SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓAPHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO NÂNG CAO
CHẤT LƯỢNG XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM TRONG
TRƯỜNG MẦM NON NGA GIÁP
Người thực hiện: Mai Thị Mỵ Chức vụ: Hiệu trưởng
Đơn vị công tác: Trường Mầm non Nga Giáp SKKN lĩnh vực: Quản lý
THANH HÓA, NĂM 2018
Trang 22.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh
Giải pháp 1: Triển khai chuyên đề một cách nghiêm túc từ đó
nâng cao nhận thức của giáo viên, cán bộ nhân viên trong
trường về nội dung xây dựng và sử dụng môi trường giáo dục
lấy trẻ làm trung tâm
5
Giải pháp 2: Xây dựng phiếu khảo sát tự đánh giá thực trạng
mức đạt được các tiêu chí “ Xây dựng và tổ chức môi trường
giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” của nhà trường
6
Giải pháp 3: Công tác tham mưu với địa phương và phối kết
hợp với phụ huynh để đầu tư xây dựng, tu sửa Cơ sở vật chất,
trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi phục vụ xây dựng môi trường
giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
7
Giải pháp 4: Chỉ đạo giáo viên xây dựng và sử dụng môi
Giải pháp 5: Tổ chức tốt hội thi Xây dựng môi trường giáo dục
lấy trẻ làm trung tâm” cấp trường và chuẩn bị tố các điều kiện
tham gia hội thi các cấp
15
Giải pháp 6: Phối kết hợp với Phụ hunh và cộng đồng trong
công tác xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm 17
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động
Trang 31 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài:
Như chúng ta đã biết: Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là việc các nhà giáodục không chỉ truyền đạt kiến thức cho học sinh một cách thụ động mà các nhàgiáo dục tạo ra các điều kiện, các cơ hội để mọi đứa trẻ được chủ động, sáng tạo,tích cực hoạt động, tự chiếm lĩnh kiến thức và kinh nghiệm Để đạt được điềunày, các nhà giáo dục (giáo viên) cần nắm được hứng thú, nhu cầu, trình độ, khảnăng, thế mạnh của từng trẻ trong lớp, đánh giá đúng và tôn trọng trẻ Trên cơ
sở đó lựa chọn được nội dung, phương pháp phù hợp với từng nhóm, từng cánhân trẻ Để giáo dục lấy trẻ làm trung tâm được thực hiện một cách tốt nhất và
có hiệu quả nhất thì xây dựng môi trường giáo dục (MTGD) trong các trườngmầm non là việc làm rất cần thiết và không thể thiếu được
“Môi trường giáo dục có ảnh hưởng đến sự thành công trong học tập củatrẻ và ảnh hưởng đến việc nội dung và kết quả mong đợi có đạt được hay không.Môi trường bên trong và môi trường bên ngoài lớp học đều rất quan trọng,chúng cung cấp nhiều cơ hội học tập và vui chơi khác nhau cho trẻ”[1] Môitrường giáo dục trong trường mầm non bao gồm môi trường vật chất và môitrường xã hội Môi trường vật chất bao gồm các trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi,không gian phục vụ cho việc tổ chức các hoạt động sinh hoạt hằng ngày của trẻ.Môi trường vật chất tạo cho trẻ những cơ hội tốt để trẻ thỏa mãn nhu cầu hoạtđộng và phát triển toàn diện về mặt thể chất, trí tuệ thẩm mĩ, đạo đức, xã hội.Môi trường xã hội là các mối quan hệ giúp trẻ hình thành nhân cách của mình, là
sự giao tiếp giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với những người xungquanh Môi trường này vừa mang tính chất sư phạm, vừa mang tính chất giađình Việc phân loại môi trường có thể khác nhau, song đều quan trọng đối vớigiáo dục mầm non, môi trường đó cần phải cung ứng các điều kiện cần thiết đểkích thích và phục vụ trẻ hoạt động một cách tích cực, chăm sóc trẻ tốt… qua
đó, nhân cách trẻ sẽ được phát triển tốt và thuận lợi
Trẻ em ở lứa tuổi mầm non đang hình thành và phát triển, cơ thể trẻ cònnon nớt, sự tăng trưởng và phát triển luôn chịu sự tác động mạnh mẽ, có tínhquyết định của môi trường xung quanh Để trẻ có một cơ thể khoẻ mạnh, thôngminh, nhanh nhẹn hình thành nhân cách lành mạnh làm nền tảng cho các giaiđoạn phát triển sau này thì chúng ta - những người quản lý và những giáo viênmầm non đang trực tiếp đứng lớp hiểu và nắm được tầm quan trọng, ích lợi, yêucầu, nội dung, phương pháp, hình thức, tính chất của việc xây dựng môi trườnggiáo dục trong trường mầm non Để tạo cơ hội cho trẻ được trải nghiệm, pháttriển tiềm năng sáng tạo và sự khéo léo, từ đó giúp trẻ phát triển toàn diện tronglĩnh vực giáo dục (Đức, trí, thể, mỹ, lao động) Hiểu được điều đó tôi đã lựachọn, đi sâu vào nghiên cứu và ứng dụng trong năm học 2017-2018 vừa qua đề
tài: “Một số biện pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng xây dựng và sử dụng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non Nga Giáp".
