Ánh sáng trong nhiếp ảnh, đây là một yếu tố rất rất quan trọng trong bộ môn nhiếp ảnh mà các nhiếp ảnh gia không thể không nắm vững khi sáng tác. Vì máy ảnh không ghi nhận được cảnh vật, chủ đề…mà các nhiếp ảnh gia muốn thể hiện nhưng máy ảnh chỉ ghi nhận ánh sáng phản chiếu từ cảnh vật, chủ đề đó, Ánh sáng là cơ sở để thiếp lập về khẩu độ, tốc độ, ISO…. Vì thế không có ánh sáng là không có nhiếp ảnh vì nhiếp ảnh là “ vẽ bằng ánh sáng”.
Trang 1Tại sao ánh sáng là chất liệu quan trọng nhất trong nhiếp ảnh
Ánh sáng đóng vai trò rất quan trọng trong nhiếp ảnh , ánh sáng tác động cả
về trực tiếp lẫn gián tiếp để giúp bạn tạo nên một bức ảnh đẹp, sau đâu là một số
lý do vì sao Ánh sáng lại là chất liệu quan trọng trong nhiếp ảnh:
Ánh sáng trong nhiếp ảnh, đây là một yếu tố rất rất quan trọng trong bộ môn nhiếp ảnh mà các nhiếp ảnh gia không thể không nắm vững khi sáng tác Vì máy ảnh không ghi nhận được cảnh vật, chủ đề…mà các nhiếp ảnh gia muốn thể hiện nhưng máy ảnh chỉ ghi nhận ánh sáng phản chiếu từ cảnh vật, chủ đề đó, Ánh sáng là cơ sở để thiếp lập về khẩu độ, tốc độ, ISO… Vì thế không có ánh sáng là không có nhiếp ảnh vì nhiếp ảnh là “ vẽ bằng ánh sáng”
1 NGUỒN SÁNG
Có 2 loại nguồn sáng
- Nguồn sáng thiên nhiên: Là nguồn sáng của tự nhiên: mặt trời, mặt trăng, nắng…với nguồn sáng này ta không thể điều khiển như thay đổi cường độ, màu sắc… tuy nhiên ta có thể chọn những thời điểm khác nhau sẽ có những ánh sáng khác nhau Ví dụ: “ giờ vàng” là thời điểm lúc trời bình mình và hoàn hôn, ánh sáng lúc 9h sáng sẽ xiên và cường độ sẽ yếu hơn ánh sáng lúc 12h trưa …
- Nguồn sáng nhân tạo : Là nguồn sáng mà chúng ta tự tạo: đèn flash, đèn cầy, lửa….nguồn sáng này chúng ta có thể điều khiển hoàn toàn từ hướng sáng cho đến cường độ và màu sắc
Chúng ta có thể sử dụng 1 trong 2 nguồn sáng ấy và có thể kết hợp 2 nguồn sáng để tạo ra những bức ảnh theo ý muốn của mình
Ví dụ: chụp ảnh chân dung indoor, chúng ta có thể sử dụng nguồn sáng của cửa sổ và nguồn sáng từ đèn flash để chụp ảnh…
2 PHÂN LOẠI ÁNH SÁNG
- Ánh sáng trực tiếp: là ánh sáng rọi trực tiếp vào chủ đề, ánh sáng này là mạnh ( gắt) nhất, bóng đổ sắc cạnh nhất
Trang 2- Ánh sáng phân tán: là ánh sáng đi qua một vật cản như mây, sương mù, tàn cây, lớp vải…và phân tán ra nhiều hướng Ánh sáng này dịu hơn, bóng đổ mềm hơn
- Ánh sáng phản chiếu: là ánh sáng rọi vào 1 mặt phẳng và phản chiếu đến chủ đề Ví dụ: ánh sáng rọi vào hắt sáng và phản chiếu vào người mẫu…Tùy theo bề mặt phản chiếu ta có nguồn sáng mạnh hay yếu, ví dụ: ánh sáng rọi vào
bề mặt giấy bạc sẽ mạnh hơn bề mặt vải trắng…hoặc thay đổi màu sắc, ví dụ: ánh sáng rọi vào giấy bạc trắng sẽ không vàng ấm bằng ánh sáng rọi vào giấy bạc vàng…
