Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng trường trung học cơ sở quận gò vấp thành phố hồ chí minh theo định hướng đổi mới giáo dục hiện nay

Ở trường phổ thông, hoạt động dạy và học là hoạtđộng giữ vị trí trung tâm bởi nó chiếm hầu hết thời gian, khối lượng công việccủa thầy và trò trong một năm học, nó làm nền tảng quan trọn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

-o0o -NGUYỄN LONG SƠN

“Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trường Trung học

cơ sở quận Gò Vấp, thành phố Hồ Chí Minh theo định hướng đổi mới giáo dục hiện nay”

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Chuyên ngành : Quản lý Giáo dục

Mã số : 60.14.05

Tóm tắt luận văn thạc sỹ Quản lý Giáo dục

Vinh, 2010

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành và sâu sắc, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn đến Ban giám hiệu Trường Đại học Vinh, khoa Sau Đại học và các giảng viên, các nhà sư phạm, các nhà khoa học cùng quí thầy cô đã tận tình giảng dạy và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Xin chân thành cám ơn đồng chí Lê Thị Tại, Chánh Văn phòng Sở Giáo dục - Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh, nguyên Trưởng phòng Giáo dục

- Đào tạo quận Gò Vấp luôn động viên, tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu Xin cám ơn các đồng chí lãnh đạo và chuyên viên Sở Giáo dục - Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh; các đồng chí lãnh đạo và chuyên viên Phòng Giáo dục - Đào tạo quận Gò Vấp, các đồng chí Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng, các thầy cô giáo các trường THCS trong quận, bạn bè đồng nghiệp đã giúp đỡ tác giả trong quá trình thực hiện khảo sát và hoàn thành luận văn.

Đặc biệt, tác giả xin chân thành cảm ơn NGƯT Tiến sĩ Mai Công Khanh Thầy trực tiếp hướng dẫn khoa học đã tận tình chỉ bảo và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận văn này.

Mặc dù hết sức cố gắng nhưng luận văn này chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót, tác giả rất mong nhận được ý kiến chỉ dẫn của quí thầy

cô và ý kiến đóng góp chân tình của các bạn đồng nghiệp.

Xin chân thành cảm ơn!

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Long Sơn

MỤC LỤC

Tran g

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT

ĐỘNG DẠY HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC

CƠ SỞ

13

1.2 Một số khái niệm liên quan đến công tác quản lý hoạt động dạy

học của hiệu trưởng trường trung học cơ sở

16

1.3 Quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng trường THCS 22

1.3.5 Quản lý cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ hoạt động dạy học 281.3.6 Quản lý môi trường sư phạm trong quá trình hoạt động dạy học 29

1.4 Đặc điểm học sinh, giáo viên trường trung học cơ sở quận Gò

Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

30

1.5 Các yếu tố tác động đến quản lý hoạt động dạy học ở các trường

Trung học cơ sở quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

34

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC CỦA HIỆU

TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN GÒ VẤP,

41

2.2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng trường

trung học cơ sở quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

44

2.2.2 Quản lý hoạt động dạy học của giáo viên trung học cơ sở quận

2.2.4 Quản lý kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học của hiệu trưởng

trường trung học cơ sở quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

56

2.2.5 Quản lý cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ hoạt động dạy học 582.2.6 Quản lý môi trường sư phạm trong quá trình hoạt động dạy học 60

2.3 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động dạy học của hiệu

trưởng trường trung học cơ sở quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí

Minh

61

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CỦA

HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN GÒ VẤP,

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH THEO ĐỊNH HƯỚNG ĐỔI MỚI

GIÁO DỤC HIỆN NAY

67

3.1 Những căn cứ và nguyên tắc đề xuất biện pháp 67

3.2 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng trường

trung học cơ sở quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh theo định

69

hướng đổi mới giáo dục hiện nay

3.2.1 Nâng cao nhận thức đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên các

trường trung học cơ sở về yêu cầu đổi mới quản lý dạy học

69

3.2.2 Quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên các trường trung học

cơ sở theo tinh thần dạy học tích cực

73

3.2.3 Quản lý hoạt động học tập của học sinh các trường trung học cơ

sở theo tinh thần nâng cao sự tự học

80

3.2.4 Đổi mới kiểm tra đánh giá hoạt động dạy học ở các trường trung

học cơ sở quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh theo tinh thần “Nói

không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục”

86

3.2.5 Phối hợp với các tổ chức đoàn thể trong và ngoài nhà trường

xây dựng môi trường thân thiện góp phần nâng cao chất lượng dạy học

ở các trường trung học cơ sở quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

93

3.3 Mối quan hệ của các biện pháp quản lý 110

3.4 Thăm dò sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 111

PHỤ LỤC

NHỮNG TỪ VÀ CỤM TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang

Bảng 2.2: Thống kê xếp loại học lực từ trung bình trở lên trong 4 năm 55

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong xu thế hội nhập và toàn cầu hóa, CNH - HĐH đất nước, nguồnnhân lực chất lượng cao đang là một nhu cầu cấp bách trên mọi lĩnh vực pháttriển Chất lượng nguồn nhân lực, tri thức con người phải thông qua giáo dục

và đào tạo mới có được Do vậy, nâng cao dân trí, đào tạo bồi dưỡng và pháthuy nguồn nhân lực con người Việt Nam trên cơ sở phát triển GD&ĐT là vấn

đề có ý nghĩa sống còn trước xu thế toàn cầu hóa

Nhận thức được tầm quan trọng của GD&ĐT trong công cuộc đổi mới,

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X tiếp tục khẳng định “GD&ĐT, khoa học công nghệ là quốc sách hàng đầu, là nền tảng và động lực thúc đẩy CNH - HĐH đất nước Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện Đổi mới cơ cấu tổ chức, cơ chế quản lý, PPDH Thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa”[13].

Đặc biệt trong công cuộc đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng, nền giáodục nước ta không ngừng phát triển và đã góp phần đáng kể cho mục tiêunâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài cho đất nước Nhưngnhìn chung, chất lượng và hiệu quả giáo dục còn thấp so với yêu cầu, công tácquản lý giáo dục, quản lý nhà trường, đặc biệt là quản lý hoạt động dạy họccòn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu của đất nước trong thời kìCNH - HĐH Văn kiện Hội nghị lần thứ II Ban Chấp hành Trung ương Đảng

khóa VIII đã nêu: Giáo dục cần phải “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy - học” [11] Để đáp ứng yêu cầu,

nhiệm vụ và nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, ngày 15/6/2004 Ban Bí

thư đã ban hành Chỉ thị số 40-CT/TW về việc xây dựng, nâng cao chất lượng

đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục “Mục tiêu đã được xác định là xây dựng đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục được chuẩn hóa, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo; thông qua việc quản lý, phát triển đúng định hướng và có hiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp CNH - HĐH đất nước”[1].

Mục tiêu của giáo dục THCS là nhằm giúp HS củng cố và phát triểnnhững kết quả giáo dục tiểu học, có học vấn phổ thông ở trình độ

cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kĩ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục họctrung học phổ thông, trung học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động [20] Yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục nói chung, chất lượng dạyhọc ở THCS nói riêng có vai trò hết sức quan trọng, là yêu cầu bức xúc Chấtlượng dạy học phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó không thể thiếu vai tròquản lý của người HT Ở trường phổ thông, hoạt động dạy và học là hoạtđộng giữ vị trí trung tâm bởi nó chiếm hầu hết thời gian, khối lượng công việccủa thầy và trò trong một năm học, nó làm nền tảng quan trọng để thực hiệnthành công mục tiêu giáo dục toàn diện của nhà trường phổ thông; đồng thời

nó quyết định kết quả đào tạo của nhà trường Hoạt động dạy học còn là hoạtđộng đặc thù của nhà trường phổ thông, nó được qui định bởi đặc thù laođộng sư phạm của người GV Vì vậy, nó cũng qui định tính đặc thù của côngtác quản lý nhà trường nói chung và quản lý hoạt động dạy học nói riêng Thành phố Hồ Chí Minh là một thành phố năng động, sáng tạo,

có tốc độ phát triển kinh tế xã hội cao, trình độ dân trí cao Là một quận vùngven của thành phố, đang đô thị hoá với những đặc điểm như: kinh tế pháttriển, đời sống của nhân dân địa phương được cải thiện, truyền thống hiếu học

của người dân địa phương, công tác xã hội hoá… đã tạo ra các điều kiệnthuận lợi cho giáo dục Gò Vấp phát triển Trong thời gian qua, các trườngTHCS quận Gò Vấp đã có nhiều cố gắng trong công tác quản lý nhà trường,nhưng chất lượng và hiệu quả giáo dục còn thấp so với yêu cầu, nhiệm

vụ được giao Trong nhiều nguyên nhân có nguyên nhân quản lý hoạt độngdạy học còn hạn chế Vì vậy, việc tìm ra giải pháp quản lý hoạt động dạy họccho các trường THCS đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay là cần thiết Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn và tiến hành nghiên cứu đề

tài “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trường Trung học cơ sở quận Gò Vấp, thành phố Hồ Chí Minh theo định hướng đổi mới giáo dục hiện nay” nhằm góp phần tiếp tục đổi mới quản lý giáo dục đào tạo,

thực hiện mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài ởquận Gò Vấp

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận và thực trạng quản lý hoạt động chuyên môn của

