Luận văn nghiên cứu với mục tiêu xây dựng được website hỗ trợ học sinh tự ôn tập, củng cố và kiểm tra đánh giá kiến thức chương “Sóng ánh sáng” Vật lý 12 THPT; sử dụng đƣợc website để tự ôn tập, củng cố và kiểm tra đánh giá chương “Sóng ánh sáng” Vật lý 12 THPT.
Trang 1ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
- -
NGUYỄN MẠNH TRƯỜNG
XÂY DỰNG WEBSITE
HỖ TRỢ HỌC SINH TỰ ÔN TẬP, CỦNG CỐ VÀ KIỂM TRA
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CHƯƠNG “SÓNG ÁNH SÁNG”
VẬT LÝ 12 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Thừa Thiên Huế, năm 2019
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 2ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
- -
NGUYỄN MẠNH TRƯỜNG
XÂY DỰNG WEBSITE
HỖ TRỢ HỌC SINH TỰ ÔN TẬP, CỦNG CỐ VÀ KIỂM TRA
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CHƯƠNG “SÓNG ÁNH SÁNG”
VẬT LÝ 12 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Vật lý
Mã số: 8140111
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS TS LÊ CÔNG TRIÊM
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu ghi trong luận văn là trung thực, được các đồng tác giả cho phép sử dụng
và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác
Huế, tháng 07 năm 2019
Tác giả
Nguyễn Mạnh Trường
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 4Lời cảm ơn
Để hoàn thành luận văn tốt nghiệp này, tôi xin chân thành
tập.
nâng cao trình độ chuyên môn.
kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình khảo sát thực tế và thực nghiệm sư phạm.
Đặc biệt tôi xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến
đã tận tình dạy dỗ, hướng dẫn, chỉ bảo cho tôi trong suốt quá
Tác giả Nguyễn Mạnh Trường
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 5MỤC LỤC
Trang phụ bìa……… i
Lời cam đoan ii
Lời cảm ơn III MỤC LỤC 1
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN 6
DANH MỤC CÁC ẢNG IỂU, ĐỒ THỊ V H NH V 7
MỞ ĐẦU 9
1.LÝDOCHỌNĐỀTÀI 9
2.MỤCTIÊUNGHIÊNCỨUCỦAĐỀTÀI 11
3.GIẢTHUYẾTKHOAHỌC 11
4.NHIỆMVỤNGHIÊNCỨU 11
5.ĐỐITƯỢNGVÀPHẠMVINGHIÊNCỨU 12
5.1 Đối tượng nghiên cứu 12
5.2 Phạm vi nghiên cứu 12
6.LỊCHSỬNGHIÊNCỨU 12
7.PHƯƠNGPHÁPNGHIÊNCỨU 13
8.ĐÓNGGÓPCỦAĐỀTÀI 14
9.CẤUTRÖCĐỀTÀI 14
NỘI DUNG 15
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN V THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG WEBSITE HỖ TRỢ HOẠT ĐỘNG TỰ ÔN TẬP, CỦNG CỐ V KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ CỦA HỌC SINH TRONG DẠY HỌC VẬT LÝ 15
1.1.CƠSỞLÝLUẬNCỦAHOẠTĐỘNGTỰ ÔNTẬP,CỦNG CỐVÀKIỂM TRAĐÁNHGIÁ 15
1.1.1 Mục đích, vai trò, vị trí của ôn tập, củng cố và kiểm tra đánh giá trong quá trình nhận thức 15
1.1.1.1 Mục đích, vai trò và vị trí của ôn tập, củng cố 15
1.1.1.2 Mục đích, vai trò và vị trí của kiểm tra đánh giá 17
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 61.1.2 Nội dung cần ôn tập, củng cố và kiểm tra đánh giá trong dạy học vật lý
20
1.1.3 Các hình thức ôn tập, củng cố và kiểm tra đánh giá 22
1.1.3.1 Các hình thức ôn tập, củng cố chủ yếu 22
1.1.3.2 Các hình thức kiểm tra đánh giá 26