3 HƯỚNG ĐI CỦA ÁNH SÁNG
- Hướng trực diện: ánh sáng từ đằng sau lung của người chụp, rọi trực tiếp vào chủ đề Hướng đi này sẽ thể hiện rõ nét từng chi tiết của chủ đề và không tạo bóng đổ
- Hướng xiên: ánh sáng đi xiên, ánh sáng này sẽ tạo cho chủ đề có một không gian 3 chiều, có sự tạo hình nửa sáng nửa tối, có bóng đổ Ánh sáng này
sẽ làm cho chủ đề thấy nổi khối hơn, sâu hơn
- Hướng ngược sáng: là ánh sáng đi từ sau lung chủ đề rọi trực tiếp đến máy ảnh Để sử dụng được ánh sáng này đòi hỏi người chụp phải có kinh nghiệm trong việc xử lý khẩu độ, tốc độ, iso… và sẽ có một tác phẩm đẹp khi xử
lý đúng cách Ví dụ: trong chụp chân dung nếu ta sử dụng ánh sáng ngược thì người mẫu sẽ có đường ven ( đường viền) của tóc hoặc thân hình sáng, ánh…rất
ấn tượng
Ngoài ra còn có hướng sáng từ trên xuống , ví dụ ánh sáng mặt trời lúc 12h trưa, hoặc từ dưới lên ( loại hướng sáng này rất hiếm gặp) và hướng sáng này ít khi các nhà nhiếp ảnh sử dụng
4 SỰ TƯƠNG PHẢN
Có 2 loại:
Trang 3- Tương phản cao: là sự chênh lệch giữa vùng sáng và vùng tối cao Vì thế
sự tương phản càng cao thì sự phân biệt giữa vùng tối và vùng sáng càng mạnh, đường ranh giới của vùng tối và vùng sáng càng rõ nét
- Tương phản thấp: là sự chênh lệch giữa vùng sáng và vùng tối không cao,
nó đều đều, chung chung …vì thế đường biên giữa vùng tối và và vùng sáng không rõ rang, sắc nét…những bức hình này sẽ cho ta cảm giác là một bề mặt phẳng không có độ sâu…
5 MÀU SẮC
Phần này mình sẽ không nói về ánh sáng nhân tạo, mình chỉ nói về ánh sáng tự nhiên
Màu sắc của ánh sáng được đo bằng độ K ( Kelvin) và thay đổi theo không gian và thời gian Ví dụ: ánh sáng lúc bình minh hay hoàn hôn có màu vàng, màu cam và được đo từ 3000-4000 độ K, còn ánh sáng buổi trưa nó sẽ chuyển thành màu trắng và được đo từ 5000-6000 độ K Ánh sáng của mùa hè khác mùa đông… Có thể ánh sáng lúc 12h trưa những ngày hè nắng gắt ta có thể đo được 7000-8000 độ K
Ta không thể thay đổi được nguồn sáng này nhưng ta có thể khắc phục được bằng cách chỉnh WB (hiệu chỉnh màu sắc) , sử dụng các filter ( hiệu chỉnh cường độ, màu sắc)….để cho ta có những bức ảnh như ý muốn
6.CHẤT LƯỢNG CỦA ÁNH SÁNG TRONG NHIẾP ẢNH:
Chất lượng của ánh sáng được hiểu là độ tương phản của ánh sáng
trong máy ảnh Một nguồn sáng có độ tương phản cao có một tia sáng hẹp tạo ra
một độ sắc nét khi ánh sáng chuyển giữa hai phần sáng và bóng của chủ thể, trong khi độ tương phản yếu của một nguồn sáng có tia sáng rộng hoặc chùm sáng sẽ tạo bóng đổ nhẹ hơn Độ tương phản sáng giữa sáng và bóng cũng khó
nhận ra hơn.
