(Sáng kiến kinh nghiệm) một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 trung học phổ thông qua dạy học bài nhà trường quân đội, công an và tuyển sinh đào tạo

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH LỚP 12 THPT QUA DẠY HỌC BÀI NHÀ TRƯỜNG QUÂN ĐỘI, CÔNG AN VÀ TUYỂN SINH ĐÀO TẠO..

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 0

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

2 MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 2

2.1 Mục tiêu nghiên cứu 2

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

3 GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU 2

3.1 Giới hạn về nội dung nghiên cứu 2

3.2 Giới hạn về phạm vi nghiên cứu 2

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2

4.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí thuyết 2

4.2 Nhóm phương pháp thực tiễn 3

4.3 Nhóm phương pháp toán học thống kê 3

5 GIẢ THIẾT KHOA HỌC 3

6 ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI 3

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH LỚP 12 THPT QUA DẠY HỌC BÀI NHÀ TRƯỜNG QUÂN ĐỘI, CÔNG AN VÀ TUYỂN SINH ĐÀO TẠO 3

1.1 Hướg nghiệp và giáo dục hướng nghiệp 3

1.1.1 Khái niệm hướng nghiệp 3

1.1.2 Khái niệm giáo dục hướng nghiệp 4

1.1.3 Các nội dung, phương pháp và hình thức giáo dục hướng nghiệp trong nhà trường phổ thông 4 1.2 Đặc điểm tâm sinh lí học sinh lớp 12 THPT 6

1.3 Thực trạng giáo dục hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 THPT qua dạy học bài Nhà trường quân đội, Công an và tuyển sinh đào tạo 7

2.1 Phương pháp tích hợp giáo dục hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 THPT qua học bài Nhà trường quân đội, Công an và tuyển sinh đào tạo 9

2.2 Các giải pháp thực hiện 10

2.2.1 Tìm hiểu thông tin cụ thể về các trường quân đôi và công an 10

2.2.2 Tìm hiểu thông tin tuyển sinh của các trường (Phụ lục 2) 14

2.3 Thực nghiệm sư phạm 20

2.3.1 Mục tiêu thực nghiệm sư phạm 20

2.3.2 Tổ chức thực nghiệm sư phạm 20

2.3.3 Phân tích kết quả thực nghiệm 22

2.3.4 Kết luận chung về thực nghiệm sự phạm 22

KẾT LUẬN 23

TÀI LIỆU THAM KHẢO 25

PHỤ LỤC 26

MỞ ĐẦU

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Giáo dục hướng nghiệp cho học sinh phổ thông hiện nay có vai trò, nhiệm vụhết sức quan trong nhằn thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạngViệt Nam là xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc tổ quốc Việt Nam xã hộichủ nghĩa Giáo dục hướng nghiệp cho học sinh phổ thông là giáo dục thái độ lao động

và ý thức đúng đắn với nghề nghiệp; cho học sinh làm quen với một số nghề phổ biếntrong xã hội và các nghề truyền thống của địa phương; tìm hiểu năng khiếu, khuynhhướng nghề nghiệp của từng học sinh để khuyến khích, hướng dẫn và bồi dưỡng khảnăng nghề nghiệp thích hợp nhất; động viên học sinh đi vào những nghề, những nơiđang cần Bởi vậy, vấn đề giáo dục hướng nghiệp hiện nay là vấn đề hết sức quantrọng đang đặt ra cho các nhà nghiên cứu giáo dục

Thực tế hiện nay hầu hết các trường phổ thông đã và đang triển khai công táchướng nghiệp, tuy nhiên hiệu quả đạt được chưa cao Có rất nhiều nguyên nhân dẫnđến kết quả trên, trong đó không thể không kể đến nguyên nhân các giáo viên bộ mônchưa chú trọng hướng nghiệp, chưa tích hợp hiệu quả môn học của mình vào công tácgiáo dục hướng nghiệp cho học sinh

Giáo dục quốc phòng, An ninh cho học sinh còn là nhiệm vụ quan trọng trongđào tạo con người mới XHCN nhằm giáo dục cho thế hệ trẻ nói chung có ý thức tổchức kỷ luật, tinh thần tập thể ý thức tư duy và kiến thức, kỹ năng quân sự cần thiếtchuẩn bị nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc là một trongnhững nội dung giáo dục toàn diện trong nhà trường, góp phần hình thành nhân cáchcon người mới Đối với giáo viên đang giảng dạy môn học Giáo dục quốc phòng, Anninh, công việc giảng dạy phải gắn liền với nghiên cứu khoa học, Đây là con đườngngắn nhất để không ngừng tích lũy kiến thức nâng cao trình độ gọt sắc tư duy, nhằmgóp phần tìm ra những hình thức, phương pháp thích hợp và hiệu quả nhất để truyềnđạt kiến thức cho người học đạt hiệu quả cao nhất Luôn sẵn sàng gia nhập Lực lượng

vũ trang nhân dân, nhận và hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc bảo vệ

an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội

Môn học Giáo dục Quốc phòng an ninh là môn học có rất nhiều nội dung vàhoạt động để giáo dục hướng nghiệp cho học sinh, tuy nhiên, đa số các giáo viên vẫn

chưa coi trọng Có một số ít giáo viên quan tâm thực hiện nhưng hình thức, nội dungnghèo nàn kém hiệu quả giáo dục Đa số giáo viên rất lúng túng trong quá trình thựchiện chương trình hướng nghiệp

