Trong chương trình giáo dục Mầm non, giáo dục Âm nhạc là một môn nghệ thuật hết sức gần gũi với trẻ, là hoạt động được trẻ yêu thích, là nguồn cảm hứng mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật.
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập- Tự do – Hạnh phúc
- -SÁNG KIẾN:
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ÂM NHẠC TRONG ĐỜI SỐNG HẰNG NGÀY ĐỐI VỚI TRẺ
Ở TRƯỜNG MẦM NON”
Quảng bình, tháng 05 năm 2014
Trang 2
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập- Tự do – Hạnh phúc
- -SÁNG KIẾN:
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC ÂM NHẠC TRONG ĐỜI SỐNG HẰNG NGÀY ĐỐI VỚI TRẺ
Ở TRƯỜNG MẦM NON”
Họ và tên: Ngô Thị Thanh Thuyền
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Mầm non Thái Thủy
Quảng bình, tháng 03 năm 2015
1 PHẦN MỞ ĐẦU
Trang 3
“Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai” Trẻ thơ như tờ giấy trắng, người lớn viết lên đó những gì thì nó sẽ theo suốt cuộc đời sau này của trẻ
hội và mỗi đất nước Trong thời đại ngày nay đất nước ta đang trên đà phát triển
và hội nhập; chiến lược giáo dục con người mới được đặt lên ở vị trí hàng đầu Điều đó đòi hỏi chúng ta - những nhà giáo cần phải tận tâm, trăn trở để làm sao giáo dục trẻ phát triển một cách toàn diện về mọi mặt, để đào tạo ra những chủ nhân tương lai cho đất nước
hội, đây thật sự là quốc sách hàng đầu Nhằm tạo ra những con người mới, con người phát triển toàn diện (đức, trí, thể, mỹ) để có thể tiếp nhận thông tin một cách nhanh chóng, năng động, sáng tạo đưa đất nước này càng phát triển và sánh vai cùng với cường quốc năm châu Đây chính là vấn đề vô cùng bức thiết đặt ra với ngành giáo dục, mà tiền đề là bậc học Mầm non
Trong chương trình giáo dục Mầm non, giáo dục Âm nhạc là một môn nghệ thuật hết sức gần gũi với trẻ, là hoạt động được trẻ yêu thích, là nguồn cảm hứng mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật Nó là một phương tiện hữu hiệu cho việc tổ chức các hoạt động giáo dục ở trường Mầm non
Âm nhạc và vận động sáng tạo nếu được giáo viên Mầm non sử dụng một cách có có mục đích, phù hợp, sáng tạo sẽ hỗ trợ trẻ thu nhận kinh nghiệm tích cực và tạo cảm giác hưng phấn, vui tươi Giáo viên có thể chơi đàn guitar, organ hay bật nhạc không lời êm dịu làm nhạc nền trong khi đang diễn ra các hoạt động khác của trẻ ( giờ ăn, chơi ở các góc chơi, chơi ngoài trời, trẻ làm bài tập theo nhóm, giờ tạo hình ) Ca hát và nghe nhạc giúp trẻ duy trì tập trung, phấn khởi trong khi hoạt động Trẻ Mầm non thích hát theo lời bài hát, hay đung đưa theo tiếng nhạc có giai điệu êm dịu, vui tươi, nhộn nhịp Ngoài ra, giáo viên Mầm non sử dụng âm nhạc để ổn định lớp, nhóm, vào bài, chuyển tiếp các phần trong giờ học hoặc chuyển từ hoạt động này sang hoạt động khác để tạo sự hứng thú, thư giãn, gây sự chú ý cho trẻ
