- Adobe Presenter đã biến Powerpoint thành công cụ soạn bài giảng eLearning, có thể tạo bài giảng để học sinh tự học, có thể ghi lại lời giảng, hình ảnh bạn giảng bài, chèn các câu hỏi t[r]
Trang 1ỨNG DỤNG MỘT SỐ PHẦN MỀM KẾT HỢP VỚI CÔNG CỤ TRUYỀN THỐNG NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY HỌC
MÔN TIN HỌC QUA BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ
Vũ Hồng Nguyên Giáo viên trường THCS Lê Quý Đôn
I ĐẶT VẤN ĐỀ
Dạy học là một nghề sáng tạo, người giáo viên khi đứng trên bục giảng luôn gặp những vấn đề và tình huống thật phong phú, đa dạng đòi hỏi phải biết cách xử lý, giải quyết sáng tạo Việc sử dụng bài giảng điện tử để dạy trong các tiết học là cần thiết đối với sự tiếp thu của học sinh tuy nhiên nếu tiết dạy chỉ dừng lại ở trình chiếu thì hiệu quả lĩnh hội kiến thức của học sinh thu được là không đáng kể, nhưng phải thừa nhận khi dùng bài giảng điện tử để trình chiếu thì rõ ràng tạo nên sức thu hút rất lớn đối với học sinh, chỉ vì nó “lướt qua” nhanh lại không để lại “dấu vết” nên kiến thức chưa kịp lưu lại trong đầu học sinh mà thôi Trong khi đó sự ghi nhớ kiến thức của học sinh có thể bằng nhiều kênh: nhìn, nghe, ghi chép, … quá trình dạy học chỉ bằng bài giảng điện tử đã
vô tình hạn chế đi sự ghi nhớ kiến thức của học sinh bằng kênh ghi chép
Cải tiến phương pháp dạy học bằng cách tạo ra nhiều hình thức học tập là cần thiết nhằm cuốn hút học sinh say mê hào hứng, tự giác lĩnh hội tri thức, đó phát huy năng lực, trí sáng tạo của học sinh
Với một số kinh nghiệm đã được tích luỹ, tôi xin đưa ra một phương án nhằm khắc phục hạn chế trên để việc dùng bài giảng điện tử đưa lại hiệu quả giảng dạy tốt hơn Cụ thể:
+ Thứ nhất, không dùng bài giảng điện tử để dạy cả tiết học, chỉ soạn bài giảng điện tử để trình chiếu từng phần nhằm minh hoạ nội dung cụ thể một cách sống động (nên chú ý yếu tố động)
+ Thứ hai, khi dạy vẫn sử dụng công cụ truyền thống là phấn trắng, bảng đen (xanh) Trên bảng phải ghi đầy đủ các mục của bài học và những nội dung ngắn gọn, cô đọng
+ Thứ ba, phối hợp nhuần nhuyễn việc dùng trình chiếu và viết bảng đan xen để tổ chức quá trình dạy học Nên để màn chiếu ở một bên góc bảng, nếu sử dụng điều khiển từ xa, đèn laze để hỗ trợ thì càng tốt
+ Thứ tư, tạo cơ hội cho học sinh lên bảng trình bày ý tưởng của mình thông qua một số bài tập, giáo viên sử dụng trình chiếu để khái quát phương pháp làm hoặc để tổng kết
+ Thứ năm, phối kết hợp hoặc sử dụng những phần mềm tạo bài giảng điện tử khác nhau ngoài PowerPoint để làm cho tiết học sinh động và gây hứng thú cho học sinh
Trang 2II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Trong những năm gần đây, máy vi tính được sử dụng rộng rãi trong nhà trường với tư cách là phương tiện dạy học thông qua nhiều loại phần mềm được thiết kế dưới các quan điểm khác nhau Hình thức sử dụng máy vi tính vào dạy học rất đa dạng và phong phú Tuy nhiên, bài giảng điện tử là một hình thức sử dụng phổ biến hiện nay Bài giảng điện tử có thể được viết dưới bất kỳ ngôn ngữ lập trình nào tuỳ theo trình độ công nghệ thông tin của người viết hoặc dựa vào các phần mềm trình diễn sẵn có như Frontpage, Publisher, PowerPoint Trong
đó thiết kế bài giảng điện tử trên Microsoft PowerPoint là đơn giản nhất
Tuy nhiên, PowerPoint vẫn còn những nhược điểm như:
- Có nhiều thứ không thể soạn thảo được (Thí dụ như các công thức toán học thuộc dạng căn thức) để có được các cần phải thiết lập trên Word và dùng lệnh Copy đưa sang
- Môi trường Multimedia chưa được hỗ trợ rộng rãi đối với nhiều chuẩn:
đồ hoạ (graphics), hoạt ảnh (animation), ảnh chụp (image), âm thanh (audio) và phim video (video clip)
- Việc lập trình tạo điều khiển tương tác nhiều lựa chọn còn nhiều phức tạp qua công cụ Triggers duy nhất
Để góp phần nâng cao hiệu quả ứng dụng CNTT vào soạn bài giảng điện
tử, chúng tôi xin giới thiệu một số công cụ phát triển khác ngoài PowerPoint như:
1 Violet - công ty Bạch Kim, Việt Nam (www.bachkim.vn)
2 LectureMAKER - công ty Daulsoft, Hàn Quốc (www.daulsoft.c o m)
3 Adobe Presenter - công ty Adobe, Mỹ (www.adobe.com)
Do vậy trong báo cáo chuyên đề này, chúng tôi chỉ trình bày ưu điểm và các tính năng cơ bản của các phần mềm soạn giảng điện tử, còn các kỹ năng chi tiết của chúng xin các bạn tự nghiên cứu, coi đó là những kỹ năng bắt buộc để
có thể sử dụng được phần mềm
Trang 3PHẦN MỀM VIOLET 1.Tổng quan:
Violet là công cụ giúp cho các giáo viên có thể tự xây dựng được phần mềm hỗ trợ dạy học theo ý tưởng của mình một cách nhanh chóng So với các công cụ khác, Violet chú trọng hơn trong việc tạo ra các bài giảng có âm thanh, hình ảnh, chuyển động và tương tác rất phù hợp với học sinh cấp tiểu học và THCS
Tương tự phần mềm thiết kế Powerpoint, Violet có đầy đủ các chức năng dùng để tạo các trang nội dung bài giảng như nhập các dữ liệu văn bản, công thức toán, các dữ liệu multimedia (ảnh, âm thanh, phim, hoạt hình Flash ), sau
đó lắp ghép các dữ liệu, sắp xếp thứ tự, căn chỉnh hình ảnh, tạo các chuyển động
và hiệu ứng, xử lý các tương tác với người dùng Riêng đối với việc xử lý dữ liệu multimedia, Violet tỏ ra mạnh hơn hẳn so với Powerpoint, ví dụ như cho phép nhập và thể hiện các file Flash hoặc cho phép điều khiển quá trình chạy của các đoạn phim v.v
Violet cung cấp sẵn nhiều mẫu bài tập chuẩn thường được sử dụng trong các SGK và sách bài tập như:
• Bài tập trắc nghiệm, gồm có các loại: một đáp án đúng, nhiều đáp án đúng, ghép đôi, chọn đúng sai, v.v
• Bài tập ô chữ: học sinh phải trả lời các ô chữ ngang để suy ra ô chữ dọc
• Vẽ đồ thị hàm số: có thể vẽ được đồ thị bất kỳ hàm số nào, đặc biệt còn thể hiện được sự chuyển động biến đổi hình dạng của đồ thị khi thay đổi các tham số của biểu thức
• Bài tập kéo thả chữ / kéo thả hình ảnh: học sinh phải kéo thả các đối tượng này vào đúng những vị trí được quy định trước trên một hình ảnh hoặc một đoạn văn bản Bài tập này còn có thể thể hiện dưới dạng bài tập điền khuyết hoặc ẩn / hiện
Violet cho phép chọn nhiều kiểu giao diện (skin) khác nhau cho bài giảng, tùy thuộc vào bài học, môn học và ý thích của người soạn Người soạn cũng thể
tự tạo ra được trang bìa để ghi các thông tin cần thiết cho mỗi sản phẩm bài giảng
Sau khi soạn thảo xong bài giảng, Violet sẽ cho phép xuất bài giảng ra thành một file EXE hoặc file HTML chạy độc lập, tức là không cần Violet vẫn
có thể chạy được trên mọi máy tính, hoặc đưa lên máy chủ thành các bài giảng trực tuyến để sử dụng qua mạng Internet
Violet có giao diện được thiết kế trực quan và dễ dùng, ngôn ngữ giao tiếp
và phần trợ giúp của Violet hoàn toàn bằng tiếng Việt Mặt khác, do sử dụng Unicode nên font chữ trong Violet và trong các sản phẩm bài giảng đều đẹp, dễ nhìn và có thể thể hiện được mọi thứ tiếng trên thế giới
Trang 42 Các chức năng chính của Violet:
2.1 Nhập các dữ liệu hình ảnh, âm thanh, phim
Violet cho phép nhập được nhiều dữ liệu multimedia (ảnh JPEG, phim Flash Video, hoạt hình Shockware Flash, âm thanh MP3) và các đoạn văn bản ngắn lên cùng một trang màn hình Các dữ liệu đưa vào đều có thể chỉnh sửa được vị trí, kích thước, thứ tự và rất nhiều các thuộc tính cần thiết khác
Các dữ liệu multimedia này sẽ do chính người soạn biên tập, tạo ra bằng các chương trình vẽ hình, xử lý ảnh như Corel Draw, Paint Brush, Photoshop, hoặc các chương trình tạo ảnh động như Flash, Swish, Nguồn hình ảnh để nhập vào đây có thể là quét (scan) từ sách báo tài liệu, hoặc copy từ các đĩa CD thư viện hình ảnh, hoặc bằng phương pháp hiện đại nhất là tìm kiếm thông tin trên Internet
2.2 Chèn công thức
Dùng để nhập các công thức và các phương trình Toán học, Vật lý, Hóa học, gồm cả các ký tự Hy Lạp, các toán tử, ký hiệu so sánh, tương quan, các hàm chuẩn, các ký hiệu ở trên dưới chữ, mũi tên, ký hiệu logic và nhiều ký hiệu đặc biệt khác Bạn phải gõ theo chuẩn LaTex để tạo ra các ký hiệu
2.3 Văn bản nhiều định dạng
Văn bản nhiều định dạng được sử dụng cho các trang bài giảng mà nội dung của trang đó thể hiện văn bản là chính Ở đây, trong cùng một ô nhập text, người dùng có thể định dạng văn bản của mình theo nhiều kiểu khác nhau, giống như khi trình bày văn bản trong các công cụ của Microsoft Office
Cấu trúc bài giảng
Giao diện bài giảng
Danh sách file dữ liệu
Giao diện chương trình Violet
Menu và các nút
chức năng
Trang 52.4 Tạo các màn hình bài tập
Violet cho phép tạo được 4 kiểu bài tập trắc nghiệm:
Một đáp án đúng: chỉ cho phép chọn 1 đáp án
Nhiều đáp án đúng: cho phép chọn nhiều đáp án một lúc
Đúng/Sai: với mỗi phương án sẽ phải trả lời là đúng hay sai
Câu hỏi ghép đôi (sắp xếp thứ tự): Kéo thả các ý ở cột phải vào các ý tương ứng ở cột trái để được kết quả đúng
2.5 Sử dụng hình ảnh trong bài tập trắc nghiệm
Dùng Macromedia Flash, Corel Draw để vẽ hình và tạo ra một file swf, hoặc dùng một phần mềm xử lý ảnh (chẳng hạn như Paint Brush, Photoshop, )
để vẽ hình và tạo ra một file ảnh JPEG Nhập tên file này vào ô nhập liệu “Ảnh”, ảnh này sẽ được hiện ra trong bài trắc nghiệm ở ngay phía dưới của câu hỏi
Ngoài Flash, Corel và các chương trình xử lý ảnh, ta cũng có thể vẽ ở bất
kì chương trình nào: Sketchpad, Geocabri, Word, v.v… nhưng kết quả phải ghi
ở dạng ảnh JPEG (bằng cách dùng chức năng chụp hình và ghi ảnh thông qua các phần mềm như Paint, Photoshop, )
2.6 Tạo bài tập ô chữ
2.7 Tạo các dạng bài tập kéo thả chữ
Là những bài tập trong đó, trên một đoạn văn bản có các chỗ trống ( ), người soạn có thể tạo ra 3 dạng bài tập như sau:
Kéo thả chữ: nhiệm vụ của học sinh là kéo các từ tương ứng thả vào những chỗ trống Ngoài các từ phương án đúng của đoạn văn bản còn
có những phương án nhiễu khác
Điền khuyết: Không có sẵn các từ phương án, học sinh phải click chuột vào ô trống để gõ (nhập) phương án của mình vào
Ẩn/hiện chữ: Khi click chuột vào chỗ trống thì đáp án sẽ hiện lên (nếu đang ẩn), hoặc ẩn đi (nếu đang hiện)
2.8 Vẽ đồ thị hàm số
Chức năng này cho phép vẽ đồ thị hàm số theo 2 dạng: Đồ thị hàm số y = f(x) và đồ thị hàm phụ thuộc tham số x = X(t) và y = Y(t) Khi nhập các hàm số, ngoài biến số, có thể sử dụng các tham số a và b Các tham số này sẽ được nhập một giá trị hoặc một khoảng giá trị Nếu là một khoảng thì khi vẽ đồ thị, hình dạng đồ thị sẽ thay đổi theo sự biến đổi của các tham số từ giá trị thứ nhất đến giá trị thứ hai