Hard Light :Mượn một bóng đỗ làm ví dụ về hard light, bóng này được tạo
ra bởi mặt trời lúc giữa trưa không có mây Chúng ta sẽ thấy bóng của chủ thể có
Trang 4độ nét rất rõ và tối so với phần ánh sáng chiếu trên mặt đất Thông thường mây trên trời hoạt động giống như một lớp khuếch tán ánh sáng, vì thế khi không có mây, mặt trời là một nguồn ánh sáng mạnh mẽ sẽ tạo ra bóng đỗ mạnh
Khi nguồn sáng nhỏ và xa hơn từ chủ thể sẽ tạo ra độ sáng mạnh hơn Ánh sáng mạnh hơn sẽ tạo bóng khắc nghiệt (harsh) và nổi bật hơn Đó là lúc tốt nhất
để cho thấy độ mịn và các góc độ của chủ thể Soft Light Ngược lại, trong một ngày u ám, bóng đổ của chủ thể trông mềm hơn Ánh sáng trực tiếp từ mặt trời
bị che khuất một phần và bị khuếch tán bởi đám mây làm ánh nó dịu đi Mảng sáng phản xạ xung quanh mây bề mặt đám mây trước khi tiếp cận đối tượng, vì thế ánh sáng bị phân tán tạo ra những chùm sáng
Nguồn sáng rộng và hơn gần đến chủ thể sẽ tạo ra ánh sáng mềm hơn Ánh sáng mềm là điều kiện rất tốt để chụp chân dung cũng như khi chúng ta muốn nổi bật hình ảnh ba chiều của chủ thể, đặc biệt là với hình trụ tròn hoặc chủ thể
có hình tròn, cũng như làm mờ đi lỗ chân lông trên da và nhược điểm khác trên khuôn mặt của con người
7 SỐ LƯỢNG CỦA ÁNH SÁNG TRONG NHIẾP ẢNH:
Số lượng của ánh sáng đơn giản được hiểu như độ sáng của nguồn sáng Một cách tổng quát, với cùng một nguồn sáng, chúng ta vẫn thể điều tiết bằng cách giãm bớt số lượng ánh sáng đi vào chủ đề qua nhiều cách điều chỉnh khác nhau trên máy (tốc độ chụp, khẩu độ, ISO, ) Nhưng ngược lại, chúng ta không
có cách nào để tăng lượng ánh sáng bằng cách làm chủ thể sáng hơn so với nguồn sáng đang có Số lượng ánh sáng đóng một vai trò quan trọng, nó liên quan đến việc phơi ánh sáng Khi người chụp sử dụng bằng cách kết hợp tốc độ màn trập và khẩu độ Với một của ánh sáng dồi dào, người chụp có thể sử dụng ISO thấp hơn (cho chất lượng tốt nhất), chỉnh tốc độ màn trập nhanh hơn (để giảm thiểu rung camera cũng như giảm thiểu độ nhòe của đối tượng ), và giảm kích thước khẩu độ nhỏ hơn Nếu không có một nguồn ánh sáng đủ tốt, một
Trang 5nhiếp ảnh gia sẽ được yêu cầu sử dụng ISO cao hơn, tốc độ màn trập chậm hơn,
và khẩu độ rộng hơn và có thể ảnh hưởng đến độ sâu của vùng ảnh rõ
8 ĐỘ SÂU CỦA ÁNH SÁNG VÀ ĐỘ TƯƠNG PHẢN TRONG NHIẾP ẢNH:
Độ sâu của ánh sáng giúp nhận ra thế nào là một bóng đổ sáng hay tối, độ sâu nói chung được biết như là “khóa-key” trong nhiếp ảnh Có ba “key” cơ bản của ánh sáng như sau: hight key, mid key và low key Tính tương phản của ánh sáng có quan hệ rất gần với key này trong một bức ành cũng như nó định nghĩa thế nào là độ chuyển sáng giữa hai vùng sáng tối của một bức ảnh
Lưu ý rằng, biểu đồ histogram tập trung phía bên phải, với phần tối và các đỉnh phần xám di chuyển ra xa bên trái và phần sáng dựng thẳng với dữ liệu của
nó
Low Key chính thì ngược lại, một hình low-key phần lớn là tốinhưng có độ tương phản cao Phần phơi sáng phần tối bóng và thường tạo một cảm giác huyền bí và tối tăm
9 HƯỚNG CỦA ÁNH SÁNG TRONG NHIẾP ẢNH:
Bạn phải xác định hướng sáng bằng cách vật thể và quan sát phần phản sáng và bóng của nó Khi bạn chọn đúng hướng sáng sẽ làm nổi bật những tính năng quan trọng của đối tượng, trong bóng của nó nằm ẩn phía sau những yếu tố
