Vẽ hai đờng thẳng biểu diễn tập nghiệm của hai phơng trình đó trên cùng một hệ toạ độ.. Xác định toạ độ giao điểm của hai đờng thẳng và cho biết toạ độ của nó là nghiÖm cña c¸c ph¬ng tr×[r]
Trang 1KiÓm tra bµi cò:
Cho bµi to¸n:
Võa gµ võa chã
Bã l¹i cho trßn
Ba m ¬i s¸u con Mét tr¨m ch©n ch½n Hái cã bao nhiªu gµ, bao nhiªu chã?
H·y lËp b¶ng sè liÖu vµ viÕt ph ¬ng
tr×nh cña bµi to¸n trªn?
vµ chã Tæng sè con x
2x
Ta cã ph ¬ng tr×nh:
2x + 4(36 – x) = 100Hay: 2x + 44 = 0
Ph ¬ng tr×nh bËc nhÊt mét Èn
ax + b = 0 (a 0)
Trang 2i t îng
§¹ i l îng
Ngoµi c¸ch gi¶i nµy cßn cã c¸ch gi¶i nµo kh¸c n÷a kh«ng?
chã
Tæng sè con
Tæng sè ch©n
2x x
Tæng sè gµ vµ chã lµ 36 con nªn ta cã ph
¬ng tr×nh: x + y = 36
Tæng sè ch©n gµ vµ ch©n chã lµ 100 ch©n nªn ta cã ph ¬ng tr×nh: 2x + 4y = 100
Tªn gäi
Ph ¬ng tr×nh g×?
Ph ¬ng tr×nh bËc nhÊt hai Èn
Trang 3
Ch ¬ng III
HÖ hai ph ¬ng tr×nh
bËc nhÊt hai Èn
Trang 4Hệ hai phương trình bậc nhất hai ẩn
Trang 5C¸c ph ¬ng tr×nh x + y = 36, 2x + 4y = 100 gäi lµ c¸c ph ¬ng tr×nh bËc nhÊt hai Èn VËy ph ¬ng tr×nh bËc nhÊt hai Èn lµ ph ¬ng tr×nh cã d¹ng tæng qu¸t nh nµo, tËp nghiÖm cña nã cã g× kh¸c so víi ph ¬ng tr×nh bËc nhÊt mét
Èn???
Trang 6ĐẠI SỐ 9
TiÕt 30
BẬC NHẤT HAI ẨN
Trang 81 Kh¸i niÖm vÒ ph ¬ng tr×nh bËc nhÊt hai Èn
(a= 2; b = -1 ; c = 1)(a= 0; b = 2 ; c = 4)(a= 4; b = 0 ; c = 6)
LÊy vÝ dô kh¸c vÒ
ph ¬ng tr×nh bËc nhÊt hai Èn?
Trang 91 Khái niệm về ph ơng trình bậc nhất hai ẩn
Là ph ơng trình bậc nhất 2 ẩn (a = 3; b = 0; c= 0)
Không là ph ơng trình bậc nhất 2 ẩn Không là ph ơng trình bậc nhất 2 ẩn
g 2x + y + m = 4 (m là số cho tr ớc)
Là ph ơng trình bậc nhất 2 ẩn (a = 2; b = 1; c= 4 - m)
f 2x + y – 1 = x + 2y
Là ph ơng trình bậc nhất 2 ẩn (sau khi biến đổi ta đ ợc PT: x – y = 1
Trang 101 Kh¸i niÖm vÒ ph ¬ng tr×nh bËc nhÊt hai Èn
a Kh¸i niÖm:
XÐt ph ¬ng tr×nh: 2x – y = 1 (1) NÕu x = 3; y = 5, em
cã nhËn xÐt g× vÒ gi¸ trÞ cña vÕ tr¸i vµ vÕ ph¶i cña ph ¬ng tr×nh?
tr×nh
ax + by = c?
Trang 111 Kh¸i niÖm vÒ ph ¬ng tr×nh bËc nhÊt hai Èn
a Kh¸i niÖm:
b NghiÖm cña ph ¬ng tr×nh bËc nhÊt hai Èn
+ Kh¸i niÖm: Ph ¬ng tr×nh ax + by = c (1) nÕu gi¸ trÞ cña vÕ tr¸i t¹i
x = x0 ; y = y0 b»ng vÕ ph¶i th× cÆp sè (x0; y0) ® îc gäi lµ mét nghiÖm
Trang 12x 6
Trang 13Bµi 2:
a KiÓm tra xem c¸c cÆp sè (1; 1) vµ (0,5; 0) cã lµ nghiÖm cña ph ¬ng tr×nh 2x – y = 1 hay kh«ng?
b T×m thªm mét nghiÖm kh¸c cña ph ¬ng tr×nh 2x – y = 1
c Nªu nhËn xÐt vÒ sè nghiÖm cña ph ¬ng tr×nh 2x – y = 1
d Nªu dù ®o¸n vÒ sè nghiÖm cña ph ¬ng tr×nh ax + by = c
Trang 14Bµi 2 (phiÕu häc tËp):
a KiÓm tra xem c¸c cÆp sè (1; 1) vµ (0,5; 0) cã lµ nghiÖm cña ph ¬ng tr×nh 2x – y = 1 hay kh«ng?
