Mục đích nghiên cứu
- Rèn cho học sinh có thói quen có ý thức tập luyện thể dục thể thao.
Nhiệm vụ nghiên cứu
Hoạt động ngoại khóa thể dục thể thao (TDTT) đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục thể chất tại trường học, đặc biệt là đối với học sinh Tiểu học Các hoạt động này không chỉ giúp học sinh rèn luyện sức khỏe, phát triển thể lực mà còn thúc đẩy tinh thần đồng đội, kỹ năng giao tiếp và khả năng lãnh đạo Bên cạnh đó, hoạt động ngoại khóa TDTT còn góp phần tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích học sinh tham gia và phát triển toàn diện, từ đó nâng cao hiệu quả giáo dục thể chất trong nhà trường.
- Từ đó đề ra những nội dung, phương pháp thích hợp dạy môn thể dục đạt hiệu quả và chất lượng.
Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết; Phương pháp quan sát;Phương pháp thực nghiệm;Phương pháp luyện tập;
- Sử dụng một số biện pháp nhằm hỗ trợ cho việc luyện tập kỷ thuật động tác; Tăng hiệu quả các bài tập.
Phạm vi và thời gian thực hiện đề tài
Đề tài thực hiện tại: Trường Tiểu học
Thời gian : Năm học: 2017 - 2018 (từ tháng 9/2017 đến tháng 5/2018)
NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI
Thưc trạng ban đầu của giáo viên và học sinh
Chương trình Thể dục lớp 5 đã được đổi mới với nội dung và cấu trúc sách giáo khoa, nhằm tăng cường tính tích cực cho học sinh Sự thay đổi này giúp giảm bớt sự trùng lặp và thời gian học tập, đồng thời khuyến khích hoạt động tích cực hơn trong quá trình học.
Các khối 1, 2, 3, 4 đã tiến hành đổi mới nội dung chương trình và phương pháp dạy học, mang lại những cải tiến tích cực cho quá trình tiếp thu kiến thức của học sinh.
Giáo viên sẽ được đào tạo và hướng dẫn xây dựng thiết kế bài học theo phương pháp mới, với việc phân chia các hoạt động một cách cụ thể và rõ ràng, kèm theo chỉ dẫn về các phương pháp dạy học cho từng chủ đề.
- Học sinh luôn say mê, học hỏi, luôn có như cầu được hoạt động do đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi thời kỳ này trẻ rất hiếu động
Trong các trường Tiểu học hiện nay, môn thể dục thường bị xem là môn phụ, mặc dù thời gian biểu cho các môn học đã được quy định rõ ràng Do khối lượng kiến thức lớn ở các môn Toán và Tiếng Việt, thời gian dành cho môn thể dục thường bị cắt giảm, dẫn đến việc môn học này không được chú trọng đúng mức.
Giáo viên hiện nay còn thiếu kinh nghiệm trong việc tổ chức hoạt động tích cực giúp học sinh tiếp thu kiến thức, dẫn đến việc tổ chức còn lúng túng và không hiệu quả Việc nghiên cứu kỹ lưỡng đồ dùng giảng dạy trước khi lên lớp chưa được chú trọng, vì vậy cần đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa hoạt động của học sinh trong môn Thể dục Điều này không chỉ giúp học sinh chủ động hơn trong việc tìm kiếm kiến thức mới mà còn phát triển tính năng động và sáng tạo, đáp ứng nhu cầu phát triển nhanh chóng của xã hội Những vấn đề này đã thúc đẩy tôi nghiên cứu thực tế giảng dạy và tham khảo tài liệu để xây dựng chuyên đề về phương pháp dạy học môn Thể dục, với mong muốn giúp học sinh tập trung hơn trong học tập, tích cực tham gia các trò chơi vận động và cải thiện kết quả học tập cuối năm.
III.THỰC TRẠNG BAN ĐẦU CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:
1 Thuận lợi và khó khăn:
- Các em đang tuổi phát triển nên rất thích được vận động.
- Xã hội ngày càng phát triển nên các gia đình rất thích con em mình được tập luyện thể dục thể thao.
Ban Giám hiệu nhà trường nhận thức rõ vai trò quan trọng của môn thể dục đối với sự phát triển của học sinh tiểu học, vì vậy họ đã chú trọng và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho việc giảng dạy môn học này cũng như cho công tác tập huấn.
