Luận văn địa vị pháp lý của viên chức ngành y tế từ thực tiễn huyện hóc môn, thành phố hồ chí minh

Vị trí việc làm được hiểu là “công việc hoặc nhiệm vụ gắn với chức danh nghề nghiệp hoặc chức vụ quản lí tương ứng, là căn cứ xác định số lượng người làm việc, cơ cấu viên chức để thực h

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM THỊ THU NGÂN

ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA VIÊN CHỨC NGÀNH Y TẾ

TỪ THỰC TIỄN HUYỆN HÓC MÔN, THÀNH PHỐ

HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

HÀ NỘI, 2021

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM THỊ THU NGÂN

ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA VIÊN CHỨC NGÀNH Y TẾ

TỪ THỰC TIỄN HUYỆN HÓC MÔN, THÀNH PHỐ

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Y tế tác động to lớn tới đời sống con người như vậy cho nên mỗi quốcgia trong quá trình phát triển kinh tế, xã hội cần phải chú trọng và lấy mụctiêu chăm sóc sức khoẻ cho con người làm gốc, định hướng cho các chươngtrình kinh tế – xã hội khác vì một mục tiêu chung là phát triển bền vững Điềunày cũng được thể hiện xuyên suốt trong đường lối xây dựng và phát triển đấtnước của Đảng và Nhà nước ta, khẳng định một cách rõ ràng trong Nghịquyết số 20-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban chấp hành Trung ương về tăngcường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tìnhhình mới “Nghề y là một nghề đặc biệt Nhân lực y tế phải đáp ứng yêu cầuchuyên môn và y đức; cần được tuyển chọn, đào tạo, sử dụng và đãi ngộ đặcbiệt” Nhân tố con người quyết định sự thành công của mọi lĩnh vực, đặc biệthơn là trong lĩnh vực y tế

Trong các nội dung của chính sách an sinh xã hội, y tế là lĩnh vực quantrọng hàng đầu Đặt biệt là trong giai đoạn hiện nay khi mà tình hình dịchbệnh Covid-19 đang diễn biến phức tạp và ảnh hưởng đến mọi mặt đời sốngngười dân, tác động không nhỏ đến việc phát triển kinh tế xã hội của cả nước

và thới giới Được đặt trên vai trách nhiệm cao quý là chăm sóc sức khỏenhân dân, nghề Y đang từng bước khẳng định tầm quan trọng đối với sự tồntại và phát triển của đất nước, trong đó không thể không nói đến vai trò củacác viên chức ngành y tế Mỗi viên chức ngành y tế đang cố gắng rèn luyệnchuyên môn, đạo đức, nghề nghiệp để phục vụ tốt nhất cho người dân Và đóđược xem là một trách nhiệm cao quý của mỗi người hành nghề y Mỗi viênchức ngành y tế luôn là những chiến sĩ thầm lặng, tấm gương sáng về nỗ lựcphấn đấu về chuyên môn, đạo đức, nghề nghiệp để giữ gìn sức khỏe cho nhândân, vượt qua bệnh tật Mỗi hành động viên chức ngành y tế dù nhỏ đến đâucũng liên quan đến tính mạng con người và hạnh phúc mỗi gia đình

Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã rất quan tâm và tạo điềukiện xây dựng và hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về địa vịpháp lý của viên chức ngành y tế Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng những quyđịnh này vẫn chưa hoàn chỉnh cho hoạt động thực thi nghiệp vụ của viên chức

y tế

Hệ thống quản lý viên chức vẫn chưa đầy đủ, còn nhiều vấn đề vướngmắc như quy trình tuyển dụng viên chức, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp,tiền lương, chế độ đãi ngộ, điều kiện làm việc, cơ cấu chất lượng viên chứcngành y tế vẫn chưa đáp ứng yêu cầu của xã hội Việc tìm hiểu thực trạng viênchức của Bệnh viện Đa khoa Khu vực Hóc Môn đang được lãnh đạo bệnhviện quan tâm Do đó, tác giả chọn đề tài “Địa vị pháp lý của viên chức ngành

y tế từ thực tiễn huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh” làm nghiên cứucho luận văn, nhằm đề xuất các giải pháp để việc hoàn thiện địa vị pháp lý củaviên chức ngành y tế để bảo vệ quyền và nghĩa vụ trong quá trình thực hiệnnghiệp vụ của viên chức y tế Qua đó, công tác quản lý viên chức tại Bệnhviện trong thời gian tới càng hoàn thiện và ổn định hơn, xây dựng đội ngũviên chức có kiến thức chuyên môn, kỹ năng làm việc gắn với từng vị trí việclàm, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp hướng tới mục tiêu phục vụ bệnh nhânngày càng tốt hơn

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Địa vị pháp lý của viên chức ngành y tế là đề tài có tính thời sự trongthời buổi vấn đề y tế rất được quan tâm trên toàn cầu thì những viên chứcngành y tế cũng rất được quan tâm Đã có nhiều công trình nghiên cứu tiếpcận vấn đề này ở các khía cạnh khác nhau

Trước yêu cầu đổi mới để phù hợp với tốc độ phát triển kinh tế - xã hộithì địa vị pháp lý của viên chức ngành y tế cũng phải thay đổi để phù hợp.Công tác quản lý cán bộ, công chức nói chung và viên chức nói riêng cũngphải mang thay đổi để phù hợp với vận động và phát triển chung của xã hội.Việc nghiên cứu một cách toàn diện về địa vị pháp lý từ thực tiễn huyện HócMôn, thành phố Hồ Chí Minh

Các công trình nghiên cứu đã công bố chủ yếu là những vấn đề có liênquan đến nội dung của luận văn trong đó có thể kể đến một số công trình:

Hoàng Thị Minh Châu (2018), Tuyển dụng viên chức đơn vị sự nghiệp công lập thuộc ngành y tế tỉnh Thừa Thiên Huế, Luận văn thạc sĩ Quản lý

Vũ Hoàng Quỳnh (2016), Quản lý nhà nước đối với viên chức ngành y

tế từ thực tiễn Bệnh viện Phổi Trung ương, Luận văn thạc sĩ, Học viện Hành

chính quốc gia

Thông tin phổ biến pháp luật y tế (2014), Phương thức quản lý nhà nước trong lĩnh vực y tế, Số 03 Tháng 09/2014.

Tập chí xây dựng đảng (2018), Quan điểm của Đảng về phát huy nhân

tố con người trong phát triển đất nước.

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

1.3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của luận văn là trên cơ sở làm sáng tỏ những vấn đề lý luận,pháp lý về địa vị pháp lý của viên chức ngành y tế gắn với thực tiễn tại huyệnHóc Môn từ đó đề xuất những phương hướng, giải pháp nhằm nâng cao chấtlượng quản lý viên chức ngành y tế trong giai đoạn hiện nay

1.3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Hệ thống những vấn để lý luận về địa vị pháp lý viên chức ngành y tếnhư Khái niệm, đặc điểm, nhiệm vụ, quyền hạn, tiêu chuẩn chức danh nghềnghiệp, chế độ chính sách của viên chức y tế.

