Lí do chọn đề tài:Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ; hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẢNG XƯƠNG
TRƯỜNG MẦM NON QUẢNG NGỌC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI
MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM GIÚP TRẺ
5 - 6 TUỔI HOẠT ĐỘNG TÍCH CỰC
Người thực hiện: Trịnh Thị Lan Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Mầm non Quảng Ngọc SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn
Trang 2MỤC LỤC
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2 2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 2 2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 4
2.3.1 Tự bồi dưỡng, trang bị cho mình những kiến thức về xây
dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.
5
2.3.2 Trang trí lớp - Làm đồ dùng, đồ chơi - Xây dựng môi trường
thân thiện, gần gũi để trẻ được vừa học, vừa chơi và thỏa mãn nhu
cầu khám phá của bản thân.
7
2.3.3 Hướng dẫn, tổ chức cho trẻ hoạt động có hiệu quả trong môi
trường đã xây dựng.
9
2.3.4 Tuyên truyền, phối kết hợp với phụ huynh 11 2.4 Hiệu quả của SKKN đối với hoạt động giáo dục, với bản thân,
đồng nghiệp và nhà trường
12
Tài liệu tham khảo
Danh mục các đề tài SKKN đã được Hội đồng SKKN ngành
GD&ĐT huyện, tỉnh xếp loại.
Phụ lục
1 Mở đầu
Trang 31.1 Lí do chọn đề tài:
Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ; hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị
cho trẻ em vào lớp một; hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm
sinh lí, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kĩ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt
nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời.[1]
Xu thế đổi mới mạnh mẽ của nền giáo dục nói chung và giáo dục mầm non nói riêng là lấy học sinh làm trung tâm, giáo viên là người hướng dẫn, tổ chức
các hoạt động nhằm phát huy những năng lực chung cho trẻ[3], đáp ứng với việc
bước đầu hình thành những con người mới cho xã hội hiện đại và không ngừng phát triển
Trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo rất ngây thơ, hồn nhiên, nhưng cũng rất ham thích được học hỏi những cái mới lạ;vậy người giáo viên phải làm thế nào để giúp trẻ vừa có thể vui chơi một cách hồn nhiên, nhưng cũng có thể tiếp nhận được những kiến thức mà cô giáo muốn truyền đạt đến trẻ? Để trẻ không những tiếp nhận những kiến thức đó một cách thụ động mà phải tích cực, chủ động, thích được khám phá và tìm hiểu về thế giới xung quanh – những yếu tố rất quan trọng giúp cho việc hình thành ở trẻ những kỹ năng ban đầu giup trẻ sẵn sàng tiếp nhận tri thức của loài người sau này
Ở lứa tuổi mầm non, việc tiếp nhận kiến thức của trẻ thông qua hoạt động vui chơi vô cùng quan trọng Vui chơi ngoài việc giúp trẻ thỏa mãn nhu cầu giải trí còn có vai trò rất quan trọng đối với việc học tập và phát triển của trẻ
[2].Chính vì vậy, việc thiết kế và xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ là rất quan trọng và cần thiết[5] Môi trường càng phong phú, đa dạng, phù hợp và chú
trọng việc đặt học sinh làm trung tâm thì hiệu quả giáo dục càng lớn Nó được ví
như người giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức, hướng dẫn cho trẻ nhằm
thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, thông qua đó, nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện
Thật vậy, một môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trí khu vực chơi và học trong lớp và ngoài trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với
sự phát triển thể chất của trẻ, mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo Môi trường giao tiếp cởi
mở, thân thiện giữa cô với trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với môi trường xung quanh sẽ tạo cơ hội cho trẻ được chia sẻ, giãi bày tâm sự,nguyện vọng, mong ước của trẻ với vô, với bạn bè, nhờ vậy mà cô hiểu trẻ hơn, trẻ hiểu nhau hơn, hoạt động phối hợp nhịp nhàng hơn nên hiệu quả hoạt động cũng cao hơn, trẻ
yêu trường, yêu lớp yêu cô giáo và bạn bè hơn[5].