- Lứa tuổi nhỏ nên các em rất hiếu động, sự tập trung chú ý chưa cao, nhất là tâm lý đang học trong lớp được ra ngoài vận động.
- Các em học sinh chưa hiểu được tác dụng của từng nội dung bài học đến sự phát triển của cơ thể.
- Đa số phụ huynh học sinh coi môn thể dục là môn phụ nên ít quan tâm, việc tập luyện thêm ở nhà của các em là rất ít.
- Các em còn chưa hiểu hết về tác dụng của môn học thể dục với sức khoẻ của bản thân
Trong giờ tập, lớp học chưa hình thành nếp học nghiêm túc, dẫn đến tình trạng mất trật tự Giáo viên phải dành nhiều thời gian để ổn định lớp, trong khi một số học sinh vẫn mặc trang phục không gọn gàng và nói chuyện tự do trong giờ học.
- Sức khoẻ, thể lực, tâm trí của các em chưa được nâng lên nhiều vì đa số thể lực, sức khoẻ học sinh còn yếu.
Do hạn chế về năng khiếu thể dục thể thao và năng lực sư phạm, cùng với điều kiện sân tập và dụng cụ không đảm bảo, chất lượng giảng dạy môn thể dục chưa đạt yêu cầu giáo dục hiện nay Thời khoá biểu đặc thù cũng góp phần làm cho kết quả dạy học chỉ dừng lại ở mức hoàn thành chương trình, chưa mang lại hiệu quả cao trong giờ học.
Nhiều giáo viên hiện nay vẫn coi môn Thể dục là một môn học phụ, không thực sự cần thiết, dẫn đến việc giờ Thể dục thường chỉ được tổ chức một cách qua loa cho học sinh.
Cơ sở vật chất và điều kiện phục vụ giảng dạy Thể dục và hoạt động Giáo dục Thể chất hiện chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu, bao gồm sân tập và dụng cụ thể thao không đảm bảo tiêu chuẩn.
Nhiều bậc phụ huynh phải đi làm xa, dẫn đến việc gửi con cho ông bà trông nom, hoặc do các vấn đề kinh tế, tình cảm trong gia đình mà không thể quan tâm đến việc học hành của con Hệ quả là họ thường phó mặc mọi trách nhiệm giáo dục cho nhà trường.
Qua khảo sát tôi thấy:
STT Khối Số học sinh
Số học sinh thích học môn Thể dục
Số học sinh không thích học môn Thể dục
Những biện pháp thực hiện
1.1.Phương pháp hay nhóm phương pháp, tích cực hoạt động hay chủ động:
Thuật ngữ “phương pháp” được sử dụng với nhiều mức độ khác nhau, từ khái quát đến cụ thể như phương pháp biện chứng, thực nghiệm và thí nghiệm Trong lĩnh vực dạy học, các phương pháp cũng đa dạng, bao gồm phương pháp học, phương pháp trực quan, quan sát và luyện tập.
Phương pháp tích cực là một nhóm phương pháp giáo dục nhằm phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học Thuật ngữ này được sử dụng để tiết kiệm ngôn ngữ giao tiếp, với từ "active" trong tiếng Anh và "actif" trong tiếng Pháp có nghĩa tương đương là tích cực, chủ động, hoạt động Do đó, "active method" được dịch sang tiếng Việt theo nhiều cách như: phương pháp tích cực hoá hoạt động học tập, phương pháp hoạt động hoá người học, hay phương pháp học tập chủ động.
“Phương pháp tích cực” ám chỉ đến sự chủ động và hoạt động, trái ngược với tính thụ động và không hoạt động, mà không phải là nghĩa trái ngược với tính tích cực.
Phương pháp dạy học tích cực trong thể thao khuyến khích sự chủ động và tham gia tích cực của người học, nhằm chống lại thói quen học tập thụ động Điều này thúc đẩy việc học tập chủ động, giúp người học phát triển kỹ năng và kiến thức một cách hiệu quả hơn.