Thực trạng địa vị pháp lý viên chức ngành y tế tại huyện Hóc Môn:phát hiện những hạn chế, bất cập tồn tại và nguyên nhân

Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện địa vị pháp lý của viên chứcngành y tế từ thực tiễn huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: những vấn đế lý luận và thực tiễn về địa vị

pháp lý của viên chức ngành y tế từ thực tiễn huyện Hóc Môn, Thành phố HồChí Minh

Phạm vi nghiên cứu: Tại huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí trong

giai đoạn từ năm 2018 đến năm 2020

5 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn bao gồm:phương pháp phân tích, phương pháp so sánh, phương pháp tổng hợp, phươngpháp thống kê thu thập số liệu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu: dữ liệu sơ cấp từ kết quả khảo sát và chủyếu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ thu thập qua các số liệu, các văn bảnbáo cáo đánh giá tổng hợp về công tác quản lý viên chức tại bệnh viện Đakhoa Khu vực Hóc Môn

6 Ý nghĩa nghiên cứu

Nghiên cứu này nhằm mục đích đánh giá thực trạng địa vị pháp lý củaviên chức ngành y tế từ thực tiễn huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh

và từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện

Kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ là gợi ý quan trọng cho nhữngnghiên cứu tương tự tại những địa phương khác của Việt Nam nói chung vàThành phố Hồ Chí Minh nói riêng, cũng như các nghiên cứu tiếp theo về lĩnh

nhân lực ngành y tế Đồng thời kết quả nghiên cứu cũng là gợi ý cho cơ quannhà nước của thành phố Hồ Chí Minh có những cải cách, điều chỉnh phù hợptrong quá trình quản lý viên chức ngành y góp phần nâng cao hiệu quả quản lýngành y tế đối đội ngũ cán bộ viên chức của mình.

Đẩy mạnh chất lượng dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh tại bệnh viện Đakhoa Khu vực Hóc Môn để phục vụ người dân ngày càng tốt hơn, tạo điềukiện cho người dân được hưởng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu tốtnhất

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, cấu trúc luận văn được chia thành 03 chương như sau:

- Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp lý về địa vị pháp lý của viênchức ngành y tế

- Chương 2: Thực trạng địa vị pháp lý của viên chức ngành y tế từ thực tiễn huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh

- Chương 3: Quan điểm, giải pháp hoàn thiện địa vị pháp lý của viên chức ngành y tế ở huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ

VỀ ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA VIÊN CHỨC NGÀNH Y TẾ

1.1 Khái niệm, đặc điểm viên chức ngành y tế

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm viên chức

Ở Việt Nam, trải qua một thời gian dài cho đến khi Luật Cán bộ, côngchức được ban hành năm 2008, trong nhận thức cũng như trong hoạt độngquản lý, chúng ta chưa xác định được rõ ràng cán bộ; công chức; viên chức.Trong hệ thống pháp luật nước ta, kể từ Hiếp pháp 1992 cho đến các luật khác(ví dụ như Luật Tổ chức chính phủ; Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân, Ủy bannhân dân; Luật Bình đẳng giới; Luật Giáo dục;….) đề có những điều, khoản

sử dụng các thuật ngữ cán bộ, công chức, viên chức nhưng chưa có một vănbản luật nào giải thích các thuật ngữ này và cũng chưa có sự phân biệt về cán

bộ, công chức và viên chức

Đến năm 1998, khi Pháp lệnh Cán bộ, công chức được ban hành, thì phạm

vi và đối tượng cán bộ, công chức đã được thu hẹp hơn so với trước có sự phânbiệt khu vực hành chính nhà nước, khu vực sự nghiệp và các cơ quan của Đảng,đoàn thể Tuy nhiên, vấn đề phân biệt rõ ràng các đối tượng vẫn chưa được giảiquyết triệt để Đến năm 2003, khi sửa đổi bổ sung một số điều của Pháp lệnhCán bộ, công chức, nhà nước đã thực hiện việc phân định biên chế hành chínhvới biên chế sự nghiệp Việc phân định này đã tạo cơ sở để đổi mới có chế quản

lý đối với cán bộ công chức trong các cơ quan Nhà nước và cán bộ công chứcđối với các đơn vị sự nghiệp của Nhà nước Nhưng vấn đề làm rõ thuật ngữ côngchức và thuật ngữ viên chức vẫn chưa được giải quyết

Luật cán bộ, công chức năm 2008 đã rõ những tiêu chí xác định ai làcán bộ, ai là công chức, … Từ đó, đã tạo cơ sở và căn cứ để đưa ra những nộidung đổi mới và cải cách thể thiện trong Luật Cán bộ, công chức, nhằm giảiquyết những vấn đề mà thực tiễn đặt ra Đồng thời đây cũng là căn cứ để xác

định rõ phạm vi, đối tượng điều chỉnh của Luật và để đội ngũ viên chức trongcác đơn vị sự nghiệp công lập sẽ do một văn bản khác điều chỉnh Luật viênchức và Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật cán bộ, công chức vàLuật viên chức được ban hành để điều chỉnh đối với đội ngũ viên chức trongcác đơn vị sự nghiệp công lập; khái niệm viên chức chính thức rõ ràng và quyđịnh cụ thể.

Theo Luật viên chức và Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật cán

bộ, công chức và Luật viên chức quy định: “Viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật”.

Viên chức bao gồm những đặc điểm sau đây: Thứ nhất, phải là côngdân Việt Nam Thứ hai, về chế độ tuyển dụng: Viên chức phải là người đượcđược tuyển dụng theo vị trí việc làm Theo đó, căn cứ đầu tiên để tuyển dụngviên chức là vị trí việc làm Ngoài ra, Điều 4 Nghị định 115/2020/NĐ-CP quy

định cụ thể hơn về chế độ tuyển dụng như sau:“Việc tuyển dụng viên chức phải căn cứ vào nhu cầu công việc, vị trí việc làm, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và quỹ tiền lương của đơn vị sự nghiệp công lập”.

Vị trí việc làm được hiểu là “công việc hoặc nhiệm vụ gắn với chức danh nghề nghiệp hoặc chức vụ quản lí tương ứng, là căn cứ xác định số lượng người làm việc, cơ cấu viên chức để thực hiện việc tuyển dụng, sử dụng

và quản lí viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập” Vị trí việc làm có thể

có một hoặc nhiều công việc, có tính thường xuyên, liên tục chứ không baogồm những công việc thời vụ, tạm thời Để được tuyển dụng vào vị trí việclàm thì phải thông qua một trong hai phương thức tuyển dụng Viên chức: thituyển hoặc xét tuyển (Mục 2 và Mục 3 Nghị định 115/2020/NĐ-CP)

1.1.2 Khái niệm, đặc điểm viên chức ngành y tế

Đối với bất kì quốc gia nào, lĩnh vực nào hay doanh nghiệp, ngànhnghề nào muốn tồn tại và phát triển đều cần phải có một đội ngũ nguồn nhânlực có trình độ, năng lực, tay nghề và tiếp thu được những tiến bộ khoa học kỹthuật trên thế giới Trong thế giới phẳng và thời đại kinh tế toàn cầu thì nguồnnhân lực con người cần thiết hơn bao giờ hết, là nhân tố quyết định đưa nềnkinh tế nước phát triển theo kịp xu thế chung của thế giới Quan điểm của

Đảng về phát huy nhân tố con người trong phát triển đất nước “Trong bối cảnh toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế, Đảng ta xác định một trong những yếu tố quyết định việc chúng ta có tranh thủ tận dụng thành công những thuận lợi, cơ hội và vượt qua thách thức, khó khăn mà quá trình đó đặt ra hay không phụ thuộc đáng kể vào con người”[35].

