Nhan va cac hoat dong sinh san cua te bao

Tế bào tổng hợp các chất tăng khối lượng và kích thước DNA được nhân đôi và chia đôi cùng với sự chia đôi tế bào chất Kết quả:từ 1 tb mẹ qua quá trình sinh sản hình thành 2 tb con copyri[r]

Phần I:

Nhân

nhân thực, sinh vật nhân sơ tuy chưa có nhân hoàn chỉnh nhưng vùng nhân ở prokaryote thì tương tự như nhân ở sinh vật nhân thực

I.Tổng quan

tùy thuộc vào loại, hình dạng tế bào, trạng

thái sinh lí và trạng thái chức năng của tế

bào

 Vị trí của nhân

Trong tế bào động vậtTrong tế bào thực vậtVùng nhân ở prokaryote

Cấu trúc

bào nhưng có nhiều điểm khác biệt.

được

Nuclear envelope and lamina

* Lỗ màng nhân

trực tiếp các chất qua lại giữa tế bào chất và nhân đồng thời nâng đỡ, đảm bảo sự tồn tại của xoang quanh nhân

Chức năng của màng nhân

TĐC giữa nhân và tế bào chất

protein

2.Hạch nhân

a Hình thái

tế bào

cường độ tổng hợp protein

 b Cấu trúc

c thành phần hóa học

quanh hạch nhân, sợi deoxiribonucleoprotein

ribonucleoprotein như rARN 45s, rARN35s…

xử lí quá trình chín của các rARN

Chức năng

tạo nên riboxom

riboxom thông qua các tiền riboxom

nhân ra TBC và quá trình phân bào

4.Dịch nhân

phần lớn enzim của nhân, đặc biệt là các

enzim tham gia vào tổng hợp và trao đổi

A.nucleic: AND polimeraza, ARN polimeraza

trong đó rARN chiếm 40-50%

hô hấp mà chỉ có các enzim đường phân

5.Nhiễm sắc thể

I HÌNH THÁI VÀ CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ.

1 Hình thái nhiễm sắc thể.

a

(1) NST ở kì giữa của nguyên phân

là NST kép Mỗi NST gồm 2

crômatit gắn với nhau ở tâm động

Mỗi crômatit chứa 1 phân tử AND.

(2) NST ở tế bào không phân

chia có cấu trúc đơn Mỗi NST tương ứng với 1 crômatit của NST ở kì giữa.

 b đặc điểm:

nhất ở kì giữa của quà trình nguyên phân

nhau có thể có số lượng, hình thái, cấu trúc NST khác nhau

thường tồn tại thánh từng cặp tương đồng giống nhau về hình thái và kính thước cũng như trình tự gen.

c cấu tạo và chức năng:

NST có thể di chuyển về các cực của tb trong quá trình phân bào

nhau

AND bắt đầu nhân đôi

 d phân loại:

Nst thường và Nst giới tính

 Cơ chế xác định giới tính:

2.Cấu trúc siêu vi của NST

nhiễm sắc, chứa các đoạn AND không hoạt động và rất giàu histon H1

động, AND thường chứa các gen không lặp

và được phiên mã cho ra các mARN, tARN, rARN…

 Trong NST,AND liên kết với protein histon tạo nên cấu trúc sợi xoắn nhiều cấp gọi là sợi nhiễm

Histon thuộc loại protein kiềm, luôn liên kết với ADN tùy theo khối lượng phân tử và

hàm lượng các a.a mà chia thành 5 loại

2 Cấu trúc siêu hiển vi của NST.

- NST được cấu tạo từ ADN và

protêin(histôn và phi histôn).

- (AND + prôtêin) Nuclêôxôm (8

pt prôtêin histôn được quấn quanh

bởi 1 đoạn AND dài khoảng 146 cặp

nuclêôtit, quấn 1 vòng)

4

3

-Chuỗi nuclêôxôm (mức xoắn

1) tạo sợi cơ bản có đường

Đột biến nhiễm sắc thể

Mục lục

 Giới thiệu

 Đột biến số lượng nhiễm sắc thể

 Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể

 Kết luận

 Tài liệu tham khảo

Giới thiệu

Đột biến nhiễm sắc thể là sự biến đổi về cấu trúc, hình thái hoặc số lượng nhiễm sắc thể Đột biến có thể xảy ra ở một cặp NST nào đó hoặc ở toàn bộ các cặp NST

Nguyên nhân: do ngoại cảnh hay do rối loạn trong quá trình trao đổi chất nội bào

Giới thiệu

Căn cứ vào tính chất xuất hiện đột biến, có thể phân chia thành:

Đột biến số lượng nhiễm sắc thể

Sự biến đổi số lượng NST có thể xảy ra ở một

hay một cặp NST tạo nên thể dị bội (lệch bội) hay xảy ra trên toàn bộ các cặp NST hình thành thể đa bội

Thể dị bội

Nguyên nhân và cơ chế phát sinh

thể làm rối loạn sự phân li bình thường của 1 hoặc 1 số

cặp NST.

không thể phân li trong quá trình giảm phân tạo thành

giao tử bất thường.

khác nhau, vì hiện tượng dị bội ở mỗi cặp NST khác nhau

sẽ cho kiểu hình hoàn toàn khác nhau.