Với những lí do trên, tôi đã chọn đề tài “Một số giải pháp nhằm nâng cao

hiệu quả Giáo dục hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 trung học phổ thông qua dạy học bài Nhà trường quân đội, Công an và tuyển sinh đào tạo” thiết thực để

nghiên cứu

2 MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

2.1 Mục tiêu nghiên cứu

Xác định được các nội dung, hình thức và phương pháp giáo dục hướng nghiệpcho học sinh lớp 12 trung học phổ thông qua dạy học bài Nhà trường quân đội, Công

an và tuyển sinh đào tạo nhằm giúp học sinh hiểu thêm về các ngành nghề trong quânđội và công an nhân dân Việt Nam và góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục cho họcsinh trong nhà trường phổ thông

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn về giáo dục hướng nghiệp cho học sinh

12 qua dạy học bài Nhà trường quân đội, Công an và tuyển sinh đào tạo

- Xây dựng nội dung, hình thức và phương pháp giáo dục hướng nghiệp chohọc sinh lớp 12 trung học phổ thông qua dạy học bài Nhà trường quân đội, Công an vàtuyển sinh đào tạo

- Tiến hành thực nghiệm sư phạm

3 GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU

3.1 Giới hạn về nội dung nghiên cứu

Đề tài tập trung xây dựng nội dung, hình thức và phương pháp giáo dục hướngnghiệp cho học sinh lớp 12 qua dạy học bài Nhà trường quân đội, Công an và tuyểnsinh đào tạo

3.2 Giới hạn về phạm vi nghiên cứu

Đề tài chỉ nghiên cứu tại 2 lớp khối 12 trường THPT nơi tôi công tác

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

4.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí thuyết

- Phương pháp phân tích, tổng hợp:

- Phương pháp phân loại, hệ thống:

4.2 Nhóm phương pháp thực tiễn

- Phương pháp quan sát khoa học:

- Phương pháp điều tra:

- Phương pháp thực nghiệm:

4.3 Nhóm phương pháp toán học thống kê

5 GIẢ THIẾT KHOA HỌC

- Hướng nghiệp giúp cho học sinh thay đổi nhận thức, thái độ và hành vi chọnnghề Hướng nghiệp còn giúp học sinh chọn trường học theo chiều hướng phù hợpgiữa lựa chọn của cá nhân với gia đình, xã hội và với các yêu cầu của các ngành nghề

- Giáo dục hướng nghiệp có tính chất tư vấn, tạo điều kiện để mỗi học sinh địnhhướng đúng trong việc lựa chọn nghề nghiệp thích hợp với năng lực, sở trường củamình sau khi tốt nghiệp phổ thông

- Việc giải pháp dạy học chú trọng đến việc hoạt động nhóm, khả năng hợp tác,giúp đỡ lẫn nhau trong nhóm để đưa ra kết quả tiếp cận tri thức nhanh

6 ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI

Kết quả sáng kiến giúp giáo viên và học sinh hứng thú hơn trong hoạt động dạy vàhọc đặc biệt là đáp ứng được công tác giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trong việcchọn trường chọn ngành trong hệ thống nhà trường quân đội và công an hiên nay

Sáng kiến có thể được các trường THPT khác trên địa bàn tỉnh nghiên cứu và vận dụngphù hợp trong dạy học các đối tượng tương ứng

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH LỚP 12 THPT QUA DẠY HỌC BÀI NHÀ TRƯỜNG QUÂN ĐỘI, CÔNG AN VÀ

TUYỂN SINH ĐÀO TẠO

1.1 Hướg nghiệp và giáo dục hướng nghiệp

1.1.1 Khái niệm hướng nghiệp

Là hệ thống các biện pháp giúp cho con người lựa chọn và xác định nghềnghiệp của bản thân trong cuộc sống tương lai trên cơ sở kết hợp nguyện vọng, sởtrường của cá nhân với nhu cầu xã hội

Hướng nghiệp là khái niệm chung của một trong những lĩnh vực văn hóa xãhội Hướng nghiệp được thực hiện dưới hình thức quan tâm của xã hội và tạo nghề chothế hệ trẻ Hỗ trợ và phát triển cho các thế hệ những thiên hướng và thực hiện đồng bộcác biện pháp chuyên môn tác động đến con người trong việc tự xác định nghề nghiệp,chọn lựa hình thức tối ưu để có việc làm riêng Hướng nghiệp còn có tính đến nhu cầu

và năng lực của con người và kết hợp với hoàn cảnh kinh tế - xã hội trong thị trườnglao động

1.1.2 Khái niệm giáo dục hướng nghiệp

Trong nhà trường phổ thông, giáo dục hướng nghiệp được hiểu như là một bộphận của quá trình giáo dục Hướng nghiệp đòi hỏi nhà trường tiến hành việc giáo dục

về văn hóa, đạo đức, thẩm mỹ, giáo dục thể chất, lao động phải đồng thời cung cấp chohọc sinh nắm được:

- Hệ thống các nghề nghiệp chủ yếu hiện có trong đời sống xã hội

- Nội dung cơ bản, các yêu cầu đối với những người tham gia các nghề nghiệp ấy

- Các thông tin cần thiết về sự phân bổ, tuyển chọn, sử dụng nhân lực ở các nghề ấy

- Hướng dẫn có tính chất tư vấn, tạo điều kiện để mỗi học sinh định hướng đúngtrong việc lựa chọn nghề nghiệp thích hợp với năng lực, sở trường của mình sau khitốt nghiệp phổ thông