Năm 2020, tác động của Covid-19 đối với nền kinh tế Việt Nam là nặng

nề, nhưng ít hơn các nước khác Để đạt được thành tích này là một phầnkhông nhỏ của công sức của đội ngũ các cán bộ, nhân viên ngành y tế nóiriêng và sự thống nhất, đồng lòng của nhân dân, đoàn kết dân tộc Thực hiện

sứ mệnh chăm sóc và bảo vệ sức khỏe của nhân dân, đội ngũ viên chức ngành

y tế cần có năng lực, chuyên môn và y đức Theo tổ chức Y tế thế giới WHO

đưa ra định nghĩa “Nhân lực y tế bao gồm tất cả những người tham gia chủ yếu vào hoạt động nhằm nâng cao sức khỏe”[42] Nhân lực y tế bao gồm: cán

bộ, nhân viên y tế thuộc biên chế và hợp đồng đang làm trong hệ thống y tếcông lập, cơ sở đào tạo và nghiên cứu y, dược và tất cả những người đangtham gia vào các hoạt động quản lý và cung ứng dịch vụ chăm sóc sức khỏenhân dân Có thể gọi tên các thành phần của nhân lực đó là đội ngũ bác sĩ,điều dưỡng, nữ hộ sinh, nhân viên y tế công cộng, nhân viên xã hội về sứckhỏe và các nhà cung cấp dịch vụ trực tiếp thực hiện chức năng hệ thống y tế

Viên chức y tế được xây dựng trên nền tảng của nguồn nhân lực y tế.Nhân lực y tế được hiểu theo nghĩa rộng tất cả nhân lực tham gia chủ yếu vàohoạt động chăm sóc sức khỏe còn viên chức y tế một khía cạnh nào đó tiếpcận ở gốc độ hẹp hơn Dựa trên khái niệm viên chức nói chung, có thể hiểu

“Viên chức y tế là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại các cơ sở y tế công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của cơ sở y tế công lập theo quy định pháp luật” [28]

Mục đích phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, xét đến cùng,phải vì con người, cho con người, tạo môi trường thuận lợi để con người cócuộc sống hạnh phúc, có sức khỏe và có cơ hội phát huy mọi năng lực sángtạo Con người đóng vai trò đặc biệt quan trong vừa nhân tố trong thực hiệncông cuộc phát triển của xã hội và vừa là người sẽ thụ hưởng thành quả đạtđược trong quá trình thực hiện Ngành y tế là ngành đặc biệt quan trọng vàluôn được chú trọng phát triển để thực hiện được mục đích số Với sứ mệnhchăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân của ngành y tế luôn cần một đội ngũnguồn nhân lực có trình độ và đạo đức Ngoài những đặc điểm chung của viênchức, thì viên chức ngành y tế còn có những đặc điểm riêng như sau:

Thứ nhất, viên chức y tế là những người tham gia vào hoạt động chăm sócsức khỏe và có quan hệ trực tiếp với bệnh nhân Lao động của viên chức ngành y

là lao động đặc thù, trách nhiệm cao vì có liên quan đến sức khỏe nhân dân, tínhmạng của người bệnh và có nhiều trường hợp đòi hỏi nhiều lao động cùng thựchiện Trong những trường hợp phức tạp thì cần sự phối hợp của cả tập thể vớinhiều thành phần cùng thực hiện cho việc chăm sóc người bệnh

Thứ hai, viên chức y tế là những người có trình độ chuyên môn cao Đểthực hiện sứ mệnh chăm sóc sức khỏe nhân dân thì cần đội ngũ viên chứcngành y tế có năng lực, trình độ về chuyên môn Vì liên quan đến sức khỏe vàtính mạng người bệnh, nên làm việc trong lĩnh vực y học yêu cầu độ chínhxác cao và đòi hỏi sự tỉ mỉ hơn các lĩnh vực khác Do yêu cầu trình độ chuyênmôn cao nên thời gian đào tạo cho nhân lực ngành y dài hơn những ngànhkhác Bên cạnh đó, ngày nay khi mà có rất nhiều nghiên cứu giúp điều trị vàchuẩn đoán các bệnh giúp con người có cuộc sống tốt hơn Tiếp cận nhữngthành tựu khoa học công nghệ góp phần phát triển mạnh mẽ ngành y học

Đứng trước nhu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân đòi hỏi ngày càng cao hơnnên yêu cầu về trình độ của đội ngũ nhân viên y tế cũng cao lên để đáp ứngviệc tiếp cận và tiếp thu những khoa học kỹ thuật chung của thế giới.

Thứ ba, viên chức y tế có đặc thù riêng về đạo đức nghề nghiệp Nghề yđược phân biệt với các nghề khác bởi nghĩa vụ đạo đức mang tính đặc thù làchăm sóc, điều trị, cứu người, làm giảm nhẹ sự đau đớn của con người dobệnh tật và do các can thiệp y tế Với lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh

“Lương y như từ mẫu” luôn nhắc nhở viên chức y tế trong quá trình thực hiện

sứ mệnh chăm sóc sức khỏe bệnh nhân Bên cạnh việc bồi dưỡng nâng caotrình độ chuyên môn y thì rèn luyện và trao dồi đạo đức nghề nghiệp, kỹ năngứng xử trong quá trình hoạt động luôn được chú trọng rèn luyện hằng ngàycủa mỗi viên chức y tế Đặc thù này được Bộ Y tế có văn bản chỉ đạo địnhhướng trong giáo dục và thực hiện đạo đức nghề nghiệp cho viên chức y tế.Ngày 06 tháng 11 nǎm 1996 Bộ trưởng Bộ Y tế ra Quyết định số: 2088/QĐ-BYT về ban hành Tiêu chuẩn đạo đức của người làm công tác y tế Ngày25/02/2014, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư 07/2014/TT-BYT Quy định vềQuy tắc ứng xử của công chức, viên chức, người lao động làm việc tại các cơ

sở y tế Năm 2015, Bộ trưởng Bộ Y tế đã kêu gọi toàn thể cán bộ công chức,viên chức và người lao động ngành Y tế nghiêm túc thực hiện cam kết 07 nộidung theo Quyết định: 2151/QĐ-BYT ngày 04 tháng 06 năm 2015 về Kếhoạch triển khai thực hiện “Đổi mới phong cách, thái độ phục vụ của cán bộ y

tế hướng tới sự hài lòng của người bệnh”

Thứ tư, thời gian đào tạo cho nhân viên y tế dài hơn các ngành khác

Do yêu cầu cao trong công việc đồi hỏi sự chính xác gần như là tuyệt đối nênthời gian đào tạo trong ngành y dài hơn hẳn so với các ngành khác Thời gianhọc đại học bác sĩ là 06 năm, bác sĩ nội trú là 09 năm, dược sĩ là 05 năm;trong khi các ngành khác thời gian đào tạo đại học chỉ từ 04 đến 05 năm.Hoàn thành kiến thức bậc đại học chỉ là kiến thức nền tảng, các bác sĩ, dược

sĩ, điều dưỡng, hộ sinh và các kỹ thuật viên y học phải trải qua thời gian thựchành các kiến thức đã học dưới sự giám sát và hướng dẫn của viên chức lànhnghề tại cơ sở y tế để được cấp chứng chỉ hành nghề Khi được cấp chứng chỉhành nghề thì viên chức y tế mới thực hiện nghiệp vụ của mình một cách độclập Tuy nhiên, các phương pháp trong y khoa luôn vận động và phát triểnnhanh chóng đòi hỏi nhân viên y tế phải luôn cập nhật và hoàn thiện kiến thức

để đáp ứng nhu cầu về chăm sóc sức khỏe của người dân ngày càng đượcnâng cao theo sự phát triển của xã hội