HT các trường THCS quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh, đề xuất một

số biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS ở quận Gò VấpThành phố Hồ Chí Minh theo định hướng đổi mới giáo dục hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Công tác quản lý hoạt động dạy học của

HT trường THCS quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học

của HT trường THCS quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh

4 Giả thuyết khoa học

Việc quản lý hoạt động chuyên môn ở các trường THCS quận Gò Vấpcòn nhiều bất cập dẫn đến chất lượng giáo dục chưa giải quyết được mâuthuẫn giữa phát triển số lượng với nâng cao chất lượng, khoảng cách giữa các

trường còn quá lớn… Nếu đề ra các biện pháp sát với đặc điểm đối tượng,đặc điểm nhà trường thì sẽ khắc phục được các tồn tại và nâng cao chất lượngdạy học các trường THCS quận Gò Vấp theo định hướng đổi mới giáo dụchiện nay, đáp ứng yêu cầu của địa phương và của Thành phố Hồ Chí Minhtrong thời kỳ hội nhập

5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu

5.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1.1 Nghiên cứu các vấn đề lý luận về quản lý và quản lý hoạt động

dạy học của HT trường THCS

5.1.2 Đánh giá thực trạng hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy

học của HT trường THCS quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay

5.1.3 Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động dạy học trong các trường

THCS quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh theo định hướng đổi mới giáodục hiện nay

6 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu, luận văn sử dụng các phương pháp nghiêncứu:

6.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Nghiên cứu các tài liệu kinh điển, các văn kiện, các chủ trương, chínhsách của Đảng và Nhà nước, sách báo của các bộ, ngành, Trung ương và địaphương, các tài liệu nước ngoài có nội dung liên quan đến vấn đề nghiên cứu

- Nghiên cứu lý luận và kinh nghiệm quản lý hoạt động dạy học trong

và ngoài nước để tìm ra những biện pháp quản lý phù hợp trong hoạt độngdạy học ở các trường THCS

6.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Điều tra thực trạng công tác quản lý trên cơ sở nghiên cứu các tài liệulưu trữ thống kê, hồ sơ quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS quận

Gò Vấp và Phòng GD&ĐT quận Gò Vấp

- Xây dựng bộ câu hỏi và phiếu điều tra thực trạng quản lý hoạt độngdạy học ở các trường THCS quận Gò Vấp, đối tượng là chuyên gia, CBQL,GV

- Quan sát có chủ định hoạt động dạy học và những vấn đề có liên quanđến hoạt động giảng dạy của GV và hoạt động học tập của HS ở các trườngTHCS quận Gò Vấp

- Nghiên cứu kết quả học tập của HS THCS quận Gò Vấp thông quanội dung, chương trình, kết quả kiểm tra đánh giá, những mặt được và chưa được

6.3 Phương pháp toán học thống kê

Tổng hợp xử lý số liệu bằng toán học có sự trợ giúp phần mềm máytính

7 Những đóng góp mới của đề tài

- Làm rõ thêm cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học của HTtrường THCS

- Phân tích đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học của

HT trường THCS quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh

- Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học của HT trườngTHCS quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh theo định hướng đổi mới giáodục hiện nay

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, mục lục, danh mục tài liệu thamkhảo Luận văn có 3 chương

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởngtrường THCS

Chương 2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởngtrường THCS quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởngtrường THCS quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh theo định hướng đổimới giáo dục hiện nay

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Giáo dục là một loại hình hoạt động cơ bản của đời sống xã hội ở mỗiquốc gia nói riêng và trên thế giới nói chung Từ sơ khai có loại hình giáo dục

do những người hay những nhóm người làm giáo dục và những cơ sở (nhàtrường) chuyên làm công tác giáo dục cho đến khi hình thành một hoạt độnggiáo dục đa dạng ở các quốc gia đều luôn luôn có mối quan hệ tác động qualại với các điều kiện, bối cảnh, trình độ phát trển về chính trị, kinh tế, văn hóa,

xã hội, khoa học - công nghệ của các quốc gia và trên toàn thế giới Một mặttrình độ và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội tạo điều kiện nguồn lực cho việchình thành và phát triển hoạt động giáo dục, mặt khác trình độ phát triển kinh

tế - xã hội là nhân tố thúc đẩy sự hình thành và phát triển các loại hình trườnglớp trong hoạt động giáo dục

Khổng Tử (551 - 479 TCN), nhà triết học nổi tiếng, nhà giáo dục nổitiếng của Trung quốc thời kỳ cổ đại dạy người ta các mặt đức hạnh của người

“quân tử” là trung, hiếu, nhân, nghĩa, lễ, trí, tín Ông nhấn mạnh vai trò củagiáo dục trong việc rèn luyện trí tuệ con người Tư tưởng của ông đã đượcngười Trung Quốc rất coi trọng và sự trung thành đó đã được duy trì qua sựbiến đổi của nhiều triều đại phong kiến Ông cho rằng, giáo dục là một thành

tố không thể thiếu được cho mỗi người, mỗi dân tộc, giáo dục cần thiết chomọi người “Hữu giáo vô loại” Về phương pháp giáo dục, Khổng Tử coi trọngviệc tự học, tự luyện, tu thân Phương pháp giáo dục của ông phát huy tínhsáng tạo, phát triển động cơ hứng thú ý chí người học Ông giáo dục ngườiquản lý cần chú ý ba yếu tố: Thứ (dân đông); Phú (dân giàu); Giáo (dân được

giáo dục) Thuyết chính danh của Khổng tử rất có giá trị trong lĩnh vực chínhtrị lẫn đời thường: danh có chính, ngôn có thuận thì sự mới thành.

Sau đệ nhị thế chiến, Nhật Bản tái thiết đất nước bằng tinh thần pháthuy cao độ nội lực của toàn dân tộc thông qua chính sách phát triển giáo dụcrất sớm và phù hợp với từng thời kỳ phát triển của đất nước Nhờ vậy, sau bạitrận trong chiến tranh thế giới thứ hai, Nhật đứng lên và trở thành cường quốc

về kinh tế thế giới Cuối thế kỷ XX, Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore là nhữngnước nêu gương về sự quan tâm phát triển giáo dục Các quốc gia này khanhiếm về tài nguyên thiên nhiên đã biết chăm lo giáo dục để có nguồn lực conngười (chất xám) làm tài sản duy nhất thực hiện quá trình công nghiệp hóa Nước Mỹ là một cường quốc về kinh tế quân sự trên thế giới

là nhờ có nền giáo dục hiện đại Nền giáo dục Mỹ đã góp phần đáng kể cungcấp cho xã hội Mỹ một đội ngũ đông đảo những trí thức, những nhà khoa họccũng như hàng triệu công nhân kỹ thuật lành nghề, góp phần phát triển kinh tế

Mỹ Trong thông điệp gửi quốc dân ngày 4/2/1997, tổng thống Mỹ Bill

Clinton kêu gọi hành động để cho nước Mỹ bước vào thế kỷ XXI, hành động

để duy trì nển kinh tế, hành động để tăng cường nền giáo dục, công nghệ khoahọc

Đảng và nhà nước ta rất quan tâm về giáo dục Trong Hiến pháp nướcCộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Luật Giáo dục, báo cáo chính trị tại Đạihội IX của Đảng và Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2001 - 2010 đã nêu

rõ những quan điểm chỉ đạo phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu Pháttriển giáo dục là nền tảng, nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong nhữngđộng lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp CNH - HĐH, là yếu tố cơ bản để pháttriển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững Xây dựng nền giáodục có tính nhân dân, dân tộc, khoa học, hiện đại, theo định hướng XHCN,lấy chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng Thực hiện

công bằng xã hội trong giáo dục, tạo cơ hội bình đẳng để ai cũng được họchành Nhà nước và xã hội có cơ chế, chính sách giúp đỡ người nghèo học tập,khuyến khích những người học giỏi phát triển tài năng.