ít quan trọng hoặc làm sao lãng của đối tượng Mặc dù có cùng chủ đề, cùng vị trí, và chổ đứng cầm máy, thay đổi hướng của ánh sáng sẽ cũng thay đổi mục đích của hình ảnh này, vùng nổi bật các khác nhau của chủ đề này, cũng như làm
ẩn những vùng nào đó của các đối tượng bởi bóng của nó Chúng ta có thể nhìn thấy hiện tượng hàng ngày khi như mặt trời mọc lên và lặng xuống Trong buổi sáng và buổi chiều tối, mặt trời là ở vị trí thấp, gần đường chân trời, bóng từ chủ thể trông dài và lộ ra bên ngoài, trong khi vào buổi trưa, ánh nắng sẽ làm cho bóng của đối tượng bị giấu bên dưới chủ đề
Trang 610 MÀU CỦA ÁNH SÁNG TRONG NHIẾP ẢNH:
Những mảng sáng có nhiệt độ màu khác nhau và chúng ta có thể quan sát suốt trong ngày thông qua ánh mặt trời Khi mặt trời thấp ở đường chân trời, ánh sáng mặt trời có màu ấm hơn với sắc màu vàng chuyển qua đỏ Khi mặt trời di chuyển cao hơn, khoảng thờii gian trưa, màu sắc của ánh sáng mặt trời mát hơn với sắc xanh, đó là lý do tại sao trong quá trình thay đổi dần dần giữa trưa đến hoàng hôn, chúng ta có thể thấy một màu xanh chuyển sang đỏ Với ánh sáng nhân tạo cũng có những màu sắc riêng của nó, ví dụ đèn halogen thường có độ sáng ấm áp, trong khi đèn huỳnh quang có ánh sáng lạnh như ban ngày
Màu sắc của ánh sáng có thể làm thay đổi tâm trạng của một bức ảnh và có thể cho thấy những tiềm ý tại thời điểm chụp hình ảnh
11 Ý NGHĨA CƠ BẢN CỦA ÁNH SÁNG
Khi ta nắm rỏ các ý nghĩa của ánh sáng và sử dụng ánh sáng một cách điêu luyện thì ta sẽ có được một bức ảnh ấn tượng và truyền được thông điệp mà mình muốn gởi vào đó
Một số ý nghĩa cơ bản:
- Ánh sáng âm u, sắc đen nhiều hơn trắng: diễn tả một sự buồn, sự huyền
bí, và diễn tả về nội tâm của con người…
- Ánh sáng trắng nhiều hơn đen: diễn tả một sự thanh bình, trong trắng, thơ ngây, nhẹ nhàng… của chủ đề Ví dụ: khuôn mặt trẻ thơ, áo dài trắng thướt tha dưới hàng cây…
- Ánh sáng sinh động, nhiều màu sắc như: mây trời trong xanh, hoa đỏ , hoa vàng chen nhau dưới ánh nắng… gợi cho ta sức mãnh liệt của cuộc sống, sức sống tràn trề…
Nói tóm lại, ánh sáng trong nhiếp ảnh rất quan trọng và không thể thiếu, nhờ ánh sáng sẽ là đường dẫn cho người thưỡng lãm ảnh hướng đến chủ đề chính và nhờ ánh sáng thì bức hình của ta sẽ được thể hiện đầy đủ, rỏ ràng một thông điệp, một câu chuyện mà nhiếp ảnh gia gởi gắm trong đó
Trang 7II Phân tích 1 bức hình:
Đây là tác phẩm “Ngược chiều gió” của nhiếp ảnh gia Lê Trọng Khang tham dự cuộc thi
Thể loại : Khoảng khắc cuộc sống
Đây là một bức ảnh rất đẹp cả vè màu sắc và ý nghĩa
Theo cảm nhận của riêng em vì đây là một khoảng khắc có thật và được chụp lại chứ không phải là được dàn dựng và sắp xếp nên có rất nhiều ý nghĩa cũng như cảm xúc khi xem bức ảnh
Bình thường, người ta chỉ phải ngồi và dùng lực từ 2 cánh tay để chèo thuyên, nhưng trong bức hình chúng ta có thể thấy rõ người trong ảnh không chỉ dùng lực nơi cánh tay, sự cố gắng và vất vả của cả hai nhân vật trong ảnh được thể hiện rõ bởi hành động đứng lên và gồng người chèo thuyền khi đang ngược chiều gió Theo cá nhân em, ý nghĩa của bức ảnh này không phải chỉ là sự cố gắng của 2 người trong lúc chèo thuyền mà là 1 ẩn dụ cho sự cố gắng vượt qua khó khăn của con người trong cuộc sống đời thường
Điểm hạn chế của bức ảnh:
Dù biết là bởi khung cảnh này đang bị gió mạnh thổi bạt lại nhưng vẫn có suy nghĩ ảnh có hơi bị mờ, cảm giác có chút nhạt nhòa không rõ ràng