Bước đầu tìm hiểu các tờ báo của xứ ủy trung kỳ trong những năm 1930 1939 luận văn tốt nghiệp đại học

Trong điều kiện chưa có chính quyền, sự thống nhất trong Đảng và trongcác tổ chức cách mạng về chính trị, tư tưởng và tổ chức giữ vai trò vô cùng quantrọng, có tính chất quyết định đối v

Trêng §¹i häc Vinh Khoa gi¸o dôc chÝnh trÞ

Trêng §¹i häc Vinh Khoa gi¸o dôc chÝnh trÞ

Gi¶ng viªn híng dÉn: ThS. NguyÔn V¨n Trung

Sinh viªn thùc hiÖn : D¬ng Hång Qu©n

Líp : 48B3 ChÝnh trÞ - LuËt

Vinh, th¸ng 5 n¨m 2011

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành được khóa luận tốt nghiệp với đề tài “Bước đầu tìm hiểu

các tờ báo của Xứ ủy Trung Kỳ trong những năn 1930-1939” ngoài sự cố

gắng nổ lực của bản thân, em đã nhận được sự giúp đỡ chu đáo, nhiệt tình củacác thầy cô giáo, hội đồng khoa học khoa Giáo dục chính trị, các thầy cô giáotrong tổ bộ môn Lịch Sử Đảng đặc biệt là thầy giáo ThS Nguyễn Văn Trung đãtận tình hướng dẫn giúp đỡ và động viên em trong quá trình cứu và thực hiệnkhóa luận Ngoài ra em còn nhận được sự giúp đở của các cơ quan ban ngànhcủa trường Đại Học Vinh, bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh, hơn hết em đã nhậnđược sự động viên giúp đỡ của gia đình bạn bè và người thân

Với tấm lòng biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn những điều cácthầy các cô, quý cơ quan, gia đình và bạn bè đã giúp đỡ em trong thời gian emthực hiện khóa luận này

Trong một thời gan ngắn, do trình độ của bản thân còn hạn chế, nên chắcchắn khóa luận sẻ không tránh khỏi những thiếu sót Kính mong được sự góp ýchân thành của thầy cô và quý vị

Em xin chân thành cảm ơn!

Vinh, tháng 5 năm 2011

Sinh viên thực hiện

Dương Hồng Quân

MỤC LỤC

Trang

A MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2

3 Phương pháp nghiên cứu .3

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 4

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

6 Đóng góp của đề tài .5

7 Kết cấu của đề tài .5

B NỘI DUNG 6

Chương 1.CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BÁO CHÍ CÁCH MẠNG 6

1.1 Lý luận chung về báo chí cách mạng 6

1.2 Quan điểm của Mác – Ăngghen 7

1.3 Quan điểm của Lênin .10

1.4 Quan điểm của Hồ Chí Minh về báo chí .12

Chương 2.BÁO CHÍ XỬ ỦY TRUNG KÌ GIAI ĐOẠN 1930 – 1935 17 2.1 Hoàn cảnh lịch sử và đường lối báo chí của Đảng 17

2.1.1 Hoàn cảnh lịch sử 17

2.1.2 Đường lối của Đảng về công tác báo chí trong giai đoạn 1930-1935 20

2.2 Báo chí của Xứ uỷ Trung Kỳ giai đoạn 1930 – 1935 23

2.2.1 Một số tờ báo của Xứ ủy 23

2.2.2 Nội dung chủ yếu của báo chí của Xứ ủy Trung Kỳ trong những năm 1930-1935 25

Ch¬ng 3 B¸o chÝ xø ñy trung kú giai ®o¹n 1936-1939 34

3.1 Hoàn cảnh lịch sử và đường lối báo chí của Đảng 34

3.1.1 Hoàn cảnh lịch sử 34

3.1.2 Đường lối của Đảng về công tác báo chí trong giai đoạn 1936 – 1939 363.2 Báo chí của xứ ủy Trung Kỳ giai đoạn 1936-1939 403.2.1 Một số tờ báo của Xứ ủy Trung Kỳ 403.2.2 Nội dung chủ yếu của báo chí của Xứ ủy Trung Kỳ giai đoạn 1936-1939 42

C KẾT LUẬN 52 TÀI LIỆU THAM KHẢO 54

A MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Báo chí là sản phẩm thuộc kiến trúc thượng tầng, nó ra đời và phát triển

do nhu cầu thông tin của xã hội Vì thế, một mặt báo chí được sử dụng như mộtphương tiện tuyên truyền, giáo dục, cổ động nhân dân, mặt khác nó trở thànhdiễn đàn của mọi người về các lĩnh vực của đời sống Không có một đảng phái,

tổ chức, lực lượng kinh tế xã hội nào không sử dụng báo chí với tư cách như mộtphương tiện thông tin để phục vụ các mục tiêu của mình

Trong sự nghiệp cách mạng, báo chí luôn được coi là một bộ phận quantrọng, là vũ khí sắc bén trong công cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc và xâydựng cuộc sống mới cho nhân dân

Tiếng nói của báo chí góp phần thống nhất được các chủ trương, phươngpháp hành động khác nhau nhằm đạt được mục đích, khắc phục những thiếu sóttrong hoạt động tư tưởng và thực tiễn của những người cộng sản, làm thức tỉnhquần chúng Lê-nin cho rằng, tờ báo không chỉ có vai trò phổ biến tư tưởng, giáodục chính trị, mà còn là nơi thu hút các đồng minh; tờ báo không những là ngườituyên truyền tập thể và cổ động tập thể mà còn là người tổ chức tập thể Đọc,phát hành rộng rãi các tờ báo cách mạng tức là đã ủng hộ cách mạng, tiếp thu tưtưởng của Đảng Báo chí cách mạng càng phát hành rộng rãi càng chứng tỏ khảnăng của một người tổ chức tập thể

Trong điều kiện chưa có chính quyền, sự thống nhất trong Đảng và trongcác tổ chức cách mạng về chính trị, tư tưởng và tổ chức giữ vai trò vô cùng quantrọng, có tính chất quyết định đối với công tác xây dựng Đảng và hoạt động lãnhđạo phong trào cách mạng của Đảng Vì vậy, báo chí là người lãnh đạo tư tưởngcủa Đảng, phát triển các chân lý về lý luận, các nguyên lý về sách lược, các tưtưởng tổ chức chung, những nhiệm vụ chung của toàn Đảng trong một thời kỳnày hay một thời kỳ khác Khi có chính quyền, vai trò của báo chí không hề

giảm đi mà tiếp tục tăng lên theo tiến trình phát triển của cách mạng Báo chívẫn tiếp tục thực hiện các chức năng tuyên truyền, cổ động và tổ chức, là vũ khí

tư tưởng mạnh mẽ nhất của Đảng Báo chí là người tuyên truyền tất cả nhữngcái mới, tiên tiến nảy sinh từ sự sáng tạo của quần chúng

Trong những năm 1930 – 1939 Xứ ủy Trung Kỳ đã lãnh đạo quần chúnglàm nên những phong trào cách mạng sâu rộng, góp tiếng nói vào phong tràođấu tranh chung của cách mạng cả nước trong quá trình đấu tranh đó báo chí củacác cấp bộ đảng của Xứ ủy Trung Kỳ đã làm trọn trọng trách “cổ vũ tập thể vàtuyên truyền tập thể”

Tìm hiểu báo chí cách mạng của của Xứ ủy Trung Kỳ trong giai nhữngnăm 1930 - 1939 có giá trị thực tiễn, lý luận và khoa học vô cùng to lớn Nhận

thức được ý nghĩa của vấn đề đó Tôi quyết định chọn vấn đề ”Bước đầu tìm

hiểu các tờ báo của Xứ ủy Trung Kỳ trong những năm 1930 – 1939” làm đề

tài khóa luận tốt nghiệp đại học của mình Với hy vọng cung cấp thêm những tưliệu nghiên cứu cho sinh viên chuyên ngành lịch sử Đảng và những ngườinghiên cứu lĩnh vực báo chí cách mạng trước năm 1945

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Cho đến nay chưa có công trình nào chuyên sâu nghiên cứu về sự ra đời

và vai trò các tờ báo cách mạng của Xứ ủy Trung Kỳ giai đoạn 1930-1939 Cóchăng các tờ báo ấy chỉ được giới thiệu chung đồng thời với sự ra đời và pháttriển của lịch sử báo chí nước ta hoặc truyền thống vẻ vang của các Đảng bộ địaphương, như:

* Nhóm tài liệu giới thiệu chung về vai trò của báo chí cách mạng ViệtNam, tiêu biểu là các công trình:

1 Hà Minh Đức (2000) , Cơ sở lý luận báo chí đặc tính chung và phongcách , NXB Đại học Quốc gia

2 Hội nhà báo Việt Nam (2005), 80 năm báo chí Cách mạng Việt Nam ,NXB Văn hóa thông tin, Hà Nội

* Nhóm tài liệu các sách lịch sử đảng bộ của các tỉnh thuộc Trung Kỳ cũ,

có giới thiệu về các tờ báo cách mạng của các địa phương nhưng không đi sâuvào nội dung của các tờ báo đó, như:

2 Hồng Chương ( 1985 ), Báo chí Việt Nam, NXB Sự thật, Hà Nội

3 Đỗ Quang Hưng (Chủ biên), Nguyễn Thành, Hà Minh Đức ( 2001 ),Lịch sử báo chí Việt Nam 1865 - 1945, HN, 2001

4 Nguyễn Thành ( 1984), Báo chí cách mạng Việt Nam 1925 – 1945,NXBKHXH, Hà Nội

Những công trình nghiên cứu này dù có đề cập tới vấn đề mà em lựa chọnsong các tài liệu và các công trình nghiên cứu trên, chưa đi sâu và trình bày mộtcách cụ thể về các tờ báo của Xứ ủy Trung Kỳ trong những năm 1930- 1939 Do

đó nghiên cứu đề tài này là một vấn đề khó và có tính mới mẻ, đòi hỏi phải có

sự đầu tư về thời gian, công sức và trí tuệ Tuy nhiên những kết quả nghiên cứu,những tư liệu trên sẻ được tôi kế thừa để thực hiện đề tài này

3 Phương pháp nghiên cứu.

Đề tài vận dụng khoa học phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin và

Tư tưởng Hồ Chí Minh Kết hợp với phương pháp liên ngành: Phương pháp lịch

sử kết hợp phương pháp lô gíc, Phương pháp điền dã, thống kê, phân tích tổnghợp so sánh, điều tra khảo sát thực tiễn

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Mục đích nghiên cứu

- Làm sáng tỏ sự lãnh đạo của các cấp bộ Đảng của Xứ ủy Trung Kỳ, đốivới các tờ báo của xứ mình trong thời kỳ 1930 – 1939

- Làm rõ hoạt động của báo chí của các cấp bộ Đảng của Xứ ủy Trung

Kỳ, qua các giai đoạn gắn liền với từng hoàn cảnh lịch sử cụ thể

- Rút ra một số kinh nghiệm

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tập hợp đầy đủ những nguồn tài liệu có liên quan đến sự lãnh đạo củaTrung ương Đảng đối với báo chí của các cấp bộ

- Hệ thống các tư liệu và trình bày sự phát triển báo chí của Xứ ủy Trung

Kỳ các giai đoạn 1930-1935 và 1936-1939

- Đánh giá những ưu điểm, hạn chế trong lãnh đạo, chỉ đạo hoạt độngcũng như tác dụng của báo chí đối với phong trào cách mạng của địa phương

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

- Những chủ trương và quan điểm của Đảng đối với hoạt động của báo chítrong thời kỳ 1930-1935 và 1936-1939

- Những nội dung báo chí, của các cấp bộ Đảng Trung Kỳ qua các giaiđoạn: 1930 - 1935; 1936 - 1939

Phương thức tổ chức hoạt động và đối tượng phục vụ của báo chí.

6 Đóng góp của đề tài.

Nghiên cứu đề tài “ Bước đầu tìm hiểu các tờ báo của Xứ ủy Trung Kỳtrong những năm 1930 - 1939” góp phần làm rỏ đường lối báo chí của Đảng vàvai trò to lớn của báo chí Xứ ủy Trung kỳ trong quá trình vận động giải phóngdân tộc, trong những năm 1930-1939 Vì vậy đề tài có thể được sử dụng làm tưliệu học tập cho sinh viên khoa Giáo dục Chính trị, đóng góp một phần quantrọng làm phong phú thêm nguồn tư liệu về báo chí trong giai đoạn cách mạng1930-1939 cho những ai muốn tìm hiểu và quan tâm về vấn đề báo chí trướccách mạng tháng 8 năm 1945

7 Kết cấu của đề tài.

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, đềtài gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về báo chí cách mạng

Chương 2 Báo chí Xứ ủy Trung Kỳ giai đoạn 1930-1935

Chương 3 Báo chí Xứ ủy Trung Kỳ giai đoạn 1936-1939

B NỘI DUNG

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BÁO CHÍ CÁCH MẠNG

1.1 Lý luận chung về báo chí cách mạng

C.Mác - Ph.Ăngghen, V.I.Lênin, Hồ Chí Minh - những nhà lãnh tụ vĩ đạicủa giai cấp vô sản đều bắt đầu cuộc đời hoạt động của mình bằng tiếng nói đấutranh của báo chí Bằng những bài báo tác phẩm của mình, các nhà cách mạng

vô sản đó tiến hành luận chiến bảo vệ những lợi ích của quảng đại quần chúngnhân dân lao động, bác bỏ và đánh bại các luận điệu của các thế lực thù địch.Báo chí cách mạng thực sự là vũ khí chiến đấu của giai cấp công nhân, là cơquan tuyên truyền, tham gia vào việc tổ chức và phát triển xã hội bằng hoạtđộng ngôn luận của mình Trọng trách của báo chí cách mạng là phục vụ lợi íchcủa nhân dân lao động, và sự tiến bộ và giải phóng con người

Là những nhà tư tưởng vĩ đại của giai cấp công nhân thế giới, Mác Ăngghen, Lênin còn là người đặt nền móng lý luận cho báo chí cách mạng Từnhững năm đầu của thế kỷ XX, nhà yêu nước Nguyễn Ái Quốc - sau này là chủtịch Hồ Chí Minh - đã sử dụng báo chí, sách để tuyên truyền vận động cáchmạng Năm 1925, Người sáng lập báo Thanh Niên, tờ báo cách mạng đầu tiên ởViệt Nam

-Là những người trực tiếp tồ chức, lãnh đạo nhiều tờ báo Mác - Ăngghen,Lênin, Hồ Chí Minh còn là những nhà báo lỗi lạc trực tiếp viết báo và suốt đờiquan tâm đến hoạt động của báo chí Tư tưởng về công tác báo chí và hoạt độngbáo chí của các nhà kinh điển vô cùng đồ sộ và phong phú, là một bộ phận quantrọng trong lĩnh vực hình thái ý thức xã hội Mácxít

Từ nhãn quan duy vật lịch sử và chủ nghĩa xã hội khoa học, các nhà kinhđiển của chủ nghĩa Mác - Lênin đả giải thích sự ra đời của báo chí hiện đại gắnliền với nền đại công nghiệp cơ khí trong buổi bình minh của chế độ tư bản

Ngay từ khi ra đời, sách báo đã có ảnh hưởng rất lớn trong đời sống xãhội Là sản phẩm của ý thức xã hội, trong xã hội có giai cấp, sách báo luônmang tính giai cấp Các giai cấp, đặc biệt là giai cấp thống trị sử dụng sách báonhư một cụng cụ thống trị sắc bén trong cuộc đấu tranh giành quyền lực, bảo vệquyền lực Trong cuộc đấu tranh về quyền lợi của giai cấp vô sản, Mác -Ăngghen, Lênin là những người kiên quyết khẳng định tính Đảng, tính nhân dâncủa báo chí Sau này chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần nhấn mạnh tính giaicấp, tính Đảng, tính nhân dân của sách báo trong điều kiện cụ thể ở Việt Nam

Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin và Hồ Chí Minh đã kiênquyết vạch trần bản chất của sách báo tư sản và cái gọi là tự do báo chí trong chế

độ tư bản Dưới chiêu bài "tự do báo chí" nhà nước tư sản sử dụng báo chí làmcụng cụ tuyên truyền xuyên tạc, chống phá cách mạng và lừa mị nhân dân Mặtkhác nhà nước tư bản còn cấm đoán, khủng bố, đàn áp khốc liệt sách báo cáchmạng