Hậu quả và ý nghĩa

 Hậu quả: Cơ thể ĐB không sống được hay giảm sức

sống, giảm khả năng sinh sản, mất cân bằng toàn hệ gen.

 Ý nghĩa:

- Đối với tiến hóa: cung cấp nguyên liệu cho quá trình

tiến hóa.

- Đối với chọn giống: có thể sử dụng các thể không để

đưa các NST theo ý muốn vào cây lai.

- Đối với nghiên cứu di truyền học: sử dụng các lệch bội

để xác định vị trí của gen trên NST

Thể đa bội

thể bộ NST của tế bào sinh dưỡng

4n

Ví dụ

Đa bội lẻ

P 2n x 2n

Gp 2n n H.tử 3n

3n

Một số hình ảnh minh họa

Một số hình ảnh minh họa

Cơ chế hình thành

thành các NST kép, nhưng thoi vô sắc không

được hình thành tạo các giao tử có 2n

hợp tử 3n (thể tam bội)

trong lần nguyên phân đầu tiên tạo nên hợp tử 4n (thể tứ bội)

Cơ chế hình thành thể đa bội

Đặc điểm của thể đa bội

trình tổng hợp chất hữu cơ diễn ra mạnh mẽ

to, phát triển khỏe, chống chịu tốt

giao tử bình thường  những cây không có hạt

Các dạng đột biến nhiễm sắc thể

Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể

Khái niệm: Là những biến đổi bất thường

về cấu trúc, hình thái hay số lượng NST

Đột biến cấu trúc NST có các dạng: mất đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn, chuyển đoạn Nguyên nhân chủ yếu là do tác nhân ngoại cảnh hay trong tế bào

Nguyên nhân phát sinh

Máy bay Mỹ rải chất độc hóa học xuống miền nam Việt Nam

Chất độc do Mỹ thả xuống Việt Nam

Mất đoạn

chứa tâm động)

gây chết hoặc giảm sức sống

các gen gây hại

Hội chứng “mèo kêu” (mất đoạn NST

số 5)

Thêm đoạn

 Một đoạn nào đó của NST được lặp lại một vài lần xen vào NST tương đồng, hay trực

tiếp không do bình thường do sự trao đổi

chéo giữa các cromatic

 Việc thêm đoạn này là giảm hoặc tăng thêm cường độ biểu hiện tính trạng

 Hậu quả: Làm tăng hoặc giảm số lượng gen trên NST dẫn đến tăng cường hoặc giảm bớt mức biểu hiện của tính trạng

Ví dụ ở đại mạch

Đảo đoạn

và gắn vào NST (có thể chứa tâm động hoặc không) làm thay đổi trật tự phân bố gen

của cá thể, góp phần tăng cường sự sai khác giữa các NST tương đồng giữa các nơi thuộc một loài vì vật chất di truyền không bị mất mát.

sự đa dạng giữa các thứ, các nòi trong cùng một

nòi, ít ảnh hưởng tới sức sống.

Chuyển đoạn

 Một đoạn NST được chuyển dịch trên cùng một NST hay giữa hai NST khác nhau Cả hai NST cùng cho và nhận một đoạn (chuyển đoạn tương hỗ) hay một bên cho, một bên nhận (chuyển đoạn không tương hỗ).

 Đột biến chuyển đoạn thường gây chết hoặc mất khả năng sinh sản Trong thiên nhiên đã phát hiện được nhiều chuyển đoạn nhỏ (đậu, lúa, chuối) đã vận dụng chen gen cố định nitơ của vi khuẩn vào hệ gen của

hướng dương tạo hàm lượng nitơ cao trong dầu

hướng dương.

Phần II: Sự sinh sản của tế bào

A.Sinh vật nhân sơ

Prokaryotes

 Chưa có nhân hoàn chỉnh

 Nhiễm sắc thể ở dạng đơn

 Sinh sản bằng phân hạch nhị phân

 Bao gồm cả vi khuẩn

copyright cmassengale

copyright cmassengale

Binary Fission of Bacterial Cell

copyright cmassengale

E Coli Dividing by Binary Fission

copyright cmassengale

I.Chu trình tế bào

 Là khoảng thời gian

giữa hai lần phân bào

G2 Phase

Tế bào tổng hợp tất cả

những gì cần cho phân bào

copyright cmassengale

Life Cycle of a Cell

copyright cmassengale

II.Nguyên phân

Gồm hai giai đoạn: phân chia nhân và phân chia tế bào chất.