Trang 4phương châm lấy trẻ làm trung tâm Đầu tư cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết
bị, làm đồ dùng đồ chơi… phục vụ tổ chức các hoạt động trong ngày cho trẻ + Nâng cao chất lượng cho trẻ hoạt động tích cực, chủ động, sáng tạo,mạnh dạn, tự tin, đoàn kết trong môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tạitrường mầm non Nga Giáp
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Tập trung nghiên cứu một số biện pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng xâydựng và sử dụng MTGD lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non Nga Giáp
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Nghiên cứu tài liệu: Sách lý luận, Thông tư, chương trình giáo dục mầm
non, tài liệu hướng dẫn, Môdun Bồi dưỡng thường xuyên
- Phương pháp phỏng vấn: Thu thập thông tin để giáo viên nắm bắt một sốnội dung liên quan đến việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
- Quan sát điều tra, ghi chép: Quan sát quá trình giáo viên và trẻ tham giacác hoạt động xây dựng môi trường giáo dục và mức độ đạt được theo các tiêuchí đánh giá và sự hứng thú của trẻ tham gia các hoạt động trong môi trường đãđược xây dựng nhằm điều tra khảo sát khả năng đạt được của giáo viên và trẻ tạitrường, lớp Sau khi quan sát thu thập những vấn đề liên quan và ghi chép lạimột cách cụ thể, chính xác với giáo viên và trẻ ở từng nhóm lớp
- Phương pháp thống kê số liệu: Sử dụng phương pháp này để thu thập, xử
lý số liệu
2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:
Theo dự án tăng cường khả năng sẵn sàng cho trẻ đi học mô đun D), (MN2 TK) dành cho giáo viên và mô đun (QL1 TK) dành cho cán bộ quản
1(MN1-lý về Xây dựng trường MN lấy trẻ làm trung tâm trong đó có nội dung về thiết
kế, xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non có nêu rõ: “Việc xâydựng môi trường giáo dục trong trường mầm non đáp ứng yêu cầu chuyên đềxây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm là thực sự cần thiết và rất quantrọng Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức, hướngdẫn cho trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, thông qua đó,nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện.” [2]
Để nâng cao chất lượng xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâmnói chung và nội dung xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm nóiriêng, trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ mầm non ban hành kèm theothông tư 28/2016/TT-BGD ra ngày 30/12/2016 của Bộ giáo dục đào tạo Nộidung xây dựng và tổ chức môi trường giáo dục cho trẻ hoạt động cho từng độtuổi bao gồm môi trường vật chất và môi trường xã hội:
+ Đối với môi trường vật chất có: Môi trường cho trẻ hoạt động trong lớpyêu cầu có các đồ dùng, đồ chơi đa dạng có màu sắc sặc sỡ, hình dạng phongphú, hấp dẫn, Sắp xếp, bố trí đồ vật, đồ chơi an toàn, hợp lý, đảm bảo thẩm mỹ
và đáp ứng mục đích giáo dục, Có khu vực để bố trí chỗ ăn, chỗ ngủ cho trẻ đảmbảo yêu cầu quy định Các khu vực hoạt động bố trí phù hợp, linh hoạt có tính
mở, tạo điều kiện dễ dàng cho trẻ tự lựa chọn và sử dụng đồ vật, đồ chơi, tham
Trang 5gia vào hoạt động, đồng thời thuận lợi cho sự quan sát của giáo viên Các khuvực hoạt động của trẻ cần yên tĩnh bố trí xa các khu vực ồn ào Tên các khu vựchoạt động đơn giản, phù hợp với chủ đề và tạo môi trường làm quen với chữviết; Môi trường cho trẻ hoạt động ngoài trời, gồm có Sân chơi và sắp xếp thiết
bị chơi ngoài trời Khu chơi với cát, đá, sỏi, nước Bồn hoa, cây cảnh, nơi trồngcây và khu vực nuôi các con vật
+ Đối với môi trường xã hội: Cần phải đảm bảo an toàn về mặt tâm lý, tạothuận lợi giáo dục các kỹ năng xã hội cho trẻ Trẻ thường xuyên được giao tiếp,thể hiện mối quan hệ thân thiện giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với những ngườixung quanh Hành vi, cử chỉ, lời nói, thái độ của giáo viên đối với trẻ và nhữngngười khác luôn mẫu mực để trẻ noi theo [3]
Căn cứ vào tài liệu hướng dẫn tổ chức thực hiện chương trình giáo dụcmầm non từ 3-36 tháng tuổi, 3-4 tuổi, 4-5 tuổi, 5- 6 tuổi của nhà xuất bản giáodục Việt Nam: “Tổ chức môi trường giáo dục hoạt động của trẻ trong trường,nhóm, lớp có vai trò quan trọng đối với sự phát triển về thể chất, ngôn ngữ, trítuệ, tình cảm – xã hội, khả năng thẩm mỹ, sáng tạo của trẻ Vì vậy xây dựng, bốtrí và tổ chức môi trường cho trẻ chơi và hoạt động cần đảm bảo trên nguyên tắccho trẻ “ Chơi mà học ” “ Học bằng chơi” [4]