1.2 Quan điểm của Mác – Ăngghen

Trong đấu tranh cach mạng.CMác – Ăngghen cũng rất đề cao vai trò củabáo chí, xem nó là vũ khí chiến đấu của giai cấp công nhân, là phương tiệntuyên truyền sắc bén phản ánh về cuộc sống của nhân dân, phục vụ lợi ích củanhân dân lao động Do vậy báo chí phải đảm bảo tính tự do ngôn luận và bảo vệlợi ích của quần chúng

Sớm nhận thức được vai trß của b¸o chÝ đối với c¸ch mạng cũng như trongx©y dựng x· hội mới M¸c - Ăngghen x¸c định b¸o chÝ gắn liền với lịch sử của

nã và những đặc điểm của vị trÝ của nã

Trong lĩnh vực báo chí Mác – Ăngghen cũng rất đề cao vai trò của báochí, xem nó là vũ khí chiến đấu của giai cấp công nhân, là phương tiện tuyêntruyền sắc bén phản ánh về cuộc sống của nhân dân, phục vụ lợi ích của nhândân lao động Do vậy báo chí phải đảm bảo tính tự do ngôn luận và bảo vệ lợiích của quần chúng

Sớm nhận thức được vai trß của b¸o chÝ đối với c¸ch mạng cũng như trongx©y dựng x· hội mới M¸c - Ăngghen x¸c định b¸o chÝ gắn liền với lịch sử và

những đặc điểm vị trÝ của nã Ăngghen cho rằng “TÝnh chất nh©n d©n của b¸o

chÝ tự do - như mọi người đã biết, nhà họa sĩ cũng kh«ng thể vẽ những bức tranh lịch sử lớn bằng thuốc nước - c¸ tÝnh lịch sử của b¸o chÝ tự do, c¸i đem lại cho

nã một tÝnh chất độc đ¸o, làm cho nã trở thành một biểu hiện của một tinh thần nh©n d©n nhất định [26 ; 64-66] Đồng thời nhấn mạnh “B¸o chÝ là tiếng nãi dũng cảm của tinh thần nh©n d©n mang tÝnh chất lịch sử, là h×nh tượng c«ng khai của nhân dân” [26; 68]

Theo Mác mọi điều bÝ mật đều cã sức hấp dẫn, “chỗ nào dư luận x· hội là

một sự bÝ mật đối với bản th©n nã với báo chí các ông quan niệm rằng mỗi t¸c phẩm trªn b¸o chÝ vi phạm về mặt h×nh thức những giới hạn bÝ ẩn, điều đã sẽ cã sức l«i cuốn trước dư luận x· hội ấy, chế độ kiểm duyệt làm cho mỗi t¸c phẩm

bị cấm, dï hay hoặc dở đều trở thành t¸c phẩm kh«ng b×nh thường cßn tự do b¸o chÝ thì tước mất c¸c t¸c phẩm c¸i vẻ bề ngoài oai nghiªm đã” [ 26; 88]

B¸o chÝ là phương thức duy nhất cho c¸c c¸ nh©n để biểu lộ sự tồn tại tinhthần của họ B¸o chÝ kh«ng t«n trọng những con người c¸ biệt, mà chỉ t«n trọng

lý tÝnh B¸o chÝ là "biểu hiện" vang dội "của những tư tưởng và t×nh cảm hàng

ngày của nh©n d©n đang suy nghĩ thật sự theo c¸ch của nh©n d©n Cũng như bảnth©n cuộc sống, b¸o chÝ bao giờ cũng ở trong t×nh trạng h×nh thành, và trong b¸o

chÝ kh«ng bao giờ cã c¸i g× hoàn tất “B¸o chÝ sống trong nh©n d©n và trung thực

chia sẻ với nh©n d©n niềm hy vọng và sự lo lắng của họ, t×nh yªu và lßng căm thï của họ, nỗi vui và nỗi buồn của họ Trong hy vọng và lo lắng, cã điều g× b¸o chÝ nghe được ở cuộc sống, b¸o chÝ sẽ lớn tiếng loan tin cho mọi người đều biết, b¸o chÝ tuyªn bố sự ph¸n xÐt của m×nh đối với những tin tức đã - một c¸ch gay gắt, hăng say, như những t×nh cảm và tư tưởng bị x¸o động thầm bảo với nã vào lóc đã” [27; 237]

Với Ăngghen khi b¸o chÝ nh©n d©n ph¸t triÓn b×nh thêng, toµn bé nh÷ng

yÕu tè kh¸c nhau cÊu thµnh b¶n chÊt cña nã lóc ®Çu th× từng yÕu tè mét - biÓu lé

rõ những đặc trng của mình Nh vậy toàn bộ cơ thể của báo chí nhân dân đựơc

phân giải thành một loạt báo chí khác nhau, có những đặc điểm riêng khác nhau

bổ sung lẫn cho nhau thành thử, nếu báo này quan tâm đến khoa học nhiều hơn,nếu báo này quan tâm đến những t tởng mới nhiều hơn, thì báo kia lại quan tâm

đến những sự kiện mới nhiều hơn Chỉ trong điều kiện những yếu tố của báo chínhân dân có đủ khả năng phát triển không bị trở ngại, độc lập và theo một hớng,

và tự tách ra thành những cơ quan riêng, - chỉ có trong điều kiện ấy, một báo chínhân dân thực sự “tốt”, tức là một báo chí nhân dân kết hợp nhịp nhàng cho bản

thân mình tất cả những yếu tố chân chính của tinh thần nhân dân, mới có thể hình thành Khi đó, “tinh thần đạo đức chân chính sẽ đựơc thể hiện toàn bộ qua

mỗi tờ báo, cũng giống nh hơng thơm và tinh hoa của hoa hang biểu hiện ra trong mỗi cánh của nó Nhng, muốn cho báo chí có thể hoàn thành sứ mệnh của mình, thì trớc hết cần phải không có áp lực nào từ bên ngoài vào, cần phải thừa nhận cho nó chúng ta những cái mà thậm chí chúng ta thừa nhận cho giới thực vật, cụ thể là: thừa nhận là báo chí có những quy luật nội tại của mình, những quy luật mà ngời ta không thể và không nên tớc bỏ của nó một cách tuỳ tiện”.

[ 27; 240]

Vậy Mỏc – Ăngghen quan niệm về nhiệm vụ của bỏo chớ là gỡ? Đú là bỏochớ phải phản ỏnh được những tõm tư, nguyện vọng của nhõn dõn,phản anh vềcuộc sống của nhõn dõn như thế nào Cần phờ phỏn được những hành động củanhưng kẻ phản cỏch mạng, bỏc bỏ và lật đổ những tham vọng và những luậnđiểm của phe thự địch Đồng thời bỏo chớ phải làm sỏng tỏ những nguyờn nhõncủa sự ỏp bức của tầng lớp quan lại, tầng lớp quý tộc và giai cấp tư sản mànhững người vụ sản, những người tiểu nụng và tiểu tư sản thành thị phải chịu.Phải làm sỏng tỏ cỏi gỡ đó quyết định sự xuất hiện khụng những của ỏch ỏp bứcchớnh trị mà trước hết là của ỏch ỏp bức xó hội và việc ỏp bức đú cú thể bị thủtiờu bằng những thủ đoạn gỡ? Phải chứng minh rằng việc những người vụ sản,tiểu nụng và tiểu tư sản thành thị giành chớnh quyền là điều kiện tiờn quyết đểvận dụng những thủ đoạn đú Tiếp đến, nú phải nghiờn cứu xem cú thể hy vọng,đến mức độ nào, vào việc thực hiện ngay lập tức nền dõn chủ; đảng cú trong taynhững thủ đoạn gỡ và đảng phải liờn hợp với những đảng phỏi nào khi đảng hóycũn quỏ yếu để cú thể hoạt động độc lập

1.3 Quan điểm của Lênin.

Là một nhà lãnh tụ vĩ đại của giai cấp vô sản Lênin xem báo chí là vũ khísắc bén trong cuộc vận động quần chúng tham gia cách mạng, lật đổ ách thốngtrị của giai cấp bóc lột Theo Lênin, báo chí thực sự là vũ khí chiến đấu của giaicấp, là cơ quan tuyên truyền, là người tham gia vào diện tổ chức và phát triển xãhội bằng hoạt động ngôn luận của mình Sử dụng có hiệu quả báo chí để pháttriển lực lượng cách mạng Lê nin đã có những ý kiến sâu sắc: "Tác dụng củabáo chí không những chỉ hạn chế ở chỗ truyền bá tư tưởng giáo dục chính trị, vàthu hút những người đồng tình về chính trị, báo chí không những chỉ là ngườituyên truyền tập thể và người cổ động tập thể mà còn là người tổ chức tập thể"