1.1.3 Các nội dung, phương pháp và hình thức giáo dục hướng nghiệp trong nhà trường phổ thông

1.1.3.1 Nội dung hướng nghiệp

- Tìm hiểu thế giới nghề nghiệp, nội dung này cung cấp cho học sinh nhữngthông tin nghề nghiệp và cơ sở đào tạo Bao gồm những loại thông tin sau:

+ Thông tin về ngành, nhóm nghề và nghề cụ thể

+ Thông tin về cơ sở đào tạo

+ Thông tin về nghề nghiệp và cơ sở đào tạo mà bản thân thích

- Giáo dục cho học sinh thái độ, ý thức tôn trọng người lao động, ý thức tiếtkiệm và bảo vệ của công thuộc các ngành nghề khác nhau…Đây là những phẩm chất,nhân cách không thể thiếu được ở những người lao động Có thể coi đây là nội dungnhằm thực hiện giáo dục đạo đức và lương tâm nghề nghiệp đối với thế hệ trẻ

1.1.3.2 Phương pháp giáo dục hướng nghiệp

Trong mọi hoạt động, giáo viên đóng vai trò cố vấn, xác định mục tiêu, nộidung, cách thức hoạt động, còn các em học sinh giữ vai trò chủ thể hoạt động, điềukhiển hoạt động và tự đánh giá Do vậy, phương pháp tổ chức hoạt động giáo dụchướng nghiệp gồm một số phương pháp đặc thù sau:

- Thuyết trình nêu vấn đề: giáo viên truyền đạt thông tin và tri thức đến học sinh

bằng lời nói Phương pháp thuyết trình có thể áp dụng trong những tình huống dưới đây:

+ Giới thiệu khái quát bài học, nói ngắn gọn những vấn đề quan trọng và cầnthiết để học sinh biết được ý nghĩa và nội dung của bài học

+ Giải thích các điểm chính của chủ đề

+ Giao bài tập cho học sinh

- Dạy theo tình huống: dạy học theo tình huống dựa trên quan điểm “Giáo dục

là sự chuẩn bị cho người học vào việc giải quyết các tình huống của cuộc sống”(Soul

B Robinsohl 1967) Học theo tình huống học sinh có điều kiện trao đổi, với nhau, traođổi với giáo viên, được nhận xét, trình bày những suy nghĩ, hiểu biết của mình về cuộcsống, về nghề nghiệp và nhất là vấn đề chọn nghề tương lai

Phương pháp tình huống được tiến hành theo những bước sau:

Bước 1: Học sinh nhận biết tình huống và những vấn đề cần giải quyết thuộctrường hợp nào và liên hệ với kinh nghiệm của bản thân

Bước 2: Học sinh thu thập thông tin cần thiết để giải quyết vấn đề

Bước 3: Thảo luận, trao đổi để tìm các phương án giải quyết

Bước 4: So sánh các phương án, lựa chọn một phương án giải quyết

Bước 5: Trình bày, bảo vệ phương án đã lựa chọn

Bước 6: So sánh, vận dụng hoặc lấy ví dụ trong thực tiễn

- Dạy học theo nhóm nhỏ: Học theo nhóm nhỏ là một trong những phương pháp

học tập có hiệu quả trong việc tổ chức hoạt động giáo dục hướng nghiệp cho học sinhphổ thông Khi học theo nhóm, học sinh có thể cùng nhau đạt được những điều mà các

em không làm được một mình, bằng cách là đóng góp một phần hiểu biết của mình rồi

cả nhóm tập hợp lại thành “bức tranh tổng thể” về thông tin nghề hoặc quyết định chọnnghề

- Tổ chức thảo luận lớp về nội dung hướng nghiệp: trong quá trình tổ chức hoạt

động giáo dục hướng nghiệp cho học sinh, phương pháp thảo luận có những thuận lợi:

+ Giúp học sinh nhận thức sâu sắc và xử lí thông tin nhanh trong những chủ đề

có nội dung tìm hiểu một nghề cụ thể

+ Qua thảo luận, học sinh hiểu được quan điểm của bạn khác

+ Học sinh phân tích, đánh giá được nhiều tình huống học tập do giáo viên đưa ra

+ Học sinh học cách lập luận, lí giải được vấn đề chọn nghề

- Tổ chức trò chơi theo chủ đề hướng nghiệp:

Là một phương pháp có hiệu quả để thu hút sự tham gia của học sinh nhằmgiúp học sinh hứng thú, giảm bớt mệt mỏi trong quá trình học tập Hoạt động giáo dụchướng nghiệp nhiều khi được thể hiện như một sân chơi bổ ích cho học sinh Qua đó,các em vừa được học, vừa được tham gia những trò chơi hấp dẫn Các bước tiến hànhphương pháp:

+ Phổ biến luật chơi

+ Đảm bảo học sinh nắm được qui tắc chơi

+ Giáo viên rút ra kết luận cho học sinh qua trò chơi

- Đóng vai (diễn kịch), mô phỏng: là phương pháp cơ bản để rèn luyện kĩ năng

giao tiếp cho học sinh Đóng vai là cơ hội để học sinh thực hành một số nhiệm vụ haycách ứng xử nào đó trong một môi trường mẫu trước khi các tình huống thực xảy ra.Qua đóng vai, học sinh biết xử lí thông tin, ứng dụng những lý thuyết đã học vào thực

tế sinh động và đa dạng Đóng vai tạo điều kiện cho học sinh thực hành kĩ năng raquyết định cho hướng đi của mình Có thể áp dụng phương pháp này để tạo tình huốngtrước khi thảo luận một chủ đề nào đó Đóng vai sẽ kích thích học sinh thảo luận sôinổi về chủ đề được nêu