Thực hiện tài liệu bồi dưỡng hè hàng năm , tài liệu bồi dưỡng thường xuyêncán bộ quản lý và giáo viên mầm non năm học 2014-2015, 2015-2016 của Bộ Giáodục và đào tạo: “Môi trường giáo dục trong trường, nhóm, lớp mầm non có vai tròquan trọng đối với sự phát triển năm lĩnh vực giáo dục của trẻ” [5]
Để áp dụng chuyên đề vào thực tiễn các nhà trường một cách có hiệu quảnhất, Bộ Giáo dục và đào tạo đã triển khai chuyên đề “Xây dựng trường mầmnon lấy trẻ làm trung tâm” giai đoạn 2016 – 2020 đã được Sở Giáo Dục và Đàotạo Thanh Hóa, phòng Giáo Dục và Đào tạo Huyện Nga Sơn tổ chức triển khaivào hè năm 2017 đến toàn thể cán bộ giáo viên các trường Mầm non Bên cạnh
đó kế hoạch số 237/KH-SGDĐT- GDMN ngày 15/02/2017; Công văn số335/SGDĐT - GDMN ngày 27/8/2017 của Sở Giáo dục và Đào tạo về việcHướng dẫn nhiệm vụ giáo dục mầm non năm học 2017- 2018; Kế hoạch số2446/KH-SGDĐT-GDMN ngày 13/10/2017 của Sở Giáo dục và đào tạo, Kếhoạch số 05/KH-GD&ĐT ngày 03/11/2017 của Phòng GD&ĐT Huyện Nga sơn
về tổ chức hội thi “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trongcác cơ sở giáo dục mầm non”
Như vậy qua đây chúng ta có thể khẳng định rằng: Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là một trong những nhiệm vụ hết sức quan trọng
và là chuyên đề trọng tâm trong năm học 2017 – 2018 đối với bậc học mầm non
cả nước nói chung và trường mầm non Nga Giáp nói riêng
2.2 Thực trạng của công tác xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
* Những thuận lợi:
- Đối với nhà trường:
+ Nhà trường luôn nhận được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của tổ mầm nonphòng giáo dục và đào tạo về chuyên môn, thường xuyên trao đổi thông tin 2 chiềuqua hộp thư điện tử về nhiệm vụ giáo dục mầm non nói chung và nội dung xây
Trang 6dựng môi trường cho trẻ hoạt động theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm nói riêng + Được Đảng ủy - UBND, các ban ngành đoàn thể xã, hội cha mẹ học sinhrất quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho nhà trường.
+ Là trường chuẩn Quốc gia mức độ I năm 2012, đạt kiểm định chất lượnggiáo dục cấp độ 3 vào tháng 4 năm 2015 nên cơ sở vật chất tương đối đầy đủphục vụ cho quá trình chăm sóc – nuôi dưỡng - giáo dục trẻ
+ Trường có khuôn viên thoáng mát, sạch sẽ có hệ thống đồ chơi ngoài trờiđảm bảo theo quy định
- Đối với giáo viên: Đội ngũ giáo viên trẻ, luôn nhiệt tình trong công việc,hết lòng yêu thương trẻ, có tinh thần trách nhiệm cao trong công tác chăm sócgiáo dục trẻ, xây dựng môi trường, làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo; 100% cán bộ,giáo viên, nhân viên trong nhà trường đều đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn 85%
- Đối với phụ huynh: Luôn quan tâm đến con em trong trường và tin tưởngủng hộ mọi hoạt động của nhà trường
- Đối với trẻ: Tỷ lệ trẻ ra lớp đông, trẻ ngoan, thông minh, nhanh nhẹn
* Những khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi, nhà trường cũng còn gặp một số khó khăn như:
- Do điều kiện cơ sở vật chất nhà trường xây dựng từ năm 2006 nên một số
vị trí ở sân chơi, nền các phòng học và phòng chức năng bị bung gạch; tườngcác phòng học, phòng chức năng có nhiều chỗ bị bong lở, cổng trường và hàngrào sắt bị rỉ, mục, các gốc cây bóng mát trong sân trường chưa được xây bồn
- Tuy khuôn viên bên ngoài của nhà trường đảm bảo xanh - sạch – đẹp – antoàn nhưng chưa thực sự phong phú về các khu vực chơi ngoài trời
- Bước vào đầu năm học 2017-2018 nhà trường thiếu 6 giáo viên theo địnhbiên nên phần nào ảnh hưởng đến chất lượng nuôi dưỡng – chăm sóc – giáo dụctrẻ nói chung và công tác xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm nói riêng
* Kết quả của thực trạng: Từ những thực trạng trên, đầu năm học (Tháng
9/2017) Ban giám hiệu chúng tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng chung củanhà trường, đội ngũ giáo viên và trẻ Kết quả:
- Đối với nhà trường: Theo thang điểm 100
Đầu tư TTB, đồ dùng
CSVC ĐC (20 điểm)
XD môi trường vật chất bên trong
và ngoài nhóm lớp (20 điểm)
XD các mối quan
hệ, MT xã hội trong nhà trường (20 điểm)
Kết quả Tổng điểm đạt
Xếp loại
Nội dung, hình thức,
PP tổ chức cho trẻ khai thác và sử dụng MTGD có hiệu quả.