Việc xây dựng môi trường giáo dục phù hợp sẽ là phương tiện, là điều kiện
để phát triển phù hợp với từng trẻ, bên cạnh đó quá trình xây dựng môi trường giáo dục sẽ thu hút được sự tham gia của các phụ huynh và sự đóng góp của cộng đồng xã hội để thỏa mãn mong đợi đối với sự phát triển của trẻ
Trong thực tế hiện nay, phần lớn giáo viên đã biết cách xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ hoạt động, trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động giáo dục do cô tổ chức Tuy nhiênmôi trường cho trẻ hoạt động còn mang tính áp đặt,
Trang 4cứng nhắc; cách bố trí các góc hoạt động chưa linh hoạt, chưa khai thác hiệu quả
sử dụng của các góc, các đồ dùng đồ chơi chưa phong phú, đa dạng, chưa thỏa mãn được nhu cầu khám phá, tìm tòi trải nghiệm của trẻ … Chủ yếu mang tính chất trang trí nhiều hơn, chưa thực sự xuất phát từ trẻ; chưa kích thích được tính
tò mò, khám phá của trẻ; khi học và chơi trẻ còn rất thụ động…Từ những lý do
đó tôi đã lựa chọn đề tài nghiên cứu của mình trong năm học này là:"Một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm giúp trẻ 5-6 tuổi hoạt động tích cực"nhằm tìm ra được những biện pháp hiệu quả "phát huy
được hứng thú, nhu cầu, khả năng, thế mạnh của mỗi đứa trẻ" [5] để mọi trẻ đều
được hiểu, đánh giá đúng và được tôn trọng; tạocơ hội tốt nhất để trẻ có thể để thành công
1.2 Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu lý luận, thực tiễn để tìm ra các biện pháp xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm giúp trẻ 5-6 tuổi hoạt động tích cực
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Các biện pháp xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm giúp trẻ 5-6 tuổi hoạt động tích cực
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
* Phương pháp nghiên cứu lý luận:Nghiên cứu tài liệu, phân tích, tổng hợp lý
luận, nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết về việc vận dụng các biện pháp
* Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp quan sát, đàm thoại, thực
nghiệm (thực hành, trải nghiệm) … điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin Quan sát hoạt động của trẻ, …
* Phương pháp thống kê toán học: Xử lý số liệu kết quả nghiên cứu Lập bảng
thống kê và xử lý số liệu để đưa ra tỉ lệ % đạt và chưa đạt của trẻ
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:
Các nhà giáo dục đều phải thừa nhận một điều rằng cách tiếp cận tốt nhất
để giáo dục trẻ 0-11 tuổi đó là lấy trẻ làm trung tâm và ứng dụng các phương pháp dạy học tích cực để thúc đẩy sự phát triển tính chủ động, khả năng tư duy phản biện và giải quyết vấn đề cho trẻ Các cách tiếp cận tốt thường thể hiện tính tích hợp cao và kết nối việc học với thực tế đời sống của trẻ
Hiện nay trên thế giới có một số mô hình, cách tiếp cận trong giáo dục đầu đời được các nhà chuyên gia giáo dục đánh giá cao Điển hình như các mô hình
đã có từ lâu nhưng hiện vẫn có giá trị là Montessori (Italy) hay các mô hình mới
được xây dựng gồm Reggio Emilia (Italy), High Scope (Mỹ)…[8]
Chuyên đề "Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm" đã được triển khai đồng bộ, xuyên suốt; có nhiều tài liệu văn bản hướng dẫn cụ thể, chi tiết… tạo cơ sở để giáo viên thực hiện một cách đúng đắ và triệt để Các cuộc thi
"Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm" đã được tổ chức triển khai thực hiện rộng khắp từ cấp trường, cấp huyện, Tỉnh… Trường cũng đã tham gia hội thi cấp Huyện và được PGD&ĐT đánh giá cao
Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, chúng khác nhau về thể chất, tình cảm,
xã hội, trí tuệ, hoàn cảnh gia đình, văn hóa và tâm lý Do đó, mỗi trẻ em có hứng
thú, cách học và tốc độ học tập khác nhau và chúng đều có thể thành công[5].