Kì đầu, kì giữa, kì sau và kì cuối.

phân chia vật chất di truyền hoàn tất

copyright cmassengale

T ế bào mẹ K ì trung gian K ì đầu

Tế bào mẹ Kì trung gian Kì đầu

Kì giữa

Tế bào mẹ Kì trung gian Kì đầu

Kì giữa Kì sau

Tế bào mẹ Kì trung gian Kì đầu

Kì giữa Kì sau Kì cuối

Tế bào mẹ Kì trung gian Kì đầu

Kì giữa Kì sau Kì cuối

Tế bào mẹ Kì trung gian Kì đầu

Kì giữa Kì sau Kì cuối

Tế bào mẹ Kì trung gian Kì đầu

Kì giữa Kì sau Hai tế bào con

Những diễn biến cơ bản của NST ở các kì của nguyên phân

Các NST kép đóng xoắn cực đại và xếp thành một hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân

bào

Từng NST kép chẻ dọc ở tâm động thành 2NST đơn phân li về 2 cực của teá bào.

Các NST đơn dãn xoắn dài ra ở dạng

sợi mảnh.

Telophase

Cell Plate Forming in Plant Cells copyright cmassengale

2.Phân chia tế bào chất

 Sau khi hoàn thanh phân chia nhân tế bào chất phân chia dần tách tế bào mẹ thành hai tế bào con ,các tế bào động vật phân chia bằng thắt màng tế bào ở

vị trí mặt phẳng xích đạo còn tb tv lại tạo thành vách ngăn tb ở mặt phẳng

xích đạo

3 kết quả và ý nghĩa

Kết quả: từ một tb mẹ( 2n) 2 tb con(2n)

giống nhau và giồng tb mẹ

Ý nghĩa: truyền đạt thông tin di truyền qua các thế hệ tb,

Với sv nhân thực đơn bao Np là cơ chế s sảnVới sv nhân thực đa bào Np giup cơ thể sinh

trưởng và phát triển bao gồm việc tái sinh các

mô hay tb bi tổn thương

Trong thực tiễn Np dược ứng dụng trong dâm, chiết, ghép canh, nuôi cấy mô……

Nuôi cấy mô thực vật trong ống nghiệm

Ghép cành Ghép gốc

 Giảm phân gồm 2 lần phân bào liên tiếp nhưng NST chỉ nhân đôi

1 lần

 Mỗi lần phân bào gồm 4 kì: kì đầu, kì giữa, kì sau, kì cuối.

I NHỮNG DiỄN BiẾN CƠ BẢN CỦA GẢM PHÂN.

1 Giảm phân I

1 Kì đầu I:

- NST kép co ngắn,

đóng xoắn, đính vào màng nhân.

- Các cặp NST tương

đồng tiếp hợp và có thể trao đổi chéo.

- Cuối kì màng nhân,

nhân con biến mất.

 Sự tiếp hợp và trao đổi chéo

những đoạn tương đồng có ý nghĩa

I NHỮNG DiỄN BiẾN CƠ BẢN CỦA GẢM PHÂN.

theo thoi tơ vô sắc về

hai cực của tế bào.

I NHỮNG DiỄN BiẾN CƠ BẢN CỦA GẢM PHÂN

nhân và nhân con xuất

hiện, thoi vô sắc biến

mất.

- Số lượng NST bằng

một nửa TB mẹ

1 Giảm phân I



I NHỮNG DiỄN BiẾN CƠ BẢN CỦA GẢM PHÂN

1 Giảm phân I

2 Giảm phân II

- Cũng gồm các kì giống nguyên phân, nhưng NST

không nhân đôi:

+ Kì đầu II: NST kép co ngắn lại, số lượng NST

Gi¶m ph©n I

Gi¶m ph©n II

n

3 Kết quả:

- Từ một tế bào mẹ sau 2 lần giảm phân

cho 4 tế bào con có số lượng NST giảm đi

II Ý NGHĨA CỦA GiẢM PHÂN

- Sự phân li độc lập và tổ hợp tự do của

các cặp NST trong quá trình giảm phân kết hợp với quá trình thụ tinh thường tạo

ra nhiều biến dị tổ hợp.

- Nhờ quá trình nguyên phân, giảm phân,

thụ tinh đã đảm bảo duy trì, ổn định bộ NST đặc trưng của những loài sinh sản

hữu tính.

NST nhân đôi

và bắt chéo

Tế bào phân chia lần I

NST nhân đôi

TB phân chia