Chú ý: nhập chuỗi ký tự biểu diễn hàm số phải theo đúng quy tắc:
• Toán tử: cộng (+), trừ (-), nhân (*), chia (/), lũy thừa (^)
• Toán hạng: số, tham số, biến số (x, t), hằng số (pi, e)
• Các hàm số: sin, cos, tg, cotg, arcsin, arccos, arctg, arccotg, ln, abs (giá trị tuyệt đối), sqrt (căn bậc hai)
2.9 Đóng gói phần mềm bài giảng
Sau khi soạn thảo xong và lưu bài giảng, ta vào mục Bài giảng ® Đóng gói (phím tắt F4) chọn Xuất ra file chạy (EXE) Chức năng này sẽ xuất bài giảng
Trang 6đang soạn thảo ra thành một sản phẩm chạy độc lập, có thể copy vào đĩa mềm hoặc đĩa CD để chạy trên các máy tính khác mà không cần chương trình Violet
Nếu đóng gói dạng: Xuất ra dạng HTML, phần mềm sẽ chạy dưới dạng giao diện Web, và có thể đưa lên Website của trường, Website cá nhân hoặc một
hệ thống E-learning nào đó Nhờ vậy, giáo viên có thể truy cập, sử dụng bài giảng của mình thông qua Internet ở mọi nơi, mọi lúc mà không cần mang theo đĩa mềm hay CD
Trang 7PHẦN MỀM LECTURE MAKER 2.0
1 Tổng quan
LectureMAKER là phần mềm soạn thảo bài giảng điện tử đa phương tiện, sản phẩm của công ty Daulsoft Hàn Quốc Với LectureMAKER, bất kỳ ai cũng
có thể tạo được bài giảng đa phương tiện nhanh chóng và dễ dàng Không chỉ có vậy, bạn còn có thể tận dụng lại các bài giảng đã có trên những định dạng khác như PowerPoint, PDF, Flash, HTML, Audio, Video… vào nội dung bài giảng của mình
- LectureMaker có sẵn các bộ công cụ soạn thảo trực quan cần thiết để tạo bài giảng điện tử như: soạn thảo công thức toán học, vẽ biểu đồ, vẽ đồ thị, tạo bảng, text box, và các ký tự đặc biệt; có thể chèn nhiều loại nội dung đa phương tiện vào bài giảng của mình như: hình ảnh, video, âm thanh, flash
Bài giảng được tạo ra từ LectureMAKER hoàn toàn tương thích với chuẩn SCORM để làm bài e-learning
2 Các chức năng chính
a Master Frame
Khái niệm Master Frame cũng như Master Slide trong PowerPoint Xây dựng Master Frame trước khi đưa nội dung vào sẽ giúp bạn sắp xếp, tổ chức bài giảng hợp lý hơn
Trang 8Master Frame có thể chứa tất cả các phần tử bạn mong muốn có trên từng trang bài giảng, bao gồm các nút điều khiển, các chi tiết thiết kế trang
b Nhiều bộ soạn thảo khác nhau
LectureMaker có sẵn các bộ công cụ soạn thảo trực quan cần thiết để tạo bài giảng điện tử như: soạn thảo công thức toán học, vẽ biểu đồ, vẽ đồ thị, tạo bảng, text box, và các ký tự đặc biệt
c Đa dạng nội dung đa phương tiện
Bạn có thể chèn nhiều loại nội dung đa phương tiện vào bài giảng của mình như: hình ảnh, video, âm thanh, flash
d Điều khiển Video
Video có thể được sử dụng như một phần của bài giảng Nếu bạn muốn, hãy đánh dấu nhưng phần xác định trong đoạn phim và dễ dàng chuyển tới những vùng mong muốn
Bạn cũng có thể làm “đóng băng” các frame trong một đoạn phim để làm tăng thời gian dạy trên frame
3 Các tính năng đặc biệt
a Thiết kế và phác thảo mẫu trình bày
Cung cấp sẵn nhiều mẫu trình bày Nhiều dạng bài giảng e-learning với sự kết hợp các mẫu trình bày được cung cấp như của PowerPoint, hay kết hợp giữa video và text, âm thanh và text,… có thể được tạo ra một cách dễ dàng
b Nút tương tác
Các nút định vị trước được sử dụng trong soạn thảo nội dung nhằm tăng khả năng tương tác học tập
c Bài giảng sinh động
Với việc sử dụng webcam, microphone, chức năng bảng điện tử, bài giảng