1.1 Lý do chọn đề tài:
Trang 4
Ý thức rõ vai trò của giáo dục âm nhạc cho nên hoạt động học có chủ
đích “Giáo dục âm nhạc” đã trở thành một hoạt động không thể thiếu được
trong trường lớp Mầm non Giáo dục Âm nhạc là hoạt động nghệ thuật có tác dụng giáo dục thẩm mỹ đồng thời giúp trẻ phát triển trí tuệ, trẻ có khả năng trải nghiệm những cảm xúc trong quá trình cảm thụ và thể hiện Âm nhạc: Khi nghe nhạc, trẻ cảm nhận được tính chất, tình cảm qua giai điệu, lời ca của tác phẩm
âm nhạc Đồng thời Âm nhạc cũng dẫn dắt trẻ đến với những hiện tượng sống động của đời sống, giúp trẻ hình thành sự liên tưởng Nhịp điệu rắn rỏi của bản hành khúc gợi cho trẻ niềm vui, sự hào hứng phấn khởi Bài hát êm dịu, thiết tha đưa trẻ vào những giấc mơ đẹp…Với tôi âm nhạc giống như một bí quyết riêng giúp tôi thu hút và gần gũi chan hòa với trẻ hơn Biết vậy, nhưng tình hình hoạt động “Giáo dục Âm nhạc trong trường Mầm non” còn gặp một số vướng mắc cần được giải quyết Trẻ ở lứa tuổi Mầm non chưa thực sự hứng thú khi tham gia vào hoạt động Âm nhạc và chưa có khả năng cảm thụ âm nhạc một cách chủ động Giáo viên chưa tìm ra được những giải pháp tối ưu để vận dụng và đưa vào trong giáo dục Âm nhạc Vì vậy bản thân tôi muốn đưa đến cho trẻ một cách nhìn mới về thế giới âm nhạc và giúp trẻ tự tin chủ động tham gia vào hoạt động
âm nhạc
1.2 Điểm mới của đề tài:
Qua nghiên cứu đề tài, tôi muốn đưa ra những phương pháp giảng dạy tốt nhất để đạt hiệu quả cao trong hoạt động âm nhạc ở trường Mầm non Với đề
tài “Nâng cao chất lượng giáo dục Âm nhạc trong đời sống hằng ngày cho trẻ
ở trường Mầm non” giúp trẻ trong quá trình hoạt động âm nhạc trẻ nẩy sinh
nhiều thắc mắc buộc giáo viên phải giải thích Từ đó mở mang nhiều hiểu biết cho trẻ, trẻ tò mò và muốn khám phá thế giới Âm nhạc đầy huyền bí Từ đó
“trẻ hào hứng và thích được thể hiện và hòa mình vào thế giới âm nhạc”
Mục đích của đề tài: Qua nghiên cứu đề tài “Nâng cao chất lượng giáo
dục Âm nhạc trong đời sống hằng ngày đối với trẻ ở trường Mầm non”, nhằm
mục đích làm rõ thực trạng mức độ cảm thụ Âm nhạc của trẻ, để tìm ra những giải pháp tối ưu giúp giáo dục Âm nhạc trong trường Mầm non phát triển tốt,
Trang 5
theo hướng đổi mới giáo dục Nhằm phát triển toàn diện nhân cách con người
để giúp trẻ học thật tốt bộ môn Âm nhạc Vì vậy, tôi đã mạnh dạn xây dựng đề
tài “Nâng cao chất lượng giáo dục Âm nhạc trong đời sống hằng ngày đối với
trẻ ở trường Mầm non” nói chung và ở lớp tôi đang công tác nói riêng.
