+ Tiêu cực: nó làm nảy sinh mâu thuẫn, vì người bị nói xấu khó giữ được bình tĩnh, nếu không cao thượng sẽ đi nói xấu trở lại làm mâu thuẫn tiếp tục nảy sinh, mất tình cảm, mất phẩm chất[r]
Trang 1ĐỀ KIỂM TRA GIỮA KÌ I MÔN : NGỮ VĂN
Lớp 10
Thời gian làm bài: 90 phút
Câu 1: (5 điểm)
Nếu vô tình nghe thấy một người bạn nói xấu em, cảm giác của em thế nào? Hãy chia sẻ thật vô tư và chân thành
Câu 2: (5 điểm)
Cái hay cái đẹp trong bài thơ Tỏ lòng của Phạm Ngũ Lão.
……… Hết………
ĐÁP ÁN – BIỂU ĐIỂM
Trang 2Xác định đề: Nghị luận xã hội
Nêu vấn đề:
+ Cuộc sống có điều tốt điều xấu, có người ngay kẻ gian…
+ Hiện tượng ngồi nói xấu người này, chê trách kẻ kia là có thật, thậm chí còn phổ biến đối với người dân VN (một đất nước văn minh nông nghiệp ăn sâu, bám rễ hang ngàn năm…)
+ Chính bản thân em đã vô tình, ít nhất một lần nghe thấy bị nói xấu sau lưng
1.0
- Giải thích:
+ Lúc đầu bực tức, xấu hổ, thậm chí cay cú…
+ Bình tĩnh lại: thấy có nhiều vấn đề cần suy nghĩ Thực ra, việc phê phán là tốt, chỉ có đấu tranh, phê bình, nhận xét đánh giá khách quan và trung thực thì cuộc sống mới phát triển, thăng tiến
+ Nhưng nói xấu sau lưng lại là một cách thể hiện không tốt
+ Tích cực: nó giúp người bị nói xấu nhận ra những điểm mình còn mắc phải, còn hạn chế để sửa chữa
+ Tiêu cực: nó làm nảy sinh mâu thuẫn, vì người bị nói xấu khó giữ được bình tĩnh, nếu không cao thượng sẽ đi nói xấu trở lại làm mâu thuẫn tiếp tục nảy sinh, mất tình cảm, mất phẩm chất…
- Cách giải quyết:
+ Thái độ: coi đó là chuyện bình thường của cuộc sống, vì đã là cuộc sống thì sẽ như thế…
+ Gặp trực tiếp người nói xấu mình, hỏi nguyên nhân, xem có cách nào giải tỏa được bức xúc của họ không, nếu mình bị oan thì sao, nếu mình không bị oan thì sao Lần sau, nếu có vấn đề gì, rất mong bạn nói chuyện trực tiếp, mình hứa sẽ thay đổi…
+ Không thù oán, không cay cú, không trả thù bằng cách nói xấu
trở lại: Nói xấu người trước bẩn miệng ta.
- Bình luận:
+ Cuộc sống muôn màu muôn vẻ, có vui có buồn, có hạnh phúc có khổ đau, có đẹp và có xấu, đã là con người thì ai cũng có vết nứt, ai
cũng có điểm đen vì Mặt trời còn có vết đen, thánh nhân còn có
khi nhầm miễn sao con người luôn tự nhận ra để hoàn thiện, để
thay đổi theo chiều hướng tích cực
+ Hãy nhìn nhận mọi vấn đề một cách nhẹ nhàng: không bực tức, không cay cú, không trả thù, không nóng giận, phải lấy cái cao thượng để đối đãi với cái thấp hèn thì may ra mới có thể cứu vớt được nó
+ Phải luôn biết tự xem lại mình, tự nhận thức chính mình, tự hoàn thiện mình
Trang 3Kết luận 1.0
- Nhân vô thập toàn, nói xấu và bị nói xấu, điềm tĩnh và nóng
giận…tất cả đều do chúng ta quyết định
- Nếu vượt qua được cái xấu con người sẽ đến được với cái đẹp.
- Nếu gặp ai đó nói xấu em, họ vẫn là bạn của em.
- Em sẽ tự hoàn thiện bản thân vì điều đó.
2
Mở bài:
- Khái quát về tác giả, hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm: Võ tướng
đời Trần, có tài thơ văn, có công lớn trong 2 cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông lần 2 -3, lúc mất được vua bãi triều 5 ngày, để quốc tang Bài thơ ra đời trước cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông lần 2 – 1285, thể hiện rõ sinh khí cá nhân, khí phách thế hệ
và hào khí dân tộc – Hào khí Đông A, có ý nghĩa cổ vũ tinh thần mạnh mẽ cho quân và dân đời Trần
- Dẫn dắt vào đề và nhấn mạnh: Chính vì lẽ đó mà bài thơ không chỉ
hay mà còn đẹp Trở thành tác phẩm được lưu truyền mãi mãi
1.0
Giải quyết vấn đề: Bài thơ được viết theo thể thất ngôn tứ tuyệt: khai – thừa – chuyển – hợp:
1 Câu mở đầu (câu khai): Hình ảnh võ tướng đời Trần:
- Hoành sóc
- Giang sơn
► Như vậy có thể thấy, câu thơ đầu tiên là bức chân dung tự hoạ của võ tướng Phạm Ngũ Lão, một bức chân dung kết tinh được vẻ đẹp
và sức mạnh tinh thần thời đại: mục đích chiến đấu cao đẹp, tầm vóc lớn lao, bản lĩnh vững vàng, gan góc
2 Câu thứ 2 (Câu thừa): Hình ảnh đội quân đời Trần:
► Câu thơ sử dụng thủ pháp so sánh ẩn dụ kết hợp với cường điệu, phóng đại đã diễn tả đậm nét khí thế hào hùng, sức mạnh vô song và tinh thần vô địch của quân và dân đời Trần Câu thơ đã xây dựng được một hình ảnh lãng mạn, bay bổng và giàu chất sử thi, từ đó làm toát lên hào khí thời đại và hùng khí của non sông
3 Câu thứ 3 (Câu chuyển): Quan niệm về nợ công danh:
► Ở câu thơ này, giọng thơ hạ xuống tạo ra âm hưởng trầm lắng chứa chất những suy tư, vừa hướng vào mình vừa hướng vào người khác, vừa đặt ra yêu cầu lại vừa như một lời khích lệ, động viên, định hướng nhận thức cho con người thời đại ấy Đây chính là một khía cạnh thể hiện cho lí tưởng sống cao đẹp của nhà thơ
3.0
Trang 44 Câu cuối (Câu hợp): Nỗi thẹn đầy nhân cách:
- Sử dụng điển tích văn học Vũ Hầu Gia Cát Lượng, câu thơ của Phạm
Ngũ Lão có vẻ đẹp cổ kính và có chiều sâu suy tư
- Tu:
- Nhân gian:
► Câu thơ là một lời thề suốt đời tận tuỵ, trung thành với chủ tướng Trần Hưng Đạo (Vừa là chủ tướng, vừa là cha vợ của ông) nói riêng, với giang sơn tổ quốc nói chung Chính điều đó làm cho nỗi hổ thẹn của ông là một nỗi hổ thẹn đáng quý, đáng trân trọng
Kết luận:
Tác phẩm có giá trị và ấn tượng sâu sắc với người đọc: không chỉ hay bởi chiều sâu suy tư mà còn đẹp bởi tâm hồn và chiều sâu trí tuệ
1.0
……… Hết………