Dạy học theo hướng phát huy tính tích cực và chủ động sáng tạo của học sinh là phương pháp dựa trên sức lực và trí tuệ của học sinh, khuyến khích các em tự tìm tòi, nghiên cứu và thực hành để hình thành kỹ năng nhận thức và thực hành Trong quá trình này, học sinh chủ động khám phá và giải quyết nhiệm vụ dưới sự hướng dẫn của giáo viên, không chỉ đơn thuần làm theo sự dẫn dắt của thầy cô Phương pháp dạy học cần tạo điều kiện cho học sinh tự giác, tự do và tự khám phá, từ đó xây dựng phương pháp phù hợp với từng em Việc tổ chức dạy học cần thực hiện một hệ thống các phương pháp liên tục từ giáo viên nhằm kích thích tư duy của học sinh Dạy học theo hướng này không chỉ giúp học sinh phát triển tư duy tích cực mà còn rèn luyện tư duy độc lập, chuẩn bị cho khả năng sáng tạo, khuyến khích làm việc cá nhân và theo nhóm, cũng như hợp tác với bạn bè và thầy cô.
1.2 Dạy học thông qua hoạt động tổ chức hoạt động của học sinh:
Phương pháp tích cực trong tâm lý học nhấn mạnh rằng nhân cách trẻ được hình thành thông qua các hành động có ý thức Trí thông minh của trẻ phát triển qua sự "đối thoại" giữa chủ thể và môi trường Mối quan hệ giữa học và làm được nhiều tác giả đề cập, như J Piagiê với câu “Suy nghĩ tức là hành động” và Kant với “Cách tốt nhất để hiểu là” Hồ Chí Minh cũng nhấn mạnh rằng “Học để hành; học và hành phải đi đôi Học mà không hành thì vô ích; hành mà không học thì hành không trôi chảy”.
Trong phương pháp học tập tích cực, học sinh được khuyến khích tham gia vào các hoạt động do giáo viên tổ chức, giúp họ tự khám phá kiến thức mới thay vì chỉ tiếp thu thụ động Qua đó, học sinh có thể diễn đạt suy nghĩ của mình, nắm vững kiến thức và kỹ năng mà không cần phải tuân theo những khuôn mẫu có sẵn, từ đó phát huy tiềm năng sáng tạo.
Chương trình giảng dạy cần không chỉ cung cấp tri thức mà còn hướng dẫn hành động, tạo ra yêu cầu cho cả cá nhân và cộng đồng Mục tiêu là giúp mỗi người học biết cách hành động và tích cực tham gia vào các chương trình hành động.
1.3 Dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học:
Phương pháp tích cực trong rèn luyện kỹ năng học tập cho học sinh không chỉ nâng cao hiệu quả dạy học mà còn là một mục tiêu quan trọng trong giáo dục Việc phát triển kỹ năng tự học, thói quen tự lực và khả năng ứng dụng kiến thức vào tình huống mới sẽ khơi dậy lòng ham học và tiềm năng của mỗi học sinh Hiện nay, việc chuyển đổi từ học tập thụ động sang tự học chủ động được nhấn mạnh, đặc biệt là trong giai đoạn tiểu học, nơi có sự hướng dẫn của giáo viên nhằm phát triển kỹ năng tự học ngay từ những năm đầu đời.
1.4 Tăng cường học tập cá thể phối hợp với học tập hợp tác:
Phương pháp tích cực yêu cầu học sinh nỗ lực trí tuệ và nghị lực để tự giành lấy kiến thức mới, không chỉ dựa vào trí thức và kỹ năng sẵn có Thái độ học tập không chỉ hình thành từ hoạt động cá nhân mà còn được phát triển qua môi trường giao tiếp trong lớp học, nơi có sự tương tác giữa thầy và trò Mối quan hệ hợp tác giữa các cá nhân trong lớp học là rất quan trọng, đặc biệt trong phương pháp hợp tác, nơi giao tiếp giữa các học sinh đóng vai trò then chốt trong việc khám phá chân lý.
Trong giáo dục, việc hợp tác tổ chức trong nhóm, tổ, lớp là rất quan trọng, với hoạt động xã hội là hình thức phổ biến nhất Hiệu quả học tập tăng lên khi giải quyết những vấn đề khó khăn, khi cần thiết phải phối hợp giữa các cá nhân để hoàn thành nhiệm vụ Qua hoạt động nhóm, tính cách và năng lực của mỗi cá nhân được thể hiện, đồng thời thúc đẩy kỷ luật, tinh thần tương trợ và ý thức cộng đồng.