Phạm vi nghiên cứu đề tài: Tôi tiến hành đề tài “Nâng cao chất lượng
giáo dục Âm nhạc trong đời sống hằng ngày đối với trẻ ở trường Mầm non”,
áp dụng cho độ tuổi Mẫu giáo bé từ 3-4 tuổi và trẻ ở độ tuổi mẫu giáo trong các trường Mầm non
2 NỘI DUNG
2.1 Thực trạng tình hình
Thực tế trong quá trình chăm sóc, giáo dục trẻ hằng ngày ở lớp mình được phân công bản thân tôi ngoài việc nắm vững những kiến thức về chuyên môn nghiệp vụ, xác định mục tiêu, nội dung chương trình gióa dục Mầm non làm cơ
sở, yêu nghề mến trẻ tôi còn phải tìm hiểu tình hình thực tế của địa phương, của trường lớp mình đang công tác để khai thác những cái hay, cái đẹp nhằm giáo dục tinh thần cho các cháu
Để giúp trẻ có khả năng cảm thụ và thể hiện với thế giới âm nhạc một cách tốt nhất, giáo viên cần nắm vững những kiến thức, phương pháp giáo dục hữu hiệu nhất phù hợp với khả năng của trẻ Bên cạnh đó mọi điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng âm nhạc… cũng là một trong những điều kiện giúp trẻ hứng thú với âm nhạc Trong quá trình thực hiện tôi nhận thấy có những khó khăn và thuận lợi sau:
2.1.1 Thuận lợi
Được sự quan tâm chỉ đạo của Phòng Giáo dục và đào tạo trong quá trình
giảng dạy
nhà trường Thống nhất, đoàn kết, nhất trí giữa Ban giám hiệu và giáo viên và
Trang 6
giữa đội ngũ giáo viên với nhau Thường xuyên tổ chức các buổi tập huấn, sinh hoạt chuyên môn cụm bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên
Nhà trường đã chú trọng mua sắm tương đối khá đầy đủ cơ sở vật chất trang thiết bị dạy học cho giáo viên và học sinh
nắm vững kiến thức chuyên môn về chăm sóc giáo dục trẻ nói chung và lĩnh vực hoạt động âm nhạc nói riêng
tích cực đến vấn đề giáo dục Âm nhạc trong trường Mầm non
Đa số các lớp trong trường được xây dựng sạch sẽ khang trang, bố trí thuận lợi cho việc dạy và học
2.1.2 Khó khăn
Mặc dù nhà trường đã chú trọng mua sắm trang thiết bị phục vụ dạy học nhưng vẫn chưa phong phú, chưa thỏa mãn nhu cầu khám phá và học hỏi của trẻ Đặc biệt đối với giáo dục Âm nhạc càng khó khăn hơn, chưa có phòng Âm nhạc, chưa có phòng đàn, các dụng cụ phục vụ cho công tác giáo dục Âm nhạc còn nghèo nàn Phòng học còn thiếu so với số lượng trẻ, vì vậy khó khăn cho hoạt động học tập đặc biệt là hoạt động Âm nhạc đòi hòi phải có tính biểu diễn
và trò chơi
Đa số giáo viên chưa đưa ra các giải pháp, phương pháp giảng dạy một cách có hiệu quả trong quá trình hướng dẫn trẻ tham gia hoạt động âm nhạc
hiện âm nhạc chưa cao
Phụ huynh chưa có ý thức cao trong việc phối kết hợp giữa “Gia đình – nhà trường” để dạy trẻ một cách có hiệu quả nhất
Chưa có điều kiện tổ chức thường xuyên các buổi diễn đàn về Âm nhạc
Qua thực tế hoạt động âm nhạc của trẻ trong lớp mình phụ trách, tôi thấy các cháu còn lúng túng trong cách biễu diễn, chưa mạnh dạn tự tin và chủ động khi tham gia vào hoạt động âm nhạc