Thứ năm, Nhân viên y tế chịu áp lực về thời gian và môi trường làmviệc Lao động viên chức ngành y có nhiều đặc thù so với các lao động viênchức khác vì nó gắn với trách nhiệm cao trước sức khỏe và tính mạng củabệnh nhân Để cứu lấy tính mạng của bệnh nhân có những thời điểm vàngtrong tích tắc nên hết sức khẩn trương giành giật từng phút để bảo vệ tínhmạng người bệnh Bên cạnh đó thời gian liên tục cả ngày và đêm, không phùhợp với quy luật sinh lý của con người như là trực đêm, ngủ ngày hay ngượclại Môi trường làm việc tại bệnh viên luôn phải thường xuyên tiếp xúc vớibệnh nhân, mầm bệnh, vi khuẩn, máu, hóa chất, chất thải y tế, độc hại và thậmchí với cả tử thi Bệnh nhân là những người bị tổn thương sức khỏe thể chất

và tinh thần, họ buồn phiền và dễ cáu gắt, lo lắng, bức xúc về tình trạng bệnhcủa mình Nhiều trường hợp bệnh nhân và người nhà bệnh nhân có thái độkhông đúng mực với viên chức y tế khi không thỏa mãn nhu cầu của họ trongđiều kiện chữa trị tại cơ sở y tế không đáp ứng được Viên chức y tế làm việctrong môi trường căng thẳng, tìm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏecủa bản thân

1.1.3 Khái niệm địa vị pháp lý viên chức ngành y tế

Để nghiên cứu địa vị pháp lý viên chức ngành y tế, cần tìm hiểu kháiniệm địa vị pháp lý Trong khoa học pháp lý, thường dùng khái niệm “địa vị”hay “địa vị pháp lý” thường được nhắc đến trong các bài nghiên cứu khoa

học, trong giáo trình luật một số môn học Tuy nhiên, vẫn chưa có một địnhnghĩa hoàn chỉnh mang tính thống nhất về khái niệm trên Trong từ điển tiếngViệt “địa vị” là vị trí cá nhân trong quan hệ xã hội, do chức vụ, cấp bậc, quyềnlực mà có, về mặt được coi trọng ít hay nhiều….; vị trí trong quan hệ

xã hội, kinh tế, chính trị do vai trò, tác dụng mà có còn pháp lý là căn cứ, cơ

sở pháp luật.

Trong từ điển luật học, khái niệm “địa vị pháp lý” được giải thích là vịtrí chủ thể pháp luật trong quan hệ với những chủ thể khác trên cơ sở các quyđịnh pháp luật; địa vị pháp lý của chủ thể pháp luật thể hiện thành một tổngthể các quyền và nghĩa vụ pháp lý của chủ thể Qua đó xác lập cũng như giớihạn khả năng của chủ thể trong các hoạt động của mình Thông qua địa vịpháp lý có thể phân biệt chủ thể pháp luật này với chủ thể pháp luật khác,đồng thời cũng có thể xem xét vị trí và tầm quan trọng của chủ thể pháp luậttrong các mối quan hệ pháp luật Địa vị pháp lý của các chủ thể bao gồm tổngthể các quyền và nghĩa vụ pháp lý của các chủ thể, qua đó xác lập, giới hạnkhả năng của chủ thể đối với các hoạt động của mình trong phạm vi quyền vànghĩa vụ

Từ khái niệm địa vị pháp lý và viên chức ngành y tế, có thể hiểu: Địa vịpháp lý của viên chức ngành y tế thể hiện thông qua các quy định pháp luật vềnhiệm vụ, quyền hạn; tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp; chế độ chính sách

và mối quan hệ với cơ quan quản lý viên chức y tế trong quá trình thực hiệncác nội dung trên theo quy định pháp luật Viên chức y tế phải thực hiện đầy

đủ các nhiệm vụ và quyền hạn của mình trong quá trình thực hiện công tácchuyên môn Nhiệm vụ được pháp luật quy định đối với người bệnh, đồngnghiệp, nghề nghiệp và đối với xã hội mà nhân viên ngành y phải thực hiện.Viên chức y tế có quyền được hành nghề, quyền được từ chối khám chữabệnh, quyền được nâng cao năng lực chuyên môn, quyền được đảm bảo antoàn khi hành nghề Tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp thể thiện những thông

tin sau trình độ, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của viên chức, được sử dụnglàm căn cứ để thực hiện công tác tuyển dụng, sử dụng và quản lý Nghề y làloại lao động đặc biệt, pháp luật cũng quy định rõ chế độ chính sách đối vớiviên chức ngành y tế Chế độ tiền lương, chế độ khen thưởng, trang phụ y tế,phụ cấp độc hại gắn với chức danh nghề nghiệp, vị trí công tác, nhiệm vụ thựchiện được pháp luật quy định cụ thể.

Địa vị pháp lý viên chức ngành y tế thể hiện vai trò của chủ thể khitham gia vào một hoặc nhiều quan hệ pháp luật và gắn với đó là quyền, nghĩa

vụ và trách nhiệm pháp lý phát sinh Viên chức ngành y tế là chủ thể tham giapháp luật lao động, có địa vị pháp lý riêng biệt so với những chủ thể kháctrong pháp luật lao động Viên chức ngành y tế nói riêng do tính chất côngviệc đặc thù riêng nên cần phải tiếp cận các khái niệm để có xác định chủ thể

rõ ràng để xác định phạm vi quyền hạn, nghĩa vụ và đảm bảo thực hiện đầy đủcác chế độ chính sách của viên chức ngành y tế

1.1.4 Đặc điểm của địa vị pháp lý viên chức ngành y tế

Bên cạnh việc thực hiện nghĩa vụ, quyền hạn và các chế độ chính sáchcủa viên chức nói chung được quy định trong Luật viên chức 2010 và Luậtsửa đổi, bổ sung một số điều của của Luật Cán bộ, công chức và Luật viênchức thì viên chức ngành y tế còn phải tuân thủ theo quy định pháp luật liênquan đến ngành y Luật khám bệnh, chữa bệnh quy định quyền và nghĩa vụcủa người hành nghề y Do đặc thù nghề nghiệp liên quan đến sức khỏe vàtính mạng của con người, nên viên chức y tế muốn hành nghề y phải có chứngchỉ hành nghề do cơ quan có thẩm quyền cấp khi đảm bảo các yêu cầu màpháp luật quy định Nhiệm vụ, quyền hạn viên chức y tế hành nghề y quy định

từ Điều 31 đến Điều 40 Luật khám bệnh chữa bệnh

Tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp của ngành y cũng được pháp luậtquy định riêng đối với từng chức danh cụ thể cho từng chức danh bác sĩ, bác

sĩ y học dự phòng, y sĩ, y tế công cộng, điều dưỡng, kỹ thuật y, hộ sinh và

dược Mỗi chức danh bao gồm các tiêu chuẩn về trình độ và tiêu chuẩn vềnăng lực chuyên môn.