Trang 5Trẻ học bằng chơi tốt nhất khi có người lớn hỗ trợ và mở rộng những gì chúng đang hứng thú và đang thực hiện
"Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm" là quan điểm giáo dục dựa trên hứng thú, nhu cầu của trẻ; đánh giá đúng, tôn trọng và phát huy được khả năng, thế mạnh của mỗi trẻ; tạo điều kiện giúp mỗi đứa trẻ đều có cơ hội tốt nhất để phát triển
[3] Để giáo dục lấy trẻ làm trung tâm được thực hiện một cách tốt nhất và có
hiệu quả nhất thì xây dựng môi trường giáo dục trong các trường mầm non là việc làm rất cần thiết và không thể thiếu
Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm không chỉ truyền đạt kiến thức cho trẻ một cách thụ động mà còn cần phải tạo ra các điều kiện, các cơ hội để mọi đứa trẻ được chủ động, sáng tạo, được tích cực hoạt động, tự chiếm lĩnh kiến thức và
kinh nghiệm[6] Để đạt được điều này, người giáo viên cần nắm được hứng thú,
nhu cầu, trình độ, khả năng của từng trẻ trong lớp, trên cơ sở đó lựa chọn được nội dung, phương pháp phù hợp với từng nhóm, từng cá nhân trẻ; mức độ phát triển của từng cá nhân trẻ được phản ánh rõ nét, kế hoạch giáo dục phải được xây dựng dựa trên những gì trẻ đã biết và có thể làm
Trẻ mầm non “Học bằng chơi, chơi mà học”, việc học và việc dạy không tự
nó diễn ra mà giáo viên cần tạo ra các điều kiện để thực hiện "Môi trường giáo dục là tất cả các điều kiện về vật chất và tinh thần có ảnh hưởng đến hoạt động
giáo dục, học tập, rèn luyện và phát triển cảu người học" [7].
Môi trường giáo dục được thiết kế tốt là điều kiện hỗ trợ hiệu quả cho giáo viên và trẻ thực hiện hoạt động dạy và hoạt động học ở trường mầm non, cho
phép trẻ tham gia một cách tích cực, chủ động và càng độc lập hơn.[4]
Môi trường cho trẻ hoạt động là nơi có các nguồn thông tin phong phú, khuyến khích tính tích cực hoạt động độc lập của trẻ.Môi trường giáo dục trong trong lớp ở trường mầm non nó phải phản ánh toàn bộ nội dung chủ đề kích thích trẻ tích cực hoạt động trải nghiệm, khám phá, nhằm phát triển về các mặt giáo dục Thông qua đógiúp trẻ tìm tòi, khám phá và phát hiện điều mới lạ hấp dẫn trong cuộc sống nhằm củng cố và bổ sung kiến thức, kỹ năng của trẻ, đồng thời trẻ được lựa chọn hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm, tạo cơ hội cho trẻ bộc
lộ khả năng của mình Hơn thế môi trường phù hợp, đa dạng sẽ gây hứng thú cho trẻ, góp phần hình thành và nâng cao mối quan hệ thân thiện tự tin giữa giáo viên với trẻ, giữa trẻ với trẻ, giữa trẻ với những người xung quanh Không những thế nhìn vào cách trang trí, sắp xếp phòng nhóm ta có thể đánh giá được khả năng sư phạm của giáo viên, đồng thời đây là cách để tuyên truyền đến các bậc phụ huynh học sinh về những thực tế kiến thức, kĩ năng trẻ học tại trường Khi tiến hành chủ đề nào thì môi trường bên trong phải phản ánh chủ đề đó, giáo viên và trẻ hoàn toàn sáng tạo trong việc thiết kế môi trường phù hợp với chủ
đề Xây dựng, bố trí, sắp xếp dưới dạng góc "mở" cho trẻ hoạt động hiệu quả
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
