+ Xoay kim nam châm, khi đã đứng cân bằng trở lại, kim nam châm vẫn chỉ hướng Nam – Bắc như cũ.... B×nh thêng, kim hoÆc thanh nam ch©m tù do, khi đã đứng cân bằng luôn chỉ hớng Nam-Bắc[r]
Trang 1Môn: Vật Lí 9 - Bài 21 Tiết 25: NAM CHÂM VĨNH CỬU
Trang 2Năm 1820 nhà bác học ơ-xtét ng
ời Đan Mạch phát kiến về sự liên
hệ giữa điện và từ , (mà hàng nghìn
năm về tr ớc con ng ời vẫn coi là
hai hiện t ợng tách biệt, không liên
hệ gì với nhau)
Là cơ sở cho sự ra đời của động cơ điện Giải phóng sức lao động cho con ng ời Với những ý nghĩa quan trọng đó chúng ta sẽ nghiên cứu điện và từ qua ch ơng II Điện từ học
Trang 3•Trong điều kiện nào thì xuất hiện dòng điện cảm ứng?
chươngưII:ưĐiệnưtừưhọc
Trong ch ơng này chúng ta cùng tìm
hiểu một số nội dung chính sau:
•Nam châm điện có đặc điểm gì giống và khác nam châm
vĩnh cửu ?
•Từ tr ờng tồn tại ở đâu? Làm thế nào để nhận biết từ tr ờng?
Biểu diễn từ tr ờng bằng hình vẽ nh thế nào?
* Lực điện từ do từ trường tỏc dụng lờn dũng điện chạy
qua dõy dẫn thẳng cú đặc điểm gỡ?
*Mỏy phỏt điện xoay chiều cú cấu tạo và hoạt động như thế nào?
*Vỡ sao ở hai đầu đường dõy tải điện phải đặt mỏy biến thế?
Trang 4Tiết 23 -Bài 21: Namưchâmưvĩnhưcửu
-Tổ Xung Chi là nhà
phát minh của Trung
Quốc thế kỉ V Ông đã
chế ra xe chỉ nam
-Đặc điểm của xe này là
dù xe có chuyển động theo
h ớng nào thì hình nhân
trên xe cũng chỉ tay về h
ớng Nam
-Bí quyết nào đã làm cho hình nhân trên xe của Tổ Xung Chi luôn luôn chỉ h ớng Nam? Qua bài học này cỏc em sẽ tỡm được cõu trả lời.
Trang 5TiÕt 23 -Bài 21: Namch©mvÜnhcöu
I- TỪ TÍNH CỦA NAM CHÂM
1- Thí nghiệm
C1/ Hãy đề xuất thí nghiệm để phát hiện xem một thanh
kim loại có phải là nam châm không?
Em hãy thực hiện thí nghiệm này?
Trả lời: Đưa thanh kim loại lại gần các vật bằng sắt,
nếu thanh kim loại hút được các vật bằng sắt thì đó là
nam châm
Trang 6TiÕt 23 -Bài 21: Namch©mvÜnhcöu
I- TỪ TÍNH CỦA NAM CHÂM
C2: Đặt kim nam châm trên giá
thẳng đứng như mô tả trên h
21.1
+ Khi đã đứng cân bằng, kim
nam châm nằm dọc theo hướng
nào?
+ Xoay cho kim nam châm lệch
khỏi hướng vừa xác định, buông
tay Khi đã đứng cân bằng trở
lại, kim nam châm còn chỉ
hướng như lúc đầu nữa không?
Làm lại thí nghiệm 2 lần và cho
Trang 7+ Khi đã đứng cân bằng,
kim nam châm nằm dọc theo
hướng Nam - Bắc
+ Xoay kim nam châm, khi
đã đứng cân bằng trở lại,
kim nam châm vẫn chỉ
hướng Nam – Bắc như cũ.
Bắc
Nam
C.2:
TiÕt 23 -Bài 21: Namch©mvÜnhcöu
I- TỪ TÍNH CỦA NAM CHÂM
Trang 8Tiết 23 -Bài 21: Namưchâmưvĩnhưcửu
I- TỪ TÍNH CỦA NAM CHÂM
1- Thớ nghiệm
2- Kết luận
Bình th ờng, kim (hoặc thanh) nam châm tự do, khi
đã đứng cân bằng luôn chỉ h ớng Nam-Bắc Một cực của nam châm( còn gọi là từ cực) luôn chỉ h ớng Bắc (đ
ợc gọi là cực Bắc), còn cực kia luôn chỉ h ớng Nam (đ ợc gọi là cực Nam).
Trang 9Các dạng nam châm
Kim nam châm Nam châm thẳng Nam châm hình chữ U
Đọc phần thông tin sách giáo khoa (phân biệt từ cực của nam châm)
Trang 10I Tõ tÝnh cña nam ch©m
1 ThÝ nghiÖm
2 KÕt luËn
II T ¬ng t¸c gi÷a hai nam
ch©m
1 ThÝ nghiÖm:
C3: § a tõ cùc cña hai nam ch©m l¹i gÇn nhau (H×nh 21.3 ) Quan s¸t hiÖn t îng vµ cho nhËn xÐt.