Là một nhà lãnh tụ vĩ đại của giai cấp vô sản Lê-nin xem báo chí là vũ khísắc bén trong cuộc vận động quần chúng tham gia cách mạng, lật đổ ách thốngtrị của giai cấp bóc lột

Theo Lê nin báo chí phải đại diện cho giai cấp vô sản phải tuyên truyền,

chuẩn bị và thực hiện những hành động cách mạng có tính chất quần chúngnhằm đánh đổ nền thống trị của giai cấp tư sản, nhằm giành lấy chính quyền vàthiết lập chế độ xã hội chủ nghĩa là chế độ duy nhất sẽ làm cho loài người thoátkhỏi chiến tranh

Lê nin cho rằng, cần phải xây dựng nên một tổ chức chuyên trách giữvững mối liên hệ giữa tất cả các trung tâm của phong trào, cung cấp kịp thờinhững tin tức đầy đủ về phong trào đó, và cung cấp đều đặn báo chí định kỳ chotất cả các địa phương Chỉ khi nào xây dựng được một tổ chức như vậy thì khi

ấy sự tồn tại vững chắc của đảng mới được đảm bảo, đảng mới trở thành một sựthật hiện thực và do đó, cũng trở thành một lực lượng chính trị hùng mạnh

“Chúng tôi muốn đem hết nổ lực ra thực hiện phần đầu của nhiệm vụ đó, tức là

tiến hành tổ chức xuất bản sách báo chung bởi vì chúng tôi cho đó là một yêu cầu cấp thiết của phong trào trong lúc này, và là một bước chuẩn bị cần thiết để khôi phục lai hoạt động của đảng

Do tính chất đó của mục tiêu mà chúng tôi tự đặt cho mình, nên hoàn toàn tự nhiên là cần phải có một cương lĩnh để làm kim chỉ nam cho các tờ báo chúng ta đang phát hành Các báo này phải dành nhiều chỗ cho những vấn đề

lý luận Tức là cả những vấn đề về lý luận dân chủ - xã hội nói chung lẫn sự vận dụng lý luận đó vào thực tế nước Nga” [21; 412]

Lênin cho rằng báo chí chủ yếu phục vụ cho công tác tuyên truyền, phục

vụ cho công tác cổ động Những tạp chí cũng như báo cũng đều phải phản ánhtất cả các mặt của phong trào, và chúng tôi thấy cần phải đặc biệt nhấn mạnhrằng chúng tôi không tán thành một kế hoạch quy định là tờ báo của công nhânchỉ đăng riêng những gì liên quan trực tiếp và mật thiết đến phong trào côngnhân tự phát, còn cơ quan dành “cho giới trí thức” thì chỉ đăng toàn những bài

có liên quan đến lý luận về chủ nghĩa xã hội, đến khoa học, đến chính trị, tổ

chức của đảng, v.v… Ngược lại, chính là cần phải “đem tất cả những sự việc cụ

thể và tất cả những biểu hiện cụ thể của phong trào công nhân gắn liền với những vấn đề ấy; cần phải dùng lý luận mà soi sáng mọi sự việc sự kiện; cần tiến hành công tác tuyên truyền các vấn đề chính trị và tổ chức của đảng với số quần chúng đông đảo nhất trong giai cấp công nhân” [23; 415 - 417]

Bên cạnh đó Lênin cũng đề cao vai trò của báo chí địa phương, cho rằng

“nó cũng giữ vị trí ưu thế so với báo chí Trung ương là một biểu hiện hoặc là

của sự nghèo nàn, hoặc là của sự phong phú “Nghèo nàn, khi nào phong trào

chưa đào tạo được đầy đủ lực lượng cho nền sản xuất lớn, khi phong trào còn sống lay lắt với lối làm việ thủ công nghiệp và gần như chìm ngập trong những

“sự việc vụn vặt của đời sống công xưởng” Phong phú khi nào phong trào đã hoàn toàn nắm được những nhiệm vụ của công tác báo cáo và cổ động toàn diện và khi nào người ta cảm thấy rõ nhu cầu phải có nhiều tờ báo địa phương song song với một tờ báo Trung ương” [22; 192 - 193]

Theo Lênin tự do báo chí là hội họp, lập hội, bãi công, chế độ nhân dânbầu ra các quan tòa và các viên chức nhà nước, bãi bỏ quân đội thường trực và

áp dụng chế độ dân cảnh, tách giáo hội khỏi nhà nước, tách nhà trường khỏi xãhội.

Khẩu hiệu “tự do báo chí” đã có ý nghĩa lớn lao trên toàn thế giới từ cuốithời trung cổ đến thế kỷ XIX Tại sao? Vì nó nói lên tính chất tiến bộ của giaicấp tư sản, tức là nói lên cuộc đấu tranh của giai cấp này chống bọn thầy tu, bọnvua chúa, bọn phong kiến và bọn chúa đất

Như vậy qua đây chúng ta có thể thấy Lênin rất đề cao vai trò của báo chí

và đặc biệt là vấn đề tự do báo chí Báo chí là tiếng nói của toàn thể nhân dânlao động, là công cụ, phương tiện tố cáo tội ác của những kẻ phản cách mạng.Vạch trần những âm mưu, thủ đoạn của kẻ thù – là cơ quan ngôn luận của nhândân

1.4 Quan điểm của Hồ Chí Minh về báo chí.

Cũng như nhiều vị lãnh tụ của giai cấp vô sản: C Mác, Ph Ăng ghen,V.I.Lê nin, Hồ Chí Minh bắt đầu cuộc đời hoạt động của mình bằng tiếng nóiđấu tranh của báo chí Ngay từ những năm hai mươi đầu thế kỷ XX, Người đãthấy rõ tầm quan trọng của báo chí cách mạng và trong suốt cuộc đời của mình,Người đã dành một phần quan trọng của thời gian, dành tâm huyết cho hoạtđộng báo chí vì hoạt động báo chí cách mạng chính là hoạt động cách mạngtrong chiều sâu nhất của sự phát triển phong trào Cùng với việc thành lập tờ báoNgười cùng khổ để đoàn kết và tổ chức phong trào của các nước thuộc địachống chủ nghĩa thực dân Pháp, năm 1920 tại Đại hội Tua, Người đã tố cáo:

"Chúng tôi không có quyền tự do báo chí và tự do ngôn luận, ngay cả quyền tự

do hội họp và lập hội cũng không có Chúng tôi không có quyền sống hoặc đi dulịch ở nước ngoài, chúng tôi phải sống trong cảnh ngu dốt tối tăm vì chúng tôikhông có quyền tự do học tập " Tiếng nói ấy càng mạnh mẽ hơn, vang sâu hơnqua nhiều bài viết của Nguyền ái Quốc về chế độ báo chí Luận điểm quan trọngnhất về báo chí mà Người khẳng định suốt trong thời kỳ lịch sử dài dưới chế độthực dân phong kiến là đấu tranh cho quyền tự do báo chí

Tự do báo chí là quyền lợi tinh thần to lớn của một dân tộc, một đất nước

Báo chí là hoạt động tinh thần quan trọng của một xã hội Đó chính làdiễn đàn để nhân dân biểu hiện ý chí và nguyện vọng của mình, là thước đo vềtinh thần dân chủ có được của một xã hội, là gương mặt rõ nét về một trình độvăn hóa và khoa học Chế độ thực dân Pháp hiểu rõ điều đó nên ra sức đàn ápbáo chí Người đã nêu lên tình trạng nghịch lý và kỳ dị đến nỗi khó mà tin được:

"Giữa thế kỷ XX này ở một nước có đến 20 triệu dân mà không có lấy một tờ

báo Các bạn có thể tưởng tượng được như thế không? Không có lấy một tờ báo bằng tiếng mẹ đẻ của chúng tôi" [15; 368] Báo chí lúc này do chính quyền Pháp

ở Đông Dương độc quyền "Trước khi đưa đi nhà in, tất cả các bài báo phải

dịch ra tiếng Pháp và đưa kiểm duyệt đã Cấm ngặt những tờ thông tin ấy không được đả động gì đến những vấn đề chính trị hay tôn giáo mà chỉ được đăng những tin tức thông thường, những vấn đề xét ra có lợi cho nhà nước" [28; 368].

