk

2.1.1 Khái quát chung về thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk

Thị xã Buôn Hồ được thành lập vào ngày 23/12/2008 theo Nghị định số 07/NĐ-CP của Chính phủ, là đô thị trung tâm có vai trò là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa, khoa học kỹ thuật của khu vực phía Bắc tỉnh Đắk Lắk, có vị trí an ninh quốc phòng đặc biệt quan trọng nằm ở phía Đông Bắc của thành phố Buôn Ma Thuột, cách trung tâm tỉnh lỵ Đắk Lắk 40 km về phía Đông Bắc, chạy dọc theo Quốc lộ 14 (đường Hồ Chí Minh):

- Phía Đông giáp huyện Krông Năng, EaKar;

- Phía Tây giáp huyện Cư M’Gar;

- Phía Nam giáp huyện Krông Pắk;

- Phía Bắc giáp huyện Krông Búk

Bên cạnh đó Thị xã Buôn Hồ còn có các tuyến quốc lộ huyết mạch nối liền các tỉnh Gia Lai, Kon Tum với Thành phố Buôn Ma Thuột Hệ thống giao thông thuận lợi, đường ô tô đến hầu hết các trung tâm đông dân cư theo tuyến Quốc lộ 14, quốc lộ 29 và các tuyến đường liên xã, liên phường, thuận lợi cho việc đi lại và vận chuyển hàng hóa, dịch vụ thương mại

Thị xã Buôn Hồ có diện tích 28.205,89 với hơn 101.554 nhân khẩu, có 12 đơn

vị hành chính trực thuộc, bao gồm 7 phường: An Lạc, An Bình, Thiện An, Đoàn Kết, Thống Nhất, Bình Tân và Đạt Hiếu; 05 xã: Ea Siên, Ea Đrông, Ea Blang, Bình Thuận và Cư Bao Hiện tại, trên địa bàn có hơn 22 dân tộc anh em cùng sinh sống như: GiaRai, Kinh, Tày, Ê Đê, Nùng… Do vậy, nền văn hóa, phong tục tập quán trên địa bàn khá đa dạng, đậm đà bản sắc dân tộc, nhiều nét văn hóa đặc trưng của đồng bào dân tộc tây nguyên hiện vẫn còn được lưu giữ

Thị xã nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, mỗi năm có hai mùa rõ rệt: mùa mưa và mùa khô, có biểu hiện đặc trưng của vùng Cao nguyên Nam Trung Bộ

Thông thường mùa mưa bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 10, lượng mưa trung bình hàng năm khoảng 1.700mm, nhiệt độ trung bình là 24.0C Với lợi thế về thời tiết nên rất thuận lợi cho các loại cây công nghiệp như cà phê, cao su, ca cao, hồ tiêu và các loại cây ăn trái và cây lương thực như ngô lai, đậu tương

Hiện nay, Buôn Hồ đã là "tâm điểm" của vùng chuyên canh cây cà phê nổi tiếng, được trải rộng ra các huyện lân cận, bao gồm huyện Cư M'gar, Krông Năng,

Ea H'Leo và Krông Buk với diện tích gần 100.000 ha Ðồng thời, đây cũng là vùng

có hệ sinh thái phong phú và đa dạng với các khu rừng đặc dụng, rừng phòng hộ tiêu biểu như: đèo Hà Lan, rừng thông Buôn Tring nên rất có tiềm năng trong việc phát triển du lịch sinh thái, gắn với văn hóa truyền thống của người dân bản địa Ở

đó Buôn Hồ được coi như một "địa chỉ đỏ" có sức lan tỏa, ảnh hưởng rộng khắp toàn vùng Với những đặc trưng đó, Buôn Hồ được xác định là đô thị kinh tế-sinh thái-văn hóa cấp vùng của tỉnh