H íng dÉn gi¶i:
a) + Thay x = 1 vµ y = 1 vµo vÕ tr¸i cña ph ¬ng tr×nh 2x – y = 1
Ta ® îc 2.1 – 1 = 1 = vÕ ph¶i VËy cÆp sè (1; 1) lµ mét nghiÖm cña ph ¬ng tr×nh
+ T ¬ng tù nh trªn, thay x = 0,5 vµ y = 0 vµo vÕ tr¸i cña ph ¬ng tr×nh 2x – y = 1
Ta ® îc 2.0,5 – 1 = 0 = vÕ ph¶i VËy cÆp sè (0,5; 0) còng lµ mét nghiÖm cña ph ¬ng
Trang 15c Nªu nhËn xÐt vÒ sè nghiÖm cña ph ¬ng tr×nh 2x – y = 1
d Nªu dù ®o¸n vÒ sè nghiÖm cña ph ¬ng tr×nh ax + by = c
c Ph ¬ng tr×nh 2x – y = 1 cã v« sè nghiÖm, mçi nghiÖm lµ mét cÆp sè
d Ph ¬ng tr×nh ax + by = c cã v« sè nghiÖm, mçi nghiÖm lµ mét cÆp sè
Trang 16* Ph ơng trình bậc nhất hai ẩn ax + by = c có vô số nghiệm.
* Khái niệm tập nghiệm, ph ơng trình t ơng đ ơng của ph ơng
trình bậc nhất hai ẩn cũng hoàn toàn t ơng tự nh ph ơng trình bậc nhất một ẩn.
* Có thể áp dụng quy tắc chuyển vế, quy tắc nhân để biến đổi
ph ơng trình (giải ph ơng trình).
Nhận xét:
Trang 17tr íc; a 0 ≠
hoÆc b 0) ≠
ax + b = 0 (a, b lµ sè cho tr
íc;
a 0) ≠
Mét nghiÖm duy nhÊt
V« sè nghiÖm
NghiÖm lµ mét sè NghiÖm lµ mét cÆp sè
?
b x
a
Trang 181 Kh¸i niÖm vÒ ph ¬ng tr×nh bËc nhÊt hai Èn
2 TËp nghiÖm cña ph ¬ng tr×nh bËc nhÊt hai Èn
Trang 19§iÒn vµo « trèng trong b¶ng sau:
x
y = 2x - 1
Cã kÕt luËn g× vÒ c¸c cÆp sè
(-1; 3), (0; -1), (0,5; 0),
(3/2; 2)?
NhËn xÐt: + C¸c cÆp sè (-1; 3), (0; -1), (0,5; 0), (3/2; 2) lµ nghiÖm cña
ph ¬ng tr×nh y = 2x - 1 Ph ¬ng tr×nh
trªn cã bao nhiªu nghiÖm?
Một cách tổng quát, nếu cho x một giá trị bất kỳ thì cặp số (x ; y),
trong đó y = 2x – 1 là một nghiệm của phương trình (1)
BiÓu thÞ Èn y qua Èn x?
cÆp sè (x; y)y= 2x - 1
Trang 201 Khái niệm về ph ơng trình bậc nhất hai ẩn
2 Tập nghiệm của ph ơng trình bậc nhất hai ẩn
a Tìm nghiệm tổng quát của ph ơng trình ax + by = c
+ Biểu thị ẩn này qua ẩn kia bằng
cách dùng quy tắc chuyển vế, quy
tắc nhân để biến đổi ph ơng trình
+ Xét ph ơng trình: 2x – y = 1
y = 2x – 1 (1)
+ Vậy nghiệm tổng quát của PT:
Một cỏch tổng quỏt, nếu cho x một giỏ trị bất kỳ thỡ cặp số (x ; y), trong đú y = 2x – 1 là một nghiệm của phương trỡnh (1)
2x - 1
y
Trang 21a y
R x
NghiÖm TQ:
by = -ax +c
c x b
a
y = 2x - 1
Trang 22R x
y
R x
H·y viÕt nghiÖm tæng qu¸t cña ph ¬ng tr×nh 0x + by = c
a y
R x
Trang 23c x
y
R x
x 1 , 5
H·y viÕt nghiÖm tæng qu¸t cña ph ¬ng tr×nh ax + 0y = c
a y
R x
R x
Trang 24.
+ Kiểm tra xem các điểm (-1; -3), (3/2; 2) Có thuộc đ ờng thẳng vừa
vẽ không?
.
2 3
+ Mỗi cặp giá trị đó là 1 nghiệm của ph ơng trình Vậy tập nghiệm
+ Biểu diễn điểm (0; -1) trên mặt phẳng toạ độ
+ Biểu diễn điểm (0,5; 0) trên mặt phẳng toạ độ
+ Vẽ đ ờng thẳng (d) đi qua 2 điểm (0; -1) và
(0,5; 0)
b Biểu diễn tập nghiệm trên mặt phẳng toạ độ
.