Phát triển giáo dục phải gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, tiến

bộ khoa học - công nghệ, củng cố quốc phòng, an ninh, đảm bảo sự hợp

lý về cơ cấu trình độ, cơ cấu ngành nghề, cơ cấu vùng miền; mở rộng quy môtrên cơ sở đảm bảo chất lượng và hiệu quả; kết hợp giữa đào tạo và sử dụng.Thực hiện nguyên lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sảnxuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dụcgia đình và giáo dục xã hội Giáo dục là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước

và của toàn dân Xây dựng xã hội học tập, tạo điều kiện cho mọi người, ở mọilứa tuổi, mọi trình độ được học thường xuyên, học suốt đời Nhà nướcgiữ vai trò chủ đạo trong phát triển sự nghiệp giáo dục Đẩy mạnh xã hội hóa;khuyến khích, huy động và tạo điều kiện để toàn xã hội tham gia phát triểngiáo dục

Tư tưởng chỉ đạo của chiến lược phát triển giáo dục trong giai đoạn

2001 - 2010 là khắc phục tình trạng bất cập trên nhiều lĩnh vực; tiếp tục đổimới một cách có hệ thống và đồng bộ; tạo cơ sở để nâng cao rõ rệt chất lượng

và hiệu quả giáo dục; phục vụ đắc lực sự nghiệp CNH - HĐH, chấn hưng đấtnước, đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững, chóng sánh vai cùng cácnước phát triển trong khu vực và trên thế giới Việc vận dụng lý luận củakhoa học quản lý nói chung vào quản lý trong lĩnh vực GD&ĐT, quản lýtrường học - cơ sở của hệ thống giáo dục quốc dân, sao cho phù hợp với điềukiện thực tiễn và đạt hiệu quả tối ưu, đóng góp vào sự phát triển GD&ĐT củađất nước là một vấn đề lớn, được nhiều tác giả đầu tư nghiên cứu như:

“Một số vấn đề lý luận về quản lý giáo dục” của Nguyễn Gia Quý; “Tổ chức quản lý quá trình giáo dục - đào tạo” của Nguyễn Minh Hiển; “Đại

cương về quản lý” của Nguyễn Hữu Lộc & nguyễn Hữu Chi; “Quá trình quản lý giáo dục - đào tạo” của Nguyễn Đức Trí Đây là những công trình về

quản lý giáo dục mang lại hiệu quả nhất định cho công tác quản lý giáo dụcnói chung, quản lý nhà trường nói riêng

Trong những năm gần đây, nhiều luận văn Thạc sĩ đã đề cập đến nhiềuvấn đề cụ thể trong công tác quản lý giáo dục, quản lý trường học những vấn

đề như các biện pháp quản lý chuyên môn, các biện pháp quản lý việc bồidưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ GV, các biện pháp quản lý đổi mớiphương pháp dạy học đã đi sâu nghiên cứu và đạt được một số hiệu quảtrong việc giải quyết những vướng mắc trong công tác quản lý trường học ởcác địa phương Các luận văn Thạc sĩ như: “Một số biện pháp quản lý hoạtđộng chuyên môn của hiệu trưởng các trường THCS ở quận 12, thành phố HồChí Minh” (tác giả Lê Bá Lộc năm 2004), “Quản lý của Hiệu trưởng về đổimới phương pháp dạy học ở các trường THCS thuộc quận Thủ Đức, thànhphố Hồ Chí Minh” (tác giả Trần Văn Sơn, năm 2006) là những vấn đề có ýnghĩa thực tiễn

1.2 Một số khái niệm liên quan đến quản lý hoạt động dạy học ở trường trung học cơ sở

1.2.1 Khái niệm quản lý

Trong lịch sử phát triển loài người từ khi có sự phân công lao động đãxuất hiện một dạng lao động mang tính đặc thù, đó là tổ chức, điều khiển cáchoạt động theo những yêu cầu nhất định Dạng lao động đó được gọi là hoạtđộng quản lý Mọi hoạt động của xã hội đều cần tới quản lý Quản lý vừa làkhoa học vừa là nghệ thuật trong việc điều khiển một hệ thống ở tầm vĩ môlẫn vi mô Đó là những hoạt động cần thiết phải thực hiện khi những conngười kết hợp với nhau trong các nhóm, các tổ chức nhằm đạt được nhữngmục tiêu chung

Ngày nay, thuật ngữ quản lý đã trở nên phổ biến nhưng chưa

có một định nghĩa thống nhất Có nhiều cách diễn đạt khác nhau về khái niệmquản lý

- Theo Các Mác, "Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng cần đến một

sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó Một người độc tấu vĩ cầm tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần có nhạc trưởng” [8, tr480]

- Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý về các mặt chính trị, văn hóa xã hội, kinh tế,bằng hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp vàcác giải pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển củađối tượng [23, tr7]

- Quản lý là thiết kế một môi trường mà trong đó con người cùng làmviệc với nhau trong các nhóm có thể hoàn thành mục tiêu [15, tr17]

- Quản lý là thiết kế duy trì một môi trường mà trong đó các cá nhânlàm việc với nhau trong các nhóm có thể hoàn thành các nhiệm vụ và các mụctiêu đã định [24, tr42]

- Theo quan điểm tiếp cận hệ thống: “Quản lý là quá trình lập kế hoạch tổ chức lãnh đạo và kiểm tra công tác của các thành viên thuộc hệ thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực phù hợp để đạt được các mục đích đã định” [26, tr10].

Từ những quan niệm về quản lý nêu trên ta thấy các điểm cốt lõi sau: Quản lý bao giờ cũng có mục tiêu; quản lý là tác động có định hướng

từ chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý; quản lý vừa có tính khoa học vừa

có tính nghệ thuật Từ đó, ta có một khái niệm chung như sau:

Quản lý là một loại hình lao động đặc biệt vừa có tính khoa học vừa cótính nghệ thuật Nó là sự tác động từ người quản lý đến đối tượng quản lý đểhoàn thành nhiệm vụ theo yêu cầu khách quan và phổ biến làm thế nào đểngười quản lý khai thác và sử dụng tối đa các tiềm năng, các cơ hội của cánhân và tập thể theo mục tiêu đã định bằng các chức năng: kế hoạch, tổ chức,chỉ đạo hoạt động, kiểm tra đánh giá.

Các chức năng quản lý:

Chức năng lập kế hoạch: kế hoạch là phương án hành động cho từng bộphận và toàn bộ của một cơ sở Kế hoạch yêu cầu đủ các yếu tố sau: làm cáigì? Ai làm? Ở đâu? Khi nào? Làm như thế nào? Kế hoạch bao gồm mục tiêu

và phương thức để đạt được mục tiêu

Chức năng lập kế hoạch là chức năng trung tâm trong các chức năngquản lý Vì người quản lý không làm cho người được quản lý hiểu đượcnhiệm vụ của họ và phương pháp đạt được mục tiêu đó thì sự quản lý sẽkhông hiệu quả và mục tiêu đặt ra chắc chắn sẽ không hoàn thành

Chức năng tổ chức: tổ chức là sắp xếp một cách khoa học những yếu tốlượng con người theo loại hình hoạt động thành hệ toàn vẹn nhằm đảm bảo có

sự tương tác tối ưu

Chức năng chỉ đạo: chỉ đạo là hoạt động của quản lý tác động tới đốitượng quản lý nhằm để thực hiện kế hoạch theo dự kiến đạt đến kết quả theomục tiêu đã định

Chức năng kiểm tra đánh giá: kiểm tra là khâu không thể thiếu đượcbởi vì quản lý mà thiếu kiểm tra thì như không quản lý Có tổ chức kiểm trangười quản lý mới đánh giá mức độ hoàn thành kế hoạch theo mục tiêu để kịpthời bổ sung, điều chỉnh kế hoạch nếu có sai sót hoặc có biện pháp uốn nắnkịp thời những sai lệch của đối tượng quản lý Theo thuyết hệ thống

(Cybernetique): kiểm tra là giữ vai trò liên hệ nghịch, là trái tim mạch máucủa hoạt động quản lý

1.2.2 Quản lý nhà trường

Quản lý nhà trường là việc nói đến quản lý giáo dục ở cấp vi mô.Nhà trường là đơn vị cơ sở tiến hành các quá trình GD&ĐT Nhà trườnggiống như một xã hội thu nhỏ; việc quản lý giáo dục đào tạo có nhiệm vụtrang bị kiến thức cho nhóm dân cư nhất định của xã hội, có nhiệm vụ truyềnđạt những kinh nghiệm xã hội, những tri thức mà thế hệ trước đã tích lũyđồng thời tổ chức cho việc kiến tạo xã hội nói trên đạt được các mục tiêu xãhội và đặt ra cho nhóm dân cư được huy động vào sự kiến tạo này một cáchtối ưu theo quan niệm xã hội Hoạt động đặc trưng của trường học

là hoạt động dạy học trong đó có sự tổ chức, có nội dung, có phương pháp, cómục đích của người quản lý giáo dục và hoạt động tích cực tự giác của ngườihọc

Lịch sử phát triển của giáo dục và nhà trường là hoạt động dạy của thầy

và hoạt động học của trò, nó tồn tại như một hoạt động xã hội, hoạt động củacon người Nó tồn tại và phát triển nhằm thực hiện mục đích và nhiệm vụ giáodục đào tạo của nhà trường Thực tiễn giáo dục - đào tạo đã chứng tỏ rằng:dạy học là con đường cơ bản nhất, thuận lợi nhất giúp người học trongkhoảng thời gian ngắn nhất có thể chiếm lĩnh được khối lượng tri thức, kĩnăng có chất lượng và có hiệu quả cao nhất Sở dĩ được vậy là nhờ dạy họcđược tiến hành có tổ chức, có kế hoạch, có nội dung và phương pháp sư phạmcủa người dạy phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý và đặc điểm nhận thức củangười học Nhờ vậy, học sinh tự giác tích cực, chủ động lĩnh hội kiến thức dễdàng và nhanh chóng hơn Chính hệ thống những tri thức và những kĩ năng kĩxảo được học sinh nắm vững trên cơ sở họ tiến hành hàng loạt những thao táctrí tuệ, đặc biệt là thao tác tư duy độc lập sáng tạo trong hoạt động nhận thức

đối với tài liệu học tập Thông qua đó nhân cách của thế hệ trẻ dần dần đượchình thành, phát triển và hoàn thiện.