Trong học tập hợp tác, toàn nhóm hướng đến một mục tiêu chung, trong khi mỗi thành viên được giao nhiệm vụ cụ thể để phối hợp hiệu quả, từ đó đạt được mục tiêu chung.
1.5 Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò
Đánh giá học sinh trong quá trình học tập không chỉ để nhận định thực trạng và điều chỉnh hoạt động học của học sinh, mà còn nhằm tạo điều kiện cho việc điều chỉnh hoạt động giảng dạy của giáo viên.
Trước đây, việc đánh giá học sinh thường mang tính phiến diện, khi giáo viên giữ vai trò độc quyền trong quá trình này Tuy nhiên, trong phương pháp dạy học hiện đại, nhằm phát huy vai trò tích cực và chủ động của người học, giáo viên cần hướng dẫn học sinh thực hiện tự đánh giá và tự điều chỉnh cách học của mình.
Phương pháp giáo dục tích cực giúp người học trở thành những cá nhân tự giáo dục, chủ động và có ý thức về việc phát triển bản thân Giáo viên chuyển từ việc dạy học truyền thống sang vai trò thiết kế và tổ chức các hoạt động học tập, cho phép học sinh tự khám phá kiến thức mới và hình thành kỹ năng, thái độ cần thiết Trong lớp học, học sinh là trung tâm của hoạt động, nhưng giáo viên cần đầu tư thời gian và công sức để chuẩn bị bài giảng, đóng vai trò là người gợi mở, xúc tác và cố vấn trong các hoạt động tìm tòi và tranh luận Phương pháp tích cực không làm giảm vai trò của giáo viên, mà yêu cầu họ có trình độ chuyên môn sâu rộng, kỹ năng sư phạm vững vàng và sự sáng tạo để hướng dẫn học sinh trong các hoạt động độc lập, ngay cả khi chúng diễn ra ngoài dự kiến.
2 Các biện pháp cụ thể:
2.1 Giáo viên phải là người có năng khiếu:
Kết quả thực hiện có so sánh đối chứng
Nhờ vào nỗ lực nghiên cứu tài liệu, kinh nghiệm giảng dạy cá nhân, sự hợp tác từ đồng nghiệp và sự ủng hộ nhiệt tình của phụ huynh, tôi đã đạt được những kết quả tích cực trong các giờ Thể dục.
Tôi đã chú trọng tổ chức các hoạt động cho học sinh, nhận thức rõ tầm quan trọng của việc dạy Giáo dục thể chất (GDTC), từ đó nâng cao chất lượng giáo dục một cách rõ rệt.
Học sinh có ý thức học tập môn Thể dục, thể hiện sự hứng thú và chủ động trong việc luyện tập để tiếp thu tri thức Không khí lớp học luôn sôi nổi và tích cực.
Tất cả học sinh đều được giáo viên khuyến khích phát triển tính tò mò và trí tưởng tượng, đồng thời rèn luyện sự năng động, mạnh dạn và tự tin Học sinh cũng được chăm sóc sức khỏe để sẵn sàng cho việc học tập.
Giáo viên tích cực học tập; bồi dưỡng vững vàng về chuyên môn; nắm chắc qui trình, phương pháp giảng dạy;
Giáo viên nên thường xuyên trò chuyện và gần gũi với học sinh, sẵn sàng trả lời những câu hỏi nhỏ của các em Việc không la mắng và giải quyết các tình huống một cách hợp lý, công bằng sẽ tạo môi trường học tập tích cực cho tất cả học sinh trong lớp.
Trong giảng dạy, chú ý đến hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm nhiều hơn.
Môn Thể dục đã trở thành một bộ môn chính trong giáo dục thể chất, đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy và học tại trường học.
Sau thực hiện một năm quá trình giảng dạy trên 3 khối lớp :
STT Khối Số học sinh
Số học sinh thích học môn Thể dục
Số học sinh không thích học môn Thể dục
Các biện pháp giáo dục tích cực đã nâng cao chất lượng giáo dục, nhờ sự kiên trì và nghiêm túc của giáo viên cùng với nỗ lực học tập của học sinh Sự quan tâm và chú trọng trong giảng dạy đã mang lại nhiều kết quả khả quan.
Nhìn thấy sự hứng thú và say mê học tập trên gương mặt của các em, cùng với sự tận tâm và hướng dẫn của các thầy cô, chúng tôi cảm nhận được thành công lớn trong sự nghiệp giáo dục, một hành trình đầy ý nghĩa trong việc "trồng người".