1.2 Đặc điểm tâm sinh lí học sinh lớp 12 THPT

Đối với học sinh 12 THPT thường có độ tuổi từ 17 – 18 tuổi, các em đã có sựhoàn thiện về chất Sự phát triển mạnh mẽ về mặt cơ thể tạo tiền đề cần thiết cho sựphức tạp hóa hoạt động phân tích, tổng hợp…của vỏ bán cầu đại não trong quá trìnhhọc tập Học sinh cuối cấp thường có lòng khao khát mở rộng tri thức, mong muốnhiểu biết, say mê quá trình giải quyết các nhiệm vụ học tập Điều này tạo thuận lợi chogiáo viên trong quá trình dạy học và tổ chức các hoạt động đảm bảo tính tự lực và pháttriển tư duy cho học sinh trong việc lĩnh hội tri thức

Hoạt động lao động tập thể có vai trò to lớn trong sự hình thành nhân cáchthanh niên mới lớn Hoạt động lao động được tổ chức đúng đắn sẽ giúp các em hìnhthành tinh thần tập thể, lòng yêu lao động, tôn trọng lao động và thành quả lao động,đặc biệt là nhu cầu và nguyện vọng lao động Điều quan trọng là, việc chọn nghề đãtrở thành công việc khẩn thiết của học sinh lớn Càng cuối cấp học thì sự lựa chọncàng nổi bật Các em hiểu rằng cuộc sống tương lai phụ thuộc vào chỗ, mình có biếtlựa chọn nghề nghiệp một cách đúng đắn hay không Dù vô tâm đến đâu, thì thanhniên mới lớn cũng phải quan tâm, có suy nghĩ trong khi chọn nghề.

1.3 Thực trạng giáo dục hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 THPT qua dạy học bài Nhà trường quân đội, Công an và tuyển sinh đào tạo

Chúng tôi điều tra thực trạng của việc giáo dục hướng nghiệp cho học sinh lớp

12 THPT qua dạy học bài Nhà trường quân đội, Công an và tuyển sinh đào tạo bằng

phương pháp anket thông qua hệ thống câu hỏi được soạn thảo bằng các phiếu

Thực trạng về tình hình giáo dục hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 THPT qua

học bài Nhà trường quân đội, Công an và tuyển sinh đào tạo

Bảng 1.1 Tình hình giáo dục hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 THPT qua dạy

học bài Nhà trường quân đội, Công an và tuyển sinh đào tạo

Mức độ

Tổng số GV

Số lượnggiáo viên

Tỉ lệ(%)

Số lượnggiáo viên

Tỉ lệ(%)

Số lượnggiáo viên

Tỉ lệ(%)

 Thực trạng về nguyên nhân khiến giáo viên ngại khi giáo dục hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 THPT qua dạy bài Nhà trường quân đội, Công an và tuyển sinhđào tạo

Sau khi tổng hợp phiếu điều tra cũng như phỏng vấn các giáo viên, tôi nhậnthấy rằng những khó khăn mà các giáo viên tại các trường THPT gặp phải khi giáo dụchướng nghiệp cho học sinh lớp 12 THPT qua dạy bài Nhà trường quân đội, Công an vàtuyển sinh đào tạo là vấn đề lồng ghép vào môn học và thiếu cơ sở vật chất, kinh phí

và thời gian

Bảng 1.2 Khó khăn khi giáo viên giáo dục hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 THPT qua dạy bài Nhà trường quân đội, Công an và tuyển sinh đào tạo

GV

Tỉ lệ (%)

1 Chưa lồng ghép được vào các môn học 3 60,0

2 GV chưa có phương pháp, kĩ năng để hướng nghiệp 1 20,0

3 Thiếu cơ sở vật chất, kinh phí và thời gian 1 20,0

4 Thiếu tài liệu và SGK nói về hướng nghiệp 0 0

Như vậy, có 4 giáo viên (60%) cho rằng họ gặp khó khăn về vấn đề lồng ghépgiáo dục hướng nghiệp vào trong các bài học Còn 1 giáo viên (20%) cho rằng họ gặpkhó khăn khi tích hợp giáo dục hướng nghiệp là do thiếu cơ sở vật chất, kinh phí vàthời gian

Qua kết quả điều tra cho thấy những vấn đề lớn sau:

- Về nhận thức của giáo viên đối với giáo dục hướng nghiệp:

Tất cả các giáo viên được điều tra đều cho rằng giáo dục hướng nghiệp cho học sinh lànhu cầu cần thiết, nhưng việc xác định mục đích hướng nghiệp của giáo viên thì khácnhau Đa số giáo viên có mục đích là là hướng tới việc định hướng chọn nghề trongtương lai của học sinh (60%); một số giáo viên khác hướng nghiệp nhằm mục đíchgiúp học sinh hiểu được giá trị của nghề và tìm thấy hạnh phúc khi tận tâm cống hiếntinh thần và sức lực cho nghề đó