2.2.1 Thuận lợi:
- BGH thường xuyên chỉ đạo sát sao về chuyên môn và hướng dẫn giáo viên thực hiện chuyên đề "Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm"
Trang 6- Trường đã đạt CQG mức độ I Khuôn viên sân trường, lớp học rộng rãi,
thoáng sạch, có đủ diện tích cho trẻ hoạt động Đồ dùng, trang thiết bị tương đối
đầy đủ
- Bản thân tôi là một tổ trưởng chuyên môn - giáo viên chủ nhiệm lớp được
đào tạo chính qui có trình độ chuyên môn vững vàng; luôn nhiệt tình, tâm huyết
với nghề; ham học hỏi, trau dồi kiến thức; có khiếu thẩm mỹ, kỹ năng tạo hình
- Bản thân đã được tiếp thu các chuyên đề về xây dựng môi trường lấy trẻ
làm trung tâm của Sở, Phòng GD&ĐT Đã tham gia tập huấn bồi dưỡng 6
module nâng cao GVMN qua mạng Internet đạt kết quả Tốt
- 100% trẻ đúng độ tuổi, đã học qua mẫu giáo nhỡ, đi học chuyên cần, nên
trẻ đã có những kỹ năng, thói quen, nề nếp hoạt động
- Nhiều phụ huynh trẻ nhiệt tình quan tâm tới việc học tập của trẻ; hỗ trợ
giáo viên tranh, ảnh, sách báo và một số vật liệu để làm đồ chơi, trang trí lớp…
2.2.2 Khó khăn:
- Cơ sở vật chất, trang thiết bị môi trường ngoài tuy được đầu tư nhưng vẫn
chưa đầy đủ, chưa đáp ứng được nhu cầu hoạt động, khám phá và sáng tạo của
trẻ (Chưa XD được khu PTVĐ, Sân chơi giao thông cho trẻ)
- Nguồn kinh phí hỗ trợ giáo viên làm đồ dùng, đồ chơi, thiết kế môi
trường cho trẻ hoạt động còn hạn chế Giáo viên không có nhiều thời gian để
làm đồ dùng đồ chơi, trang trí lớp, tạo môi trường cho trẻ hoạt động
- Trẻ trong lớp đông, nhiều trẻ trai (38 trẻ; 23 trẻ trai, 15 trẻ gái) nên rất
hiếu động, nghịch
- Nhiều trẻ chưa mạnh dạn, tự tin và hoạt động tích cực; kỹ năng giao tiếp,
hoạt động nhóm còn hạn chế
- Trẻ sử dụng đồ dùng đồ chơi chưa đúng cách và chưa biết bảo quản đồ
dùng đồ chơi
Vào đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát trẻ ở các nội dung như sau:
BẢNG KẾT QUẢ KHẢO SÁT ĐẦU NĂM T
T
NỘI DUNG (Tổng số trẻ được KS: 38 trẻ)
KẾT QUẢ
ĐẠT
CĐ Tỷ lệ % Tốt Tỷ lệ Khá Tỷ lệ TB Tỷ lệ
1 Trẻ ham thích đến lớp,chủ động tham
gia tích cực vào các hoạt động xây
dựng môi trường cùng cô
2 5,3 % 5 13, 2% 15 5% 39, 16 42 %
2 Kỹ năng sử dụng nguyên vật liệu, đồ
dùng, học liệu trong lớp 0 0% 3
7,9
26,
65, 8%
3 Trẻ hứng thú,tích cực tham gia các
5,3
13,
39,
42
%
4 Trẻ tự tin, sáng tạo, tương tác tích
cực, biết cách hoạt động nhóm cùng
nhau để giải quyết vấn đề
0 0% 3 7,9 % 12 6% 31, 23 60, %
Qua quá trình khảo sát trên trẻ tôi nhận thấy tuy trẻ đi học chuyên cần,
hamthích đến lớp nhưng chưa có ý thức trong việc cùng cô xây dựng, trang trí,
Trang 7tạo môi trường học tập trong lớp, mọi công việc trang trí, sắp xếp chủ yếu là cô giáo
Đa số trẻ chưa chủ động trong việc khám phá các đồ dùng, đồ chơi, chưa có kĩ năng chơi với các đồ dùng, học liệu (Nhất là các đồ dùng, học liệu rèn kỹ năng sống cho trẻ; Các đồ chơi từ vật liệu thiên nhiên…) Trẻ hoạt động chưa tích cực, chưa hiệu quả, thiếu tự tin; bắt chước và làm theo một cách máy móc
Tôi đã sử dụng các biện pháp sau:
2.3 Các biện pháp thực hiện.
2.3.1 Tự bồi dưỡng, trang bị cho mình những kiến thức về xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.
Bản thân xác định được vai trò và tầm quan trọng của việc tạo môi trường lấy trẻ làm trung tâm, giúp cho trẻ hoạt động tích cực, hiệu quả; tôi đã sưu tầm các sách, báo, tạp chí, văn bản hướng dẫn có liên quan đến chuyên đề để nghiên cứu, tìm hiểu Bên cạnh việc bồi dưỡng nắm bắt về lý thuyết tôi cũng đã phân tích được thực trạng về việc xây dựng môi trường trong lớp, về khả năng của trẻ trong lớp để từ đó có những thay đổi, bổ sung phù hợp, giúp trẻ được thoải mái trải nghiệm, khám phá, hoạt động tích cực hơn
Môi trường giáo dục trong trường mầm non là tổ hợp những điều kiện tự nhiên – xã hội cần thiết, trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ ở trường mầm non; môi trường đó cần phải cung ứng các điều kiện cần thiết
để kích thích và phục vụ trẻ hoạt động một cách tích cực, chăm sóc trẻ tốt… qua
đó, nhân cách trẻ sẽ được phát triển.Hiệu quả của những hoạt động này nhằm
góp phần thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ [3].
Có thể hiểu: Môi trường giáo dục mầm non bao gồm môi trường tự nhiên (như các điều kiện không khí, ánh sáng, nguồn nước, cây xanh, địa điểm trường)
và môi trường xã hội (bao gồm: bầu không khí giao tiếp trong trường mầm non, phong cách làm việc, mối quan hệ giữa con người với con người, giữa trường mầm non với các tổ chức kinh tế, xã hội, văn hóa khác…) Hay có thể quan niệm đó là môi trường vật chất và môi trường xã hội Môi trường vật chất trong trường mầm non bao gồm các trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi, không gian phục
vụ cho việc tổ chức các hoạt động sinh hoạt hằng ngày của trẻ Môi trường vật chất tạo cho trẻ những cơ hội tốt để trẻ thỏa mãn nhu cầu hoạt động và phát triển toàn diện về mặt thể chất, trí tuệ thẩm mĩ, đạo đức, xã hội Môi trường xã hội được hiểu là toàn bộ những điều kiện xã hội như chính trị, văn hóa, các mối quan hệ giúp trẻ hình thành nhân cách của mình Môi trường xã hội đặc biệt được nhấn mạnh ở đây là môi trường giao tiếp trong trường mầm non, bao gồm
sự giao tiếp giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với những người xung quanh Môi trường này vừa mang tính chất sư phạm, vừa mang tính chất gia đình
Xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ trong trường mầm non cần đảm bảo
các nguyên tắc sau:
- Thiết kế môi trường giáo dục phải hướng vào việc phát triển toàn diện của trẻ nhằm đạt được mục tiêu giáo dục mầm non và mục tiêu cuối độ tuổi, đồng thời phù hợp với mục đích tổ chức các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ; đảm
Trang 8bảo tính thẩm mỹ, an toàn tạo cho trẻ cảm giác được yêu thương, tôn trọng và đáp ứng các nhu cầu chính đáng
- Bố trí, sắp xếp các khu vực chơi, hoạt động trong lớp và ngoài trời phù hợp với chủ đề, thuận tiện cho việc sử dụng của giáo viên và trẻ Cần quy hoạch không gian hiện có của nhà trường để phân bố diện tích cho các hoạt động phù hợp với độ tuổi, sở thích, khả năng của trẻ và phù hợp hoạt động chung của lớp, hoạt động nhóm hoặc cá nhân