Công tác tuyên truyền, sưu tầm vật liệu phế thải làm ĐD ĐC và XDMTGD trong và ngoài nhóm, lớp
Kết quả chung
Tỉ lệ
% 25 33.3 33,3 8.4 25 41.7 33.3 0 25 33.3 41.7 0 33.3 41.7 25 0 25 33.3 33.3 8.4
- Bảng khảo sát trên trẻ đầu năm học:
Độ tuổi Trẻ có kỹ năng hiểu Trẻ hợp tác cùng cô và Trẻ tích cực hoạt Trẻ luôn khẳng
Trang 7động, sáng tạo trải nghiệm, khám phá trong
MT giáo dục
định bản thân, có kiến thức và phát triển kỹ năng hoạt động.
Qua các bảng khảo sát cho thấy kết quả chung của nhà trường tuy đạt điểm
ở mức độ tốt nhưng nằm ở số điểm chớm đầu mức tốt; Chất lượng đội ngũ giáoviên ở mức trung bình cao, thậm chí còn có đồng chí còn ở mức độ yếu; chấtlượng trên trẻ vì qua thời gian nghỉ hè, các cháu đã phần nào quên các kiến thức
về tất cả các lĩnh vực cũng như sự giao tiếp, hợp tác với bạn bè nên tỉ lệ trẻ chưađạt còn cao
2 3 Các giải pháp đã thực hiện để giải quyết vấn đề:
Với thực trạng trên để nâng cao chất lượng xây dựng và sử dụng môitrường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, Tôi đã nghiên cứu tìm tòi sáng tạo và ápdụng các biện pháp mới nhằm nâng cao chất lượng chung của nhà trường, củagiáo viên và trẻ trong xây dựng và sử dụng môi trường trong năm học như sau:
2.3.1 Giải pháp 1: Triển khai chuyên đề một cách nghiêm túc từ đó
nâng cao nhận thức của giáo viên, cán bộ nhân viên trong trường về nội dung xây dựng và sử dụng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm:
- Ngay sau khi Ban giám hiệu được đi tiếp thu chuyên đề do PhòngGD&ĐT mở, tôi đã phân công nhiệm vụ cho đồng chí Phó hiệu trưởng phụ tráchchuyên môn lên kế hoạch để tổ chức học tập, thực hành nội dung xây dựng môitrường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho CBGV trong trường tham gia học vàthực hành Yêu cầu các nội dung cần đạt được đó là:
+ Cán bộ giáo viên trong trường phải nắm chắc được vai trò của việc xâydựng MTGD lấy trẻ làm trung tâm đối với sự phát triển toàn diện của trẻ
+ Yêu cầu của việc tổ chức xây dựng MTGD lấy trẻ làm trung tâm phù hợp
- Trong quá trình triển khai các nội dung chuyên đề, tôi chỉ đạo triển khaidưới hình thức phát huy tính tích cực của người học, chia lớp ra thành các nhómtheo khối: Nhà trẻ, 3 tuổi, 4 tuổi, 5 tuổi và đưa ra các câu hỏi để các nhóm thảoluận và thống nhất đưa ra đáp án cử đại diện tổ trình bày đáp án, các nhóm khác
bổ sung nếu nhóm đã trả lời chưa đầy đủ Từ đó cán bộ giáo viên sẽ hiểu sâu vànhớ lâu từng nội dung và đưa vào thực hiện sẽ đạt hiệu quả tốt hơn
Trang 8Ví dụ câu hỏi:
+ Đồng chí hiểu thế nào là môi trường GD lấy trẻ làm trung tâm
+ Xây dựng MTGD lấy trẻ làm trung tâm gồm những nội dung gì?
+ Xây dựng MTGD lấy trẻ làm trung tâm có tác dụng như thế nào đối với
sự phát triển của trẻ Mầm non?