Các chế độ tiền lương, các chính sách đãi ngộ, chế độ đào tạo, phụ cấpđiều liên quan và phụ thuộc vào chức danh nghề nghiệp và vị trí việc làm Vớitừng chức danh nghề nghiệp thì có hệ số lương tương ứng Vị trí việc làmgiúp cho viên chức được trả lương tương ứng và các chế độ liên quan tươngxứng vị trí việc làm, chức danh nghề nghiệp như tiền làm thêm ngoài giờ, tiềntrực đêm, công tác phí các các chế độ khác theo quy định của pháp luật và quychế của từng đơn vị sự nghiệp công lập

Theo quy định tại Điều 48 Luật Viên chức 2010 và Nghị định106/2020/NĐ-CP ngày 10/09/2020 của Chính phủ quy định về vị trí việc làm

và số lượng người làm việc trong đơn vị sự nghiệp công lập: Vị trí việc làm làcông việc hoặc nhiệm vụ gắn với chức danh nghề nghiệp hoặc chức vụ quản

lý tương ứng, là căn cứ xác định số lượng người làm việc, cơ cấu viên chức đểthực hiện việc tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức trong đơn vị sựnghiệp công lập

Vị trí việc làm giúp rà soát lại tổ chức bộ máy, đội ngũ viên chức, xác địnhtừng vị trí gắn với việc thực hiện chức năng nhiệm vụ của đơn vị Việc này cũnggiúp tránh sự chồng chéo khi phân công, giao việc Xác định vị trí việc làm giúpcho viên chức thấy được vị trí, vai trò, trách nhiệm của mình trong tổ chức,không đùng đẩy công việc Địa vị pháp lý của viên chức cũng được xác lập qua

vị trí việc làm Ngoài những quy định chung về nhiệm vụ và quyền hạn của viênchức thì từng vị trí việc làm quy định cụ thể nhiệm vụ quyền hạn, tiêu chuẩnchức danh nghề nghiệp và các chế độ chính sách đi kèm theo

1.2 Nhiệm vụ, quyền hạn của viên chức ngành y tế

1.2.1 Nhiệm vụ của viên chức ngành y tế

Đối với người bệnh: Kịp thời sơ cứu, cấp cứu, khám bệnh, chữa bệnhcho người bệnh, trừ trường hợp quy định tại Điều 32 của Luật Khám bệnh,

chữa bệnh; Tôn trọng các quyền của người bệnh, có thái độ ân cần, hòa nhãvới người bệnh; Tư vấn, cung cấp thông tin theo quy định tại khoản 1 Điều 7

và khoản 1 Điều 11 của Luật Khám bệnh, chữa bệnh; Đối xử bình đẳng vớingười bệnh, không để lợi ích cá nhân hay sự phân biệt đối xử ảnh hưởng đếnquyết định chuyên môn của mình; Chỉ được yêu cầu người bệnh thanh toáncác chi phí khám bệnh, chữa bệnh đã niêm yết công khai theo quy định củapháp luật

Đối với nghề nghiệp: thực hiện đúng quy định chuyên môn kỹ thuật;Chịu trách nhiệm về việc khám bệnh, chữa bệnh của mình; Thường xuyên họctập, cập nhật kiến thức y khoa liên tục để nâng cao trình độ chuyên môn theoquy định của Bộ trưởng Bộ Y tế; Tận tâm trong quá trình khám bệnh, chữabệnh; Giữ bí mật tình trạng bệnh của người bệnh, những thông tin mà ngườibệnh đã cung cấp và hồ sơ bệnh án, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều

8 của Luật Khám bệnh, chữa bệnh; Thông báo với người có thẩm quyền vềngười hành nghề có hành vi lừa dối người bệnh, đồng nghiệp hoặc vi phạmquy định của Luật này; Không được kê đơn, chỉ định sử dụng các dịch vụkhám bệnh, chữa bệnh, gợi ý chuyển người bệnh tới cơ sở khám bệnh, chữabệnh khác vì vụ lợi

Đối với đồng nghiệp: Hợp tác và tôn trọng đồng nghiệp trong khámbệnh, chữa bệnh; Bảo vệ danh dự, uy tín của đồng nghiệp Thực hiện Thông

tư số 07/2014/TT-BYT ngày 25/02/2014 của Bộ Y tế quy định về quy tắc ứng

xử của công chức, viên chức, người lao động làm việc tại các cơ sở y tế Quyđịnh nội dung quy tắc ứng xử của viên chức y tế thi hành công vụ, nhiệm vụđược giao; ứng xử với viên chức y tế đồng nghiệp; ứng xử với các cơ quan, tổchức, cá nhân; ứng xử với người đến khám bệnh và bệnh nhân nội trú

Đối với xã hội: Tham gia bảo vệ và giáo dục sức khỏe tại cộng đồng;Tham gia giám sát về năng lực chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp củangười hành nghề khác; Chấp hành quyết định điều động của cơ quan quản lýtrực tiếp theo quy định tại khoản 2 Điều 4 của Luật Khám bệnh, chữa bệnh;

Chấp hành quyết định huy động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi cóthiên tai, thảm họa, dịch bệnh nguy hiểm.

Thực hiện đạo đức nghề nghiệp: Người hành nghề có nghĩa vụ thựchiện đạo đức nghề nghiệp theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế

1.2.2 Quyền hạn của viên chức ngành y tế

Ngoài các quyền hạn của viên chức nói chung được quy định từ Điều

11 đến Điều 13 của Luật Viên chức 2010, thì viên chức ngành y tế còn cóquyền của người hành nghề y được quy định trong Luật Khám bệnh, chữabệnh từ Điều 31 đến Điều 35 bao gồm Quyền được hành nghề; Quyền từ chốikhám bệnh , chữa bệnh; Quyền được nâng cao nâng lực chuyên môn; Quyềnđược bảo vệ khi xảy ra tai biến đối với người bệnh; Quyền được bảo đảm antoàn hành nghề

Quyền được hành nghề: do đặc thù ngành nghề, nên đối với các viênchức ngành y tế khi hành nghề thì bắt buộc phải có chứng chỉ hành nghề vàchỉ được hành nghề theo đúng phạm vi hoạt động chuyên môn ghi trongchứng chỉ hành nghề được cơ quan có thẩm quyền cấp Vì nghề y liên quantrực tiếp đến sức khỏe và tính mạng của con người nên cần độ chính xác caohạn chế thấp nhất việc sai sót ngoài trừ các tai biến Do đó mà sau một thờigian dài được đào tạo chuyên môn tại ghế nhà trường, thì cần một thời gianthực hành tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, thì viên chức y tế mới đượccấp chứng chỉ hành nghề y Đối với Bác sĩ, y sĩ, điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuậtviên, lương y, người có bài thuốc gia truyền hoặc phương pháp chữa bệnh giatruyền thì việc cấp chứng chỉ hành nghề do Luật khám bệnh, chữa bệnh quyđịnh điều kiện để cấp chứng chỉ hành nghề Đối với dược sĩ thì đảm bảo điềukiện cấp chứng chỉ hành nghề dược do Luật Dược quy định

Khi được cấp chứng chỉ hành nghề y theo quy định, thì các y bác sĩđược quyết định và chịu trách nhiệm về chẩn đoán, phương pháp điều trị bệnhtrong phạm vi hoạt động chuyên môn ghi trong chứng chỉ hành nghề Khi có

vấn đề xảy ra thì phát sinh trách nhiệm của y bác sĩ đối với người bệnh, nghềnghiệp và các nghĩa vụ xã hội liên quan Được ký hợp đồng hành nghề khámbệnh, chữa bệnh với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh nhưng chỉ được chịutrách nhiệm chuyên môn kỹ thuật cho một cơ sở khám bệnh chữa bệnh Đượctham gia các tổ chức xã hội – nghề nghiệp để trao đổi, học hỏi, trợ giúp hoặcchia sẻ kinh nghiệm để nâng cao chuyên môn tay nghề.