Bài học kinh nghiệm
Trong môi trường giáo dục, hoạt động dạy và học đóng vai trò trung tâm, vì vậy giáo viên cần gắn bó chặt chẽ với quá trình này để hoàn thành chương trình và đạt được mục tiêu của nhà trường Để tổ chức hiệu quả hoạt động giáo dục thể chất, giáo viên cần linh hoạt lựa chọn và áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp với thực tế của trường.
Người giáo viên cần trang bị kiến thức vững chắc và rèn luyện năng khiếu để đáp ứng yêu cầu giảng dạy Họ phải tạo niềm tin cho bản thân và học sinh thông qua hình ảnh và hành động cụ thể.
Một trong những yếu tố quan trọng quyết định thành công trong giảng dạy là khả năng truyền đạt của giáo viên Giáo viên cần dồn hết tâm huyết và trách nhiệm vào công việc giảng dạy, tránh tình trạng dạy qua loa, vì điều này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và kết quả học tập của học sinh.
Ba là : Quan tâm giúp đỡ, kịp thời nhắc nhở học sinh luyện ngay từ những buổi học đầu tiên giúp các em thích thú say mê học tập.
Giáo viên đóng vai trò quan trọng trong việc khuyến khích học sinh phát huy năng khiếu của mình trong mỗi tiết học, đồng thời động viên và khích lệ những học sinh chưa có năng khiếu, giúp các em xây dựng niềm tin và quyết tâm phấn đấu trong học tập.
Giáo viên cần xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” bằng cách tạo sự gần gũi, giúp học sinh cảm nhận niềm vui và sự quan tâm Điều này tạo niềm tin cho học sinh, giúp các em không nản lòng khi gặp khó khăn trong học tập và cuộc sống Đồng thời, giáo viên nên sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học, tập trung vào việc phát huy tính tích cực của học sinh Việc áp dụng các phương pháp dạy học đặc thù sẽ giúp học sinh nhanh chóng tiếp thu kiến thức và kỹ năng cơ bản, đồng thời hướng dẫn các em tự quản lý và tham gia vào quá trình đánh giá.
Bảy là: Tạo điều kiện cho học sinh có nhiều thời gian tập luyện, hoạt động, vui chơi và tự tổ chức dưới sự giám sát của giáo viên Điều này nhằm phát huy tính chủ động và tích cực của học sinh trong quá trình tập luyện, đồng thời chú ý đến những đặc điểm cá biệt của từng học sinh Ưu tiên chia tổ, nhóm để tổ chức luyện tập theo hình thức phân nhóm quay vòng và không quay vòng, cả tại chỗ và di động, với phương pháp tập luyện "nước chảy".
Kết hợp nội dung học tập với trò chơi một cách hợp lý là phương pháp hiệu quả, giúp học sinh tiếp thu kiến thức tốt hơn Việc thường xuyên áp dụng các trò chơi và hình thức thi đấu không chỉ tạo hứng thú mà còn điều chỉnh lượng vận động vừa sức, góp phần nâng cao sức khỏe và tinh thần cho học sinh.
Khi dạy học, cần giải thích ngắn gọn và liên hệ với kiến thức của học sinh, đồng thời linh hoạt trong việc tổ chức tập luyện phù hợp với nội dung bài học Học sinh nên được khuyến khích luyện tập tích cực, tự giác và mạnh dạn, tạo cơ hội cho việc tham gia hoạt động và hỗ trợ lẫn nhau Việc phối hợp chặt chẽ với cán sự môn học và tổ chức giờ học tự nhiên, nhẹ nhàng, sinh động là rất quan trọng Ngoài ra, việc chuẩn bị bài dạy kỹ lưỡng, bao gồm soạn bài, chuẩn bị phương tiện và luyện tập các động tác thể thao cũng cần được thực hiện tốt.
Phương pháp giảng dạy của giáo viên đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo thành công trong quá trình dạy và học Để truyền đạt kiến thức hiệu quả, giáo viên cần nắm vững các phương pháp giảng dạy, có hiểu biết về tâm lý học và đặc điểm tâm sinh lý của học sinh Sự hiểu biết này giúp giáo viên truyền thụ kiến thức một cách rõ ràng và chắc chắn cho học sinh.