Khai thác thế mạnh của thiên nhiên, điều kiện văn hóa, xã hội để phát triển du lịch văn hóa - sinh thái, hướng dẫn người dân trong việc tạo việc làm, tham gia các hoạt động dịch vụ du lịch, cải thiện đời sống cho đồng bào nhằm phát triển kinh tế -

xã hội địa phương, bảo vệ môi trường sinh thái, giữ vững quốc phòng - an ninh, là vấn đề đang được cấp ủy, chính quyền của tỉnh Đăk Lăk và thị xã Buôn Hồ quan tâm thực hiện, góp phần phát triển một cách toàn diện hoạt động kinh tế - xã hội của thị xã

Bên cạnh những thuận lợi như vậy thì thị xã Buôn Hồ cũng có một số khó khăn nhất định như:

- Đa số nhân dân trên địa bàn còn hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, chiếm hơn 70 % dân số, còn lại là kinh doanh buôn bán, sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, thương mại và dịch vụ

- Đời sống nhân dân trong các xã vùng sâu còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là các đồng bào dân tộc thiểu số, vì vậy nên có ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, trình độ dân trí trong vùng

- Địa hình khá phức tạp, độ dốc cao ảnh hưởng đến các vấn đề tưới tiêu trong sản xuất và đời sống cũng như các hoạt động giao thông vận tải nội địa

- Dân số cơ học tăng nhanh trong khi đó diện tích đất tự nhiên cố định hiện là

áp lực đối với sự phát triển kinh tế xã hội là vấn đề đang cần giải quyết

2.1.2 Khái quát tệ nạn ma túy trên địa bàn thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk

Thị xã Buôn Hồ có vị trí nằm ở phía bắc thành phố Buôn Ma Thuột, giáp ranh với 04 huyện Cư M'gar, Krông Năng, Ea H'Leo và Krông Buk, có tuyến đường Hồ Chí Minh, Quốc lộ 29 đi qua, dân cư đông, có một lượng lớn người nhập cư từ nơi khác đến địa bàn thị xã sinh sống Chính vì vậy mà tình hình về tệ nạn và tội phạm

ma túy diễn biến phức tạp, ma túy xuất hiện đến vùng sâu, vùng xa Các đối tượng chủ yếu phạm tội về mua bán, tàng trữ trái phép chất ma túy Phương thức hoạt động phạm tội về ma túy ngày càng tinh vi, xảo quyệt Các đối tượng thường móc nối với nhau qua phương tiện thông tin liên lạc công nghệ hiện đại gây khó khăn cho công tác theo dõi, quản lý và thu thập tài liệu chứng cứ để đấu tranh, phòng ngừa, ngăn chặn Thủ đoạn mua bán ma túy với nhiều hình thức ngụy trang không qua giao nhận trực tiếp đã gây khó khăn cho công tác bắt quả tang Nhiều loại ma túy tổng hợp mới xuất hiện nhất là Cỏ Mỹ Tình hình tệ nạn ma túy và tội phạm ma túy trên địa bàn thị xã Buôn Hồ diễn biến phức tạp, phát hiện tội phạm và tệ nạn ma túy ở 12/12 xã, phường

Trong quản lý con người, quản lý nhân hộ khẩu ở các xã, phường vẫn còn nhiều sơ hở, không nắm bắt hết các đối tượng đến tạm trú, tạm vắng; Công tác phòng ngừa nghiệp vụ, theo dõi, quản lý, các đối tượng có tiền án, tiền sự cũng như việc tuần tra, canh gác của các tổ dân phố, bảo vệ thôn buôn và của Cơ quan công

an một số địa phương trong thời gian qua chưa chặt chẽ, chưa thường xuyên Công tác phòng ngừa xã hội đạt hiệu quả chưa cao, việc tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về phòng, chống tội phạm còn hạn chế, chưa phát huy hết được tác dụng, chưa huy động được đông đảo nhân dân và toàn bộ hệ thống chính trị tham gia đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung và tội phạm ma túy nói riêng Việc phối hợp quản lý, giáo dục giữa gia đình và xã hội đối với một số đối tượng nghiện ma túy,

có tiền án, tiền sự, nhân thân xấu còn chưa đạt hiệu quả cao, dẫn đến việc các đối tượng này thường xuyên dụ dỗ, lôi kéo người khác mua bán, sử dụng chất ma túy