Quyền từ chối khám bệnh, chữa bệnh: được từ chối khám bệnh, chữabệnh nếu trong quá trình khám bệnh mà tiên lượng bệnh vượt quá khả nănghoặc trái với phạm vi hoạt động chuyên môn của mình, nhưng phải báo cáovới người có thẩm quyền hoặc giới thiệu người bệnh đến cơ sở khám bệnh,chữa bệnh khác để giải quyết Trong trường hợp này, người hành nghề vẫnphải thực hiện việc sơ cứu, cấp cứu, theo dõi, chăm sóc người bệnh cho đếnkhi người bệnh được chuyển đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khác; Được từchối khám bệnh, chữa bệnh nếu việc khám bệnh chữa bệnh đó trái với quyđịnh của pháp luật hoặc là đạo đức nghề nghiệp

Quyền được nâng cao năng lực chuyên môn: được đào tạo, đào tạo lại

và cập nhật kiến thức y khoa liên tục phù hợp với trình độ chuyên môn hànhnghề; được tham gia bồi dưỡng, trao đổi thông tin về chuyên môn, kiến thứcpháp luật về y tế

Quyền được bảo vệ khi xảy ra tai biến đối với người bệnh: được phápluật bảo vệ và không phải chịu trách nhiệm khi thực hiện đúng quy định vềchuyên môn kỹ thuật mà vẫn xảy ra tai biến; được đề nghị cơ quan, tổ chức,hội nghề nghiệp bảo vệ quyền, lợi ích của mình khi xảy ra tai biến đối vớingười bệnh

Quyền được bảo đảm an toàn khi hành nghề: được trang bị phương tiệnbảo hộ lao động, vệ sinh lao động để phòng ngừa, giảm thiểu nguy cơ lâynhiễm, tai nạn liên quan đến nghề nghiệp; Được bảo vệ sức khỏe, tính mạng,danh dự, thân thể; trường hợp bị người khác đe dọa đến tính mạng, người

hành nghề được phép tạm lánh khỏi nơi làm việc, sau đó phải báo cáo vớingười đứng đầu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc chính quyền nơi gần nhất.

1.3 Tiêu chuẩn, chức danh nghề nghiệp của viên chức ngành y tế

Chức danh nghề nghiệp là tên gọi thể thiện những thông tin sau trình

độ, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của viên chức trong từng lĩnh vực nghềnghiệp, được sử dụng làm căn cứ để thực hiện công tác tuyển dụng, sử dụng

và quản lý

1.3.1 Viên chức y tế làm công tác hành chính

Chức danh nghề nghiệp đối với viên chức ngành y tế mà làm công táchành chính thì được điều chỉnh bởi Thông tư 11/2014/TT-BNV ngày09/10/2014 của Bộ Nội vụ về Quy định chức danh, mã số ngạch và tiêu chuẩnnghiệp vụ chuyên môn các ngạch công chức chuyên ngành hành chính, Thông

tư số 05/2017/TT-BNV ngày 15/08/2017 của Bộ Nội vụ sửa đổi, bổ sung một

số điều của Thông tư số 11/2014/TT-BNV ngày 09/10/2014 và Thông tư số13/2010/TT-BNV ngày 30/12/2010 của Bộ Trưởng Bộ Nội vụ về tiêu chuẩnnghiệp vụ chuyên môn, bổ nhiệm ngạch và xếp lương đối với các ngạch côngchức chuyên ngành hành chính và việc tổ chức thi ngân ngạch công chức Baogồm các chức danh sau: Chuyên viên cao cấp, Chuyên viên chính, Chuyênviên, Cán sự và Nhân viên

1.3.2 Viên chức y tế làm công tác Tài chính – Kế toán

Đối với viên chức ngành y tế mà làm công tác về tài chính – kế toán thìchức danh nghề nghiệp được điều chỉnh bởi Thông tư số 77/2019/TT-BTCngày 11/11/2019 về Quy định mã số, tiêu chuẩn chuyên môn, nghiệp vụ vàxếp lương đối với các ngạch công chức chuyên ngành kế toán, thuế, hải quan,

dự trữ Bao gồm các chức danh sau: Kế toán viên cao cấp, Kế toán viên chính,

Kế toán viên, Kế toán viên trung cấp

1.3.3 Viên chức là bác sĩ, bác sĩ y học dự phòng, y sĩ

Theo Thông tư liên tịch số 10/2015/TTLT-BYT-BNV ngày 27/05/2015Quy định mã số, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp bác sĩ, bác sĩ y học dựphòng, y sĩ Bao gồm:

I .01 -TS y (B2) bản cao cấp đề tài cấp Bộ. (hạng II): 6

- Hoặc chủ nhiệm 2 đề tài cấp CS

- Chủ nhiệm BS (hạngIII): -BSCKI Bác sĩ hoặc thư ký + 9năm V.08.01 bậc 3 Cơ hoặc người (CKI,Ths)

.02 học (B1) bản (hạng II) tham gia chính + 6 năm

đề tài cấp cơ (CKII,TS,BS

sở nội trú) III V.08.01 -BS bậc 2 Cơ

CDNN

-BSCKII Bác sĩ - Chủ nhiệm - BS YHDP

bậc 4 Cơ YHDP hoặc thư ký chính

I V.08.02.04 -TS y học (B2) bản cao cấp hoặc người (hạngII): 6

YHDP ( hạng I) tham gia năm

chính đề tài cấp Bộ.

- Hoặc chủ nhiệm 2 đề tài cấp CS

- Chù nhiệm BS YHDP

(hạngIII): Bác sĩ hoặc thư ký

bậc 3 Cơ YHDP hoặc người

II V.08.02.05 -ThS (B1) bản chính tham gia (CKI,Ths)

(hạng II) chính đề tài (CKII,TS,BS

cấp cơ sở.

nội trú) -BSĐK bậc 2 Cơ

1.3.4 Viên chức là điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật y

Thông tư liên tịch số 26/2015/TTLT-BYT-BNV ngày 07/10/2015 của

Bộ Y tế à Bộ Nội vụ quy định mã số, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp điềudưỡng, hộ sinh, kỹ thuật y Các chức danh nghề nghiệp sau:

- Nhóm chức danh điều dưỡng:

TIÊU CHUẨN TRÌNH ĐỘ TIÊU CHUẨN NĂNG

-CKI bậc 3 Cơ Điều - Chủ - Điều

II V.08.05.11 -ThS (B1) bản dưỡng nhiệm hoặc dưỡng

Điều ( hạng thư ký (hạngIII): 9

dưỡng II) hoặc người năm

tham gia chính đề tài cấp cơ sở.

ĐD (hạngIV): III V.08.05.12 -ĐH Điều bậc 2 Cơ + 2năm

+ 3năm ĐDTC

dưỡng CDNN

- Chù nhiệm -BSCKI hoặc thư ký -Hộ sinh

bậc 3 Cơ Hộ sinh hoặc người

(B1) bản ( hạng II) tham gia

Hộ sinh chính đề tài năm

cấp cơ sở.

Hộ sinh III V.08.06.15 -CN Hộ bậc 2 Cơ (hạngIV):

sinh (A2) bản + 2năm HSCĐ

II 17 KT y học (B1) bản học hoặc người (hạngIII):

( hạng II) tham gia chính 9 năm

đề tài cấp cơ sở.

(Nếu tốt nghiệp chuyên ngành hóa KTY(hạng sinh, dược IV): III V.08.07 ĐHKT y bậc 2 Cơ hoặc + 2năm

18 học (A2) bản chuyên KTYCĐ

dược khác KTYTC phải có CC

đào tạo KTY) (Nếu tốt nghiệp chuyên ngành hóa sinh, dược

IV V.08.07 KTY TC bậc 1 Cơ hoặc

19 trở lên (A1) bản chuyên

ngành y dược khác phải có CC đào tạo KTY)

bậc 4 Cơ hoặc người - DS chính

I V.08.08.20 -TS dược (B2) bản cao cấp tham gia chính (hạngII): 6 năm

học ( hạng I)

đề tài cấp Bộ.