1.1.4 Phương tiện hỗ trợ ôn tập, củng cố và kiểm tra đánh giá kiến thức 26
1.1.4.1 Các tài liệu in 27
1.1.4.2 Các tư liệu số 27
1.1.5 Mối quan hệ giữa ôn tập, củng cố và kiểm tra đánh giá 29
1.2 CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA HOẠT ĐỘNG ÔN TẬP, CỦNG CỐ VÀ KIỂM TRAĐÁNHGIÁ 30
1.2.1 Đánh giá vai trò của ôn tập, củng cố và kiểm tra đánh giá từ phía GV và từ phía HS 31
1.2.1.1 Nhận thức của GV về tầm quan trọng của việc hướng dẫn HS tự ôn tập, củng cố và kiểm tra đánh giá kiến thức 31
1.2.1.2 Nhận thức của HS về vai trò của hoạt động tự ôn tập, củng cố và kiểm tra đánh giá kiến thức 32
1.2.2 Thực trạng việc áp dụng các biện pháp, hình thức ôn tập, củng cố và kiểm tra đánh giá kiến thức đang sử dụng trong dạy học vật lý ở các trường THPT 33
1.2.3 Các nội dung mà hiện nay GV và HS thường ôn tập, củng cố và kiểm tra đánh giá 35
1.2.4 Các phương tiện hỗ trợ cho hoạt động ôn tập, củng cố và kiểm tra đánh giá đang được sử dụng 36
1.3 WEBSITE VÀ VAI TRÕ CỦA WEBSITE TRONG VIỆC HỖ TRỢ HỌC SINHTỰÔNTẬP,CỦNGCỐVÀKIỂMTRAĐÁNHGIÁ 36
1.3.1 Các khái niệm liên quan đến web 36
1.3.2 Khả năng của website trong dạy học 39
1.3.2.1 Sử dụng website như một công cụ hỗ trợ học tập của HS 39
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 71.3.2.2 Sử dụng website như một công cụ hỗ trợ GV nâng cao chất lượng giảng dạy 40 1.3.2.3 Sử dụng website tạo môi trường tương tác để HS hoạt động và thích nghi với máy tính, internet và web 41 1.3.2.4 Sử dụng website để hỗ trợ kiểm tra và đánh giá kiến thức, kỹ năng
mà HS đã thu được 41 1.3.3 Vai trò của website trong việc hỗ trợ học sinh tự ôn tập, củng cố và kiểm tra đánh giá 42 1.3.4 Các yêu cầu đối với website trong việc hỗ trợ học sinh tự ôn tập, củng cố
và kiểm tra đánh giá 43 1.3.4.1 Yêu cầu về dạy học 43 1.3.4.2 Yêu cầu về công nghệ thông tin 45 1.4 QUYTRÌNHXÂY DỰNGVÀSỬDỤNGWEBSITEHỖTRỢHỌCSINH
TỰÔNTẬP,CỦNGCỐVÀKIỂMTRAĐÁNHGIÁ 45 1.4.1 Quy trình xây dựng website hỗ trợ học sinh tự ôn tập, củng cố và kiểm tra đánh giá 45 1.4.2 Quy trình hướng dẫn học sinh khai thác và sử dụng website để tự ôn tập, củng cố và kiểm tra đánh giá 47 KẾTLUẬNCHƯƠNG1 50
CHƯƠNG 2 XÂY DỰNG WEBSITE HỖ TRỢ HỌC SINH TỰ ÔN TẬP, CỦNG CỐ V KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KIẾN THỨC CHƯƠNG “SÓNG ÁNH SÁNG” VẬT LÝ 12 THPT 51
2.1 ĐẶC ĐIỂM, CẤU TRÖC NỘI DUNG CỦA CHƯƠNG “SÓNG ÁNH SÁNG”VẬTLÝ12THPT 51 2.1.1 Đặc điểm về nội dung chương “Sóng ánh sáng” Vật lý 12 THPT 51 2.1.2 Cấu trúc và chuẩn kiến thức kĩ năng của chương “Sóng ánh sáng” Vật lý
12 THPT 53 2.1.2.1 Chuẩn kiến thức kỹ năng chương “Sóng ánh sáng” Vật lý 12 THPT 53 2.1.2.2 Sơ đồ cấu trúc nội dung của chương sóng ánh sáng 54
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 82.1.3 Một số khó khăn và thực trạng dạy học chương “Sóng ánh sáng” 55
2.2 XÂYDỰNGWEBSITE HỖTRỢHỌCSINH TỰÔNTẬP,CỦNGCỐVÀ KIỂMTRAĐÁNHGIÁKIẾNTHỨCCHƯƠNG“SÓNGÁNHSÁNG” 56
2.2.1 Lựa chọn và nghiên cứu công cụ xây dựng website 56
2.2.2 Thiết kế website 57