Có nhiều định nghĩa về quản lý nhà trường:

Theo giáo sư Phạm Minh Hạc “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo dục của đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục với thế hệ trẻ và từng HS” [25, tr35]

Quản lý trực tiếp trường học bao gồm quản lý quá trình dạy học, giáodục, tài chính, nhân lực, hành chính và quản lý môi trường giáo dục Trong đóquản lý dạy học - giáo dục là trọng tâm

Trong tác phẩm Cơ sở lý luận của khoa học quản lý giáo dục,

M.I.Kôndacốp viết “Không đòi hỏi một định nghĩa hoàn chỉnh, chúng ta hiểu quản lý nhà trường (công việc của nhà trường) là một hệ thống xã hội - sư phạm chuyên biệt Hệ thống này đòi hỏi những tác động có ý thức, có kế hoạch và hướng đích của chủ thể quản lý đến tất cả các mặt của đời sống nhà trường, nhằm đảm bảo sự vận hành tối ưu về tất cả các mặt xã hội - kinh tế,

tổ chức - sư phạm của quá trình dạy học và giáo dục thế hệ trẻ đang trưởng thành”[19, tr94].

Tóm lại quản lý nhà trường là quản lý các hoạt động giáo dục - xâydựng một quan hệ hợp lý giữa các hình thức công tác tập thể đối với GV

và HS Con đường giáo dục có tính lâu dài và kế tục Nó hàm xúc về trí tuệ vàcảm xúc do các tình huống trong đời sống nội tại tâm hồn, đời sống tập thểtrong trường có sự biến đổi liên tục Tất cả những hoạt động đó có yêu cầucao đối với việc quản lý nhà trường về việc tổ chức hợp lý quá trình GD&ĐT,việc xây dựng cơ sở vật chất kĩ thuật tổ chức sư phạm và các điều kiện kháccủa lao động của GV và HS

Cụ thể hơn quản lý nhà trường là quản lý hoạt động GD&ĐTthế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của đất nước Vì vậy việcquản lý nhà trường phải có các thành tố mục tiêu, nội dung, phương pháp,điều kiện cơ sở vật chất kĩ thuật, quản lý kiểm tra và tác động hợp với quyluật để đảm bảo chất lượng tốt về GD&ĐT

1.2.3 Quản lý hoạt động dạy học

Quá trình dạy học là một quá trình hoạt động thống nhất giữa hai hoạtđộng: hoạt động dạy của người thầy và hoạt động nhận thức học tập của trò,

là quá trình hoạt động chung trong đó người dạy đóng vai trò lãnh đạo, tổchức điều khiển hoạt động nhận thức của người học và người học đóng vai tròtích cực chủ động, tự giác phối hợp với sự tác động của người dạy bằng cách

tổ chức, tự điều khiển hoạt động nhận thức - học tập của mình

Bản chất của quá trình dạy học là sự thống nhất biện chứng của dạy

và học; nó được thực hiện trong và bằng sự tương tác có tính chất cộng đồng

và hợp tác giữa dạy và học, tuân theo logic khách quan của nội dung dạy học Quá trình dạy học là một quá trình xã hội gắn liền với hoạt động củacon người: hoạt động dạy và hoạt động học Các hoạt động này có mục tiêu rõràng, có nội dung nhất định, do các chủ thể thực hiện đó là thấy và trò, vớinhững phương pháp và phương tiện nhất định Sau một chu trình vận động,các hoạt động dạy và học phải đạt tới những kết quả mong muốn

Hoạt động dạy học ở nhà trường phổ thông giữ vị trí trung tâm bởi nóchiếm hầu hết thời gian, khối lượng công việc của thầy và trò trong một nămhọc, nó làm nền tảng quan trọng để thực hiện thành công mục tiêu giáo dụctoàn diện của nhà trường phổ thông; đồng thời nó quyết định kết quả của nhàtrường

Quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường thực chất là nhữngtác động của chủ thể quản lý vào quá trình dạy học (được tiến hành bởi tập

thể GV và HS, với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm gópphần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách HS theo mục tiêu đào tạocủa nhà trường Công tác quản lý hoạt động dạy học giữ vị trí quan trọngtrong công tác quản lý nhà trường Mục tiêu quản lý chất lượng đào tạo là nềntảng, là cơ sở để nhà quản lý xác định các mục tiêu quản lý khác trong hệthống mục tiêu quản lý của nhà trường.

Quản lý quá trình dạy học là một bộ phận cấu thành chủ yếu của toàn

bộ hệ thống quản lý trường học: quản lý quá trình dạy học trên lớp và quản

lý giáo dục ngoài giờ lên lớp có thể do nhà trường tổ chức hoặc nhà trườngliên thông với các tổ chức giáo dục đào tạo khác

1.3 Quản lý dạy học của hiệu trưởng trường trung học cơ sở

Điều 2, chương I, Điều lệ trường trung học cơ sở, trung học phổ thông

và trường phổ thông có nhiều cấp học ban hành kèm theo quyết định số07/2007/QĐ-BGD&ĐT ngày 02 tháng 4 năm 2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo

dục và Đào tạo đã qui định rõ vị trí của trường trung học: “Trường THCS là

cơ sở của bậc giáo dục trung học, nối tiếp bậc tiểu học của hệ thống giáo dục quốc dân nhằm hoàn chỉnh học vấn phổ thông” [2].

Trường THCS là đơn vị cơ sở chịu sự quản lý và chỉ đạo trực tiếp củaPhòng GD&ĐT Trường THCS là một cấp học tương đối độc lập, mang tínhnối tiếp giữa hai bậc học, tiếp nhận thành tựu của bậc tiểu học để thực hiệnnhiệm vụ của mình, xây dựng bước đầu cho giáo dục THPT

Điều 27, mục 2, chương II của Luật Giáo dục Nước Cộng hòa xã hộichủ nghĩa Việt Nam (Luật số 38/2005/QH11 của Quốc hội khóa XI, kỳ họpthứ 7, từ ngày 5/5 đến ngày 14/6/2005) ghi rõ mục tiêu của giáo dục phổthông là giúp HS phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ vàcác kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo,hình thành nhân cách con người Việt Nam XHCN, xây dựng tư cách và trách

nhiệm công dân, chuẩn bị cho HS tiếp lên hoặc đi vào cuộc sống lao động,tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc Giáo dục THCS nhằm giúp HS củng cố

và phát triển những kết quả của giáo dục tiểu học, có học vấn phổ thông ởtrình độ cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kĩ thuật và hướng nghiệp để tiếptục học THPT, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động [20] Điều 19, chương II, Điều lệ trường trung học cơ sở, trung học phổthông và trường phổ thông có nhiều cấp học ban hành kèm theo quyết định số07/2007/QĐ-BGD&ĐT ngày 2/4/2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đàotạo qui định nhiệm vụ của HT gồm:

- Xây dựng, tổ chức bộ máy nhà trường

- Thực hiện các nghị quyết, quyết nghị của hội đồng trường

- Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nhiệm vụ năm học

- Quản lý GV, nhân viên, quản lý chuyên môn, phân công công tác,kiểm tra, đánh giá xếp loại GV, nhân viên, thực hiện công tác khen thưởng, kỉluật đối với GV, nhân viên theo qui định của nhà nước, quản lý hồ sơ tuyểndụng GV, nhân viên

- Quản lý HS và các hoạt động của HS do nhà trường tổ chức, xét duyệtkết quả đánh giá, xếp loại HS, ký xác nhận học bạ và quyết định khenthưởng, kỉ luật HS theo qui định của Bộ GD&ĐT

- Quản lý tài chính, tài sản của nhà trường

- Thực hiện các chế độ chính sách của nhà nước đối với GV, nhân viên,

HS, tổ chức thực hiện qui chế dân chủ trong hoạt động của nhà trường, thựchiện công tác xã hội hóa giáo dục của nhà trường [2]

Như vậy, trong nhà trường THCS, HT là người có thẩm quyền caonhất HT là người điều hành, quản lý mọi hoạt động của nhà trường và phảichịu trách nhiệm trước cấp trên về việc đảm bảo chất lượng giáo dục ở trườngmình

1.3.1 Quản lý thực hiện nội dung chương trình dạy học

Chương trình dạy học là văn kiện có tính pháp qui do nhà nước banhành, trong đó qui định một cách cụ thể:

- Vị trí, môn học trong kế hoạch dạy học

- Mục đích yêu cầu của môn học (yêu cầu về tri thức, kĩ năng kĩ xảo,thái độ hành vi)