- Sau khi điều tra tại 2 lớp 12 của trường THPT tôi thấy rằng có đến 76,9% ý

kiến học sinh cần có nhu cầu hướng nghiệp trước khi chọn nghề cho tương lai Lí docần nhu cầu này ở các em lại khác nhau có em muốn biết nhu cầu của nghề và nhu cầucủa xã hội, có em lại muốn biết hiện nay nước ta có những ngành nghề nào hoặc biếtngành, nghề nào đang “hot” nhất hiện nay… Sự hiểu biết về ngành nghề trong xã hộicủa các em còn rất kém, thậm chí không biết gì cả Mặc dù sắp rời ghế nhà trường đểbước vào ngưỡng cửa cuộc đời nhưng các em còn mơ hồ trước việc chọn nghề chotương lai và thậm chí không quan tâm đến nghề (71,6%) Có rất nhiều học sinh còn khókhăn trong việc chọn nghề Vì vậy, số học sinh cần nhu cầu tổ chức hướng nghiệp từphía nhà trường rất lớn (67,2%) Tuy nhiên việc này đối với nhà trường hiện nay còn rấthạn chế Có trường quan tâm nhưng chưa đúng mức (74,6%) Có trường không quantâm (7,4%)

Từ những thực trạng trên cho thấy thông qua học bài Nhà trường quân đội,Công an và tuyển sinh đào tạo thì việc tích hợp giáo dục hướng nghiệp cho học sinh 12rất phù hợp và cần có giải pháp

CHƯƠNG 2.

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH LỚP 12 THPT QUA DẠY HỌC BÀI NHÀ TRƯỜNG

QUÂN ĐỘI, CÔNG AN VÀ TUYỂN SINH ĐÀO TẠO

2.1 Phương pháp tích hợp giáo dục hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 THPT qua học bài Nhà trường quân đội, Công an và tuyển sinh đào tạo

Để tích hợp giáo dục hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 THPT qua học bài Nhà

nguyên tắc dạy học, chúng ta cần tiến hành theo các bước sau:

Bước 1: Tìm hiểu nội dung bài học

Nội dung dạy học quy định các yếu tố khác trong quá trình dạy học từ phươngpháp dạy học, hình thức tổ chức dạy học, phương tiện dạy học… Do đó, trước khi tíchhợp bất kì một nội dung gáo dục nào nào vào bài dạy học, người giáo viên cần phảitìm hiểu nội dung dạy học

Công việc này đòi hỏi giáo viên phải xác định được mục tiêu của bài học và xácđịnh được kiến thức cơ bản của bài học môn học Giáo dục quốc phòng, an ninh

+ Xác định mục tiêu bài học là công việc đầu tiên mà người giáo viên phải làmtrong công tác soạn giáo án, chuẩn bị cho bài dạy học nhằm xác định cái đích về kiếnthức, kĩ năng và thái độ cần đạt đến cho học sinh sau bài học Mục tiêu là căn cứ để tổchức các hoạt động dạy học, do đó các nội dung dạy học, tư liệu dạy học gắn vào bàidạy học cũng phải nhằm vào các mục tiêu đã xác định

+ Sau khi giáo viên xác định được mục tiêu từng nội dung, cần phải xác địnhđược mục tiêu cụ thể cho từng phần cho nội dung

Bước 2: Lựa chọn nội dung tích hợp; Dựa vào nội dung kiến thức cơ bản của

bài, giáo viên xác định các nội dung tích hợp cần gắn vào bài dạy học Trong quá trìnhlựa chọn, giáo viên cũng cần xác định nội dung tích hợp đó gắn với phần nào? Mụcnào? Nội dung nào?

Bước 3: Xác định phương pháp dạy học phù hợp với nội dung tích hợp

Trong quá trình dạy học ở trên lớp, trên cơ sở bài giảng đã chuẩn bị với các nộidung tích hợp được gắn vào các nội dung cụ thể của bài học, với hệ thống câu hỏi –bài tập kèm theo giáo viên nên sử dụng các phương pháp dạy học theo hướng phát huytối đa tính chủ động, sáng tạo của học sinh, để học sinh có thể tự phát triển lối tư duycủa mình đối với từng nội dung tích hợp; không nên áp đặt hoặc gò bó học sinh trongkhuôn khổ định sẵn.

Một công việc cần làm đó là giáo viên cần xây dựng hệ thống câu hỏi, bài tậpgắn với các nội dung tích hợp nhằm hướng dẫn cho học sinh tự nghiên cứu, tự rút racác mối quan hệ nhân quả, tự nhận thức tri thức mới

Bước 4: Tổ chức, hướng dẫn học sinh khai thác kiến thức trên cơ sở tích hợp nội dung giáo dục hướng nghiệp

Trong quá trình dạy học ở trên lớp, trên cơ sở bài giảng đã chuẩn bị với các nộidung tích hợp được gắn với các nội dung cụ thể của bài học, với hệ thống câu hỏi – bàitập kèm theo, với hướng sử dụng đã định sẵn cùng với các phương pháp dạy học đã dựkiến, giáo viên tổ chức, hướng dẫn học sinh tự khai thác, tự nhận thức tri thức mới trên

cơ sở tích hợp nội dung giáo dục hướng nghiệp

2.2 Các giải pháp thực hiện

2.2.1 Tìm hiểu thông tin cụ thể về các trường quân đôi và công an

Danh sách các trường đại học, cao đẳng quân sự Việt Nam

Học viện Quốc phòng (Học viện Quân sự cấp cao): trực thuộc Chính phủ ViệtNam, Bộ Quốc phòng quản lý, là trung tâm huấn luyện và đào tạo tướng lĩnh, sĩ quancao cấp của Quân đội Nhân dân Việt Nam Học viện là trung tâm đào tạo, bồi dưỡngcán bộ cao cấp gồm: đào tạo sĩ quan cấp chiến dịch, chiến lược cho quân đội; bồidưỡng kiến thức quốc phòng cho cán bộ chủ chốt của các bộ, ban ngành, đoàn thể ởtrung ương và địa phương; đào tạo cao học và nghiên cứu sinh quân sự; hợp tác quốc

tế về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quân sự, dân sự về quốc phòng với một số nước Thành lập năm 1976