Trang 7
2.1.3 Kết quả đánh giá trước khi thực hiện đề tài:
Trước khi ngiên cứu đề tài tôi đã tiến hành khảo sát khả năng âm nhạc của trẻ của lớp mình phụ trách trong thời gian 4 tuần và kết quả như sau:
mà bản thân tôi đã trăn trở và suy nghĩ để tìm ra giải pháp giúp cho hoạt động
vậy, tôi đã mạnh dạn xây dựng đề tài “Nâng cao chất lượng giáo dục Âm nhạc
trong đời sống hằng ngày đối với trẻ ở trường Mầm non”
2.2 Các giải pháp thực hiện
Qua thực tế tình hình của đơn vị, địa phương và khả năng của trẻ tôi
mạnh dạn đưa ra một số giải pháp sau trong sáng kiến kinh nghiệm của mình:
2.2.1 Giải pháp 1: Xây dựng kế hoạch năm, tháng, tuần
nghị quyết soi sáng suốt cả trong năm học nói chung, và cả trong quá trình tìm hiểu để nâng cao chất lượng Âm nhạc nói riêng Qua đó để rà soát, đối chiếu, để tìm ra những nguyên nhân, nhược điểm rút kinh nghiệm và kiệp thời bổ sung vào kế hoạch để làm tốt, đồng thời phải có sự phối hợp chặt chẽ, luôn trao đổi giữa ban giám hiệu, tổ chuyên môn, các giáo viên giảng dạy trực tiếp trong nhà trường và các bạn đồng nghiệp để đem lại sự thống nhất và có kết quả cao
Ví dụ: Trong quá trình xây dựng kế hoạch cần lựa chọn nội dung các bài hát, trò chơi âm nhạc… phù hợp có trong chương trình hoặc ngoài chương trình Đồng thời rà soát lại đồ dùng đồ chơi, dụng cụ âm nhạc cũng như trang phục biễu diễn phục vụ hoạt động âm nhạc
2.2.2 Giải pháp 2: Xây dựng chương trình, lịch báo giảng
Trang 8
Xây dựng chương trình lịch báo giảng, theo tháng, theo tuần, theo ngày
của từng bộ môn đưa ra chỉ tiêu yêu cầu cần đạt cụ thể tùy thuộc tình hình trẻ ở từng lớp, từng độ tuổi, của các bộ môn nói chung và giáo dục Âm nhạc nói riêng
là rất quan trọng Qua đó để có gì thiếu sót để ban giám hiệu, tổ chuyên môn kịp thời góp ý, sữa sai kịp thời Nếu không có chương trình, lịch báo giảng thì rất khó để có thể thực hiện được các hoạt động một cách có hiệu quả Vì như vậy sẽ khó rất khó cho quá trình kiểm tra góp ý của Ban giám hiệu và tổ chuyên môn
Vì thế việc xây dựng chương trình, lịch báo giảng là rất quan trọng
2.2.3 Giải pháp 3: Giáo viên âm nhạc tích hợp lồng ghép vào các hoạt động trong ngày của trẻ một cách nhuần nhuyễn, hấp dẫn lôi cuốn và thu hút tất cả trẻ đều tham gia
* Ví dụ:
- Giờ đón trẻ :
Giờ đón trẻ là lúc cần tạo không khí vui vẻ, lôi cuốn trẻ đến trường Đặc biệt đối với trẻ 3-4 tuổi Giai đoạn này trẻ tạm thời bứt ra những tình cảm âu yếm mà bố mẹ dành cho để đến trường, lúc này âm nhạc góp phần tác động rất lớn Biết rằng biện pháp này rất bình thường đối với tất cả giáo viên ở hầu hết các trường, huyện nhưng một số giáo viên chưa biết chọn những ca khúc nào cho phù hợp và tôi đã suy nghĩ, đưa ra một số bài hát rất lôi cuốn trẻ như : ca khúc “Em đi Mẫu giáo” sáng tác Dương Minh Viên bởi vì bài hát có nhịp điệu