- Hoặc chủ

nhiệm 2 đề tài cấp CS

- Chủ nhiệm DS (hạngIII): -CKI bậc 3 Cơ Dược sĩ hoặc thư ký +

II V.08.08.21 -ThS (B1) bản chính hoặc người 9năm(CKI,Ths)

dược học (hạng II) tham gia chính + 6năm (CKII,

đề tài cấp cơ sở TS, BS nội trú) -Dược bậc 2 Cơ DS (hạngIV): III V.08.08.22 ĐH (A2) bản + 2năm (DSCĐ)

+ 3năm (DSTC)

IV V.08.08.22 -Dược bậc 1 Cơ

TC (A1) bản

1.3.6 Những thay đổi, quy định mới về chức danh nghề nghiệp

Từ ngày 29/09/2020, viên chức có thêm 01 hạng chức danh nghề nghiệptheo quy định của Nghị định 115/2020/Nghị định Chính phủ Quy định về tuyểndụng, sử dụng và quản lý viên chức có hiệu lực ngày 29/9/2020 đã quy định vềtiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp viên chức bao gồm các nội dung: tên chứcdanh nghề nghiệp, nhiệm vụ gồm những công việc cụ thể thực hiện, tiêu chuẩn

về đạo đức nghề nghiệp, tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, bồi dưỡng, tiêu chuẩn vềnăng lực chuyên môn, nghiệp vụ Chính phủ bổ sung thêm một chức danh nghềnghiệp Cụ thể hiện nay, căn cứ vào mức độ phức tập công việc của chức danhnghề nghiệp, các chức danh nghề nghiệp viên chức trong cùng một lĩnh vực sựnghiệp được xếp hạng từ cao xuống thấp như sau:

1 Chức danh nghề nghiệp hạng I;

2 Chức danh nghề nghiệp hạng II;

3 Chức danh nghề nghiệp hạng III;

4 Chức danh nghề nghiệp hạng IV;

5 Chức danh nghề nghiệp hạng V

Và việc bổ sung thêm chức danh nghề nghiệp này đang đợi Bộ Y tế cóthông tư hướng dẫn tiêu chuẩn cụ thể từng chức danh nghề nghiệp

1.4 Chế độ, chính sách đối với viên chức ngành y tế

Nghề y là loại lao động đặc biệt, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tínhmạng người bệnh nên áp lực trong công việc lớn, do đó cần có chế độ đãi ngộđặc biệt hơn các ngành khác, có thể bằng vật chất hoặc tinh thần

Động lực thúc đẩy, động viên các viên chức ngành y tế trong quá trìnhthực thiện chức trách nhiệm vụ của mình:

1.4.1 Chế độ tiền lương

Theo Nghị định 38/2019/NĐ-CP ngày 09/05/2019 của Chính phủ về Quyđịnh mức lương cơ sở đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũtrang thì từ 01/07/2019 thì mức lương cơ sơ là 1.490.000đ/tháng Hệ số lươngtương ứng với từng chức danh nghề nghiệp ngành y tế theo thông tư quy địnhchức danh nghề nghiệp thì cũng quy định hệ số lương được áp dụng theo chứcdanh nghề nghiệp, với mỗi chức danh nghề nghiệp có hệ số lương riêng

1 Bảng lương Bác sĩ cao cấp hạng I; Bác sĩ y học dự phòng cao cấp hạng I; Dược sĩ cao cấp hạng I; Y tế công cộng cao cấp (áp dụng hệ số lươngviên chức loại A3, nhóm A3.1, bảng 3) Đơn vị: triệu đồng/tháng

Hệ số lương Bậc 1 Bậc 2 Bậc 3 Bậc 4 Bậc 5 Bậc 6

Mức lương đến 9.238 9.774 10.311 10.847 11.384 11.920 31/12/2020

Mức lương từ

01/1/2021 đến 9.920 10.496 11.072 11.648 12.224 12.800 30/6/2021

2 Bảng lương Bác sĩ cao cấp hạng II; Bác sĩ y học dự phòng cao

cấp hạng II; Dược sĩ cao cấp hạng II; Y tế công cộng cao cấp (áp dụng hệ

số lương viên chức loại A2, nhóm A2.1, bảng 3) Đơn vị: triệu đồng/tháng

Mức lương từ 7.040 7.584 8.128 8.672 9.216 9.760 10.304 10.848 01/1/2021

đến 30/6/2021

3 Bảng lương Bác sĩ cao cấp hạng III; Bác sĩ y học dự phòng cao cấphạng III; Dược sĩ cao cấp hạng III; Y tế công cộng cao cấp (áp dụng hệ sốlương viên chức loại A1, Bảng 3) Đơn vị: triệu đồng/tháng

Bậc 1 Bậc 2 Bậc 3 Bậc 4 Bậc 5 Bậc 6

Hệ số lương

Mức lương đến 2.771 3.069 3.367 3.665 3.963 4.261 30/12/2020

Mức lương

từ 01/01/2021 2.976 3.296 3.616 3.936 4.256 4.576 đến 30/6/2021

1.4.2 Chế độ khen thưởng

Khen thưởng phù hợp với đối tượng, chức năng và nhiệm vụ được giaocủa từng tập thể, cá nhân và thành tích đạt được Việc thực hiện chế độ khenthưởng căn cứ Luật Thi đua, Khen thưởng ngày 26 tháng 11 năm 2003 vàLuật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng ngày 14tháng 06 năm 2005 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thi đua,khen thưởng ngày 26 tháng 11 năm 2013

Thực hiện đầy đủ các loại hình khen thưởng: Khen thưởng theo côngtrạng và thành tích; khen thưởng theo chuyên đề; khen thưởng đột xuất; khenthưởng quá trình cống hiến theo Nghị định 91/2017/NĐ-CP ngày 31/7/2017của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thi đua, Khenthưởng và Thông tư 12/2019/TT-BNV ngày 04/11/2019 của Bộ Nội vụ quyđịnh chi tiết thi hành một số điều của Nghị định số 91/2017/NĐ-CP ngày 31tháng 07 năm 2017 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều củaLuật Thi đua, Khen thưởng

Ngoài việc thực hiện các quy định khen thưởng chung, thì còn thực hiệnquy định khen thưởng cho ngành y tế nói riêng Thực hiện Thông tư số38/2018/TT-BYT ngày 30/11/2018 của Bộ Y tế về việc Hướng dẫn công tác

thi đua, khen thưởng trong ngành Y tế bổ sung thêm các hình thức khenthưởng: Thầy thuốc Nhân dân, Thầy thuốc ưu tú, kỷ niệm chương Vì sứckhỏe nhân dân, Kỷ niệm chương Vì sự nghiệp dân số.