+ Đ/c hãy thiết kế xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm củanhóm lớp mình
- Bên cạnh thảo luận, ôn luyện về kiến thức chúng tôi đã phân công cácnhóm thực hành xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm bên tronglớp học về tận dụng nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương, nguyên liệu phế thải
để giáo viên và trẻ làm đồ dùng đồ chơi, bố trí sắp xếp các khu vực chơi trongcác nhóm lớp mình phụ trách Hoặc tổ chức một hoạt động cho trẻ được hoạtđộng, giao tiếp, chia sẻ, hợp tác và được thể hiện mình trong môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
- Nhận thức đúng sẽ giúp cho hành động đúng Để thực hiện biện pháp này,ban giám hiệu nhà trường đã tích cực:
+ Đăng lý mua tài liệu với Phòng GD&ĐT, sưu tầm tìm tài liệu, sách báo,tập san…viết về nội dung xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâmcho toàn trường học tập nghiên cứu
+ Mở video hình ảnh thăm quan thực tế xây dựng môi trường giáo dục lấytrẻ làm trung tâm trường Mầm non Nam Ngạn, trường mầm non Hoa Mai do SởGD&ĐT tổ chức lớp chuyên đề đến thăm quan học hỏi; Truy cập những tranhảnh, đồ dùng… trên mạng, Itenet, đĩa chiếu cho chị em xem về quy trình,nguyên tắc, thiết kế (cách sắp xếp bố trí môi trường giáo dục và cách làm từnhững nguyên vật liệu có sẵn ở địa phương…để cho sự sắp xếp phù hợp vớitừng góc chơi, từng chủ đề)
+ Mở hội thảo chuyên đề cho cán bộ giáo viên cùng tham gia hưởng ứngthảo luận về nội dung thực hiện
- Xây dựng tổ chức các giờ dạy mẫu và cách sắp xếp bố trí của các lớp.Đặc biệt là hai lớp điểm thay đổi vị trí, thay đổi theo chủ đề, đồ dùng đồ chơiphải phù hợp với chủ đề, giúp trẻ dễ lấy và hoạt động thoải mái…nhằm pháttriển tư duy của trẻ
Kết quả: 100% cán bộ giáo viên trong trường đã tham gia học tập, thảo
luận, thực hành xây dựng và sử dụng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâmmột cách nghiêm túc, chất lượng và áp dụng xây dựng và tổ chức cho trẻ hoạtđộng trong môi trường giáo dục một cách hiệu quả, có chất lượng
2.3.2 Giải pháp 2: Xây dựng phiếu khảo sát tự đánh giá thực trạng mức đạt được các tiêu chí “Xây dựng và tổ chức môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” của nhà trường:
Ngay sau khi nhận được kế hoạch 2446/KH-SGDĐT-GDMN ngày13/10/2017 của Sở GD&ĐT Thanh Hóa, và Kế hoạch số 05/KH-GD&ĐT ngày03/11/2017 của Phòng GD&ĐT Huyện Nga sơn về hướng dẫn tổ chức Cuộc thi
“Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong các cơ sở giáo dụcmầm non” Nhà trường đã thực hiện nghiêm túc và xây dựng bộ tiêu chí tự đánh
giá nội dung “Xây dựng và sử dụng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”
Trang 9để từ đó nắm bắt được trong các tiêu chí đã đạt đến mức độ nào, tiêu chí nàochưa đạt để từ đó có kế hoạch chỉ đạo xây dựng xây dựng MTGD phù hợp vớithực tế và đáp ứng được yêu cầu của các tiêu chí đưa ra Tôi đã cùng BGH tiếnhành đánh giá thực trạng của nhà trường trên các mặt sau:
+ Đánh giá cảnh quan chung của nhà trường (thiết kế mặt bằng chung bố tríphòng làm việc, phòng học, bếp ăn sân chơi, phương tiện đi lại, khu vệ sinh,nước sạch cây bóng mát, hoa, màu tường, con vật, cho trẻ học tập…)
+ Đánh giá xếp loại việc sắp xếp, trang trí, sử dụng cụ thể của từng khuvực, từng lớp Từ đó đánh giá xếp loại thi đua hàng tháng của cán bộ giáo viên
và nhóm lớp
+ Đánh giá môi trường xã hội là cách giao tiếp giữa giáo viên với phụhuynh (giáo viên tuyên truyền với phụ huynh về xây dựng môi trường giáo dụcnhư thế nào), trẻ với trẻ, giáo viên giúp trẻ hình thành nhân cách (giáo viên giúptrẻ có cơ hội được giao tiếp với nhau thông qua hoạt động trong và ngoài nhómlớp) và giữa trẻ với cô, trẻ với gia đình, trẻ với môi trường xung quanh… giúp
họ hiểu được tầm quan trọng, vai trò và thái độ hành vi của mình đối với việcđánh giá thực trạng xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non
* Kết quả: Từ kết quả của phiếu tự khảo sát Ban giám hiệu và giáo viên
thấy được những điểm đạt được và chưa đạt, từ đó đưa ra kế hoạch cụ thể để xâydựng, bổ sung hoàn thiện môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đạt hiệu quả
và được Phòng GD&ĐT đánh trong lần kiểm tra kết quả “Xây dựng và tổ chứcMTGD lấy trẻ làm trung tâm” đạt 96.5 điểm
(Phiếu khảo sát tự đánh giá thực trạng các tiêu chí “Xây dựng và tổ chức MTGD lấy trẻ làm trung tâm” của nhà trường và kết quả phòng GD&ĐT kiểm
tra đánh giá xem tại phần phụ lục 1).