2.2.3 Xây dựng các module chính trong website 60
2.3.3.1 Xây dựng module 1: Tóm tắt lý thuyết 60
2.3.3.2 Xây dựng module 2: Ôn tập thông qua các video bài giảng 62
2.3.3.3 Xây dựng module 3: Ôn tập thông qua sơ đồ kiến thức bài học 63
2.3.3.4 Xây dựng module 4: Ôn tập thông qua trả lời câu hỏi bài học 67
2.3.3.5 Xây dựng module 5: Ôn tập thông qua bài tập trắc nghiệm 69
2.3.3.6 Xây dựng module 6: Hệ thống các đề kiểm tra 70
2.3.3.7 Xây dựng module 7: Diễn đàn trao đổi trên website 73
2.3 HƯỚNG DẪNHỌC SINH SỬDỤNG WEBSITE ĐỂ TỰÔN TẬP,CỦNG CỐVÀKIỂMTRAĐÁNHGIÁKIẾNTHỨCCHƯƠNG“SÓNGÁNHSÁNG” 74
KẾTLUẬNCHƯƠNG2 77
CHƯƠNG 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 78
3.1.MỤCĐÍCHVÀNHIỆMVỤCỦATHỰCNGHIỆMSƯPHẠM 78
3.1.1 Mục đích thực nghiệm sư phạm 78
3.1.2 Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm 78
3.2.ĐỐITƯỢNGVÀNỘIDUNGTHỰCNGHIỆMSƯPHẠM 79
3.2.1 Đối tượng thực nghiệm sư phạm 79
3.2.2 Nội dung của thực nghiệm sư phạm 79
3.3.PHƯƠNGPHÁPTHỰCNGHIỆMSƯPHẠM 79
3.4.THỜIGIANTHỰCNGHIỆM 80
3.5.PHÂNTÍCH,ĐÁNHGIÁKẾTQUẢTHỰCNGHIỆMSƯPHẠM 81
3.5.1 Những khó khăn gặp phải khi tiến hành thực nghiệm sư phạm 81
3.5.2 Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm về mặt định tính 81
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 93.5.4 Kiểm định giả thuyết thống kê 86
KẾTLUẬNCHƯƠNG3 88
KẾT LUẬN V KIẾN NGHỊ 89
T I LIỆU THAM KHẢO 92 PHỤ LỤC
PHỤLỤC1.CÁCPHIẾUĐIỀUTRATHỰCTIỄN P1 PHỤLỤC2.ĐỀBÀIKIỂMTRAĐÁNHGIÁSAUTHỰCNGHIỆM P7 PHỤLỤC3.MỘTSỐHÌNHẢNHTHỰCNGHIỆMSƯPHẠM P13
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 10DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
STT Chữ viết tắt Chữ đầy đủ
1 CNTT Công nghệ thông tin
3 ĐC Đối chứng
5 GV Giáo viên
7 KTĐG Kiểm tra đánh giá
8 MVT Máy vi tính
9 NXBGD Nhà xuất bản giáo dục
10 OTCC Ôn tập, củng cố
11 PGS Phó giáo sƣ
12 PMDH Phần mềm dạy học
13 QTDH Quá trình dạy học
14 SGK Sách giáo khoa
15 THPT Trung học phổ thông
16 TN Thực nghiệm
17 TNKQ Trắc nghiệm khách quan
18 TS Tiến sĩ
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 11DANH MỤC CÁC ẢNG IỂU, ĐỒ THỊ V H NH V
Bảng 1.1 Các yếu tố ảnh hưởng tới kết quả học tập của học sinh 31
Bảng 2.1 Chuẩn kiến thức kỹ năng chương sóng ánh sáng 53
Bảng 3.1 Bảng thống kê số (xi) của bài kiểm tra 45 phút………83
Bảng 3.2 Bảng phân phối tần suất của hai nhóm TN và ĐC 84
Bảng 3.3 Bảng phân phối tần suất lũy tích của hai nhóm TN và ĐC 85
Bảng 3.4 Kết quả xử lý để tính tham số 85
Bảng 3.5 Bảng tổng hợp các tham số đặc trưng 86
BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1 Biểu đồ phân bố điểm của hai nhóm TN và ĐC 84
ĐỒ THỊ Đồ thị 3.1 Đồ thị phân bố tần suất của hai nhóm TN và ĐC 84
Đồ thị 3.2 Đồ thị phân bố tần suất lũy tích của hai nhóm TN và ĐC 85
H NH V Hình 1.1 Sơ đồ thể hiện vị trí và vai trò của KTĐG trong quá trình dạy học 19
Hình 1.2 Sơ đồ mối quan hệ ôn tập, củng cố và kiểm tra đánh giá trong dạy học 30
Hình 1.3 Sơ đồ mạng LAN 37
Hình 1.4 Quy trình xây dựng website hỗ trợ học sinh tự ôn tập, củng cố và kiểm tra đánh giá 46