vừa phải, sắc thái vui vẻ trong lời ca : “ Nắng vừa lên em đi Mẫu giáo mừng
vui đón em vào trường ”
Rồi những bài “Cháu đi Mẫu giáo” của Phạm Thanh Hưng, bài “Trường chúng cháu là trường Mầm non”của Phạm Tuyên Hoà với khung cảnh thiên nhiên, niềm phấn chấn đến trường của trẻ qua bài hát “Con chim hót trên cành cây” Rồi một ngày mới lại bắt đầu sôi động với âm thanh và màu sắc thiên nhiên qua bài “Vui đến trường” của Hồ Bắc
Ngoài ra, để tạo cho trẻ nề nếp trước khi vào lớp phải lễ phép, tự tin qua bài “Lời chào buổi sáng”của Nguyễn Thị Nhung nhắc nhở cháu phải chào bố mẹ
Trang 9
Giáo viên cần linh hoạt để tổ chức cho trẻ nghe nhạc trong các gìơ hoạt động khác Đây là phương pháp giáo dục tổng hợp đạt hiệu quả cao
- Trong các hoạt động chung:
+ Khám phá khoa học:
quen khám phá khoa học thông qua việc trò chuyện, đàm thoại, quan sát, trò chơi thì việc kết hợp sử dụng âm nhạc trong giờ học góp phần tạo cho trẻ có cảm xúc với các đối tượng như bài “Giới thiệu một số loài hoa” yêu cầu là trẻ phân biệt được một số loại hoa, so sánh, nhận xét sự giống và khác nhau biết thưởng thức vẻ đẹp, mùi thơm, yêu quí, bảo vệ Sau đó ta cho trẻ nghe bài “Hoa trong vườn” hoặc có thể cho cháu nghe bài “Ra vườn hoa” của Văn Tấn
Trong chủ đề nghề nghiệp như “Chú công nhân” giáo viên yêu cầu trẻ nắm được công việc, ý nghĩa của công việc đó, yếu quí người lao động kết hợp cho trẻ nghe bài “Cháu yêu cô chú công nhân” của Hoàng Văn Yến
chú bộ đội”, “Gác trăng” của Nguyễn Trí Tân Nhằm giúp trẻ hiểu được trong đêm trung thu đó các chú bộ đội phải đứng gác giữ cho Tổ quốc được thanh bình
để các em thiếu nhi được “Rước đèn trong đêm trăng”
Và còn nhiều chủ đề khác cũng vậy, ở đây chúng ta không nên dừng lại ở phần nghe để chuyển tiếp mà nghe hát để nắm thêm nội dung thông qua đề tài dạy đó
+ Tạo hình: Trong khi trẻ thực hiện bài tập tạo hình cô nên mở nhạc có giai điệu vừa phải, nhẹ nhàng cho trẻ nghe để kích thích trẻ hoạt động và tránh nhàm chán…
+ Thể dục: Khi cho trẻ khởi động cần thực hiện trên nền nhạc của bài hát theo chủ đề Điều đó sẽ khắc sâu hơn cho trẻ về chủ đề đang học và tạo cho trẻ
sự nhẹ nhàng khi học
hình thực tế ở trường, lớp giáo viên cần hướng dẫn, gợi ý như sau: là cô giáo Mầm non, khi bắt đầu tiến hành hoạt động nào đó với trẻ, cô giáo nên khởi đầu
Trang 10
bằng các trò chơi , hát bài hát dân ca, nghe các giai điệu nhẹ nhàng và cho trẻ hát các bài hát ngắn, dễ nhớ Cô giáo có thể ghi âm các bản nhạc hay để phục vụ tốt cho các hoạt động này
nghe nhạc, vận động sáng tạo, trò chơi có tác dụng rất lớn trong việc tạo sự hưng phấn, phát triển nhận thức, trí tưởng tượng, giáo dục những tình cảm xã hội lành mạnh, làm phong phú thế giới nội tâm của trẻ, hình thành phát triển tình cảm thẩm mĩ, kích thích khả năng sáng tạo của trẻ trong quá trình khám phá, tìm hiểu thế giới xung quanh Do vậy, giáo viên Mầm non cần trau dồi kiến thức, kĩ năng cảm nhận và thể hiện cái đẹp xung quanh hơn nữa, để vận dụng tổ chức tốt các hình thức cho trẻ tập hát, nghe nhạc, vận động, chơi trò chơi đóng vai, đóng kịch phù hợp, hiệu quả hơn với trẻ