Trụ sở: số 93, đường Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội (đối diện Viện Toánhọc Việt Nam)

Học viện Chính trị Quân sự (Học viện quân sự cấp trung): Trực thuộc Bộ Quốcphòng Việt Nam

Trụ sở: đường Ngô Quyền, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội, thành lập năm

1951 với tên gọi ban đầu là Trường Chính trị Trung cấp, đào tạo sĩ quan chính trị cấptrung đoàn, sư đoàn (chính ủy)

Học viện Lục quân Đà Lạt (Học viện quân sự cấp trung): trực thuộc Bộ Quốcphòng Việt Nam, thành lập năm 1946, là học viện đào tạo cán bộ sĩ quan Lục quâncấp chiến thuật- chiến dịch cấp trung đoàn-sư đoàn, các chuyên ngành chỉ huy-thammưu lục quân(tương ứng với các binh chủng thuộc quân chủng Lục quân)

Trụ sở: phường 9, thanh phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng

Đại học Kỹ thuật Lê Quý Đôn (Học viện Kỹ thuật Quân sự): trực thuộc BộQuốc phòng Việt Nam, là một Học viện quân sự cấp trung, trường đại học trọng điểmquốc gia Việt Nam chuyên đào tạo kỹ sư quân sự, cán bộ quản lý kỹ thuật và sĩ quanchỉ huy kỹ thuật cấp chiến thuật - chiến dịch Thành lập năm 1966

Trụ sở: 236, Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội

Cơ sở 2: 71 Đường Cộng hoà, Quận Tân Bình, Tp Hồ Chí Minh

Cơ sở 3: Đường Mê Linh, Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc

Cơ sở 4: Kiều Mai, Phú Diễn 1, Bắc Từ Liêm, Hà Nội

Học viện Quân y: Trực thuộc Bộ Quốc phòng Việt Nam, là một trường đại họcđào tạo bác sĩ, dược sĩ, thạc sĩ, tiến sĩ y khoa và y sĩ, là trường đại học trọng điểm quốcgia Việt Nam Thành lập năm 1949

Trụ sở: đường Phùng Hưng, quận Hà Đông, Hà Nội

Cơ sở 2: phường Sơn Lộc, Thị xã Sơn Tây, Hà Nội

Học viện Hậu cần (Học viện quân sự cấp trung): trực thuộc Bộ Quốc phòngViệt Nam, đào tạo sĩ quan hậu cần cấp chiến thuật phân đội và cấp chiến thuật- chiếndịch Thành lập năm 1982 trên cơ sở trường sĩ quan Hậu cần (thành lập năm 1951).Trụ sở: phường Ngọc Thụy, quận Long Biên, Hà Nội

Cơ sở 2: xã Kim Sơn, Thị xã Sơn Tây, Thành phố Hà Nội

Đại học Trần Quốc Tuấn (Trường Sĩ quan Lục quân 1): trực thuộc Bộ Quốcphòng Việt Nam, được thành lập năm 1945, là trường đại học quân sự chuyên đào tạo

sĩ quan chiến thuật lục quân cấp phân đội cho các quân khu, quân đoàn phía bắc ViệtNam

Đào tạo sĩ quan Lục quân chiến thuật cấp phân đội (trung đội, đại đội, tiểu đoàn) trình

độ cử nhân khoa học quân sự (đại học và cao đẳng) các chuyên ngành: Bộ binh-Binhchủng hợp thành, Bộ binh cơ giới, Trinh sát cơ giới, Trinh sát đặc nghiệm, Trinh sát bộđội

Trụ sở chính: xã Cổ Đông, thị xã Sơn Tây, Hà Nội

Đại học Nguyễn Huệ (Trường Sĩ quan Lục quân 2), trực thuộc Bộ Quốc phòngViệt Nam, được thành lập năm 1961, là trường đại học quân sự chuyên đào tạo sĩ quanchiến thuật lục quân cấp phân đội cho các quân khu quân đoàn phía nam Việt Nam.Trụ sở: xã Tam Phước, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai

Học viện Hải quân (Học viện quân sự cấp trung): trực thuộc Quân chủng Hảiquân Việt Nam, đào tạo sĩ quan chiến thuật, kỹ thuật hải quân cấp phân đội và sĩ quanchiến thuật- chiến dịch hải quân

Trụ sở: 30, đường Trần Phú, phường Vĩnh Nguyên, Thành phố Nha Trang, tỉnh KhánhHòa

Học viện Khoa học Quân sự, (Học viện quân sự cấp trung): trực thuộc Tổng cục

2, Bộ Quốc phòng Việt Nam, đào tạo sĩ quan ngoại ngữ, ngoại giao (tùy viên quốcphòng), tình báo, trinh sát kỹ thuật

Học viện được thành lập năm 1998 trên cơ sở 2 trường chính:

Trường Sĩ quan Trinh sát - Quân báo (Thành lập ngày 10/6/1989)

Đại học Ngoại ngữ quân sự (Thành lập năm 1982)

Trụ sở: 322 Lê Trọng Tấn, Hoàng Mai, Hà Nội

Cơ sở 2: thôn Lai Xá, Hoài Đức, Hà Nội

Học viện Phòng không - Không quân (Học viện quân sự cấp trung): trựcthuộc Quân chủng Phòng không-Không quân Việt Nam, thành lập năm 1986: đào tạo

sĩ quan chiến thuật phòng không-không quân cấp phân đội; kỹ sư hàng không và sĩquan chiến thuật- chiến dịch