- Nội dung học (các phần, các chương, các bài)

- Kế hoạch thời gian: số tiết dành cho từng phần, từng chương, từng bài cũng như số tiết dành cho ôn tập, kiểm tra, thực hành

- Giải thích chương trình và hướng dẫn thực hiện chương trình

Chương trình dạy học là công cụ chủ yếu để nhà nước lãnh đạo và giámsát hoạt động dạy học của nhà trường thông qua các cơ quan quản lý giáo dục.đồng thời nó cũng là căn cứ pháp lý để nhà trường và các giáo viên tiến hành

tổ chức công tác giảng dạy thống nhất, học sinh học tập theo yêu cầu chung Nội dung chương trình dạy học là một bộ phận tri thức được chọn lọctrong nền văn hóa, khoa học kỹ thuật của của dân tộc và nhân loại mà người

GV cần tổ chức cho HS lĩnh hội để hình thành trong họ những phẩm chất và

năng lực theo mục tiêu dạy học đã đề ra Điều 28 Luật Giáo dục ghi: “nội dung giáo dục phổ thông phải đảm bảo tính phổ thông, cơ bản, toàn diện, hướng nghiệp và có hệ thống; gắn với thực tiễn cuộc sống, phù hợp với tâm

lý lứa tuổi của HS, đáp ứng mục tiêu giáo dục ở mỗi cấp học” [20].

Thực hiện chương trình dạy học là thực hiện kế hoạch đào tạo theomục tiêu đào tạo của nhà trường Về nguyên tắc, chương trình dạy học là pháp lệnh của nhà nước do Bộ GD&ĐT ban hành, người GV phải thực hiệnnghiêm chỉnh, không được tùy tiện thay đổi, thêm bớt làm sai lệch chươngtrình dạy học

Quản lý việc thực hiện chương trình dạy học của GV là quản lý việcxây dựng kế hoạch giảng dạy và nội dung chương trình giảng dạy, quản

lý hoạt động giảng dạy thực tế của GV, hoạt động học tập của HS sao cho kếhoạch giảng dạy, nội dung chương trình giảng dạy được thực hiện một cáchđầy đủ, chính xác về nội dung và tiến độ thời gian, quán triệt được các yêucầu của mục tiêu đào tạo

1.3.2 Quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên trung học cơ sở

Hoạt động dạy học là quá trình gồm hai hoạt động thống nhất biệnchứng là hoạt động dạy của GV và hoạt động học của HS Trong đó, dưới sựlãnh đạo, tổ chức, điều khiển của GV; người học tự giác, tích cực tự tổ chức,

tự điều khiển hoạt động học tập của mình nhằm thực hiện những nhiệm vụdạy học Trong quá trình dạy học, hoạt động dạy của GV có vai trò chủ đạo,hoạt động học của HS có vai trò tự giác, chủ động, tích cực Nếu thiếu mộttrong hai hoạt động trên, quá trình dạy học không diễn ra

Hoạt động giảng dạy của GV gồm:

- Thực hiện quy chế chuyên môn

- Thực hiện chương trình, kế hoạch giảng dạy

- Thực hiện việc giảng dạy trên lớp

- Thực hiện đổi mới phương pháp giảng dạy

- Công tác bồi dưỡng GV

- Thực hiện các hoạt động ngoại khóa và giáo dục hướng nghiệp choHS

- Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS

Quản lý hoạt động giảng dạy của GV thực chất là quản lý việc thựchiện các nhiệm vụ của người GV Đó là quản lý việc soạn bài, quản lý giờ lênlớp, quản lý việc dự giờ, đánh giá giờ dạy, quản lý việc kiểm tra đánh giá kếtquả học tập của HS

1.3.3 Quản lý hoạt động học tập của học sinh trung học cơ sở

Học tập là một hoạt động nhận thức, chỉ khi có nhu cầu hiểu biết củahọc sinh mới tích cực học tập Nhu cầu hiểu biết đó chính là động cơ nhậnthức của HS trong học tập HS vừa là đối tượng vừa là chủ thể trong hoạtđộng dạy học, vì vậy, quản lý hoạt động học của HS là khâu quan trọng gópphần nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường

Quản lý hoạt động học tập của HS là quản lý HS trong quá trình họctập trên lớp cũng như trong quá trình tự học ở nhà Theo dõi, tìm hiểu để nắmđược những biểu hiện tích cực và tiêu cực trong việc thực hiện nhiệm vụ họctập, rèn luyện cũng như những biến đổi nhân cách của HS nói chung và củatừng HS

HT cần thấy rõ quản lý hoạt động học tập của HS phải bao quát được

cả không gian và thời gian học tập để điều hòa cân đối chung Điều khiểnchúng hoạt động phù hợp với tính chất và qui luật hoạt động dạy và học.Không gian hoạt động học tập của HS là từ trong lớp, ngoài lớp đến ở nhà.Thời gian hoạt động học của HS bao gồm giờ học trên lớp, giờ học ở nhà vàthời gian thực hiện các hình thức học tập khác

Vấn đề quản lý hoạt động học tập của học sinh đặt ra với HT khôngphải chỉ trên bình diện khoa học giáo dục mà còn là một đòi hỏi có ý nghĩa

về tinh thần trách nhiệm của nhà quản lý giáo dục đối với sự nghiệp đàotạo thế hệ trẻ Do đó, HT quản lý hoạt động học tập của học sinh ở trườngcũng như tự học ở nhà thông qua GVBM, GVCN Bồi dưỡng và hình thànhtrong HS tinh thần, thái độ, động cơ học tập đúng đắn; rèn luyện cho HSphương pháp tự học, kỹ năng tự học thông qua cách thức tổ chức HS hoạtđộng trong giờ học, từ đó rèn luyện cho HS phương pháp tự nghiên cứu,phương pháp sử dụng sách và tài liệu tham khảo Chú trọng tổ chức hoạt độnggiảng dạy ngoài giờ lên lớp đa dạng, phong phú, đưa HS vào những tình

huống thực tế tạo nên thói quen và năng lực tự khám phá và tự giải quyết vấn

đề Nâng cao chất lượng học tập cho toàn thể HS và từng HS

1.3.4 Quản lý kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học ở trường trung học

cơ sở

Kiểm tra, đánh giá là một trong những chức năng cơ bản của quản lý.Trong nhà trường, kiểm tra, đánh giá có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối vớiCBQL vì nó cung cấp cho CBQL giáo dục những thông tin về thực trạng dạy

và học trong một đơn vị giáo dục để có những chỉ đạo kịp thời, uốn nắn đượcnhững lệch lạc, khuyến khích, hỗ trợ những sáng kiến hay, bảo đảm thực hiệntốt mục tiêu giáo dục

Trong quá trình quản lý, HT cần phải chú ý đến công tác kiểm tra, đánhgiá nhằm so sánh giữa việc thực hiện với kế hoạch chỉ đạo; so sánh giữa tiến

độ học tập với kế hoạch giảng dạy, chương trình và nội dung qui định; điềuchỉnh kế hoạch hoặc phát huy kết quả bước đầu đã chỉ đạo từ việc đổi mớiphương pháp giảng dạy đến các công việc khác của nhà trường

Đối với GV, việc kiểm tra có thể thực hiện dưới các hình thức theo thờigian (kiểm tra đột xuất, kiểm tra định kì), theo nội dung (kiểm tra toàn diện,kiểm tra chuyên đề), theo phương pháp (kiểm tra trực tiếp, kiểm tra gián tiếp),theo số lượng của đối tượng kiểm tra (kiểm tra toàn bộ, kiểm tra có lựa chọn) Đối với HS, có các hình thức kiểm tra sau: kiểm tra thường xuyên(kiểm tra hàng ngày), kiểm tra định kì (kiểm tra hết chương, hết phần ) vàkiểm tra tổng kết (kiểm tra cuối học kì)

Kiểm tra đánh giá có vai trò rất to lớn đến việc nâng cao chất lượng đàotạo Kết quả của kiểm tra đánh giá là cơ sở để điều chỉnh hoạt động dạy, hoạtđộng học và quản lý giáo dục Nếu kiểm tra đánh giá sai dẫn đến nhận địnhsai về chất lượng đào tạo gây tác hại to lớn trong việc sử dụng nguồn nhânlực Vậy đổi mới kiểm tra đánh giá trở thành nhu cầu bức thiết của ngành giáo

dục và toàn xã hội ngày nay Để hoạt động kiểm tra, đánh giá đạt hiệu quả,người HT cần thực hiện các bước sau:

- Định ra chuẩn để đánh giá đối với công việc cần kiểm tra

- Đánh giá theo chuẩn đã định

- Khẳng định điều làm được hoặc chưa làm được theo kế hoạch dựatrên chuẩn đánh giá

- Xử lý kết quả để quyết định chỉ đạo tiếp hoặc điều chỉnh kế hoạch

1.3.5 Quản lý cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ hoạt động dạy học ở trường trung học cơ sở

Cơ sở vật chất - kỹ thuật trường học là những hệ thống các phươngtiện vật chất và kỹ thuật khác nhau được sử dụng để phục vụ việc giáo dục

và đào tạo toàn diện học sinh trong nhà trường Đó là những đồ vật, nhữngcủa cải vật chất và khung cảnh tự nhiên xung quanh nhà trường