Hình 1.5 Quy trình hướng dẫn học sinh khai thác và sử dụng website để tự ôn tập, củng cố và kiểm tra đánh giá 48
Hình 2.1 Cấu trúc nội dung của chương “Sóng ánh sáng” 54
Hình 2.2 Giao diện trang chủ 58
Hình 2.3 Giao diện trang “Chương V – Sóng ánh sáng” 59
Hình 2.4 Tóm tắt lý thuyết chủ đề 1: Tán sắc ánh sáng 60
Hình 2.5 Phân dạng bài tập của Chủ đề 1: Tán sắc ánh sáng 61
Hình 2.6 Bài tập ví dụ của Chủ đề 1: Tán sắc ánh sáng 61
Hình 2.7 Bài tập tự luyện của Chủ đề 1: Tán sắc ánh sáng 62
Hình 2.8 Video bài giảng “Tán sắc ánh sáng” 62
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 12Hình 2.10 Sơ đồ tư duy “Giao thoa ánh sáng” 64
Hình 2.11 Sơ đồ kiến thức chưa hoàn thành của bài “Giao thoa ánh sáng” 65
Hình 2.12 Thông báo của hệ thống khi học sinh chưa ghép đúng toàn bộ các nội dung 66
Hình 2.13 Thông báo của hệ thống khi học sinh ghép đúng toàn bộ các nội dung 66 Hình 2.14 Câu hỏi và khung soạn thảo để học sinh trả lời câu hỏi 67
Hình 2.15 Hình ảnh khi học sinh chưa điền từ 68
Hình 2.16 Hình ảnh kết quả máy tính trả về nếu học sinh điền từ sai một phần 68
Hình 2.17 Hình ảnh kết quả máy tính trả về nếu học sinh điền từ đúng 69
Hình 2.18 Các câu hỏi trắc nghiệm trong phần ôn tập thông qua bài tập trắc nghiệm 70
Hình 2.19 Kết quả làm bài tập trắc nghiệm của học sinh 70
Hình 2.20 Hướng dẫn làm bài 71
Hình 2.21 Nội dung câu hỏi kiểm tra và các phương án lựa chọn 72
Hình 2.22 Thống kê các thông số sau khi kết thúc lần kiểm tra 72
Hình 2.23 Giao diện trang diễn đàn 74
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 13MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, thế giới đang có những bước tiến nhảy vọt cả về khoa học lẫn giáo dục Do đó, rèn luyện cho học sinh khả năng tự học là điều hết sức quan trọng, làm nền tảng cho học sinh trong quá trình học tập, trao dồi kiến thức, bắt kịp với tri thức của nhân loại Cùng với sự bùng nổ của công nghệ thông tin, tài liệu học tập ngày càng phong phú và đa dạng, đặc biệt là từ nguồn internet Nhưng cũng là khó khăn trong việc chọn lựa nguồn thông tin đáng tin cậy Vì vậy, vấn đề cấp thiết hiện nay là phải xây dựng website nhằm hỗ trợ học sinh trong việc
tự học
Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Trong cách học, phải lấy tự học làm cốt” Nếu rèn luyện cho người học có được phương pháp, kĩ năng, thói quen, ý chí
tự học thì sẽ tạo cho họ lòng ham học, khơi dậy nội lực vốn có trong mỗi con người, kết quả học tập sẽ được nhân lên gấp bội Vì vậy ngày nay người ta nhấn mạnh hoạt động học qua quá trình dạy học, nỗ lực tạo ra sự chuyển biến từ học tập thụ động sang tự học chủ động, đặt vấn đề phát triển tự học ngay trong trường phổ thông, không chỉ tự học trong tiết học có sự hướng dẫn của GV mà tự học ngay cả ở nhà sau bài lên lớp
Đại hội Đảng lần thứ XII đã đề ra phương hướng: “Giáo dục là quốc sách