có thể soạn thảo một cách hiệu quả và sáng tạo bằng cách ghi hình, ghi âm và đồng bộ bài giảng
Trang 9d Chèn câu trắc nghiệm:
d.1 Chèn câu trắc nghiệm dạng trả lời ngắn:
- Chọn Menu Insert
Muốn thay chữ Submit thành chữ Trả lời thì kích chuột phải vào nó chọn
Object Property, hộp thoại hiện lên gõ chữ trả lời thay cho chữ Submit trong
ô Button name
- Khi chạy chương trình nhấn vào nút Submit (trả lời) để hiện câu trả lời: VD:
Kích vào nút trả lời thì hiện lên kết quả:
Kích chuột vào
gõ câu hỏi
Kích chuột vào
gõ trả lời
Trang 10d.2 Chèn câu trắc nghiệm nhiều lựa chọn:
- Chọn Menu Insert
Đáp án đúng ý nào thì dùng chuột kích lên kí tự A hoặc B hoặc C hoặc D để đưa dấu duyệt về ý đó (mặc định đáp án đúng là A
- Chạy chương trình: Tương tự ở câu trắc nghiệm ngắn
Chú ý: Đáp án đúng sẽ được sắp ngẫu nhiên khi chạy chương trình
VD: Câu trắc nghiệm sinh học sau: Ý đúng trong thiết kế là C (Tế bào là ý đúng)
nhưng khi chạy chương trình đã xáo sang ý đúng khác (Ý A)
Chèn câu dẫn
Chèn các ý lựa chọn
Trang 11Khi đang trình chiếu, kích vào nút trả lời thì chương trình sẽ chọn dấu duyệt vào ý A (Đây là ý đúng).
PHẦN MỀM ADOBE PRESENTER 7.0
- Adobe Presenter 7 là một dạng add-in của phần mềm trình chiếu quen thuộc Microsoft PowerPoint, giúp người dùng biến những buổi trình chiếu thường nhàm chán trở nên sinh động, có tính tương tác cao hơn dưới dạng phim flash đầy hấp dẫn
- Adobe Presenter, vốn được biết đến với cái tên Macromedia Breeze, đó
là thời điểm trước khi người khổng lồ Adobe mua lại Macromedia Mặc dù Adobe Presenter hiện chỉ hỗ trợ cho PowerPoint trên hệ điều hành Windows, nhưng các sản phẩm đầu cuối của nó mà người dùng tạo ra hoàn toàn có thể sử dụng tốt trên bất kì trình duyệt, máy tính nào có chương trình Flash Player, bao gồm Mac, Linux hoặc ngay cả Unix (Solaris)
- Sau khi cài đặt gói chương trình, ta sẽ thấy Adobe Presenter xuất hiện với tư cách một menu độc lập, ngang bằng với các lựa chọn khác của chương trình PowerPoint quen thuộc
- Nhìn một cách tổng thể, nếu coi Adobe Presenter là một dạng add-tin của PowerPoint thì quả là chưa thoả đáng với chương trình này bởi lẽ nó thực sự mạnh mẽ, dễ dàng khi sử dụng và nhất là khả năng chuyển định dạng PowerPoint sang Flash một cách hoàn hảo Tuy thế, giá của sản phẩm là rất cao, vào khoảng 500 USD thì vẫn còn xa để dành cho tất cả cộng đồng người sử dụng, nhất là trong giáo dục
1 Các tính năng nổi bật của Adobe Presenter so với Powerpoint:
- Adobe Presenter giúp chuyển đổi các bài trình chiếu Powerpoint sang dạng tương tác multimedia, có lời thuyết minh (narration), có thể câu hỏi tương tác (quizze) và khảo sát (surveys), tạo hoạt động điều khiển dẫn dắt chương trình (animation), và tạo mô phỏng (simulation) một cách chuyên nghiệp
- Adobe Presenter đã biến Powerpoint thành công cụ soạn bài giảng e-Learning, có thể tạo bài giảng để học sinh tự học, có thể ghi lại lời giảng, hình ảnh bạn giảng bài, chèn các câu hỏi tương tác, chèn các bản flash, chèn các hoạt động ghi lại từ bất cứ phần mềm nào khác qua flash, có thể đưa bài giảng lên giảng trực tuyến …
- Cho phép chèn các câu hỏi tương tác (bao gồm cả câu hỏi trắc nghiệm) lên bài giảng
- Cho phép xuất bài giảng ra nhiều loại định dạng khác nhau (nổi bật là Flash, website, đĩa CD và đưa lên hệ thống Adobe Connect Pro để có thể dạy và học trực tuyến) tuân thủ các chuẩn E-learning như SCORM, AICC ,