2.3.3.Giải pháp 3: Công tác tham mưu với địa phương để đầu tư xây dựng, tu sửa Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm:
- Vào đầu năm học ban giám hiệu đã tiến hành khảo khát nắm tình tình cơ
sở vật chất, trang thiết bị của nhà trường Sau khi nắm rõ thực trạng, Tôi đã lập
tờ trình đề nghị UBND Xã xây dựng, tu sửa cơ sở vật chất như: Xây cổng, tườngrào, xây bồn hoa, bể nước, trát lại và lăn sơn tường các phòng học, phòng chứcnăng Đi kèm cùng với Tờ trình là dự toán tất cả các hạng mục, các thiết bị cầnthay thế để đảm bảo cho các cháu bước vào năm học mới được an toàn
Bên cạnh đó, Thực hiện phương châm “Mưa dầm thấm lâu” nên các cuộchội nghị Đảng ủy mở rộng thường kỳ, cuộc họp Hội đồng nhân dân xã, và cáchội nghị khác tôi đều tham gia phát biểu Một mặt là báo cáo về kết quả hoạtđộng của nhà trường mặt khác kiến nghị để Địa phương quan tâm đầu tư xâydựng cơ sở vật chất, trang thiết bị cho nhà trường Từ sự tham mưu tích cực củatôi, Tháng 7/ 2017 địa phương đã thành lập đoàn khảo sát thực tế tại trường, mờiBan đại diện Phụ huynh và Ban giám hiệu trường cùng tham gia Đi cùng đoànkhảo sát bản thân Tôi đã trực tiếp giới thiệu, phân tích, chỉ ra các hạng mục, các
vị trí, các thiết bị đã hư hỏng, không hợp lý một cách có khoa học
Ví dụ: Khi khảo sát đến khu vực cổng, tường rào, tôi giải trình: Cổng và hàng
rào sắt làm từ năm 2006 đến nay đã bị hoen rỉ, mục, một số song sắt đã bị gẫy nên
Trang 10những vị trí đó thưa -> trẻ dễ chui qua ra đường rất nguy hiểm -> không an toànđến tính mạng trẻ
Hoặc: Tường của các nhóm lớp, các phòng chức năng đã lở, ngấm ẩm ->khi giá góc và các loại tủ tài liệu kê sát tường sẽ làm nhanh hỏng tủ, đồ dùng đồchơi, tài liệu; khi tường lở sẽ rất bụi bẩm mất vệ sinh ảnh hưởng đến sức khỏecủa trẻ; mặt khác khi giáo viên trang trí không đảm bảo tính thẩm mỹ, các hìnhảnh dán sẽ nhanh bị bong hỏng
Ban khảo sát thiết kế của xã cũng thấy được những vị trí, những thiết bị nhàtrường đưa ra, đề nghị là hoàn toàn hợp lý và đã họp báo cáo Đảng ủy - UBND Xãtiến hành xây dựng, tu sửa Cơ sở vật chất, trang thiết bị cho nhà trường
* Kết quả: UBND xã đã tổ chức thực hiện xây dựng mới cho nhà trường 1
bể nước mưa 35m3 tại khu bếp nấu; đóng trần, ốp gạch tường khu bếp nấu, Thaymới lại toàn bộ tường rào, cổng, biển trường, Xây các bồn cây trong sân trường;vạc trát lại và lăn sơn mới toàn bộ tường phòng học, các phòng chức năng, nhờ
có tường mới nên việc trang trí trong và ngoài tường các lớp học đạt thẩm mỹcao hơn; tu sửa, lát lại sân chơi và lát các phòng gạch bị bong Kinh phí đầu tư307.000.000đ
2.3.4 Giải pháp 4: Chỉ đạo giáo viên xây dựng và sử dụng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm:
** Xây dựng và tổ chức sử dụng môi trường xã hội:
Đối với môi trường xã hội, tôi chỉ đạo các nhóm lớp phải xây dựng mộtmôi trường học tập vui chơi cho các cháu thực sự đoàn kết Mỗi cán bộ, giáoviên phải gương mẫu đối với trẻ, thực sự là một tấm gương cho trẻ học tập Giáoviên gương mẫu từ những cử chỉ, lời nói, tác phong, đi đứng, ăn mặc Đối vớitrẻ phải nhẹ nhàng, âu yếm, gần gũi, yêu thương tôn trọng, đối xử công bằng vớitrẻ đúng mực Trong năm học chúng tôi gắn cùng với phát động phong trào thiđua là các nội dung về xây dựng môi trường xã hội thân thiện, an toàn, cởi mởgắn với tiêu chí xếp loại thi đua để giáo viên nêu cao tinh thần trách nhiệm độngviên trẻ cùng cô thực hiện tốt các phong trào Các nội dung này được in thànhcác câu khẩu hiệu và được trang trí bằng các hình ảnh ngộ nghĩnh phù hợp vớinội dung và gắn ở các vị trí quan sát
Ví dụ: Các nội dung: “Bé vui đến trường, cô vui đón bé”; “Cô mẫu mực,