- Đảm bảo đủ và đa dạng các loại vật liệu, thiết bị, đồ dùng, đồ chơi phù hợp với từng chủ đề; thể hiện được rõ nét văn hóa của từng vùng miền để tạo cơ hội cho trẻ tham gia, vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học vào việc xây dựng môi trường và kích thích sự phát triển toàn diện cho trẻ
- Luôn tạo cơ hội và mở rộng mối quan hệ giao tiếp xã hội giữa trẻ với nhiều người giúp trẻ tự tin, tích cực, hứng thú với các hoạt động giáo dục phát triển toàn diện; sưu tầm và sáng tạo thêm trò chơi bằng cách thường xuyên thay đổi cách chơi, luật chơi để khích lệ trẻ tham gia, chủ động chơi- tập- thử nghiệm với các loại thiết bị, đồ dùng, đồ chơi; khuyến khích trẻ tự tạo ra đồ chơi, trò chơi theo ý tưởng riêng của mình; tổ chức cho trẻ tham gia các hoạt động chơi
tự do, hội thi, lễ hội để trẻ được trải nghiệm và “tập làm”
- Tập trung tuyên truyền nâng cao nhận thức cho các bậc cha mẹ và cộng đồng về ý nghĩa của việc xây dựng môi trường giáo dục trong các trường mầm non; tạo nhiều cơ hội cho gia đình và cộng đồng được tham gia vào các hoạt động của nhà trường; xây dựng mối quan hệ tích cực đối với gia đình trẻ, phối hợp chặt chẽ với gia đình và cộng đồng trong chăm sóc, giáo dục trẻ; tôn trọng
sự khác biệt và nhu cầu của mỗi gia đình để có những phối hợp với từng gia đình trong chăm sóc, giáo dục trẻ bằng nhiều hình thức, phương pháp nhằm thu hút các bậc cha mẹ và cộng đồng tham gia hiệu quả vào công tác xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non
Khi thiết kế các góc hoạt động cho trẻ giáo viên cần chú ý:
Sắp xếp: những hoạt động tương đồng thì ở gần nhau (hoạt động tĩnh xa hoạt động động);Giới hạn không gian: chiếu, xốp, giá, đồ dùng;
Nhiều góc sẽ ở trong phòng, nhiều góc sẽ ở ngoài trời;
Kiểu lưu chuyển: phải hạn chế tối đa sự cản trở Đảm bảo rằng trẻ có thể di chuyển dễ dàng giữa các góc mà không va chạm vào nhau hoặc vấp ngã hay va chạm vào đồ vật;
Có đồ chơi, học liệu và phương tiện đặc chủng cho từng góc;
Các góc phải được bày biện hấp dẫn;
Không gian để chơi và di chuyển xung quanh: cần giới hạn số trẻ trong những không gian nhỏ
Không cần thiết phải có một không gian rộng thoáng cố định vì nó có thể sẽ làm giảm không gian của các góc hoạt động thú vị và vì vậy sẽ hạn chế việc học và
chơi của trẻ trong các góc hoạt động này.[7]
Học liệu và phương tiện trong góc hoạt động đóng vai trò không nhỏ trong quá trình học và chơi của trẻ Vì vậy các đồ dùng và học liệu mà giáo viên cung cấp cho các góc hoạt động cần được lên kế hoạch thật cẩn thận để hỗ trợ giáo viên
Trang 9lên kế hoạch cho việc học của trẻ và để thu hút trẻ tham gia, cũng như tạo ra các
cơ hội học tập khác
Tổ chức môi trường giáo dục trong trường, lớp mầm non có vai trò quan trọng đối với sự phát triển về thể chất, ngôn ngữ, trí tuệ, tình cảm – kỹ năng xã hội, khả năng thẩm mỹ, sáng tạo của trẻ