Trụ sở: xã Kim Sơn, thị xã Sơn Tây, Hà Nội;

Cơ sở 2: Đường Trường Chinh, Hà Nội

Học viện Biên phòng: trực thuộc Bộ tư lệnhBộ đội Biên phòng Việt Nam, đàotạo sĩ quan biên phòng, đào tạo sĩ quan Biên phòng trình độ cao đẳng, đại học và sauđại học các chuyên ngành: Quản lý Biên giới, Trinh sát Biên phòng, Quản lý cửa khẩu

Trụ sở: phường Sơn Lộc, Thị xã Sơn Tây, Hà Nội

Cơ sở 2: Mai Dịch, Hà Nội;

Trường Đại học Văn hóa - Nghệ thuật quân đội: trực thuộc Tổng cục Chính trịQuân đội Nhân dân Việt Nam, đào tạo nghệ sĩ diễn viên, ca sĩ, nhạc sĩ, họa sĩ, và sĩquan văn hóa nghệ thuật quân đội

Trụ sở: số 100, đường Nguyễn Chí Thanh, quận Đống Đa, Hà Nội

Trường Sĩ quan Không quân: trực thuộc Quân chủng Phòng không-Không quânViệt Nam, thành lập năm 1958, chuyên đào tạo phi công và kỹ thuật viên hàng khôngtrình độ đại học, cao đẳng.[1],[2],

Trụ sở: Thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa

Trường Đại học Trần Đại Nghĩa: trực thuộc Tổng cục Kỹ thuật, Bộ Quốc phòngViệt Nam Đào tạo sĩ quan kỹ thuật bậc đại học các chuyên ngành: Tin học, Vũ khí,Đạn, Xe quân sự và Đo lường Thành lập năm 1978

Trụ sở: 189 Nguyễn Oanh, quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

Trường Sĩ quan Tăng-Thiết giáp: trực thuộc binh chủng Tăng-Thiết giáp, thànhlập ngày 10-04-1973: đào tạo sĩ quan chỉ huy chiến thuật tăng và thiết giáp cấp phânđội

Trụ sở: đường Vĩnh Yên - Tam Đảo, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc

Trường Đại học Thông tin Liên lạc (Trường Sĩ quan Thông tin): trựcthuộc Binh chủng Thông tin liên lạc, Quân đội Nhân dân Việt Nam, thành lập năm1951: đào tạo sĩ quan sơ cấp thông tin liên lạc trình độ đại học, cao đẳng quân sự cácchuyên ngành: Vô tuyển Điện; Hữu tuyến điện; Viba

Trụ sở: phường Đồng Đế, Thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa

Trường Sĩ quan Đặc công: trực thuộc Binh chủng Đặc công, thành lập ngày 07-1967: đào tạo sĩ quan chiến thuật đặc công cấp phân đội các chuyên ngành: Đặccông bộ; Đặc công nước; Đặc công biệt động

20-Trụ sở: Thị trấn Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, Hà Nội

Trường Đại học Ngô Quyền (Trường Sĩ quan Công binh): trực thuộc Binhchủng Công binh, Quân đội Nhân dân Việt Nam, thành lập năm 1955, đào tạo sĩ quanchỉ huy công binh cấp phân đội các chuyên ngành: Công trình; Cầu đường; Vượt sông;

Xe máy

Trụ sở chính: TP Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.

Trường Sĩ quan Phòng hóa: trực thuộc Binh chủng Hóa học, thành lập năm

1976, đào tạo sĩ quan chỉ huy kỹ thuật hóa học trình độ đại học quân sự và trung họcchuyên nghiệp, các chuyên ngành: Khai thác sửa chữa khí tài Phòng hoá; Phân tíchchất độc quân sự

Trụ sở: xã Sơn Đông, thị xã Sơn Tây, Hà Nội

Trường Sĩ quan Pháo binh: trực thuộc Binh chủng Pháo binh, thành lập năm

1957, đào tạo sĩ quan chiến thuật pháo binh cấp phân đội; Đào tạo chuyển loại cán bộchính trị pháo binh; Đào tạo cán bộ tên lửa mặt đất và tên lửa chống tăng

Trụ sở: xã Thanh Mỹ, thị xã Sơn Tây, Hà Nội

Trường Đại học Chính trị: đào tạo sĩ quan chính trị cấp phân đội (chính trị viênđại đội, tiểu đoàn) trình độ đại học và cao đẳng

Trụ sở: Phường Vệ An, thành phố Bắc Ninh

Học viện Kỹ thuật Mật mã: trực thuộc Ban Cơ yếu chính phủ, thành lập năm1985: cán bộ cơ yếu, sĩ quan chỉ huy kỹ thuật mật mã có trình độ đại học, sau đại học

và nghiên cứu khoa học kỹ thuật mật mã của ngành Cơ yếu Việt Nam, Cơ yếu Quânđội Nhân dân Việt Nam

Trụ sở: 141 Chiến Thắng, xã Tân Triều, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội

2.2.2 Tìm hiểu thông tin tuyển sinh của các trường (Phụ lục 2)

2.2.3 Lồng ghép nội dung kiến thức sách giáo khoa với các thông tin về trường và công tác tuyển sinh của các trường.

Bước 1 Giao nhiệm vụ cho các nhóm học sinh về nhà chuẩn bị bài học trước

nội dung cụ thể: Tìm hiểu thông tin, hình ảnh các trường và thông tin tuyển sinh củatrường trong những năm gần đây

Bước 2 Thảo luận.