Bé chăm ngoan”; “Ngôi trường là nhà, cô giáo là mẹ, các cháu là con”; “Nói lờihay, làm việc tốt”; “Bé vui khoẻ-Cô hạnh phúc”; “Trường mầm non-Ngôi nhà
ấm áp của bé”; “ Chúng mình hãy lắng nghe và chia sẻ”; “Kết nối vòng tay yêuthương”
Nhờ những phát động như trên, dần dần những hành vi chưa gương mẫucủa cán bộ, giáo viên, nhân viên đã chấm dứt, hành vi lời nói của giáo viên vớigiáo viên, giáo viên với trẻ nhẹ nhàng thân thiện hơn, cô không nói to trong giờnghỉ của trẻ, không đi xe trong sân trường, ăn mặc lịch sự kín đáo, khi giao tiếp,trao đổi, trò chuyện với phụ huynh, với trẻ, với mọi người xung quanh đúngphong cách nhà giáo
Đối với các cháu trong giờ học cũng như trong giờ chơi, tôi chỉ đạo giáoviên tổ chức thực hiện đảm bảo được môi trường giao tiếp thân thiện, hòa đồng,
ấm cúng, cởi mở tạo cơ hội, điều kiện cho trẻ được giao tiếp với nhau, tôn trọng
Trang 11trẻ Trong giờ đón trả trẻ giáo viên gặp gỡ, trao đổi với phụ huynh phải thể hiệntình cảm thân thiện, cởi mở và mẫu mực Quan hệ giữa cô và trẻ thể hiện tìnhthương yêu, tôn trọng, tin tưởng, đối xử công bằng với trẻ Quan hệ giữa trẻ vớitrẻ thể hiện sự hợp tác, thân thiện, cô giáo đưa các cháu đi dần vào nề nếp, thóiquen như: có tinh thần tập thể, đoàn kết, biết thương yêu, nhường nhịn lẫn nhau,trong cách xưng hô giao tiếp phải luôn xưng tôi với bạn, nếu bạn ngã biết đếngiúp đỡ bạn, nâng bạn đứng dậy…
Ngoài ra tôi chỉ đạo giáo viên tổ chức một ngày ở trường của trẻ, cô giáophải tạo điều kiện tất cả trẻ đều được tham gia các hoạt động học tập, vui chơi, ăn,ngủ, vệ sinh để trẻ bọc lộ cá tính, sở thích, cách ứng xử, lời ăn, tiếng nói củamình Chỉ đạo tất cả giáo viên phải linh hoạt sáng tạo, có nhiều hình thức, thủthuật, biện pháp hay để tổ chức, hướng dẫn trẻ hoạt động, khơi gợi ở trẻ tính tò
mò ham hiểu biết, thích khám phá những điều mới lạ, luôn gần gũi và uốn nắnnhững sai sót của trẻ trong mọi hoạt động, hành vi, lời nói, nhằm để kích thíchtrẻ chủ động, tích cực tham gia hoạt động Điều này rất phù hợp với đặc điểmtâm, sinh lý của trẻ mầm non là mau nhớ nhưng cũng chóng quên Tổ chức chotrẻ hoạt động, trải nghiệm với môi trường giáo dục có nhiều ưu thế nâng cao vềkiến thức, kỹ năng, tính chú ý, ghi nhớ có chủ định, tính khéo léo, kiên trì, tínhsáng tạo và mở rộng vốn hiểu biết cho trẻ về thế giới xung quanh
Kết quả: 12/12 giáo viên đã xây dựng được môi trường xã hội thân thiện,
đoàn kết, vui vẻ và tổ chức cho trẻ hoạt động một cách hiệu quả Từ đó góp phầntạo nên môi trường xã hội tốt trong nhà trường
** Xây dựng và tổ chức sử dụng môi trường vật chất:
Xây dựng MTGD lấy trẻ làm trung tâm trong trường Mầm non gồm môitrường vật chất và môi trường xã hội Khi xây dựng và sử dụng môi trường vậtchất tốt sẽ hỗ trợ tích cực cho trẻ phát triển tình cảm xã hội Trẻ được tương tácvới cô, với bạn, với những người xung quanh nhân cách trẻ sẽ được phát triểnthuận lợi Vì vậy giáo viên cần phải cung ứng các điều kiện cần thiết về môitrường vật chất để kích thích và phục vụ trẻ hoạt động một cách tích cực
* Xây dựng và sử dụng môi trường vật chất trong các nhóm lớp:
- Với môi trường vật chất cho trẻ hoạt động trong phòng, lớp tôi đã chỉ đạogiáo viên xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động một cách thuận tiện đó là: Phảichọn đồ chơi, đồ dùng, học liệu an toàn, có kích thước, trọng lượng, chất liệu,kết cấu phù hợp với thể chất và tâm lý của trẻ Sắp xếp đồ dùng, đồ chơi, họcliệu khoa học, gọn gàng ở nơi trẻ dễ thấy, dễ lấy, dễ dùng, dễ cất, treo hoặc dánvừa tầm với của trẻ Giáo viên thường xuyên phải hướng dẫn trẻ biết phân loại