hàng đầu Phát triển Giáo dục và Đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; phát triển Giáo dục và Đào tạo phải gắn với nhu cầu phát triển Kinh tế - Xã hội, xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc, với tiến bộ khoa học, công nghệ; phấn đấu trong những năm tới, tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả Giáo dục và Đào tạo; phấn đấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực”
[35] Để thực hiện chủ trương đó, thời gian tới cần tập trung đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục và đào tạo; coi trọng phát triển phẩm chất
và năng lực người học; chuyển quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo; chú
Demo Version - Select.Pdf SDK
Trang 14trọng rèn luyện năng lực tự học, tự nghiên cứu, kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng làm việc nhóm
Vật lý vừa là môn khoa học thực nghiệm, vừa là môn khoa học lý thuyết nhưng ở nhà trường phổ thông thì nội dung vật lý mang tính thực nghiệm là chủ yếu, do vậy GV Vật lý nhất thiết phải có kiến thức và kỹ năng về thí nghiệm Vật lý hiện đại nhằm phát triển tư duy khoa học và năng lực sáng tạo của HS, bồi dưỡng phương pháp học tập, lòng ham thích nghiên cứu khoa học và ý thức tích cực chủ động trong quá trình chiếm lĩnh kiến thức, xây dựng, vận dụng tri thức Vật lý cho
HS Rèn luyện cho HS có khả năng thực hành tự lập, năng động sáng tạo trong quá trình học tập, lao động và sản xuất thích ứng với sự phát triển của thời đại Hình thành thế giới quan duy vật biện chứng cho HS, làm cho họ hiểu rõ về thế giới tự nhiên là vật chất và vật chất luôn luôn ở trang thái vận động và vận động theo quy
luật Biết phân tích, tổng hợp và xử lý các thông tin thu được để rút ra kết luận, đề
ra các dự đoán đơn giản về các mối quan hệ hay về bản chất của các hiện tượng hoặc quá trình vật lý, cũng như đề xuất phương án thí nghiệm để kiểm tra dự đoán
đã đề ra Vận dụng được kiến thức vật lý để mô tả, giải thích các hiện tượng và quá trình vật lý, giải các bài tập vật lý và giải quyết các vấn đề đơn giản trong đời sống
và sản xuất ở mức độ phổ thông Sử dụng được các thuật ngữ vật lý, các biểu, bảng,
đồ thị để trình bày rõ ràng, chính xác những hiểu biết cũng như những kết quả thu được qua thu thập và xử lý thông tin Có hứng thú học vật lý, yêu thích tìm tòi khoa học, trân trọng những đóng góp của Vật lý cho sự tiến bộ của xã hội và công lao của các nhà khoa học
Trong quá trình đổi mới phương pháp, công nghệ thông tin và internet, website giáo dục đã và đang mang lại hiệu quả tích cực cho quá trình dạy học Đối với nội dung về chương “Sóng ánh sáng” Vật lý 12 cơ bản, đã có một số website được xây dựng nhưng kiến thức còn trình bày sơ sài, chưa chú trọng đến việc hỗ trợ học sinh tự ôn tập, củng cố và kiểm tra đánh giá Hơn nữa, qua điều tra thực tiễn cho thấy, trong và sau khi học xong chương “Sóng ánh sáng” học sinh còn gặp nhiều khó khăn, lúng túng trong việc ôn tập, củng cố kiến thức đã được học cũng như ứng dụng, sử dụng các kiến thức đã được học trong phần này vào quá trình giải bài tập, nghiên cứu, tìm hiểu các nội dung khác có liên quan
Demo Version - Select.Pdf SDK