Trang trí môi trường lớp học cần phù hợp với tính chất của các hoạt động, phù hợp với từng lứa tuổi Trong lớp cần bố trí không gian phù hợp dành cho hoạt động chung của lớp và hoạt động theo sở thích, khả năng của nhóm nhỏ hoặc cá nhân Chú ý đến sự phong phú của các loại đồ chơi đặc biệt là những nguyên vật liệu mở và phương tiện cho trẻ được sáng tạo, tự làm đồ chơi phục vụ cho ý tưởng chơi của trẻ;
Cần thu hút sự tham gia của trẻ vào việc xây dựng môi trường càng nhiều càng tốt Đây là những cơ hội quý báu để trẻ ứng dụng kiến thức và kỹ năng trẻ đã được học theo cách của mình mà không bị gò bó, đặc biệt vào các thời điểm như chơi và hoạt động ở các góc vào buổi sáng và vào giờ hoạt động chiều
Cần đa dạng, phong phú, kích thích sự phát triển của trẻ qua các trang thiết
bị ngoài trời; kích thích các vận động khác nhau của trẻ Tận dụng các nguồn nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương để trẻ khám phá, đặc biệt là nguồn nguyên liệu tự nhiên và phế liệu
Ở trong khuôn khổ của SKKN này tôi chú trọng đề cập đến việc tạo môi trường trong lớp giúp trẻ hoạt động tích cực
2.3.2 Trang trí lớp -Làm đồ dùng đồ chơi - Xây dựng môi trường thân thiện, gần gũi để trẻ được vừa học, vừa chơi và thỏa mãn nhu cầu khám phá của bản thân.
Tôi đã tích cực chủ động tìm tòi học hỏi, sưu tầm các nguyên vật liệu khác nhau, kết hợp với khiếu thẩm mỹ và kỹ năng tạo hình của bản thân để trang trí lớp, xây dựng môi trường cho trẻ sạch đẹp, an toàn và thân thiện
Trong lớp, tôi trang trí các góc cũng như kí hiệu các góc luôn vừa tầm mắt trẻ (không quá cao hoặc quá thấp) Hình ảnh rõ ràng, cụ thể, có hình ảnh minh hoạ ngộ nghĩnh, tên gọi gần gũi, hấp dẫn trẻ
Xây dựng các góc hoạt động trong lớp nhằm tạo điều kiện cho trẻ hoạt động cá nhân hoặc nhóm nhỏ theo hứng thú và nhu cầu riêng của trẻ với các hình thức hoạt động phong phú, đa dạng, qua đó giúp trẻ tìm hiểu và khám phá cái mới, tích cực tìm hiểu các chức năng sử dụng của đồ dùng đồ chơi và rèn luyện các kỹ năng giao tiếp, hợp tác cùng bạn, hoặc tự giải quyết các nhiệm vụ Trong lớp học không thể thiếu những góc chơi của trẻ, do đó để lớp học thêm lôi cuốn trẻ tôi đã tạo nên một môi trường lớp học với những màu sắc sinh động, những nhân vật ngộ nghĩnh… Môi trường có không gian, cách sắp xếp phù hợp, gần gũi, quen thuộc với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ; phản ánh kinh nghiệm, văn hóa của địa phương; luôn thay đổi để tạo ra sự hấp dẫn mới lạ đối với trẻ Các góc hoạt động chính được duy trì thường xuyên, chúng không cần phải di chuyển đi hoặc đóng lại Việc sắp xếp phải rất linh hoạt để có thể sắp xếp lại Ví dụ: để thay đổi sự tập trung của góc hoạt động đóng vai từ trò chơi gia đình sang trò chơi bệnh viện, hoặc tạo ra không gian cho giờ ngủ trưa bằng cách di chuyển một số giá để đồ