Một tờ báo mà không đề cập đến vấn đề chính trị và những chuyện thiết thânđến cuộc sống của người dân thì dần tự thủ tiêu chức năng của mình

Chính quyền thực dân Pháp đã áp dụng chế độ kiểm duyệt gay gắt Khôngphải chỉ là vấn đề chính trị mà cả những chuyện kinh tế, chuyện sinh hoạt hàngngày cũng bị theo dõi và kiểm duyệt gắt gao "Các bạn chớ tưởng rằng mấy tờbáo thông tin khốn khổ ấy được tự do phân tích những cái thuộc về kinh tế.Chẳng hạn họ không được nói đến đời sống đắt đỏ, đến việc mất mùa, đến việcbuôn gian bán lận của bọn con buôn người Âu, đến việc xoay xở tiền nong bấtlương của bọn quan cai trị "[2; 369)

Người phê phán tình trạng mất tự do của báo chí dưới chế độ thực dânPháp nhưng đồng thời cũng nêu lên những ý tưởng quan trọng về chức năng củabáo chí Báo chí dưới chế độ cũ phải thực hiện đúng chức năng phê phán chế độchính trị tàn bạo và khuynh hướng nô dịch hóa của bọn thực dân, phê phán trênbình diện rộng lớn nhiều vấn đề kinh tế và từ đấy vạch trần những hành vi chínhtrị của giai cấp thống trị, bọn quan lại da trắng và những kẻ đồng mưu

Nhiệm vụ của báo chí là phục vụ nhân dân, phục vụ cách mạng

Báo chí xuất hiện và phát triển do yêu cầu thông tin chính trị, kinh tế vàgiao lưu văn hóa tư tưởng của xã hội Và ngay từ những tiếng nói đầu tiên đơngiản nhất, báo chí đã mang theo khuynh hướng và người hoạt động trong lĩnhvực này lại càng phải có ý thức về xu hướng chính trị của mình.

Với báo chí cách mạng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: "Cán bộ báo chícũng là chiến sĩ cách mạng Cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén của họ" Trongnhững lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh với những đoàn thể cách mạng,Người thường hay dùng hai chữ chiến sĩ, nhà văn chiến sĩ ("Văn hóa nghệ thuậtcũng là một mặt trận Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy"), nhà nông chiến

sĩ ("Ruộng rẫy là chiến trường, cuốc cày là vũ khí, nhà nông là chiến sĩ Hậuphương thi đua với tiền phương") Người muốn nhấn mạnh qua hai chữ chiến sĩ

ý thức tự nguyện và năng động, tinh thần xung phong quả cảm trong mọi côngviệc Mỗi người phải là chiến sĩ trên mặt trận đấu tranh của mình, quân sự, chínhtrị hay là văn học nghệ thuật Đối với nhà báo phải có dũng khí, không để ngòibút lệ thuộc vào tiền tài, danh vị, quyền lực, không bẻ cong ngòi bút và nhân tốquyết định cho phẩm chất đó là "lập trường chính trị vững chắc", "chính trị phảilàm đúng Đường lối chính trị đúng thì những việc khác mới đúng được Chonên các báo chí của ta đều phải có đường lối chính trị đúng"

Đường lối chính trị thể hiện trong nhiều phạm vi khác nhau Có khi lànhiệm vụ chính trị của một đất nước, một dân tộc, trong một giai đoạn nhất định

Có khi nhiệm vụ chính trị mở rộng ra liên kết được nhiều tiếng nói khác nhaucủa các dân tộc trước một mục tiêu chung Ngay từ khi sáng lập tờ báo Ngườicùng khổ, Người đã góp phần thức tỉnh tinh thần chống thực dân ở nhiều nướcthuộc địa, khơi nguồn cho làn sóng cách mạng lớn lao của các nước thứ bachống thực dân đế quốc Mục tiêu chính trị đúng đắn đã tạo nên sức mạnh tinhthần cho tờ báo, đem lại dũng khí cho các cây bút mà không một thế lực nào củachủ nghĩa thực dân có thể khuất phục được

Báo chí cách mạng phải mang tính tiên phong, định hướng trong cuộc sống

Báo chí cách mạng là vũ khí đấu tranh trên mặt trận chính trị tư tưởng vàtác động sâu xa đến đời sống xã hội Do đó báo chí cách mạng phải giữ vị trí tiênphong, mở đường, truyền bá những tư tưởng và tri thức tiến bộ Báo chí Hồ ChíMinh dựa trên chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử nên đã có nhữngphẩm chất đặc biệt, có khả năng tiên đoán và phát hiện nhiều sự kiện quan trọngtrong đời sống và góp phần phát triển phong trào đấu tranh cách mạng Người đếnvới báo chí trong thời điểm đặc biệt, không phải với sự tiếp tục, tiếp nối một tiếngnói đã có mà chủ yếu với tư cách người sáng lập, người tổ chức.

Tờ báo Thanh niên do Người sáng lập là dòng tư tưởng cách mạng và thời

sự đầu nguồn góp phần đưa phong trào cách mạng sang giai đoạn mới Tờ báoViệt Nam độc lập hướng dẫn phong trào cách mạng trong thời kỳ bí mật chuẩn

bị cho cao trào đấu tranh thời kỳ Cách mạng Tháng Tám

Báo chí phải trung thực, tôn trọng sự thật

Từ sau Cách mạng Tháng Tám, nước ta có hàng trăm tờ báo khác nhauđược xuất bản định kỳ hằng ngày, hằng tuần, hằng tháng Chủ tịch Hồ Chí Minhyêu cầu báo chí nước ta phải có đặc điểm riêng Người phê phán sự rập khuôn:

"Mục đích chung của chúng ta là xây dựng chủ nghĩa xã hội, đấu tranh thực

hiện thống nhất nước nhà, giữ gìn hòa bình thế giới Nhưng một tờ báo như báo của nông dân, báo của công nhân, báo của thanh niên, báo của phụ nữ, nên

có đặc điểm của nó, về hình thì không rập khuôn, rập khuôn thì báo nào cũng thành khô khan, làm cho người xem dễ chán" [31; 373].

Người dặn phải trung thực, tôn trọng sự thực "Tuyên truyền anh em nênchú ý một điều này nữa là bao giờ ta cũng tôn trọng sự thực” Có nói sự thực thìviệc tuyên truyền của mình mới có nhiều người nghe (Báo Cứu Quốc, ngày 9-1-1946) Phải tôn trọng sự thật nhưng báo chí còn đòi hỏi phải hấp dẫn.[35 ;.375]

Báo chí phải "Viết cho đại đa số, "Viết để phục vụ quần chúng"

Là tác giả của hàng nghìn bài báo, nhà báo Hồ Chí Minh luôn luôn chú ýđến đối tượng phục vụ Những bài báo viết bằng tiếng Pháp vào những nămđầu thế kỷ XX cho độc giả chủ yếu là người Pháp, những bài báo trên tờ Việt

Nam độc lập nhằm vào đối tượng quần chúng công nông ở một địa bàn miềnnúi chiến khu, và hàng trăm bài báo cho đông đảo độc giả trong cả nước - tất

cả đều được viết ra phù hợp với trình độ của từng đối tượng Người chỉ rõ:

"Muốn cho người xem hiểu được, nhớ được, làm được thì phải viết cho đúngtrình độ của người xem, viết rõ ràng, gọn gàng, chớ dùng chữ nhiều" Ngườithâu tóm cách viết trong những ý cô đúc: Vì ai mà mình viết? Mục đích viếtlàm gì? Viết cái gì?