đồ dùng, đồ chơi, học liệu theo góc hoạt động ở vị trí nhất định, biết xếp đúngchỗ sau khi tham gia các hoạt động trong ngày
- Các đồ dùng cá nhân của mỗi trẻ phải 1 ký hiệu riêng cho tất cả các đồdùng của mình, để cho trẻ dễ sử dụng, không bị nhầm lẫn như: Ca, cốc, khănmặt, gối, nhíp đánh răng, bảng bé ngoan, ghế ngồi Qua đó cũng là một trongcác hình thức để cung cấp kiến thức, kỹ năng và phát triển các lĩnh vực giáo dụccho trẻ
- Trong lớp học tôi chỉ đạo giáo viên đã thiết kế, xây dựng các khu vựcchơi khác nhau:
Trang 12+ Độ tuổi nhà trẻ 18-24 tháng gồm các khu vực: Khu vực vận động; khuvực hoạt động với đồ vật, đồ chơi; khu vực cho trẻ chơi với truyện tranh, bút sáp
và giấy; khu vực cho trẻ nghỉ ngơi, thư giãn
+ Độ tuổi nhà trẻ 25-36 tháng gồm các khu vực: Khu vực vận động; khuvực hoạt động với đồ vật, đồ chơi; khu vực cho trẻ chơi với truyện tranh, bút sáp
và giấy; khu vực cho trẻ nghỉ ngơi, thư giãn; Khu vực chơi thao tác vai, chơi vớiđất nặn, bút vẽ
+ Với độ tuổi mẫu giáo chỉ đạo giáo viên thiết kế gồm 6 khu vực chơichính: (hay còn gọi góc chơi) như: Khu vực âm nhạc, Khu vực chơi xây dựng-lắp ghép, khu vực chơi đóng vai, khu vực thư viện (sách, truyện), khu vực tạohình, khu vực khám phá khoa học được bố trí, sắp xếp theo nguyên tắc nhữnghoạt động tương đồng bố trí gần nhau (hoạt động tĩnh xa hoạt động động) có họcliệu và đồ dùng đồ chơi đặc trưng cho từng góc và được trẻ cùng cô bày biệnhấp dẫn, sắp xếp thuận lợi, mang tính mở, tạo cơ hội cho trẻ hoạt động theo khảnăng, hứng thú, sở thích của trẻ và được thay đổi theo từng chủ đề
Ví dụ: Thiết kế xây dựng và sử dụng môi trường giáo dục trong lớp mẫu
giáo 5 tuổi A1 với chủ đề “Thế giới động vật” Giáo viên thiết kế và tổ chức chotrẻ hoạt động như sau:
- Với mảng chính của chủ đề thế giới động vật giáo viên đã cùng trẻ thiết
kế một bức tranh từ những miếng xốp và nguyên vật liệu phế thải như chiếu, vỏlạc, mùn cưa, vỏ cây khô phía dưới đã được chuẩn bị rất nhiều những con vậtgần gũi quen thuộc được làm từ đôi bàn tay của cô và trẻ để trẻ chơi, tìm hiểu,khám phá, tất cả đều dược làm bằng cách tháo ra lắp vào để cho trẻ dễ dàng hoạtđộng Trẻ sẽ kể tên được những con vật gì? Chúng sống ở đâu? Thức ăn củachúng là gì? Sau đó trẻ sẽ trải nghiệm bằng việc lấy con vật mà trẻ thích để gắnlên từng chủ đề nhánh tạo thành một bức tranh hoàn chỉnh của chủ đề
Các khu vực chơi khác ở trong lớp được bố trí, sắp xếp phù hợp, đồ dùng
đồ chơi gọn gàng, khoa học mang tính thẩm mỹ cao Mỗi khu vực chơi đều cógóc mở để trẻ được trải nghiệm các công việc của mình trước khi tham gia quátrình chơi ở góc kín:
- Ở khu vực âm nhạc:
+ Ở góc mở có chuẩn bị tranh ảnh, lô tô, đồ dùng âm nhạc, trang phục (cógiá treo riêng cho mỗi loại một ngăn ghi tên đồ dùng, dụng cụ), các hình thứcbiểu diễn, các bài hát phù hợp với nội dung chủ đề
+ Mục tiêu để trẻ biết lựa chọn các bài hát phù hợp với chủ đề thế giớiđộng vật, biết sử dụng các loại đồ dùng âm nhạc khác nhau, biết lựa chọn trangphục theo từng vùng, miền phù hợp với bài hát và hình thức biểu diễn
+ Tranh gợi ý tổng quát: Những ngày nào cho trẻ chơi ở góc âm nhạc: côgơi ý trẻ lựa chọn bài hát, trang phụ, đồ dùng âm nhạc, hình thức biểu diễn phùhợp với bài hát, lựa chọn lô tô gắn lên, sau đó mới cho trẻ thực hiện
+ Sau khi thực hiện qui trình chơi ở góc mở xong trẻ đến giá được bố trí có rấtnhiều các dụng cụ âm nhạc khác nhau như đàn, trống, phách tre, sắc xô, mũ múacác loại mà đã được tận dụng những nguyên vật liệu phế thải của cô và trẻ tạo rathật ngộ nghĩnh, đáng yêu.…và các trang phục biểu diễn để chọn đạo cụ, trangphục phù hợp và thực hiện biểu diễn tại khu sân khấu nhỏ nhắn, xinh xắn đã được