(-1; -3) (3/2; 2)
Trang 25Biểu diễn nghiệm trên mặt phẳng toạ độ
b
c a c
Có kết luận gì về tập nghiệm của ph
ơng trình ax + by =
c (Với a 0 và b 0) trên mặt phẳng toạ độ?
Nghiệm tổng quát Biểu diễn nghiệm trên
a y
R x
R x
c x
x y
y = 2x - 1
Trang 26Tiết 30 Đ1 PHƯƠNG TRìNH BậC NHấT HAI ẩN
1 Khái niệm về ph ơng trình bậc nhất hai ẩn
2 Tập nghiệm của ph ơng trình bậc nhất hai ẩn
a Tìm nghiệm tổng quát của ph ơng trình ax + by = c
b Biểu diễn tập nghiệm trên mặt phẳng toạ độ
Nhận xét 1: Tập nghiệm của ph ơng trình ax + by = c (với a 0 và b
0 ) đ ợc biểu diễn bởi đ ờng thẳng ax + by = c (d), chính là đồ thị hàm số bậc nhất
b
c x b a
y
Trang 27Biểu diễn nghiệm trên mặt phẳng toạ độ
b
c a c
Có kết luận gì về tập nghiệm của ph ơng trình 0x + by = c
(b 0) trên mặt phẳng toạ độ?
Nghiệm tổng quát
Biểu diễn nghiệm trên mặt phẳng toạ độ
Nghiệm TQ:
ax + by = c (a 0; b 0)≠ ≠
a y
R x
R x
Nghiệm TQ:
ax + 0y = c (a ≠0)
c x
b c
y = 2
x-1(d)
.2
x y
y = 2
Trang 28x
y = 0
c y b
c y b
Trang 29Tiết 30 Đ1 PHƯƠNG TRìNH BậC NHấT HAI ẩN
1 Khái niệm về ph ơng trình bậc nhất hai ẩn
2 Tập nghiệm của ph ơng trình bậc nhất hai ẩn
a Tìm nghiệm tổng quát của ph ơng trình ax + by = c
b Biểu diễn tập nghiệm trên mặt phẳng toạ độ
Nhận xét 1: Tập nghiệm của ph ơng trình ax + by = c (với a 0 và b 0 ) đ ợc biểu diễn bởi đ ờng thẳng ax + by = c (d) , chính là đồ thị hàm số bậc nhất
b
c x b
a
y
Nhận xét 2: Tập nghiệm của ph ơng trình ax + by = c (với a = 0 và b 0 ) đ ợc biểu diễn bởi đ ờng thẳng by = c (d) , chính là đồ thị hàm số bậc nhất ,và đ ờng thẳng (d) song song hoặc trùng với trục hoành b
c
y
Trang 30Biểu diễn nghiệm trên mặt phẳng toạ độ
b
c a c
Có kết luận gì về tập nghiệm của ph ơng
Nghiệm tổng quát
Biểu diễn nghiệm trên mặt phẳng toạ độ
Nghiệm TQ:
ax + by = c (a 0; b 0)≠ ≠
a y
R x
R x
x y
Trang 31
Trang 32Tiết 30 Đ1 PHƯƠNG TRìNH BậC NHấT HAI ẩN
1 Khái niệm về ph ơng trình bậc nhất hai ẩn
2 Tập nghiệm của ph ơng trình bậc nhất hai ẩn
a Tìm nghiệm tổng quát của ph ơng trình ax + by = c
b Biểu diễn tập nghiệm trên mặt phẳng toạ độ
Nhận xét 1: Tập nghiệm của ph ơng trình ax + by = c (với a 0 và b 0 ) đ ợc biểu diễn bởi đ ờng thẳng ax + by = c , chính là đồ thị hàm số bậc nhất
b
c x b
a
y
Nhận xét 2: Tập nghiệm của ph ơng trình ax + by = c (với a = 0 và b 0 ) đ ợc biểu diễn bởi đ ờng thẳng by = c (d) , chính là đồ thị hàm số bậc nhất ,và đ ờng thẳng (d) song song hoặc trùng với trục hoành b
c
y
Trang 33Tiết 30 Đ1 PHƯƠNG TRìNH BậC NHấT HAI ẩN
1 Khái niệm về ph ơng trình bậc nhất hai ẩn
2 Tập nghiệm của ph ơng trình bậc nhất hai ẩn
a Tìm nghiệm tổng quát của ph ơng trình ax + by = c
b Biểu diễn tập nghiệm trên mặt phẳng toạ độ Vậy tổng
quát, tập nghiệm của
ph ơng trình
ax + by = c
là gì?
c Tổng quát:
Trang 34vµ ® êng th¼ng (d) song song hoÆc trïng víi trôc tung
vµ ® êng th¼ng (d) song song hoÆc trïng víi trôc hoành
Trang 35• Bài tập3 (SGK):
Vẽ hai đ ờng thẳng biểu diễn tập nghiệm của hai ph ơng trình đó trên cùng một hệ toạ
độ Xác định toạ độ giao điểm của hai đ ờng thẳng và cho biết toạ độ của nó là
y
x-1