Những câu trả lời của Người cũng gọn gàng: "Viết cho đại đa số", "Viết

để phục vụ quần chúng", "Viết để nêu lên những cái hay, cái tốt của dân tộc ta,

bộ đội, cán bộ ta và phê phán kẻ thù" Người cũng nêu lên khá kỹ một khâutrong quá trình viết: Lấy tài liệu đâu mà viết? Và chỉ rõ, muốn có tài liệu thì phảitìm, tức là: Nghe - Hỏi - Thấy - Xem - Ghi

Những ý kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh là sự đúc kết kinh nghiệm củamột đời làm báo, và sâu sắc hơn là sự thấu hiểu vai trò của báo chí đối với sựnghiệp cách mạng và mối quan hệ giữa báo chí và quần chúng cách mạng Chủtịch Hồ Chí Minh chú ý nhiều đến tính dân tộc của ngôn ngữ báo chí Ngườikhông chấp nhận lạm dụng từ nước ngoài, nhất là từ Hán Việt: "Khuyết điểmnặng nhất là dùng chữ nước ngoài quá nhiều và nhiều khi dùng không đúng".Người đặc biệt nhắc nhở phải "viết ngắn" Đặc trưng ngôn ngữ báo chí là phảingắn gọn "Phải viết, gọn gàng, rõ ràng, vắn tắt Nhưng vắn tắt không phải là cụtđầu, cụt đuôi mà phải là có đầu, có đuôi" Tình trạng viết dài dòng "dây cà radây muống" hoặc như "rau muống kéo dây" đều không thích hợp với văn phongbáo chí và người đọc khó tiếp nhận

Chương 2 BÁO CHÍ XỬ ỦY TRUNG KÌ GIAI ĐOẠN 1930 - 1935

2.1 Hoàn cảnh lịch sử và đường lối báo chí của Đảng

2.1.1 Hoàn cảnh lịch sử

Sau chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc, chủ nghĩa tư bản bước vào thời

kỳ phát triển tương đối ổn định về bề ngoài, tuy nhiên trong lòng của nó vẫnngầm chứa những mâu thuẫn gay gắt

Cuộc khủng hoảng kinh tế lan tràn khắp thế giới từ năm 1929 đã tác độngmạnh đến nước pháp đế quốc chủ nghĩa, ảnh hưởng xấu tới xứ Đông Dươngthuộc địa, đến năm 1933 mới tạm thời ổn định, thời gian dịu đi chẳng được baolâu thì cuộc khủng hoảng mới lại bắt đầu từ năm 1935 Lần naỳ cuộc khủnghoảng kinh tế tuy không nghiêm trọng như lần trước, nhưng nhân dân ta vẫnthấy nghẹt thở, vì chưa lại sức bởi sự tàn phá trước thì lại phải hứng chịu luồnggió độc mới làm cho xơ xác Sự ra đời của Đảng Cộng sản Viêt Nam đầu năm1930,đánh dấu một bước ngoặt có ý nghĩa lịch sử trong sự phát triển của cáchmạng Việt Nam Nhờ có một đảng triệt để cách mạng, có đường lối chính trị và

tổ chức sáng suốt,có uy tín của nhà lãnh tụ cách mạng thiên tài Nguyễn ÁiQuốc, qua” lời kêu gọi” nhân dịp thành lập Đảng, một cao trào cách mạng củaquần chúng lần đầu tiên xuất hiện ở nước ta Hệ thống tổ chức các cấp của đảngđược xây dựng Các đoàn thể quần chúng cách mạng do Đảng lãnh đạo nhưcông hội, nông hội,thanh niên cộng sản đoàn, cứu tế đỏ ,…đã lôi cuốn quầnchúng tham gia đông đảo chưa từng có Nhiều cuộc hội họp, rải truyền đơn, treo

cờ, dán biểu ngữ mít tinh, biểu tình, làm đơn kiến nghị đòi chính quyền, địa chủ,

tư bản giải quyết những yêu cầu cấp thiết của đời sống nhân dân về các quyềnlợi kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa Quần chúng tham gia đấu tranh phát triểnđến đỉnh cao, nhất là phong trào xô viết ở hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh

Khi Hội nghị bàn việc thống nhất các tổ chức cộng sản thành Đảng Cộngsản Việt Nam vừa kết thúc, Việt Nam Quốc dân Đảng bị động đẩy tới cuộc khởinghĩa Yên Bái ngày 9/2/1930, đế quốc pháp dìm Việt Nam Quốc dân Đảngtrong tàn sát và khủng bố chưa xong, lại hoảng sợ trước khí thế mãnh liệt củaquần chúng dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam mới ra đời Chúng ra

sức tìm mọi cách ngăn chặn và đẩy lùi phong trào cộng sản mong đi tới tiêu diệt

nó Chúng đàn áp hết sức điên cuồng, những vụ bắt người, ném bom, đốt nhàcướp nhà, cướp của giết người không có xét xử diển ra lan tràn, gấp bội so vớithời kỳ đối phó với Việt Nam Quốc dân Đảng Chúng vu khống những ngườicộng sản trên báo chí, trước dư luận, mong cho quần chúng hiểu sai sự thật về lýtưởng cộng sản chủ nghĩa và phẩm chất cao quý của người cộng sản

Sau những đợt khủng bố của kẻ thù trong những năm 1930-1931, hệthống tổ chức của Đảng bị phá nghiêm trọng phần lớn Đảng viên bị sa lưới mậtthám pháp Các ủy viên Trung ương Đảng, xứ uỷ, tỉnh ủy, huyện ủy bị bắt và bị

tù đày Các tổ chức quần chúng bị tan vỡ Thực trạng tiêu điều về kinh tế kếthợp với khủng hoảng chính trị làm cho xã hội Việt Nam càng biến động phứctạp Cách mạng bước vào thời kỳ thoái trào

Từ năm 1932 trở đi, địch ra sức tổ chức và củng cố hệ thống chính quyền

và cơ sở kinh tế do tác động của cao trào cách mạng 1930-1931, chúng tăngcường hệ thống an ninh nhằm vào một số trọng điểm có phong trào cách mạng

để tạo khả năng chủ động và phản ứng kịp thời đối với những cuộc đấu tranhmới, ra sách, báo gieo rắc mê tín dị đoan, ảo tưởng hảo huyền, bi quan trongnhân dân, đặc biệt là thanh niên,vv

Thực dân pháp tiến hành những vụ xử án những vụ xử án những ngườicộng sản ở các tòa án tỉnh, thành khắp nơi trong cả nước, từ tử hình đến tù đàylàm cho không khí chính trị ngột ngạt, nhất là vụ xử 120 người hoạt động cộngsản ở tòa đại hình Sài Gòn tháng 5 năm 1933 nhằm khủng bố tinh thần nhândân Nhưng tinh thần dũng cảm khí phách anh dũng của những người cộng sảntrước tòa án không những đả làm cho chúng đuối lý, thất bại nhục nhã mà còngây nên lòng căm phẫn sôi nỗi ở trong nước mà cả ngoài nước, nhất là ở pháp

Tháng 3 năm 1935, Đại hội lần thứ nhất của Đảng họp ở Ma Cao Quathực tiễn phong trào từ năm 1930, Đảng đả khẳng định mục tiêu đường lối chiếnlược cơ bản của Đảng đề ra từ khi thành lập là đúng đắn, tình hình xây dựngĐảng, tổ chức và hoạt động của các đoàn thể quần chúng, quan hệ quốc tế của

Đảng được bổ sung và cụ thể hóa bằng những kinh nghiệm phong phú Tuynhiên những nghị quyết của đại hội có những hạn chế, không sát với những biếnđộng chính trị trong nước và quốc tế, chưa đề ra chủ trương, biện pháp để tậphợp các lực lượng dân chủ trong phạm vi mỗi nước và trên quy mô quốc tếnhằm chống chủ nghĩa phát xít và tay sai của chúng bảo vệ hào bình chốngchiến tranh Đoàn đại biểu của Đảng ta sau khi đại hội lần thứ 7 quốc tế cộngsản trở về, xem nghị quyết Đại hội lần thứ nhất của Đảng có những vấn đề cần

bổ sung và sửa chữa cho phù hợp với bước đi chung của phong trào cộng sảnquốc tế, đề ra những nhiệm vụ mới, đáp ứng được yêu cầu của phong trào đấutranh cách mạng trong thời kỳ mới

Từ năm 1933 trở đi, phong trào đấu tranh của công nhân và nông dândiễn ra ngày càng rộng rãi Nhờ có kinh nghiệm đã tích lũy được, với sự vữngvàng của cơ sở Đảng Nên một số đồng chí tham gia tranh cử vào hội đồng cáctỉnh, thành phố vv ,viết báo về những người cộng sản sống và đấu tranh ở CônLôn (Côn Đảo) Tuyên truyền cho triết học biện chứng và mỹ học Mác- Lê Nin,tiến công vào tư tưởng triết học duy tâm và duy vật máy móc, cùng mỹ học tưsản …

Một trong những chính sách ảnh hưởng đến hoạt động báo chí thời giannày là chính quyền thực dân thực hiện chính sách báo chí của chính sáchmới.Chúng ra sức cấm đoán hoạt động của báo chí cách mạng, các tờ báo củabọn tay sai hoạt động được sự cho phép của chính quyền thực dân nên có quanđiểm chống lại phong trào của quần chúng, chống lại các quan điểm của Đảng

Từ năm 1930 đến giữa năm 1936, trước ngày chính phủ L.Blum thành lập, chínhquyền thực dân đã ban hành trên 30 văn bản mới về báo chí, hoặc có liên quanđến báo chí

Trong số những văn bản mới này, phần lớn là quy định về tăng thêm thờihạn bị tù và tiền phạt nếu vi phạm các điều luật, sắc lệnh và nghị định đã quyđịnh từ trước, để kiềm chế báo chí chặt chẽ hơn trong gọng kìm của chính sáchthực dân Đáng chú ý là nghị định của toàn quyền R.roobanh ký ngay 1-1-1935

về bải bỏ chế độ kiểm duyêt báo chí quy định từ năm 1898 nghị định khôngđược công bố trên công báo, các báo chí đương thời cũng không có toàn văn, chỉđược phổ biến ý chính Một số báo đã đưa tin, bình luận về chủ trương này.