Số người nghiện, người sử dụng loại ma túy tổng hợp có chiều hướng gia tăng, nhất là tình trạng thanh thiếu niên sử dụng ma túy tổng hợp theo xu hướng tập thể tại các cơ sở kinh doanh có điều kiện về an ninh trật tự như: Karaoke, nhà trọ, nhà nghỉ, khách sạn Các đối tượng sau khi áp dụng các biện pháp cai nghiện đa phần tái nghiện trở lại Người nghiện ma túy ngoài xã hội trong các tháng cuối năm có chiều hướng giảm dần do người nghiện bị đưa đi cai nghiện bắt buộc và bị bắt tạm giữ, tạm giam để điều tra Công tác phòng ngừa nghiệp vụ, phòng ngừa xã hội được chú

trọng nên trên địa bàn không để xảy ra trồng cây có chứa chất ma túy

Chưa phát hiện, xử lý vụ việc vi phạm pháp luật liên quan đến thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, tiền chất của các cơ quan, doanh nghiệp, các cơ sở hoạt

động hợp pháp liên quan đến ma túy trên địa bàn thị xã

Tình hình tệ nạn ma túy diễn biến khá phổ biến, phức tạp và có chiều hướng gia tăng theo từng năm Các đối tượng chủ yếu phạm tội về mua bán, tàng trữ trái phép chất ma túy Đáng chủ ý là các hành vi vi phạm pháp luật về ma túy ngày càng tinh vi, xảo quyệt để qua mắt các cơ quan chức năng Các đối tượng móc nối nhau qua phương tiện thông tin liên lạc công nghệ hiện đại gây khó khăn cho công tác theo dõi, thu thập tài liệu chứng cứ Thủ đoạn mua bán ma túy không qua giao nhận trực tiếp đã gây khó khăn cho công tác bắt quả tang Nhiều loại ma túy tổng hợp mới xuất hiện nhất là Cỏ Mỹ, bóng cười Tình hình người nghiện ma túy gia tăng đáng kể so với năm 2018 nhưng đã giảm dần từ đầu năm 2019 đến cuối năm 2019

do nỗ lực trong đưa đi cai nghiện bắt buộc Người nghiện ma túy tổng hợp ngày càng tăng cao, kéo theo các hoạt động tổ chức, môi giới sử dụng trái phép chất ma túy cũng tăng cao Tình hình mua bán, sử dụng ma túy tổng hợp có xu hướng gia tăng Trong đó tập trung tại các địa bàn trọng điểm như: phường Bình Tân, phường

An Lạc và xã Ea Siên Ma túy chủ yếu là hêrôin, Methamphetamine Bên cạnh đó tình hình người nghiện ma túy tiếp tục tăng và diễn biến phức tạp, toàn thị xã có 61 người nghiện ma túy (năm 2018 tăng 18 người so với cùng kỳ năm 2017) Lý do

tăng: phát hiện mới 22 người, hết thời gian cai nghiện bắt buộc trở về địa phương

05 người, đưa đi cai nghiện bắt buộc 09 người, chết 01 người Tập trung ở xã Ea Siên, xã Bình Thuận; phường An Lạc và phường An Bình [10]

Bảng 2.1.Số liệu đối tượng đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc

- 3,8534 gam methaphetamine

- 2,621 gam Hêroine

- 107,6644 gam

methaphetamine

- 2,6717 gam Hêroine

- 26,569 gam methaphetami

ne

- 6,2304 gam thuốc phiện

- 12,60 gam FUB-144 và FUB-AMB;

- 0.98 gam MDMB-PICA

5F 11,2871 gam Hêroine

- 38,697.1827 gam

methaphetamine

- 6,2304 gam thuốc phiện

- 12,60 gam FUB-144 và FUB-AMB;

- 0.98 gam MDMB-PICA

5F-Nguồn: Công an thị xã Buôn Hồ

2.1.3 Khái quát công tác phòng, chống ma túy trên địa bàn thị xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk

Trong những năm gần đây, các cơ quan, tổ chức có liên quan, đặc biệt là UBND thị xã thị xã đã từng bước nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của nhà nước,