Phương pháp dạy học này giúp mọi học sinh có được nhiều cơ hội để biểu đạt và cảm thụ nội dung bài học một cách trực tiếp cũng như nhận được nhiều sự phản hồi từ giáo viên và bạn bè, đồn[r]
Trang 1MỘT SỐ YẾU TỐ CƠ BẢN TRONG VIỆC TỔ CHỨC HỌC HỢP TÁC NHÓM Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
Như ta đã biết, học hợp tác nhóm là một phương pháp dạy học chú trọng đến việc khai thác tối đa mối quan hệ học sinh - học sinh trong quá trình dạy học Theo đó, học sinh được tổ chức thành các nhóm nhỏ từ 2 đến 5-6 em cùng tham gia một cách tích cực
để giải quyết nhiệm vụ học tập chung
Học hợp tác hết sức có ý nghĩa trong lớp học đa đối tượng Phương pháp dạy học này giúp mọi học sinh có được nhiều cơ hội để biểu đạt và cảm thụ nội dung bài học một cách trực tiếp cũng như nhận được nhiều sự phản hồi từ giáo viên và bạn bè, đồng thời có thể nói đây cũng là biện pháp tối ưu giúp cho học sinh phát triển khả năng giao tiếp trong môi trường học tập
Khi tổ chức cho học sinh học hợp tác, giáo viên cần phải chú ý đảm bảo các yếu tố
cơ bản như sau:
1 Sự phụ thuộc tích cực: Đây là dấu hiệu cơ bản đầu tiên của học hợp tác Điều này
mang hàm nghĩa: Mỗi nhóm chỉ đạt được hiệu quả hoạt động khi tất cả các thành viên đều tích cực tham gia; thành công hay thất bại của mỗi người cũng là thành công hay thất bại của cả nhóm Để tạo được yếu tố này, giáo viên cần chú ý:
Mục đích cung được thiết lập Một người đạt được mục đích nếu tất cả đạt được mục đích
Tất cả học sinh trong nhóm đều nhận được phần thưởng như nhau nếu tất cả đều thành công
Một bộ đồ dùng học tập chung cho cả nhóm
Mỗi thành viên trong nhóm đều có một vai trò, có tính phụ thuộc và liên kết với các thành viên khác
Nhiệm vụ chung được chia thành các nhiệm vụ nhỏ và được thực hiện theo một trình tự nhất định
Các thành viên trong nhóm làm việc trong một tình huống giả thiết để đạt được thành công hoặc để tồn tại
Các nhóm phải thi đua với nhau
Các thành viên trong nhóm gắn bó với nhau do chính môi trường làm việc tạo nên
Các thành viên trong nhóm xây dựng một bản sắc riêng thông qua việc đặt tên cho nhóm: Cờ, bài hát, khẩu hiệu,…
2 Tương tác “mặt đối mặt”: Nhóm ngồi thành vòng tròn sao cho mọi thành viên đều
“thấy mặt” nhau Chính việc làm này, tạo nên những tác dụng tích cực đối với mọi học sinh:
Tăng cường tính tích cực trong hoạt động học tập; làm nảy sinh những hứng thú mới trong khi trao đổi bình đẳng với nhau
Trang 2 Rèn luyện những kĩ năng xã hội: Cách diễn đạt ý tưởng, cách cư xử, cách phản hồi đối với những ý kliến của bạn
Tăng cường sự phản hồi của học sinh bằng những hình thức khác nhau:lời nói, ánh mắt, cử chỉ,…
Phát triển mối quan hệ gắn bó yêu thương lẫn nhau
3 Trách nhiệm cá nhân: Mỗi thành viên trong nhóm được phân công vai trò khác nhau
nhưng có liên quan, phụ thuộc lẫn nhau để đạt mục tiêu chung của cả nhóm Do đó, mỗi thành viên đều phải ý thức chịu trách nhiệm cá nhân trước nhiệm vụ chung của nhóm, rèn luyện tinh thần trách nhiệm cá nhân trước toàn thể nhóm Vai trò của các thành viên trong nhóm có thể thay phiên nhau như sau:
Nhóm trưởng: Điều khiển, chịu trách nhiệm chung hoạt động của cả nhóm
Người khuyến khích: Quan sát và đảm bảo cho mọi thành viên phải đóng góp ý kiến, ngăn chặn những thành viên “nói nhiều”, động viên, khuyến khích những thành viên “trầm tính” tham gia bằng việc yêu cầu đưa ra ý kiến của mình hoặc giúp đỡ việc gì đó
Người ghi chép (thư ký): Ghi chép lại tất cả các ý kiến gợi ý của các thành viên trong nhóm Tóm tắt các câu trả lời cho từng câu hỏi cho đến khi cả nhóm hài lòng
và thống nhất Sau đó ghi vào phiếu trả lời
Người điều khiển thời gian: Nhắc nhở nhóm về giới hạn về thời gian; điều chỉnh, cân đối bố cục của từng vấn đề nhằm giúp cho nhóm hoàn thành nhiệm vụ
Người quan sát: Quan sát những thành viên trong nhóm khi tham gia hoạt động Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, chia sẻ ý kiến với nhóm những gì đã quan sát được không mang tính chất đánh giá
4 Kĩ năng hoạt động nhóm: Để có thể cùng hoạt động cho một mục tiêu chung, mỗi
thành viên trong nhóm cần có những kĩ năng giao tiếp, kĩ năng xã hội Do đó, giáo viên cần lưu ý làm cho mọi thành viên trong nhóm đều hiểu và chấp nhận những cách diễn đạt, cách giao tiếp khác nhau Giáo viên cần luyện tập cho học sinh các kĩ năng cơ bản như sau:
Hiểu và hoàn toàn tin tưởng nhau
Cách trao đổi với nhau phù hợp, rõ ràng
Chấp nhận và ủng hộ lẫn nhau
Giải quyết các mâu thuẫn trong nhóm trên tinh thần xây dựng
5 Nhận xét nhóm: Sau mỗi lần hoạt động nhóm hoặc cuối buổi học các nhóm cần nhìn
nhận lại toàn bộ quá trình hoạt động của nhóm mình Sự nhận xét của các thành viên cho nhóm sẽ là những thông tin phản hồi hết sức quan trọng Nội dung nhận xét nhóm có thể
là những vấn đề sau đây:
Hoạt động của những thành viên nào có lợi cho nhóm nhất?
Trang 3 Cách làm việc của nhóm đã có hiệu quả chưa; cần thay đổi thế nào để hoạt động của nhóm có hiệu quả hơn
Có hai hình thức kế tiếp nhau trong nhận xét nhóm: nhận xét của các thành viên trong nhóm và nhận xét của giáo viên, của các nhóm khác
Trong quá trình tổ chức cho học sinh hoạt động nhóm, mỗi chúng ta cần nghiên cứu và đảm bảo được đầy đủ các yếu tố nêu trên có thể góp phần nâng cao chất lượng việc dạy và học trong nhà trường tiểu học hiện nay
Phòng tiểu học – mầm non.