Có thể hiểu khái niệm trên theo hai góc độ:

- Cơ sở vật chất - kỹ thuật của xã hội, được nhà trường sử dụng vàomục tiêu đào tạo bao gồm: các trang thiết bị và công cụ của nhà máy

xí nghiệp, nhà văn hóa, nhà truyền thống, câu lạc bộ, sân bãi thể dục thể thaocủa địa phương Nhà trường không trực tiếp quản lý và sử dụng, nhưng cóthể mượn hoặc thuê để phục vụ cho mục tiêu giáo dục

- Cơ sở vật chất - kỹ thuật của nhà trường, đó là các khối công trình,nhà cửa, sân chơi, thư viện, thiết bị giáo dục và các trang thiết bị khác… đượctrang bị riêng cho nhà trường, và chia ra làm 3 bộ phận: trường sở, thiết bịgiáo dục và thư viện Các bộ phận này nhà trường trực tiếp quản lý và sửdụng

Quản lý cơ sở vật chất - kỹ thuật là tác động có mục đích của ngườiquản lý nhằm xây dựng, phát triển và sử dụng có hiệu quả hệ thống cơ sở vậtchất - kỹ thuật phục vụ đắc lực cho công tác GD&ĐT, đặc biệt là việc đổi mới

PPDH theo yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông trong giai đoạn hiện nay.Người HT cần nhận thức rõ và nắm vững các yêu cầu sau:

- Cơ sở lý luận và thực tiễn về lĩnh vực quản lý chung và quản

lý chuyên ngành

- Các chức năng và nội dung quản lý, biết phân lập và phối hợp các nộidung quản lý, các mặt quản lý

- Hiểu rõ đòi hỏi của chương trình giáo dục và những điều kiện

cơ sở vật chất - kỹ thuật cần phải có để thực hiện chương trình

- Có ý tưởng đổi mới và quyết tâm thực hiện ý tưởng bằng một kếhoạch khả thi Có biện pháp tập trung mọi tiềm năng vật chất vào hướngthống nhất là đảm bảo cơ sở vật chất - kỹ thuật để nâng cao chất lượng giáodục

Việc quản lý cơ sở vật chất - kỹ thuật tốt có nghĩa là vừa có tráchnhiệm tổ chức quản lý tốt tài sản nhà trường qua đó tài sản tránh mất mát, hưhao xuống cấp, vừa có ý nghĩa tích cực là tổ chức phục vụ tối đa công suất sửdụng thiết bị dạy học tạo điều kiện cho thầy dạy tốt, trò học tốt

1.3.6 Quản lý môi trường sư phạm trong quá trình dạy học ở trường trung học cơ sở

Môi trường sư phạm dùng để chỉ không gian trong phạm vi trường học bao gồm tường rào, sân trường, khu vực phòng học, phòng làm việc, phòngchức năng, lớp học, cây xanh, các công trình phụ tham gia vào việc thựchiện mục tiêu giáo dục của nhà trường Hiện nay, môi trường sư phạm đượchiểu ở một phạm vi rộng hơn đó là không bị sự tác động bởi những tư tưởngđộc hại, những biểu hiện tiêu cực làm ảnh hưởng đến sự phát triển củanhà trường

Quản lý môi trường sư phạm trong quá trình dạy học là một trongnhững nhiệm vụ của nhà quản lý Đó là có kế hoạch xây dựng, chỉnh trang

trường lớp xanh hơn, sạch hơn, đẹp hơn Bảo đảm trường sạch sẽ, có câyxanh, thoáng mát, lớp học đủ ánh sáng, thoáng đãng, bàn ghế hợp lứa tuổi HS.

Có đủ nhà vệ sinh sạch sẽ, không ảnh hưởng xấu đến lớp học và cảnh quanmôi trường Biết huy động mọi tiềm năng có thể của môi trường bên trong vàmôi trường bên ngoài nhà trường để phục vụ cho công việc Tuyên truyềnnâng cao nhận thức cho đội ngũ và giáo dục HS ý thức bảo vệ và tham giagóp phần xây dựng môi trường sư phạm lành mạnh bằng những hành động cụthể

1.4 Đặc điểm học sinh, giáo viên trường trung học cơ sở quận Gò Vấp, thành phố Hồ Chí Minh

Trên địa bàn quận Gò Vấp có 13 trường THCS Trong đó có 12 trườngcông lập, 01 trường dân lập chịu sự quản lý chuyên môn của Phòng GD&ĐTcòn quản lý nhà nước là thuộc Sở Lao động Thương binh và Xã hội Thànhphố Hồ Chí Minh (trường Phổ thông Dân lập Hermann Gmeiner) dạy HS chủyếu là con em sống trong làng SOS Các trường THCS được bố trí tương đốihợp lý trên địa bàn Theo thống kê, có phường 1, phường 8, phường 12,phường 15 và phường 14 là không có trường THCS

Về qui mô phát triển, theo thống kê thì có 10 trường THCS có từ 30lớp trở lên gồm các trường THCS Nguyễn Văn Trỗi, Nguyễn Văn Nghi, GòVấp 2, Quang Trung, Nguyễn Du, Phạm Văn Chiêu, Tây Sơn, Phan Tây Hồ,

Lý Tự Trọng Có 2 trường THCS từ 17 lớp đến 28 lớp: trường THCS AnNhơn, THCS Trường Sơn Riêng trường phổ thông dân lập chỉ có 8 lớp Hiệnnay tất cả các trường THCS đều quá tải về sĩ số HS trên lớp, tối đa 55 HS/lớp,vượt so với qui định trong Điều lệ nhà trường nên gặp rất nhiều khó khăntrong việc quản lý, giáo dục HS

Trong 13 trường THCS thì chỉ có 3 trường THCS tổ chức dạy họcchương trình 2 buổi/ngày theo qui định của Sở GD&ĐT Thành phố Hồ Chí

Minh (trường THCS Nguyễn Du, THCS Quang Trung, THCS Nguyễn VănNghi), các trường còn lại đều dạy học 1 buổi

Tất cả các trường đều tổ chức dạy đủ các môn văn hóa theo qui địnhcủa Bộ GD&ĐT Về môn tự chọn: có 12/13 đơn vị thực hiện dạy tự chọn mônTin học cho HS khối 6 và 7 (trường THCS Thông Tây Hội không giảng dạyTin học vì không có phòng máy) Đối với việc dạy chủ đề tự chọn cho HSkhối 8 và 9, có 13/13 đơn vị triển khai Các chủ đề được thực hiện là chủ đềbám sát và chủ đề nâng cao Các môn có chủ đề tự chọn là Toán, Ngữ văn,Anh văn, Lý , Hóa, Sinh, Giáo dục công dân

Giáo viên: cơ cấu GV ở các trường THCS được phân bổ đủ các bộmôn Theo thống kê, 100% GV đạt chuẩn, trong đó có 74,3% trên chuẩn;100% GV đạt trình độ Tin học A và Tin học ứng dụng Ngoài ra, GV cònđược tham gia học tập nâng cao nhận thức thông qua các đợt học tập chính trị

hè do Phòng GD&ĐT tổ chức

Đội ngũ GV có ý thức chấp hành nghiêm túc các qui định của ngành,các chủ trương chính sách của Đảng, nhà nước Luôn nên cao tinh thần tráchnhiệm đối với công việc, nhiệt tình, tận tâm và hết lòng yêu thương HS.Trong giảng dạy, tất cả GV đều nghiêm túc thực hiện qui chế chuyên môn,tích cực trong việc đổi mới PPDH và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạyhọc Hoạt động dự giờ, thăm lớp được GV thực hiện thường xuyên Khôngngừng học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ nhằm đáp ứng yêucầu công tác Không chỉ dạy tốt, đội ngũ GV THCS tích cực tham gia cáchoạt động chung của nhà trường và của ngành như: phong trào thể dục thểthao, hội thi văn nghệ, hội thi kể chuyện về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh,hoạt động xã hội từ thiện …

So với GV Tiểu học và GV mầm non, GV THCS có rất nhiều thuận lợitrong nghề nghiệp của mình như: do được đào tạo theo chuyên ngành nên GV

rất vững kiến thức bộ môn Đối tượng HS ở lứa tuổi này sự phát triển trí tuệ

có những đặc điểm riêng so với HS tiểu học, mầm non Cụ thể như: các em đã

có khả năng phân tích, tổng hợp các sự vật, hiện tượng phức tạp hơn khi trigiác sự vật, hiện tượng; khối lượng tri giác tăng lên, tri giác trở nên có kếhoạch, có trình tự và hoàn thiện hơn; năng lực ghi nhớ có chủ định được tănglên rõ rệt, cách thức ghi nhớ được cải tiến, hiệu suất ghi nhớ cũng được nângcao; tư duy nói chung và tư duy trừu tượng nói riêng ở lứa tuổi này phát triểnmạnh Một GV có thể được phân công giảng dạy tối thiểu 4 lớp/khối, do đó