Trang 10Trẻ mầm non luôn thích những gì mới mẻ và thu hút nên tôi rất chú trọng việc sắp xếp không gian một cách hợp lí như: Gần gũi, quen thuộc với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ Có sự phân chia giữa các góc rõ rệt, phù hợp Thiết
kế các góc chơi phù hợp diện tích lớp, độ tuổi của trẻ, đảm bảo cho trẻ di chuyển
dễ dàng giữa các góc mà không va vào nhau hoặc vấp ngã hay va chạm vào đồ vật
Ở các góc đồ dùng, đồ chơi tôi chuẩn bị phong phú về thể loại: Tự làm, mua sẵn, lá cây, hột, hạt, len, vải vụn…để khuyến khích trẻ trải nghiệm Có đồ dùng đã hoàn thiện và chưa hoàn thiện để trẻ chơi và tự hoàn thiện chúng Đồ dùng, đồ chơi ở các góc được sắp xếp gọn gàng, khoa học, dễ lấy, tiện cho trẻ khi sử dụng Mang tính mở và được bổ sung theo chủ điểm
Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu trong từng góc được sắp xếp cho trẻ dễ thấy, dễ lấy, dễ lựa chọn Những thiết bị đồ chơi nặng đặt ở dưới, những đồ chơi
có nhiều bộ phận phải đặt theo bộ Màu sắc, hình dáng đồ dùng đồ chơi đẹp, hấp dẫn, đảm bảo an toàn cho trẻ… Ngoài ra, bàn ghế và đồ dùng cá nhân của trẻ phải được xếp gọn vào một góc lớp, tránh che khuất các mảng trang trí và các góc hoạt động
(MỘT SỐ HÌNH ẢNH CÁC GÓC HOẠT ĐỘNG CHO TRẺ LỚP A1
NĂM HỌC 2018-2019 - PHẦN PHỤ LỤC 1)
Bên cạnh đó môi trường ngoài lớp học là yếu tố góp phần tích cực trong các hoạt động nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ toàn diện hoặc thiết kế các trò chơi vận động trước lớp Tôi cũng đã tạo một góc thiên nhiên của lớp với các loại cây khác nhau Để giúp trẻ hòa mình với thiên nhiên và góp phần giúp trẻ có khả năng sao chép từ Tôi đã dạy cho trẻ biết tên từng loại cây và còn phân ra một nhóm sẽ chăm sóc cây một tuần Trong quá trình chăm trẻ có thể tự
do thay đổi các loại cây, trẻ cùng nhau sao chép lại bảng tên của cây xem ai sao chép đẹp và đúng để cắm vào chậu Tôi luôn chú ý bố trí, sắp xếp môi trường bên ngoài đảm bảo độ an toàn cho trẻ: Không trồng loại cây có gai, độc
Còn nữa, môi trường xã hội trong trường mầm non là môi trường tương tác giữa cô với trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với mọi người xung quanh Do vậy, tôi luôn coi trọng việc xây dựng môi trường giao tiếp một cách chân tình, cở mở
để trẻ luôn có cảm giác được yêu thương tôn trọng, đối xử công bằng, luôn lắng nghe ý kiến của trẻ, tôn trọng trẻ
Ví dụ: Cô cho trẻ tự do lựa chọn các góc chơi, vai chơi mà trẻ thích Khi trẻ chơi cô trò chuyện gần gũi, vừa gợi ý cho trẻ khi mà trẻ không biết Chẳng hạn:
“Các chú công nhân định xây công trình gì? Trong công trình có những khu vực nào? ”
Thường xuyên gợi mở, khuyến khích trẻ mở rộng mối quan hệ qua lại với các góc chơi làm cho nội dung chơi thêm phong phú
Ví dụ các chú công nhân mua vật liệu xây dựng, mua thức ăn, hoặc khám bệnh, các góc khác có thể tham quan công trình xây dựng, hoặc tham quan triển lãm các tác phẩm tạo hình ở góc nghệ thuật Trong quá trình hoạt động tôi luôn bao quát, chú ý đến hứng thú và tôn trọng ý thích cá nhân, không áp đặt trẻ