Từ tháng 12/2019, bệnh viêm phổi do vi rút corona chủng mới gây ra

đã xuất hiện và lây lan nhanh chóng tới hầu hết các nước ở mọi châu lục trênthế giới Bệnh COVID-19 đã trở thành đại dịch toàn cầu Việt Nam là mộttrong số ít nước trên thế giới khống chế được số lượng người mắc thấp Trongcuộc chiến chống COVID-19, nhân viên y tế là chiến sĩ thầm lặng sàn lọc,phát hiện, điều trị các ca bệnh, giúp ngăn chặn khống chế dịch bệnh Và họđối mặt với nhiều nguy cơ lây nhiễm bệnh

Bộ y tế ban hành Quyết định số 1616/QĐ-BYT ngày 08/04/2020 hướngdẫn tạm thời về kỹ thuật, phân loại và lựa chọn bộ trang phục phòng, chốngdịch COVID-19 Bộ trang phục phòng chống dịch Covid 19 là phương tiệnphòng hộ cá nhân để bảo vệ nhân viên y tế trước nguy cơ lây nhiễm khi tiếpxúc với máu, dịch tiết cơ thể và giọt hô hấp mang các tác nhân gây bệnhtruyền nhiễm khi tiếp xúc gân người bệnh Phương tiện phòng hộ cá nhân

cũng được sử dụng để bảo vệ người bệnh không bi nhiễm các vi sinh vậtthường trú và vãng lai từ nhân viên y tế và môi trường trong bệnh viện hoặchạn chế phát tán các mầm bệnh ra ngoài môi trường Việc mang phương tiệnphòng hộ cá nhân khi chăm sóc người nhiễm hoặc nghi nhiễm Covid-19 làmột trong các biện pháp quan trọng trong phòng ngừa lây nhiễm cho nhânviên y tế.

Bên cạnh việc quy định trang phục phòng hộ, thì cơ sở y tế cũng phảiđảm bảo cơ sở vật chất và trang thiết bị vận hành hạn chế nhất việc lây nhiễm

Bộ Y tế ban hành bộ tiêu chí bệnh viện an toàn phòng chống dịch Covid-19 vàcác dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp theo Quyết định số 3088/QĐ-SYT ngày16/07/2020

1.4.4 Phụ cấp độc hại

Mỗi ngành nghề lại có một đặc thù riêng, theo đó các chế độ lao độngtrong ngành nghề đó khác nhau Khi làm việc trong môi trường nặng nhọc,độc hại, nguy hiểm; làm việc ở nơi có điều kiện khó khăn hoặc đặc biệt khókhăn sẽ có những ưu đãi nhất định cả về phụ cấp, trợ cấp, chế độ hưu trí vàbồi dưỡng trong quá trình lao động

Thứ nhất, về phụ cấp độc hại tại Thông tư 25/2013/TT-BLĐTBXHhướng dẫn thực hiện chế độ bồi dưỡng bằng hiện vật với người lao động làmviệc trong điều kiện có yếu tố nguy hiểm, độc hại Thông tư quy định cụ thểtừng vị trí và công việc thực hiện có các yếu tố độc hại, nguy hiểm mới đượchưởng phụ cấp độc hại Và cách tính gồm có 04 mức: 0.1, 0.2, 0.3, 0.4 so vớimức lương tối thiểu Phụ cấp độc hại, nguy hiểm được tính theo thời gian thực

tế làm việc tại các yếu tố độc hại, nguy hiểm; nếu làm việc, nếu làm việc từ 04giờ trở lên thì được trả cùng kỳ lương hàng tháng và không dùng để tínhđóng, hưởng chế độ bảo hiểm xã hội

Thứ hai, về phụ cấp ưu đãi ngành Theo quy định tại Điều 1 Nghị định56/2011/NĐ-CP, công chức, viên chức công tác tại các cơ sở y tế công lập

sau đây sẽ được hưởng phụ cấp ưu đãi ngành nghề Nghị định này quy địnhchế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với công chức, viên chức, cán bộ y tế xã,phường, thị trấn trực tiếp làm chuyên môn y tế; công chức, viên chức làmcông tác quản lý, phục vụ không trực tiếp làm chuyên môn y tế tại các chuyênkhoa HIV/AIDS, phong, lao, tâm thần, giải phẫu bệnh lý, pháp y trong các cơ

sở sự nghiệp y tế công lập Theo nghị định này thì có 6 mức phụ cấp phụthuộc vào tính chất, mức độ công việc, và mỗi công chức, viên chức chỉ đượchưởng một phụ cấp ưu đãi theo nghề ở mức cao nhất Gồm có 06 mức phụcấp 70%, 60%, 50%, 40%, 30%, 20% tùy vào vị trí công việc thực hiện đượcquy định tại Điều 3 Nghị định 56/2011/NĐ-CP

1.5 Những yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện địa vị của viên chức ngành y tế

1.5.1 Hệ thống thể chế quản lý nhà nước đối với viên chức ngành y tế

“Thể chế bao gồm toàn bộ các cơ quan nhà nước với hệ thống quy định

do nhà nước xác lập trong hệ thống văn bản pháp luật của nhà nước và đượcnhà nước sử dụng để điều chỉnh và tạo ra các hành vi và mối quan hệ giữa nhànước với công dân, các tổ chức nhằm thiết lập trật tự kỷ cương xã hội” theogiáo trình của Học viện Hành chính quốc gia

Hệ thống pháp luật được hoàn thiện, đồng bộ là điều kiện và tiền đề đểcác cơ sở khám bệnh, chữa bệnh và đội ngũ viên chức y tế thi hành Vì vậy,pháp luật có sự thống nhất, rõ ràng là cơ sở để các cơ quan, tổ chức, viên chứcthực hiện đúng Khi thực hiện đúng thì quyền lợi và nghĩa vụ của viên chức y

tế làm việc tại các cơ sở khám bệnh chữa bệnh được đảm bảo thực hiện theoluật định

Trong thực tế hiện nay, các văn bản quy phạm pháp luật về viên chức y

tế chưa được tập hợp lại thành một luật bao trùm mà quy định ở nhiều văn bảnkhác nhau Khi sử dụng, các cơ quan, tổ chức và viên chức phải sử dụng cơ sởpháp lý ở nhiều văn bản

+ Năng lực thực hiện pháp luật của bộ máy quản lý nhà nước về viên chức ngành y tế:

Khi hệ thống pháp luật được hoàn thiện và thống nhất, thì năng lựcthực hiện pháp luật của bộ mày quản lý nhà nước về viên chức là yếu tố quyếtđịnh và bảo đảm các quyền và nghĩa vụ của viên chức được đảm bảo thựchiện theo đúng luật định

Pháp luật là văn bản, nội dung và cơ sở để thực hiện, nhưng nếu khôngđược thực hiện, thực hiện không đúng, không kịp thời thì “pháp luật có cũngnhư không” Thực hiện pháp luật đầy đủ, chính xác và kịp thời là yếu tố quyếtđịnh đảm bảo địa vị pháp lý của viên chức y tế

+ Công tác quản lý của Nhà nước đối với viên chức ngành y tế:

Viên chức y tế chịu sự quản lý của các cơ quan nhà nước có thẩmquyền và mỗi cơ quan có những hình thức và phương pháp phù hợp với tìnhhình thực tế tại đơn vị và phù hợp với sự phát triển chung của xã hội Quản lýnhà nước đối với viên chức có ý nghĩa quan trọng đến sự vận hành của cơ sở

tế, cung cấp môi trường làm việc lành mạnh, minh bạch và hiệu quả cho độingũ viên chức y tế

Công tác quản lý nhằm lựa chọn được những người có năng lực, trình

độ, đáp ứng được yêu cầu và sắp xếp đúng với nguyện vọng cũng nhưng nănglực của mỗi viên chức y tế Bên cạnh đó việc quản lý sàn lọc những ngườikhông đáp ứng yêu cầu, không có năng lực và trình độ yếu kém làm cơ quanhoạt động không có hiệu quả

Quản lý dựa trên pháp luật, tạo môi trường công bằng, lành mạnh chotất cả mọi viên chức y tế làm việc khoa học và hiệu quả nhất Cơ quan tuyểndụng nhân lực tốt đáp ứng yêu cầu về trình độ chuyên môn; đảm bảo vị tríviệc làm tìm được đúng người, đúng việc, đúng trình độ chuyên môn Viên