Bước 3: Giáo viên hướng dẫn thảo luận chung

Bước 4 Báo cáo trước lớp(xem phụ lục 1, 3)

Kết thúc phần báo cáo của các em học sinh, giáo viên sẽ đóng vai trò dẫn chươngtrình sẽ hỏi cả lớp về cách báo cáo và nhận xét của lớp về âm điệu, nội dung…của cácbạn mới báo cáo, từ đó đi đến kết luận chung

Bước 5: Giáo viên nhận xét tiết học, đánh giá hoạt động từng nhóm và xếp loại.

cho điểm những em có thành tích tốt trong tiết học

Kết quả bài học được xây dựng bởi hoạt động chuẩn bị ở nhà của học sinh, hoạt độngthảo luận nhóm, báo cáo trước lớp, tìm hiểu các thông tin của các nhân và hoạt độngthảo luận chung của cả lớp

2.2.4 Đóng vai (diễn kịch), mô phỏng chương trình Hỏi xoáy đáp xoay (xem phụ

lục 4) để thể hiện nội dung và là phương pháp cơ bản để rèn luyện kĩ năng giao tiếp

cho học sinh Đóng vai là cơ hội để học sinh thực hành một số nhiệm vụ hay cách ứng

xử nào đó trong một môi trường mẫu trước khi các tình huống thực xảy ra Qua đóngvai, học sinh biết xử lí thông tin, ứng dụng những lý thuyết đã học vào thực tế sinhđộng và đa dạng

2.2.5 Giáo án minh họa

BÀI 4: NHÀ TRƯỜNG QUÂN ĐỘI, CÔNG AN VÀ TUYỂN SINH

ĐÀO TẠO PHẦN 1.Ý ĐỊNH GIẢNG BÀI

II.CẤU TRÚC NỘI DUNG VÀ PHÂN BỐ THỜI GIAN

1.Cấu trúc nội dung :

Nội dung của bài bao gồm các nội dung sau:

* Nhà trường Quân đội và tuyển sinh quân sự

* Nhà trường công an và tuyển sinh đào tạo

2 Nội dung trọng tâm :

Tuyển sinh trong trường QĐ, CA

3.Phân bố thời gian:

- Tổng số: 2 tiết

- Phân bố thời gian

Tiết 1: Nhà trường Quân đội và tuyển sinh quân sự

Tiết 2: Nhà trường công an và tuyển sinh đào tạo

III.TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP

1 Tổ chức:

- Lên lớp theo đội hình lớp học

- Thảo luận lấy đội hình tổ thảo luận

2 Phương pháp:

- Giáo Viên: Diển giải, giới thiệu, hỏi đáp, nêu vấn đề, giải quyết vấn đề

- Học Sinh: nghe, ghi chép đầy đủ, trao đổi nhóm, giải quyết vấn đề

IV ĐỊA ĐIỂM

+ Quán triệt nhiệm vụ, nghiên cứu những vấn đề liên quan

+ Soạn giáo án, mấy chiếu

+ Phê duyệt giáo án

1 Ổn định lơp, kiểm tra sỉ số

2 Phổ biến các quy định giảng bài

Ghi chép bài đầy đủ, nghiêm túc nghe giảng bài và suy nghỉ trả lời các câu hỏi

3 Kiểm tra bài cũ: Trinh bày hệ thống cấp bậc hàm trong quân đội công an?

4 Nêu ý định giảng bài

- Tên bài

- Nêu phần ý định giảng dạy (nêu Phần 1)

II Tiến trình giảng dạy

TIẾT PPCT: 09

Tiết 1: Giới thiệu nhà trường quân đội và tuyển sinh quân sự.

Bộ Quốc phòng Việt Nam có hệ thống học viện và nhà trường hoàn chỉnh, đáp ứngđược yêu cầu đào tạo sĩ quan, hạ sĩ quan, nhân viên nghiệp vụ ở mọi cấp cho quân,binh chủng: Lục quân, Hải quân, Phòng không-Không quân, Biên phòng, Cảnh sátbiển và Các cơ quan, đơn vị khác thuộc Bộ Quốc phòng Việt Nam, đào tạo thạc sĩ, tiến

sĩ, đào tạo kỹ sư, cử nhân khoa học, nhân viên kỹ thuật, đồng thời là những cơ sởnghiên cứu khoa học, công nghệ nói chung và khoa học, công nghệ quân sự nói riêng

chất I- NHÀ TRƯỜNG QUÂN ĐỘI VÀ

TUYỂN SINH QUÂN SỰ:

1.Hệ thống nhà trường quân đội:

7- Học viện khoa học quân sự

8- Học viện Hải quân

9- Học viện Phòng không- Không quân

10- Học viện Biên phòng

11 Học viện kỹ thuật mật mã

GV: Trên cơ sở đã giao nhiệm

vụ chuẩn bị ở nhà tìm hiểu trước thông tin về các nhà trường và thông tin tuyển chọn và hình ảnh minh họa của các trường, tiết học nạy theo đó phân nhóm thảo luận nhóm và đại diện nhóm sẽ theo thứ tự trình bày trước lớpcác nội dung trước lớp: Cụ thể 11 trường học viện sẽ có

11 học sinh đại diện nhóm trình bày Giới thiệu về trường, thông tin tuyển sinh ,

theo hình thức cuộc thi “Sắc đẹp các trường” (Xem phụ

Sách giáo khoa, giáo ánQP-AN12tài liệu chuẩn kiến thức giáo dục quốc phòng-

an ninh