GV có thể rút kinh nghiệm giảng dạy ở lớp vừa dạy đồng thời bổ sung ở lớpdạy kế tiếp để tiết dạy hoàn chỉnh hơn Việc bố trí thời khóa biểu tại cáctrường được thực hiện theo hướng linh hoạt: số tiết dạy trong tuần được gomlại mà không phải rải đều cho các ngày trong tuần; trong một buổi, GV có tiếtnghỉ chuyển tiết Tất cả GVBM đều có ngày nghỉ chuyên môn, thời gian này,ngoài việc tham gia sinh hoạt chuyên môn như họp tổ, khôi theo qui định thì

GV có thể nghỉ ngơi, chấm bài, nghiên cứu tài liệu hoặc giải quyết công việcriêng

Khó khăn hiện nay là 11 trường THCS đều bị quá tải về số lượng HS,

do đó sĩ số HS/ lớp đều vượt quá qui định so với Điều lệ trường trung học cơ

sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học Việc tổchức quản lý, giáo dục HS trong công tác chủ nhiệm lớp và tổ chức các hìnhthức hoạt động trên lớp theo PPDH tích cực gặp rất nhiều khó khăn

Học sinh: các em đều trong độ tuổi từ 11 đến 15 tuổi Theo tâm lý học,lứa tuổi này có một vị trí đặc biệt và tầm quan trọng trong thời kỳ phát triểncủa trẻ em, vì nó là thời kỳ chuyển tiếp từ tuổi thơ sang tuổi trưởng thành và

được phản ánh bằng những tên gọi khác nhau như: “thời kỳ quá độ”, “tuổi khó bảo”, “tuổi khủng hoảng”, “tuổi bất trị ” Đây là lứa tuổi có bước nhảy

vọt về thể chất lẫn tinh thần, các em đang tách dần khỏi thời thơ ấu để tiến

sang giai đoạn phát triển cao hơn (người trưởng thành) tạo nên nội dung cơbản và sự khác biệt trong mọi mặt phát triển: thể chất, trí tuệ, tình cảm, đạođức… của thời kỳ này Sự thay đổi điều kiện sống, điều kiện hoạt động củathiếu niên ở trong gia đình, nhà trường, xã hội mà vị trí của các em được nânglên Các em ý thức được sự thay đổi và tích cực hoạt động cho phù hợp với sựthay đổi đó Do đó, đặc điểm tâm lý, nhân cách của HS THCS được hìnhthành và phát triển phong phú hơn so các lứa tuổi trước Sự giao tiếp của các

em đã vượt ra ngoài phạm vi học tập, phạm vi nhà trường, mà còn mở rộngtrong những hứng thú mới, những việc làm mới, những quan hệ mới trong đờisống của các em, các em có nhu cầu lớn trong giao tiếp với bạn bè Do sựphát triển mạnh mẽ của cơ thể, đặc biệt do sự phát triển của các mối quan hệ

xã hội và sự giao tiếp trong tập thể mà ở các em đã biểu hiện nhu cầu tự đánhgiá nhu cầu so sánh mình với người khác Các em đã bắt đầu xem xét mình,vạch cho mình một nhân cách tương lai, muốn hiểu biết mặt mạnh, mặt yếutrong nhân cách của mình Đây là lứa tuổi của các em không còn là trẻ connữa, nhưng chưa hẳn là người lớn Ở lứa tuổi này các em cần được tôn trọngnhân cách, cần được phát huy tính độc lập nhưng cũng rất cần đến sự chămsóc chu đáo và đối xử tế nhị

Ở trường THCS, việc học tập của các em phức tạp hơn một cách đáng

kể Các em chuyển sang nghiên cứu có hệ thống những cơ sở của các khoahọc, các em học tập có phân môn… Mỗi môn học gồm những khái niệm,những quy luật được sắp xếp thành một hệ thống tương đối sâu sắc Điều đóđòi hỏi các em phải tự giác và độc lập cao Các em được học với nhiều GV vàmỗi thầy cô có cách dạy và yêu cầu khác nhau đối với HS, có trình độ nghềnghiệp và phẩm chất, uy tín khác nhau Thái độ tự giác đối với học tập ở lứatuổi này cũng tăng lên rõ rệt Thái độ đối với môn học đã được phân hóa (môn

“hay”, môn “không hay”… )

Thuận lợi của HS các trường THCS quận Gò Vấp là hệ thống trườngTHCS được phân bố tương đối hợp lý, việc thực hiện tuyển sinh đầu cấp theođịa bàn nên HS không phải đi học xa như các bạn cùng trang lứa ở các vùngsâu, vùng xa Các em được học tập trong một môi trường học tập khang trang,trang thiết bị phục vụ cho hoạt động dạy học từng bước được đầu tư theohướng hiện đại Đa số phụ huynh rất quan tâm đến việc học tập của con emmình và luôn tạo những điều kiện thuận lợi cho các em học tập.

Đa số HS THCS có ý thức phấn đấu, rèn luyện, thi đua trong học tập.Các em chuyên cần trong học tập, nghỉ học đều có đơn xin phép của CMHS.Chuẩn bị bài, học bài và làm bài đầy đủ trước khi đến lớp Trong lớp, các emtích cực tham gia phát biểu xây dựng bài và tham gia vào các hoạt động trênlớp do GV tổ chức Luôn nghiêm túc trong kiểm tra, thi HS THCS nghiêmtúc thực hiện nội qui của nhà trường Đa số HS ngoan, lễ phép kính trọng thầy

cô giáo, biết quan tâm, giúp đỡ bạn Các em nhiệt tình tham gia các hoạt độngphong trào, các hoạt động xã hội từ thiện do trường, ngành phát động vàthông qua các hoạt động này đã góp phần vào việc hình thành nhân cách HS Tuy nhiên, vẫn còn một số HS chưa ngoan, chưa xác định rõ mục đích,động cơ học tập nên chưa tự giác, tích cực trong học tập Một trong nhữngnguyên nhân chủ yếu là CMHS quá bận tâm trong việc mưu sinh, không quantâm đến việc học tập của con em và gần như là giao khoán cho nhà trường

1.5 Các yếu tố tác động đến quản lý hoạt động dạy học ở các trường trung học cơ sở quận Gò Vấp, thành phố Hồ Chí Minh

- Việc dạy học ở các trường THCS quận Gò Vấp được thực hiện theođúng biên chế năm học mà Bộ GD&ĐT qui định Phòng GD&ĐT chỉ đạochặt chẽ về công tác giảng dạy của GV và học tập của HS thông qua các buổigiao ban chuyên môn định kỳ hàng tháng, tổ chức các chuyên đề chuyên mônhoặc chỉ đạo bằng văn bản

- Sau khi tiếp thu sự chỉ đạo chuyên môn của phòng giáo dục hoặc Sởgiáo dục vào đầu năm học, HT họp hội đồng nhà trường triển khai những nộidung đã chỉ đạo về việc thực hiện chương trình trong năm học Bên cạnh đó, giao nhiệm vụ cho Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn:

+ Nghiên cứu chương trình toàn cấp học, các môn học (chú ý những chỉđạo điều chỉnh nội dung chương trình của Bộ), dự kiến tiến trình thực hiệnchương trình (chú ý các thời điểm quan trọng: khai giảng, kết thúc học kỳ I,học kỳ II, chuẩn bị xét tốt nghiệp), những vấn đề trọng tâm trong việc thựchiện chương trình theo sự chỉ đạo của cấp trên

+ Dự kiến những vấn đề nảy sinh trong việc thực hiện chương trình

và những giải pháp có thể thực thi, những điều kiện vật chất kỹ thuật cần cungcấp để việc thực hiện chương trình không bị trở ngại

+ Trong các cuộc họp hội đồng nhà trường hàng tháng, Phó Hiệutrưởng hướng dẫn GV những vấn đề khó trong chương trình, giải đáp nhữngthắc mắc, giúp đỡ GV bổ sung đồ dùng dạy học, sách vở tài liệu cần thiết choviệc thực hiện đúng và đủ chương trình

- HT và Phó Hiệu trưởng thường xuyên theo dõi việc thực hiện nộidung chương trình hàng tuần, hàng tháng của GV Hàng tháng, Phó Hiệutrưởng họp với toàn thể GV rút kinh nghiệm việc thực hiện công tác chuyênmôn tháng vừa qua về các nội dung: thực hiện nội dung chương trình, kiểmtra giáo án, đổi mới PPDH, dự giờ, những hoạt động chuyên môn khác; đồngthời triển khai những nội dung công việc liên quan đến hoạt động chuyên môntrong đó có dạy học

- Đội ngũ CBQL, GV, công nhân viên yêu nước, yêu nghề, yêu trẻquyết tâm cao, nỗ lực lớn, đoàn kết vì HS, có năng lực và phẩm chất đạo đức