C4: §æi ®Çu cña mét trong hai nam ch©m råi ® a l¹i gÇn nhau Cã hiÖn t îng g× x¶y ra víi c¸c nam ch©m?
N
S
N
S
N
N
S S
NX 3: Từ cực Nam của
thanh nam châm hút từ
cực Bắc của kim nam
châm, như vậy các
cực khác tên thì hút nhau
NX 4: Từ cực Bắc của thanh
nam châm đẩy từ cực Bắc của
kim nam châm, như vậy các cực
cùng tên thì đẩy nhau
Trang 11I Tõ tÝnh cña nam ch©m
1 ThÝ nghiÖm
2 KÕt luËn
II T ¬ng t¸c gi÷a hai nam ch©m
1 ThÝ nghiÖm
2 KÕt luËn
Khi ® a tõ cùc cña hai nam
ch©m l¹i gÇn nhau th× chóng
hót nhau nÕu c¸c tõ cùc kh¸c
tªn , ®Èy nhau nÕu c¸c tõ cùc
cïng tªn.
Qua các nhận xét trên em hãy nêu kết luận về sự
tương tác giữa hai nam châm?
Trang 12Tiết 23 -Bài 21: Namưchâmưvĩnhưcửu
I- TỪ TÍNH CỦA NAM CHÂM
II- TƯƠNG TÁC GIỮA HAI NAM CHÂM:
III- VẬN DỤNG
C5: Theo em, có thể giải thích thế nào hiện t ợng hình nhân trên xe của Tổ Xung Chi luôn luôn chỉ h ớng Nam?
Trả lời C5: Có thể nhà phát minh ng ời Trung Quốc
Tổ Xung Chi đã lắp trên xe một thanh nam châm, cực nam của nam chõm gắn vào tay hỡnh nhõn
Trang 13Tiết 23 -Bài 21: Namưchâmưvĩnhưcửu
I- TỪ TÍNH CỦA NAM CHÂM
II- TƯƠNG TÁC GIỮA HAI NAM CHÂM:
III- VẬN DỤNG
C6: Ng ời ta dùng la bàn để
xác định h ớng Bắc, Nam
Tìm hiểu cấu tạo của la bàn
Hãy cho biết bộ phận nào
của la bàn có tác dụng chỉ h
ớng Giải thích Biết rằng
mặt số của la bàn có thể
quay độc lập với kim nam
châm
Đ
T B
N
Trang 14C7 Xác định từ cực
các NC trong phòng
thí nghiệm?
C8 Xác định tên các
từ cực của thanh
nam châm ở hình vẽ
21.5
N
III VẬN DỤNG:
I TỪ TÍNH CỦA NAM CHÂM:
II TƯƠNG TÁC GIỮA HAI NAM CHÂM:
Tiết 22 NAM CHÂM VĨNH CỬU
TLC6: Bộ phận chỉ hướng của la bàn là kim nam châm Bởi vì tại mọi nơi trên trái đất (trừ hai địa cực) kim nam châm luôn chỉ hướng Nam – Bắc Nên La bàn dùng nhiều trong đi biển, vào rừng, sa mạc, hướng bay của máy bay, xác định hướng
nhà
Hình 21.5
Trang 15Tiết 23: Namưchâmưvĩnhưcửu
CỦNG CỐ:
*Nam chõm hỳt sắt, thộp, cụ ban…(cỏc vật liệu từ)
* Nam châm nào cũng có 2 từ cực Khi để tự do, cực
luôn chỉ h ớng Bắc gọi là từ cực Bắc (N), còn cực luôn chỉ h ớng Nam gọi là từ cực Nam(S).
•Khi đặt 2 nam châm gần nhau, các từ cực cùng tên đẩy
nhau, các từ cực khác tên hút nhau.
•Cỏc cỏch xỏc định từ cực của một nam chõm(cú nhiều
cỏch)
•La bàn dựng để xỏc định phương hướng: bộ phận
chớnh là một kim nam chõm tự do.
Trang 161 2
Quan sát hai thanh nam châm như hình vẽ dưới Giải thích tại sao thanh nam châm 2 lại lơ lửng trên thanh nam châm 1.
Bài tập 1:
Trả lời: Thanh nam châm 2 không rơi,
vì hai cực để gần nhau của 2 nam
châm có cùng tên Trong trường hợp
này, lực đẩy của nam châm cân bằng
với trọng lượng của nam châm 2 Nếu
đổi đầu một trong hai thanh nam
châm thì không có hiện tượng đó nữa.
Trang 17Có một thanh nam thẳng bị gãy tại chính giữa của
thanh Hỏi lúc này một nửa thanh nam châm sẽ như thế nào?
Bài tập 2:
Trang 18Hướng dẫn về nhà :
1/ Về nhà các em học bài và học phần ghi nhớ SGK trang 60.
2/ Về nhà làm bài tập trong sách bài tập: 21.1 đến 21.6/26SBT
3/ Đọc phần “Có thể em chưa biết”
Trang 19Xin chân
các em học
sinh.