* Một số trò chơi phục vụ âm nhạc:
biện pháp hữu hiệu nhất Trò chơi đã trở thành phương tịên để đem đến cho trẻ các yếu tố diễn tả của nghệ thuật sinh động, nó có tác dụng mạnh mẽ nhưng lại đến với trẻ một cách nhẹ nhàng, thoả mái
theo nhạc của chương trình giáo dục âm nhạc Mầm non Nó có vai trò quan trọng giúp trẻ luyện tai nghe nhạc, củng cố ca hát, tạo cảm giác nhịp điệu, phát triển năng khiếu âm nhạc Các yếu tố đó góp phần làm cho trẻ cảm thụ âm nhạc
những phản xạ nhanh, nhạy, có tác dụng trong việc củng cố và tiếp thu những nội dung giáo dục Đặc biệt trò chơi âm nhạc còn rèn luyện cho trẻ có kĩ năng thông qua tai nghe âm nhạc
hát, tai ai tinh, nghe tiếng hát tìm đồ vật….bản thân đã tìm tòi, sưu tầm, cải biên một số trò chơi nhằm làm tăng thêm sự phong phú âm nhạc cho trẻ
- Trò chơi: “Nghe giai điệu đoán tên bài hát”
Trang 11
Trò chơi này giúp trẻ củng cố kiến thức về tên bài hát và củng cố lại giai điệu bài hát đã học, đồng thời tạo cho trẻ sự tập trung chú ý lắng nghe và nhanh nhẹn, linh hoạt, trả lời rõ ràng, chính xác tên bài hát
nhạc đàn
giành quyền trả lời bằng cách nói rõ tên bài hát vừa nghe, nếu đúng mỗi trẻ trong đội được tặng một món quà, nếu sai quyền trả lời thuộc về đội bạn
ơi Thì trẻ phải nêu được đó là giai điệu bài hát “Cho tôi đi làm mưa với”
- Trò chơi “Ô cửa bí mật”
Trò chơi giúp trẻ được ôn luyện các bài hát, tạo cho trẻ mạnh dạn lên biểu diễn và mong muốn được khám phá những bí mật bên trong những ô cửa
Chuẩn bị: Các loại đồ dùng, đồ chơi phù hợp theo từng chủ điểm ở phía sau những ô cửa, thùng các-tông sơn màu để làm ô cửa và một số đồng tiền vàng
để tặng cho trẻ
Cách chơi : Chia trẻ làm 2 đội, 2 đội trưởng lên oẳn tù tì để tìm ra đội nào chơi trước Có từ 4 - 6 ô cửa được đánh dấu theo thứ tự từ 1 đến 6, đội nào chơi trước sẽ chọn bất kỳ một ô cửa, nếu ô cửa được mở ra, bên trong ô cửa có đồ dùng đồ chơi gì thì đội đó phải hát một bài nói về hình ảnh đó
“Ai cũng yêu chú mèo” hay “Thương con mèo” Nếu mở ô cửa nào mà hát được bài hát có nội dung đúng với hình ảnh trong ô cửa đó thì đội đó được tặng một đồng tiền vàng Tiếp tục đội kia chọn ô cửa Nếu đội nào chọn ô cửa mà không hát được bài hát có nội dung như hình ảnh trong ô cửa thì quyền hát thuộc về đội bạn
* Hướng dẫn trẻ vận động theo nhạc ở góc Nghệ thuật:
Theo chương trình giáo dục Mầm non mới hiện nay, hoạt động góc đi đôi với hoạt động học có chủ đích Ở Hoạt động học có chủ đích, mỗi tuần chỉ có một giờ hoạt động âm nhạc, vì vậy việc hướng dẫn trẻ hoạt động theo nhạc