- Điều kiện CSVC của các trường THCS quận Gò Vấp khang trang,phòng học thoáng mát, bàn ghế đủ phục vụ hoạt động dạy học Đồ dùng dạy

học trong danh mục của Bộ GD&ĐT đủ theo qui định, các thiết bị dạy họchiện đại như đèn chiếu overhead, máy chiếu được trang bị dần và có kế hoạch

bổ sung trong các năm học để hỗ trợ GV trong giảng dạy Hiện nay, tất cả cáctrường THCS đều ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý GV

và HS

- Hoạt động của Ban đại diện CMHS đã phát huy tốt vai trò của một tổchức xã hội cùng với nhà trường trong việc xây dựng môi trường giáo dụcthống nhất nhằm thực hiện mục tiêu, nguyên lý giáo dục Sự phối hợp chặtchẽ, kịp thời của CMHS với nhà trường trong việc tổ chức quản lý, giáo dục

HS Đa số CMHS thật sự quan tâm đến chất lượng học tập và rèn luyện đạođức của con em, thường xuyên kết hợp chặt chẽ với GVCN lớp bàn biện phápbồi dưỡng HS giỏi, phụ đạo HS yếu, giáo dục hành vi tốt cho con em gópphần nâng chất lượng hiệu quả giáo dục trong từng đơn vị

- Sự quan tâm của Quận ủy, Ủy ban nhân dân quận Gò Vấp trong việcđầu tư ngân sách cho sự nghiệp giáo dục ở địa phương tăng hàng năm Chínhtrị ổn định, kinh tế phát triển, đời sống của nhân dân địa phương được cảithiện, các lực lượng xã hội tham gia ngày càng tích cực góp phần cùng vớinhà trường trong giáo dục con em

1.6 Định hướng đổi mới giáo dục hiện nay

Mục tiêu, phương hướng đổi mới GD&ĐT của nước ta trongthế kỷ XXI chính là phải phát triển con người và nguồn nhân lực trên cơ

sở bồi dưỡng thế hệ trẻ tinh thần yêu nước, yêu quê hương, gia đình, tự tôndân tộc, lý tưởng xã hội chủ nghĩa đào tạo lớp người lao động có kiến thức

cơ bản, làm chủ kỹ năng nghề nghiệp, quan tâm hiệu quả thiết thực, nhạy cảmvới cái mới, có ý thức vươn lên về khoa học và công nghệ Xây dựng đội ngũcông nhân lành nghề, các chuyên gia và nhà khoa học, nhà văn hóa, nhà kinhdoanh, nhà quản lý Để đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp CNH - HĐH đất

nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế, sự nghiệp GD&ĐT nước ta phải đổimới căn bản, toàn diện, mạnh mẽ, Bộ Chính trị đã xác định 7 nhiệm vụ, giảipháp cần thực hiện phấn đấu đến năm 2020 nước ta có một nền giáo dục tiêntiến, mang đậm bản sắc dân tộc, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp CNH - HĐHđất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế:

- Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, coi trọng giáo dục nhân cách,đạo đức, lối sống cho HS, sinh viên, mở rộng qui mô giáo dục hợp lý

- Đổi mới mạnh mẽ quản lý nhà nước đối với GD&ĐT

- Xây dựng đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục đủ về số lượng, đápứng yêu cầu về chất lượng

- Tăng cường nguồn lực cho giáo dục; Đảm bảo công bằng xã hội tronggiáo dục; Tăng cường hợp tác quốc tế về GD&ĐT

Đối với giáo dục phổ thông, định hướng đổi mới giáo dục hiện nay đã

và đang được ngành giáo dục triển khai thực hiện ở các cơ sở giáo dục trongnhiều năm qua, đó là:

- Xây dựng và tăng cường đội ngũ nhà giáo và CBQL đủ về số lượng,đồng bộ về cơ cấu và không ngừng nâng cao phẩm chất, năng lực thực hiệnthành thạo PPDH hiện đại

- Đổi mới PPDH theo hướng phát huy tính tích cực, giúp HS biết cách

tự học và hợp tác trong học tập; tích cực, chủ động, sáng tạo trong phát hiện

và giải quyết vấn đề để chiếm lĩnh tri thức mới; giúp HS tự đánh giá năng lựccủa bản thân

- Đổi mới việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập phù hợp với đổi mớiPPDH Việc kiểm tra đánh giá phải thực sự thúc đẩy nâng cao chất lượnggiảng dạy, học tập và sát đúng kết quả học tập của HS

- Xây dựng trường học thân thiện, HS tích cực nhằm đảm bảo cho tất

cả trẻ em được học tập trong môi trường an toàn về thể chất, vững chắc về

tinh thần và được phát triển lành mạnh về tâm lý, được giáo dục về tính trungthực trong học tập và thi cử; người thầy giáo là quan trọng nhất trong việcđem đến hiệu quả và sự tham gia của HS trong học tập; khả năng riêng biệtcủa từng HS được phát hiện, khuyến khích và hỗ trợ cùng với việc xây dựngvăn hóa nhà trường, văn hóa giảng dạy và phương pháp lấy việc học và ngườihọc làm trọng tâm; lôi cuốn xã hội tham gia vào quá trình giáo dục Đây đượcxem là giải pháp đột phá để nâng cao giáo dục toàn diện, đặc biệt là giáo dụcđạo đức

- Đổi mới công tác quản lý nhằm nâng cao chất lượng giáo dục Đặcbiệt là bồi dưỡng đội ngũ HT phổ thông nhằm phát triển năng lực của người

HTvề lãnh đạo và quản lý nhà trường trong môi trường có nhiều thay đổi, đổimới cách suy nghĩ và hành động để trở thành người HT biết gắn tầm nhìn vớihành động, phát huy những giá trị nhà trường và bản thân cho sự phát triểnnhà trường, đào tạo HS trở thành những công dân có phẩm chất và năng lựcthực hiện đổi mới, phát triển đất nước trong thế kỷ XXI

Kết luận chương I.

Qua tìm hiểu cơ sở lý luận của vấn đề quản lý hoạt động dạy học của

HT trường THCS, cho phép chúng tôi rút ra một số kết luận sau:

Vấn đề quản lý hoạt động dạy học đã được các nhà quản lý giáo dục,các nhà nghiên cứu giáo dục có đề cập đến khá nhiều trong thực tiễn trườngTHCS cả nước nói chung và Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng Ở quận

Gò Vấp, có một vài HT đã có nhiều đóng góp cho công tác quản lý hoạt độngdạy học Đây chính là tiền đề quan trọng làm cơ sở cho việc nghiên cứu đề tàinày

Đề tài “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trườngTrung học cơ sở quận Gò Vấp Thành phố Hồ Chí Minh theo định hướng đổimới giáo dục hiện nay” nhằm đề xuất các biện pháp giải quyết được mâu

thuẫn giữa phát triển số lượng với việc nâng cao chất lượng, khắc phục đượccác tồn tại và góp phần nâng cao chất lượng dạy học các trường THCS quận

Gò Vấp theo định hướng đổi mới giáo dục hiện nay, đáp ứng yêu cầu của địaphương và của Thành phố Hồ Chí Minh trong thời kỳ hội nhập

Để xây dựng một nền móng vững chắc cho sự phát triển của nền kinh

tế tri thức và xã hội tri thức trong thế kỷ XXI, giải pháp có ý nghĩaquyết định là phải tăng cường đầu tư cho nguồn vốn con người bằng nhữngcải cách và đổi mới sâu sắc nâng cao chất lượng của sự nghiệp giáo dục trongtoàn xã hội, đáp ứng những yêu cầu của nền kinh tế và xã hội mới trong tươnglai Đổi mới giáo dục trước hết là đổi mới nội dung giáo dục và thay đổi vị tríngười thầy Vốn trí thức cơ bản trong nội dung chương trình giáo dục khôngnhất thiết phải nhiều về về khối lượng mà chủ yếu phải phản ánh được trongmức độ thích hợp những hiểu biết hiện đại của con người về tự nhiên, cuộcsống, xã hội và đất nước Năng lực tri thức phải được bồi dưỡng thông quacách dạy học có tính gợi mở của GV, qua các môn học có tác động đến việcrèn luyện phương pháp tư duy và nhận thức Vai trò truyền thụ kiến thức mộtcách thụ động của người thầy sẽ có giảm đi nhưng người thầy lại phải làm tốthơn vai trò người hướng dẫn các quá trình tìm kiếm tri thức, gợi mở nhữngcon đường phát hiện tri thức, trau dồi khả năng độc lập tư duy và sáng tạo chongười học

Để thực hiện tốt vấn đề trên, người HT trong tình hình hiện nay, khôngchỉ là một nhà sư phạm mẫu mực, không chỉ là người hiểu biết quản lý hànhchánh tổ chức mà phải là nhà chính trị, nhà ngoại giao cho nên để thực hiệntốt đề tài quản lý hoạt động dạy học theo định hướng đổi mới giáo dục hiệnnay, người HT phải nắm vững quan điểm đổi mới giáo dục THCS phải gắnchặt yêu cầu phát triển giáo dục với yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của đấtnước, của từng vùng, từng địa phương, đáp ứng được nhu cầu mới về giáo