Việc xóa bỏ chế độ kiểm duyệt là một phương sách còn rất mới mà nhiềungười “trẻ” có khả năng học tập sử dụng để tự do đưa tin mà họ ưa thích Tuổitác và kinh nghiệm còn thiếu để rút ra một lợi ích hợp lý về quyền tự do hànhđộng đặt ra thất thường cho say sưa với ngôn từ hay ngòi bút Hành động của hocực đoan, đôi khi nhẹ nhàng hơn là nó không tham dự vào một ý tưởng có hại,ngẩm nghĩ và có suy tính Tôi tự nghĩ rằng trong một vài năm, phần lớn các tờbáo đã tỏ một thái độ và một địa vị xã hội phù hợp hơn nữa với vai trò mà báochí cần phải có ở xứ này”

Chính quyền thực dân chủ trương xóa bỏ chế độ kiểm duyêt không phảinhằm mở rộng quyền tự do hoạt động cho báo chí, mà là để tăng cường việc ralệnh thu hồi giâý phép đối với những tờ báo nào mà chúng thấy không ưa, có ýcông kích chính sách thực dân, phê phán bọn quan trưởng sâu mọt, tàn nhẫn,thối nát dù là dưới hình thức sổ sàng, bốp chát, hay kín đáo, tế nhị bất kể là báocủa ai, bằng tiếng pháp hay dã man hơn là cắt bỏ một vài đoạn, một bài, cho đến

cả một trang báo, nhưng tờ báo vẩn sống dù là sống lay lắt

2.1.2 Đường lối của Đảng về công tác báo chí trong giai đoạn 1930-1935

Trước những diễn biến của tình hình thế giới và trong nước cùng vớinhững chính sách về báo chí của chính quyền thực dân pháp đã ban hành và đặt

ra đối với nước ta, cùng với sự nhận thức được rằng báo chí thực sự là một mặttrận rất ác liệt, mà ở đó những chiến sĩ cộng sản phải bằng máu và trí sáng tạocủa mình để hoàn thành sứ mạng vẻ vang của báo chí vô sản mà Lê nin đã vạch

ra : “Tờ báo không những là người tuyên truyền tập thể, cổ động tập thể mà còn

là người tổ chức tập thể…”và “Báo chí của Đảng không những hoạt động với tưcách là một cơ quan báo chí mà còn với tư cách là một tế bào tổ chức…”.[19;64].chính vì thế Đảng ta đã có những quan điểm và chủ trương để phát triển côngtác báo chí

Tại hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản, thành lập Đảng cộng sản ViêtNam đầu năm 1930, đã thông qua nghị quyết về báo chí viết:

“ 1 Bỏ những tờ báo do Đông Dương cộng sản và An Nam công sản xuất bản trước đây.

2 Ban chấp hành trung ương có thể xuất bản một tạp chí lý luận và ba tờ báo tuyên truyền”

3 Bỏ những tờ báo của các hội quần chúng do Đảng chỉ đạo.

4 duy trì tất cả những tờ báo do quần chúng chủ trương” [3 ;173],

Về tổ chức báo chí, do Đảng thống nhất báo chí của các hệ thống các tổchức cộng sản trước đây đều ngừng xuất bản, để theo một dòng chỉ đạo thốngnhất của Đảng Cộng sản Việt Nam Về tư tưởng và chính trị của báo chí, theođường lối, chính sách của Đảng cộng sản Việt Nam Nó không những có điểmkhác với chính sách của Đảng cộng sản Đông Dương và Đảng cộng sản AnNam Nó cũng không hoàn toàn giống với nội dung chỉ thị của quốc tế cộng sản.Căn vào chính cương vắn tắt sách lược vắn tắt, chương trình tóm tắt và lời kêugọi của Nguyễn Ái Quốc những điểm khác đó xoay quanh vấn đề quan hệ giữadân tộc và giai cấp

Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ hai (3/1931) nhấn

mạnh nhiệm vụ cần kíp phải: “Tổ chức sự tuyên truyền cổ động của Đảng cho

rộng Tờ báo của Trung ương cho đến báo các địa phương phải làm cho có tính chất quần chúng, phản chiếu rõ rệt sinh hoạt và tranh đấu của quần chúng”.[ 10

, 98 ]

Ngày 3/1/1931 Ban Thường vụ Trung ương Đảng gửi Thông cáo cho các

cấp ủy về việc chống chính sách khủng bố trắng của địch, nhấn mạnh “…phải

bền lòng cương quyết, đẩy mạnh tuyên truyền cổ động, tổ chức và lãnh đạo quần chúng đấu tranh” [ 3, 227-228 ]

Trong những năm đấu tranh phục hồi lực lượng cách mạng, đến năm 1934phong trào đã nhen nhóm trở lại Ngày 14/6/1934 Hội nghị Ban lãnh đạo củaĐảng ở ngoài nước và những đại biểu trong nước, đặt ra nhiệm vụ quan trọng là

thực hiện vận động quần chúng theo tinh thần Chương trình hành động củaĐảng Hội nghị đã đặt vấn đề cần chú trọng công tác sách báo của Đảng.

Theo tinh thần chỉ đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, có ít nhất 25 tờbáo thuộc tổ chức Xứ ủy Trung Kỳ,Nam kỳ và nhiều tỉnh ủy, Đảng ủy, huyện ủycho đến một số quần chúng (học sinh)ra đời ít ngày sau khi Đảng thành lập,trước khi Trung ương có báo và tạp chí

Ngày 05-8-1930, Tạp chí Đỏ cơ quan trung ương của Đảng cộng sản ViệtNam, ra số 1 ngày 15-8-1930 báo Tranh Đấu cơ quan trung ương của Đảng ra

số 1

Tháng 10-1930, Ban chấp hành Trung ương họp đã sữa đổi một số chủtrương về chỉ đạo chiến lược và sách lược của Đảng đề ra trong hội nghị hợpnhất, đổi tên Đảng Cộng sản Việt Nam thành Đảng cộng sản Đông Dương Nghịquyết của hội nghị trung ương đã nhấn mạnh đến nhiệm vụ “ Đảng phải mở rộngtuyên truyền cổ động ra sách báo.” Nhiệm vụ đó còn được cụ thể hóa trong cácnghi quyết riêng biệt về công tác công hội, nông hội và các đoàn thể khác : ‘phải

có báo sản nghiệp thường nói tình hình trong xưởng cho quần chúng xem vàphải khuyến khích công nhân viết vào báo âý” “phải có báo chương của nônghội để tuyên truyền và phải hết sức làm cho hội viên nông hội viết báo”

Trung ương Đảng cộng sản xuất bản báo Cờ Vô sản, số 1 ngày 11-2-1931

do Tổng bí thư Trần Phú trực tiếp phụ trách Báo của các cấp bộ Đảng địaphương, có tờ ngừng xuất bản, ra tờ mới lấy danh nghĩa cơ quan của Đảng bộĐảng Cộng sản Đông Dương, có tờ vẫn giữ tên củ, nhưng đổi danh nghĩa chophù hợp với tổ chức mang tên mới

Tính chung từ năm 1930 - 1936 có trên 160 tờ báo và tạp chí của Trungương và các địa phương

2.2 Báo chí của Xứ uỷ Trung Kỳ giai đoạn 1930 - 1935

2.2.1 Một số tờ báo của Xứ ủy

Vào đầu thế kỷ XX báo chí là một hiện tượng mới mẻ đối với xã hội nước

ta Ra đời muộn màng lại tồn tại dưới một chế độ kiểm duyệt nghiệt ngã nên

sinh hoạt báo chí ở nước ta nói chung và Trung Kỳ nói riêng hết sức nghèo nàn.

So với Bắc Kỳ và Nam Kỳ, tình hình báo chí ở Trung Kỳ bi đát hơn rất nhiều

Suốt một phần tư đầu thế kỷ 20, “Trên dải đất 15 tỉnh trải dài từ Thanh Hóa đến

Bình Thuận – như nhà chí sĩ Huỳnh Thúc Kháng tố cáo- không có một tờ báo”

Khâm sứ Pháp và Nam triều đã dùng hàng loạt những sắc lệnh, nghị định để ràogiậu mãnh đất miền Trung vốn giàu truyền thống cách mạng này không nhữngchúng nghiêm cấm các tờ báo yêu nước và cách mạng từ hải ngoại gửi về màngay cả những tờ báo đương thời đựơc tự do xuất bản và cho phát hành côngkhai ở Nam Kỳ và Bắc Kỳ Chúng chỉ cho phổ biến công báo của chính quyềnthực dân và những tờ báo sống bằng tiền trợ cấp của sở mật thám Cho đến,tháng 6/1929, Đông Dương Cộng sản Đảng đã phái đồng chí Nguyễn Phong Sắc

và Trần Văn Cung vào Nghệ An cùng Võ Mai lập ra Xứ bộ Trung Kỳ Đến cuốinăm 1929 đầu năm 1930 các chi bộ cộng sản được thành lập ở nhà máy xe lửaTrường Thi, nhà máy diêm, Trường Quốc học Vinh, ở các xã Vạn Phần (DiễnChâu) Yên Dũng (Hưng Nguyên), Võ Liệt (Thanh Chương)

Khi Đảng ra đời, đến Tháng 10/1930 Xứ ủy Trung Kỳ được thành lập,đánh đấu một mốc quan trọng trong sự phát triển của dòng báo chí cách mạngtại Trung Kỳ Lúc đầu, ban chỉ đạo và cơ quan ấn loát của Xứ uỷ đóng ở Nghệ

An Theo hồi ký của đồng chí Phan Thái Ất và Võ Mai, chúng ta có thể biếtnhững tờ báo của Xứ ủy trong thời gian này đó là

và Phan Thái Ất ở ngoài, Dương Văn Lan, Diễn Đồng ở chi bộ vạn –phần phụtrách ấn loát tờ Bôn-Sê- Vich

*Báo CÔNG NÔNG BINH

Ra đời vào khoảng tháng 10-1929 hiện nay chỉ còn lưu được bốn số Sauhội nghị hợp nhất của Đảng Ngay 3/2/1930 , đồng chí Nguyễn Phong Sắc chínhthức được cử phụ trách Xứ uỷ Trung Kỳ kiêm trực tiếp chỉ đạo phong trào Nghệ

An Từ đó cơ sở Đảng ở Nghệ Tĩnh phát triển mạnh và việc cần thiết của côngtác giáo dục đường lối của Đảng trong đó vai trò của báo chí nổi lên hàng đầu

Đó cũng là cơ sở cho hoạt động báo chí của Đảng ở Nghệ Tĩnh trở nên phongphú và mang nhiều sắc thái và tờ Công Nông Binh đóng một vai trò to lớn trongviệc cổ vũ và phản ánh tinh thần đấu tranh với khí thế sục sôi của cao trào đấutranh trong những năm đầu cách mạng ở khu vực Trung kỳ

*Báo NGƯỜI LAO KHỔ

Chính trong ngọn lửa của phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh số báo đầu tiêncủa tờ NGƯỜI LAO KHỔ của Xứ ủy Trung Kỳ ra mắt Tên tuổi của tờ báo này

đã gắn chặt với cao trào cách mạng 1930-1931 nó trực tiếp góp phần chỉ đạo và

tổ chức “cuộc tổng diễn tập đầu tiên” Khoảng tháng 10-1930, Người Lao Khổđổi tên thành Lao Khổ Báo Lao khổ, số ra ngày 13-7-1930 có viết: “ Thực dânPháp thẳng tay bóc lột anh chị em Chúng rất tàn ác nhưng anh chị em biết đấutranh thì chúng phải sợ Chỉ bằng đấu tranh, anh chị em mới đòi được lợi quyền.Chỉ có Đảng Cộng sản mới bênh vực được lợi ích của anh chị em Chỉ có ĐảngCộng sản mới là Đảng của anh chị em”

Hai tờ báo này hiện còn lưu được 6 số trong đó có những số đặc sắc nhưNgười Lao Khổ số đặc biệt ra ngày 6-9-1930, với bài Nghệ An đỏ đang đấutranh từ đó 3 chữ Nghệ An Đỏ trở thành danh hiệu cao quý và niềm tự hào củanhân dân Nghệ An

Từ số báo 25 ra ngày 10-1-1931, Lao Khổ lại đổi tên là Công Nông Binh

Tờ báo nêu rõ : Để kỉ niệm cuộc liên hiệp công nông binh ở Đông Dương Từkhi Bến Thủy sôi nổi tranh đấu nên báo Lao Khổ đổi tên là Công Nông Binh(hiện nay tờ báo này còn lưu được các số 25, 27 và một số mất trang đầu)

Đến tháng 6-1931, Xứ ủy Trung Kỳ ra nghị quyết tuyên bố thủ tiêu các tờbáo Công Nông Binh và Tranh Đấu và “ra một tờ báo Vô Sản làm cơ quan cho

xứ và một tờ báo Chỉ Đạo riêng cho đồng chí xem để chống lại hoạt động chủnghĩa trong Đảng và sửa sang lại cách làm việc của Đảng”.

* Báo CHỈ ĐẠO

Cơ quan của xứ bộ Trung Kỳ, Đảng cộng sản Đông Dương ra đời vàokhoảng tháng 7-1931 Tiếp thu một cách nghiêm khắc những phê phán của nghịquyết Xứ ủy Trung Kỳ, chúng ta thấy ở Chỉ Đạo có những tiến bộ rõ nét cả vềhình thức lẫn nội dung Tờ Chỉ Đạo in thạch trên giấy học trò và có số ra tới 6trang (thí dụ só 8 ngày 17-8-1931) tờ báo được lưu hành chủ yếu trong các cơ sởĐảng của Xứ ủy

* Báo VÔ SẢN

Cùng ra đời trong thời gian với tờ Chỉ Đạo, lưu hành rộng rãi trong các tổchức quần chúng Hiện tại bảo tang Nghệ An còn lưu được 2 số (5-2-1932 và27-2-1932) Đến tháng 5-1933 trước những diễn biến của thời kỳ thoái trào, tờChỉ Đạo và Vô Sản được thay thế bằng tờ, Tự Chỉ Trích

2.2.2 Nội dung chủ yếu của báo chí của Xứ ủy Trung Kỳ trong những năm 1930-1935

Xuất hiện trong hoàn cảnh Đảng mới ra đời, lại hoạt động trong điều kiện

bí mật, các tờ báo còn đơn giản về mặt nội dung, mang dáng dấp của tờ truyềnđơn, chủ yếu được in thủ công (in thạch), số lượng phát hành mỗi số khôngnhiều… nhưng dưới sự chỉ đạo của các cấp bộ Đảng và sự nổ lực hoạt động củacác chiến sĩ cộng sản các tờ báo cách mạng đã kịp thời chuyển tải đường lối củaĐảng đến với quần chúng yêu nước, là lời tố cáo đanh thép đối với tội ác củabọn đế quốc và tay sai, là tiếng trống thúc dục quần chúng đứng dậy đấu tranhgiành quyềnquyền lợi về tay nhân dân, giành lại độc lập tự do cho tổ quốc

2.2.2.1 Tố cáo tội ác của của đế quốc, phong kiến

Trước sự đàn áp dã man của thực dân pháp sau các cuộc biểu tình củanông dân và công nhân trên địa bàn hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh, báo chí Xứ

ủy Trung Kỳ đã lên án tố cáo tội ác của thực dân pháp và bọn phong kiến tay sai